Reform.news :: Культурный фронт

Аўтары міні-серыяла загарнулі Пукста ў цукерачную абгортку 30 верасня на YouTube-канале "Саша, што ты нясеш?!" адбудзецца прэм'ера дакументальнага серыяла "Пукст на Поўначы". У пяці эпізодах беларускі музыка, артыст і перформер Сяргей Пукст расказвае пра тое, як Паўночная Еўропа ўваходзіла ў жыццё незалежнай Беларусі – праз музыку і літаратуру, культурныя абмены, падарожжы, мастацтва і нечаканыя асабістыя сустрэчы. Рэжысёр праекту – беларускі дакументаліст Арцём Лобач, выпускнік Акадэміі мастацтваў у Мінску і Школы Анджэя Вайды ў Варшаве. Здымачнай пляцоўкай серыяла стаў варшаўскі бар Redakcja - новая культурная прастора каманды Reform.news. Серыял створаны Reform.news пры падтрымцы Nordic Council of Ministers. Чаму мы вырашылі распавесці гэту гісторыю? Чытаць падрабязней на сайце або без VPN.

Беларуская супольнасць збірае подпісы ў падтрымку дырэктара Старамейскага дома культуры ў Варшаве Марціна Ясіньскага Адкрыты ліст адрасаваны Прэзідэнту Варшавы Рафалу Тшаскоўскаму з просьбай разгледзець магчымасць працягваць Марціну Ясіньскаму сваю працу ў структурах горада Варшавы або ў адной з падпарадкаваных яму інстытуцый. Нагадаем, што Старамейскі дом культуры, які цяпер узначальвае Марцін Ясіньскі, будзе перафарматаваны ў дом літаратуры. Гэта значыць, што іншыя праекты страцяць раўнапраўнае становішча або знікнуць. Для беларускай культурнай эміграцыі Марцін Ясіньскі выконвае выключную ролю пасярэдніка паміж польскай і беларускай культурамі. У інстытуцыі, якую ён узначальвае, знайшлі прытулак шмат беларускіх суполак і ініцыятыў. Адкрыты ліст ужо падпісалі Галіна Казіміроўская, Наталля Задзяркоўская, Вольга Падгайская, Максім Знак, Таццяна Нядбай і іншыя дзеячы беларускай культуры. Далучыцца да кампаніі можна па адрасе, напісаўшы на адрас: collective.seam@gmail.com. Чытаць на сайце або без VPN.

«Представьте мир, где родной язык – преступление»: гродненская дзяржаўная газета занепакоілася лёсам беларускай мовы ў міжваеннай Польшчы Да 17 верасня — да так званага Дня народнага адзінства — дзяржаўныя СМІ выпусцілі ў сацсетках дзясяткі публікацый. Hrodna.life звярнула ўвагу на допіс Гродненскай раёнкі «Перспектива», якая прапанавала чытачам уявіць свет, дзе родная мова з’яўляецца злачынствам. Рускамоўны пост суправаджае згенераванае відэа таксама на рускай мове. Каментатары пацікавіліся лёсам беларускай мовы ў сённяшняй Беларусі. Чытаць на сайце або без VPN.

Сёння у эфіры шоў «Сепультура Alive» выступіць галоўны хуліган беларускай музыкі Сяргей Пукст Канцэрт адбудзецца ў прамым эфіры 17 верасня ў 20:00 па менскім часе. Паглядзець яго можна будзе з любой кропкі планеты. Гэта будзе шалёны канцэрт, які абавязкова трэба паглядзець, каб больш зразумець беларускі андэграўнд і яго адданага героя.

«Кнігі, якія мы пішам, гэта капсулы часу»: У Варшаве прайшла прэзентацыя польскага перакладу «Сабак Эўропы» Альгерда Бахарэвіча Польская прэм’ера кнігі Альгерда Бахарэвіча «Сабакі Эўропы» адбылася ў Варшаве ў кнігарні Wrzenie Świata. Пераклад нядаўна выйшаў у Wydawnictwie Literackim пад назвай «Psy Europy». Раман упершыню быў надрукаваны ў Беларусі ў 2017 годзе, але ў 2021 годзе новы наклад кнігі быў канфіскаваны беларускімі ўладамі, а сам твор унеслі ў рэспубліканскі спіс «экстрэмісцкіх матэрыялаў». У 2024 годзе нямецкі пераклад Томаса Вайлера атрымаў прэмію імя Паўля Цэлана, а ў 2025-м Альгерд Бахарэвіч атрымаў Ляйпцыгскую кніжную прэмію за еўрапейскае паразуменне. Сустрэчу з Альгердам Бахарэвічам і аўтаркай польскага перакладу Яаннай Бернатовіч мадэравала журналістка Агнешка Ліхнэровіч. Чытаць на сайце або без VPN.

Вызвалены сёння журналіст, медыяменеджар, паэт, аўтар тэкстаў песень Андрэй Аляксандраў распавёў пра настроі палітзняволеных і падтрымку ў турме ад незнаёмых людзей: «Людзі там чакаюць. Усе маюць спадзевы на гэты пермоўны працэс. Усе хочуць дадому. І я вельмі спадзяюся, што гэтыя працэсы, якія ідуць, будуць працягвацца, і усе палітычныя зняволенныя будуць хаця б на маім месцы». Таксама ён сказаў, што лічыць сябе вельмі шчаслівым чалавекам, бо вялікая колькасць людзей яго падтрымлівала: «Столькі цёплых словаў пачуў за гэтыя шэсць гадоў, пакуль меў магчымасць атрымліваць лісты. Гэта, канешне, вопыт, коорага я нікому не жадаю, але свае пазітыўныя моманты я адтуль вынес».

На волі - музыкі Tor Band, Павел Белавус і Алесь Чумакоў са "Старога Ольсы" У выніку перамоваў спецпасланніка прэзідэнта ЗША Джона Коўла з Аляксандрам Лукашэнкам былі вызвалены 25 асобаў. Сярод іх культурніцкія дзеячы: музыкі Tor Band Яўген Бурло, Дзмітрый Галавач і Андрэй Ярэмчык, заснавальнік "Арт сядзібы" і крамы Simbal.by Павел Белавус, гусляр Алесь Чумакоў з гурта "Стары Ольса". Таксама на волі выдавец Зміцер Колас. На фота: Павел Белавус разам з амерыканскім дыпламатам Крыстаферам Паніка і спецпасланнікай МЗС па сувязях з дэмакратычнай Беларуссю Аста Андрыяускене. Фота: "Вясна".

Палац Радзівілаў у Дзятлаве ўзламалі невядомыя. Расійская ўласніца лічыць, што шукалі ртуць або каштоўнасці Нядаўна прададзены з аўкцыёну за дзве базовыя велічыні палац Радзівілаў у Дзятлаве (Гродзенская вобласць) стаў аб’ектам нападзення вандалаў. Пра гэта Sputnik паведаміла новая ўласніца гістарычнага будынка, бізнесоўка з Расіі Таццяна. Сляды ўзлому жанчына выявіла ў сярэдзіне мінулага тыдня. Невядомыя спачатку спрабавалі выбіць цэнтральныя дзверы (пагнулі петлі замка і пашкодзілі палатно), а калі гэта не атрымалася, уломваліся праз задні ганак, які выходзіць да пруда. Там у дзвярах выбілі дзірку такога памеру, праз якую можа свабодна пралезці дарослы чалавек. Чытаць на сайце або без VPN.

Па пяць гадоў калоніі і велізарныя штрафы: у Барысаве асудзілі стваральнікаў арт-прасторы «Склад бутэлек» У Беларусі вынеслі жорсткі прысуд у справе незалежнай барысаўскай арт-прасторы «Склад бутэлек». 14 верасня палітзняволеных грамадскіх дзеячаў Сяргея Салаша і Дзмітрыя Бабіцкага асудзілі да 5 гадоў калоніі ва ўмовах узмоцненага рэжыму кожнага, паведамляе Праваабарончы цэнтр «Вясна». Апрач пазбаўлення волі, суд прызначыў абодвум гіганцкія штрафы — па 800 базавых велічыняў (36 000 рублёў) з кожнага, а таксама пастанавіў спагнаць з іх нібыта «даход, атрыманы злачынным шляхам» у буйным памеры. Чытаць на сайце або без VPN.

«Стань голасам тых, хто маўчыць»: ужо на гэтым тыдні пройдзе грандыёзны перформанс у Амстэрдаме ў падтрымку палітзняволеных У суботу, 19 верасня, на верфі NDSM адбудзецца перформанс саўдзелу пад назвай «A Percussion Piece». Каля 1200 чалавек супольна выступяць у падтрымку людзей, якія застаюцца за кратамі ў Беларусі па палітычных матывах. Імпрэза арганізаваная antiwarcoalition.art. Аўтар праекта, медыямастак і куратар Максім Тымінько прапануе ўдзельнікам апрануць кардонныя маскі з тварамі рэальных беларускіх палітвязняў і выкарыстоўваючы простыя бытавыя прадметы – каструлі, вядры, бляшанкі ці вечкі – як імправізаваныя ўдарныя інструменты, стварыць супольны гукавы ландшафт. «Ніякага музычнага вопыту не патрабуецца. На 20 хвілін ваш гук становіцца голасам іншага чалавека, а ваша прысутнасць – часткай мастацкага твора, якое можа існаваць толькі адзін раз і толькі ў тым выпадку, калі мы створым яго разам», – дэкларуюць арганізатары. Чытаць на сайце або без VPN.

Чарговы фестываль Warsaw Gallery Weekend пройдзе з удзелам беларускіх аўтараў У пятніцу пачынаецца Warsaw Gallery Weekend — штогадовы агляд сучаснага мастацтва, арганізаваны вядучымі галерэямі мастацтва, інстытутамі культуры, фондамі і мастацкімі калектывамі. На працягу некалькіх дзён галерэі і культурныя інстытуцыі Польшчы адкрываюць новыя выставы, ладзяць перформансы, сустрэчы з мастакамі, дыскусіі і спецыяльныя падзеі. Чытаць на сайце або без VPN.

Чаму з манументальных помнікаў Кіева здымаюць абарончыя канструкцыі? Разбіралася ўкраінскае выданне «Суспільне» Помнікі Кіева, якія ў пачатку поўнамаштабнай вайны хавалі ад расійскіх абстрэлаў, цяпер паступова адкрываюць. У пачатку поўнамаштабнай вайны кіеўскія помнікі хавалі ад расійскіх абстрэлаў пад ахоўнымі канструкцыямі і мяшкамі з пяском. Зараз частку з іх адкрываюць і не толькі таму, што горад хоча вярнуць манументам звыклы выгляд. За чатыры гады вайны змяніўся характар нападаў, а доўгае знаходжанне пад гэтымі канструкцыямі можа шкодзіць самім помнікам, — расказваюць у матэрыяле «Суспільного». Чытаць на сайце або без VPN.

На месцы ліквідаванага Цэнтра сучасных мастацтваў адкрылі новы выставачны корпус Нацыянальнага мастацкага музея Нацыянальны мастацкі музей адкрыў новы корпус на праспекце Незалежнасці, 47. Ён знаходзіцца на месцы Цэнтра сучасных мастацтваў, які быў ліквідаваны гэтым летам. Сваю працу корпус пачаў з часовай экспазіцыі «Выбранае: жывапіс, графіка, скульптура» з калекцыі Нацыянальнага цэнтра сучасных мастацтваў і лекцыі Галіны Левінай — дачкі вядомага архітэктара Леаніда Левіна. У 1990‑я гады ў гэтым месцы знаходзіліся яго майстэрні. Паводле генеральнай дырэктаркі Нацыянальнага мастацкага музея Ірыны Мацяc, у гэтым корпусе будуць не толькі ладзіць выставы, але і праводзіць лекцыі. Да 20 верасня наведаць новую прастору можна бясплатна.

На «Беларусьфільме» здымаюць 24-серыйную агітку пра МУС. У сюжэце — ад 1941 года да «гераізму» сілавікоў у 2020-м На «Беларусьфільме» супольна з Міністэрствам унутраных спраў афіцыйна ідуць здымкі шматсерыйнага ігравога фільма пад рабочай назвай «Слово офицера». Праект здымаецца паводле дзяржзаказу і прысвечаны 110-годдзю беларускай міліцыі, якое рэжым збіраецца адзначаць 4 сакавіка 2027 года. Задумка маштабная: кінастудыя замахнулася адразу на 3 сезоны па 8 серый (усяго 24 эпізоды). У цэнтры гісторыі — прыдуманая дынастыя міліцыянераў Уладзіміравых (сын, унук, праўнук), дзе «клятва становіцца сямейным кодам гонару». Дзеянне ахоплівае восем дзесяцігоддзяў — з 1941 па 2020 год. Стваральнікі сцвярджаюць, што працуюць з «закрытымі архівамі МУС». Аднак акцэнт у праекце таксама будзе зроблены і на падзеях 2020 года: прапаганда паспрабуе «пераасэнсаваць» народныя пратэсты і гвалт сілавікоў. Чытаць на сайце або без VPN.

У Віктара Марціновіча выйшла новая кніга 15 верасня ў продаж выйдзе новы роман Віктара Марціновіча — «Глыбіня». «Што будзе з намі, калі мы раптам апынёмся па розныя бакі — краіны, гісторыі, уласнага жыцця?», — адзначаецца ў анатацыі ўроцлаўскага выдавецтва KEW, якое публікуе кнігу беларускага пісьменніка. Апошні твор у буйной форме выходзіў у аўтара восем гадоў таму, заўважае bellit.info. «Глыбіню» прэзентуюць як «постапакаліптычны раман з гісторыяй кахання і фіналам, які насамрэч — толькі пачатак». «Адна краіна расколваецца на «да» і «пасля». На тых, хто застаўся, і тых, хто знік, забраўшы з сабой мову, памяць, цывілізацыю. Цэлы свет распадаецца на часткі, і кожная з іх пачынае жыць паводле ўласных законаў". Чытаць на сайце або без VPN.

У Вільні пройдзе прэзентацыя графічна-паэтычнага альбома «Тутэйшы дзэн»: вершы Сабіны Брыло і беларускія іерогліфы Артура Вакарава У чацвер, 17 верасня, у Беларускім Доме адбудзецца прэзентацыя графічна-паэтычнага альбома Сабіны Брыло і Артура Вакарава «Тутэйшы дзэн». «Тутэйшы дзэн. Словы вершаў Сабіны Брыло на дызайны словаў Артура Вакарава. Да сёння такая графічная эстэтыка была недасяжная аніводнай мове, акрамя японскай. Але ж беларуская – самая маляўнічая? Так. І гэты альбом – доказ. Разгадваць словы і сэнсы – цалкам эстэтскі дзэн. Гуляць, дык гуляць: вялікі фармат, шчыльная папера, дасканалы друк», – гаворыцца ў анатацыі на сайце выдавецтва «Логвінаў». Чытаць на сайце або без VPN.

У Венецыі падвялі вынікі 83-га Міжнароднага кінафестывалю. Драма «Жанчына невядомая» дацкай рэжысёркі Май эль-Тукі атрымала «Залатога льва» Дзеянне карціны адбываецца ў Даніі пасля заканчэння Другой сусветнай вайны. У цэнтры сюжэту — маладая жанчына, якая збіраецца выйсці замуж за заможнага ўдаўца і пачаць новае жыццё. Аднак падзеі, якія адбыліся з ёй падчас акупацыі, ставяць пад пагрозу яе планы. Выканаўца галоўнай ролі Мацільда Арсель атрымала ўзнагароду за лепшую жаночую ролю. Найлепшым акцёрам прызналі Джона Малкавіча, які сыграў у карціне Марціна Макдонаха «Дзікі Конь». «Срэбранага льва» прысудзілі карэйскай драме «Магчымае каханне» рэжысёра Лі Чхан Дона. Чытаць на сайце або без VPN.

У Віленскім беларускім музеі экспануецца прывезеная з Германіі калекцыя Юрыя Попкі – фотафакт Віленскі беларускі музей імя Луцкевіча папоўніўся калекцыяй Юрыя Попкі. Яна экспануецца ў музеі падчас Тыдня беларускай культуры. Калекцыя беларускага грамадскага дзеяча і пісьменніка Юрыя Попкі была перавезена з Германіі ў Віленскі беларускі музей імя Івана Луцкевіча вясной 2026 года актывістамі аб’яднання Razam. Чытаць на сайце або без VPN

Фільм Андрэя Куцілы «Лісты» атрымаў прэмію Венецыянскага фестывалю за сацыяльны ўплыў у дакументальным кіно Дакументальная стужка беларускага рэжысёра Андрэя Куцілы «Лісты» («Listy» / «Letters from the Silenced Country»), якая распавядае пра лёсы беларусаў, якія прайшлі праз турэмнае зняволенне, рэпрэсіі і вымушаную эміграцыю, атрымала прэмію Golden Globes Impact Prize for Documentary (прыз за сацыяльны ўплыў у дакументальным кіно ад «Залатога глобуса» ў катэгорыі дакументальнага кіно). Дакументальную прэмію ўплыву «Залатога глобуса» (Golden Globes Impact Prize for Documentary) уручаюць на Венецыянскім фестывалі ў якасці незалежнай узнагароды. Нагадаем, што 9 верасня на 83-м Венецыянскім міжнародным кінафестывалі прайшла сусветная прэм’ера стужкі Андрэя Куцілы «Лісты» , стаўшы першай дакументальнай карцінай з незалежнай Беларусі, паказанай у афіцыйнай праграме Венецыянскага кінафестывалю.

Музей Марка Шагала папоўніўся рэдкімі творамі Восіпа Цадкіна — мастака Парыжскай школы родам з Віцебска Калекцыя Музея Марка Шагала ў Віцебску атрымала каштоўны дарунак — тры графічныя лісты сусветнавядомага скульптара і графіка Парыжскай школы Восіпа Цадкіна. Гэта першыя творы творцы-авангардыста ў фондах установы. Як распавяла дырэктарка музея Ірына Воранава, калекцыю перадаў апекун музея, які пажадаў застацца невядомым. Сярод паступленняў дзве літаграфіі — "Крыцкі бык" і "Акрабат" 1960-х гадоў — і адна лінагравюра — "Без назвы", якая датуецца 1938 годам. Чытаць на сайце або без VPN.