3imar سیمار

... اثر کرونوس:چرا انقلاب‌ها فرزندان خود را می‌بلعند؟ #محمدرضا_سلیمی اثر کرونوس از اسطوره‌ی یونان باستان به نام «کرونوس» گرفته شده است. در اساطیر یونان، کرونوس، خدای زمان، پدر خود، اورانوس، را سرنگون کرد تا بر جهان حکومت کند. اما پیشگویی به او گفت که روزی یکی از فرزندانش نیز همین کار را با او خواهد کرد و او را از اریکه‌ی قدرت به زیر خواهد کشید. کرونوس برای پیشگیری از این سرنوشت نقشه‌ی شومی کشید: هربار که همسرش فرزندی به دنیا می‌آورد، کرونوس نوزاد را زنده‌زنده می‌بلعید، تا اینکه درنهایت آخرین فرزندش، زئوس، او را سرنگون کرد. وقتی به این اسطوره می‌نگریم به یک پدیده‌ی تکان‌دهنده‌ و خطرناکی به نام «اثر کرونوس» می‌رسیم. اثر کرونوس نوعی خطای شناختی‌ست که در آن صاحبان قدرت به خاطر ترس از سقوط, نزدیکان خود را  سرکوب یا تضعیف می‌کنند. درواقع، اثر کرونوس پدیده‌ای‌ست که در آن جنبش‌ها یا انقلاب‌ها پس از تثبیت قدرت، به‌تدریج فرزندان فکری و رهبران اولیه‌ی خود را حذف می‌کنند. درواقع، قدرت برای حفظ خود آینده‌اش را می‌بلعد. در انقلاب‌ها این اسطوره به یک الگوی تکرارشونده تبدیل شده است: «انقلاب‌ها فرزندان خود را می‌بلعند.»رهبران انقلاب همان «تایتان‌»‌هایی هستند که اورانوس را سرنگون کرده‌اند، اما به محض رسیدن به قدرت، در دام اثر کرونوس می‌افتند. در فاز انقلاب، همه‌ی نیروها دور یک هدف مشترک جمع می‌شوند؛اما در فاز تقسیم قدرت، کیکِ قدرت محدود است؛ افرادی که تا دیروز دوشادوش هم می‌جنگیدند، امروز برای کسب قدرت علیه هم می‌جنگند. حذف فیزیکی یا ترور شخصیت راه را برای انحصار قدرت باز می‌کند. پس از پیروزی انقلاب، ساختار قدرت هنوز شکننده است.رهبران دچار نوعی «کوری ناشی از تهدید» می‌شوند.در این حالت، هرگونه مخالفتِ مصلحانه از سوی همفکران به‌عنوان «خیانت» یا «کودتای درون سیستم» تفسیر می‌شود. بنابراین، کرونوس برای حفظ قدرت چاره‌ای جز حذف فرزندانش نمی‌بیند. تاریخ سرشار از نمونه‌هایی است که در آن کرونوسِ فرزندان خود را بلعیده است. برای مثال در انقلاب فرانسه ژرژ دانتون و ماکسیمیلیان روبسپیر هر دو از معماران اصلی انقلاب بودند. ابتدا دانتون به دستور روبسپیر اعدام شد؛ مدتی بعد هم خودِ روبسپیر گرفتار همان گیوتین شد. در انقلاب ۱۹۱۷ روسیه پس از مرگ لنین، استالین؛ تروتسکی را تبعید و ترور کرد و در «پاکسازی‌های بزرگ» تقریباً تمام اعضای کمیته‌ی مرکزی اولیه‌ی بولشویک‌ها را به جوخه‌ی اعدام سپرد. اثر کرونوس به ما می‌آموزد که ساختار قدرت قوی‌تر از انگیزه‌‌ی اولیه‌ی رهبران انقلابی‌ست. رهبرانی که با شعار آزادی و عدالت دست به تغییر می‌زنند اگر به مکانیزم‌های کنترل قدرت، تکثرگرایی و تفکر نقادانه‌ی درون‌نظام مجهز نباشند، ناخودآگاه به یک کرونوس جدید تبدیل می‌شوند. آنها برای حفظ قدرتی که با خون به دست آورده‌اند، در نهایت نزدیک‌ترین یاران فکری خود را قربانی خواهند کرد. پادزهرِ اثر کرونوس، پاسداشتِ «نقدپذیری قدرت» است؛ یعنی به رسمیت شناختن این حق که فرزندان، بدون اینکه بلعیده شدن، بتوانند راه تایتان‌ها را نقد و اصلاح کنند. کرونوس رهبر تایتان‌ها بود که بعدها توسط پسرش زئوس سرنگون شد. @simar50