دقایق زبانی

در داستان کوتاه «دو رهگذر» از مجموعه‌داستان «سیاسنبو» خواندم: پیرمرد نشسته بود که جوان آمد. چهره‌اش آب‌مکیده بود و شال‌گردن چهارخانه‌ای به گردن داشت. دل‌کششی هم اگر میان خدر و کسی دیگر بود، گفتنش آنچنان سخت بود که... (دل‌کشش را در معنای کراش‌زدن در زبان جوانان امروز استفاده کرده.) دست درویش بازوی زار مختار را نوازش می‌کرد: « درسته، از بچگی‌ش هم دیدار بود که جوون برازنده‌ای می‌شه.» دیدار بود: معلوم بود، هویدا بود مادرم تو خونه تنهاست. نه که بچه‌ها بهش گفته‌ن امروز پسین می‌رسم، اگه دیر بشه... * چون بچه‌ها بهش گفته‌اند امروز غروب می‌رسم. مجموعه‌داستان «سیاسنبو» از محمدرضا صفدری باید ازین تحفه‌های واژگانی بسیار داشته باشد. سیاسنبو، محمدرضا صفدری، شیراز: شیوا، ۱۳۶۸ http://t.me/vazhetarashi

دوئل

بن‌نگار / نگاربن بینک / بینه پارنگ (پاررنگ) تصدانه / تصنه تک‌نگار تارنگ (تاررنگ) تابیز(ه) دیدپود دیدریز دیدک رنگیزه نقشدان / نقشدانه نگاریز (نگارریز)

از امکانات جالب زبان فارسی، نیمه لفظ قلم حرف زدنه. شما خطاب کنی، اما از فعل جمع استفاده نکنی! «الان مثلا شما این رو نگاه کن.» *Parnian* @OfficialPersiaTwiter

ده پیشنهاد برتر برای معادل پیکسل: تصدانه تک‌بینه/تک‌بین، تک‌نگار، تک‌دیده/تک‌دید، بین‌بند، دیدریز/دیده‌ریز، دیدچَک، دیدک، کوچدید، بینال چشمچه، شیدان، کوچشم رنگیزه، نقشدانه، نگاردانه نگاپار، نِگاخ فرتورک، پرتوژ(ه)، راینگ، تورنگ، پارنگ، فامر، فامک، رنگانه، رنکه، بنور تصنه نگاربن، نگاخت، نگاته نماتیل تارنگ تابیز، تابیزه فرتور نگاپود، بن‌نگار، ریزنگار، نگارک، نگاردانه، نورپا نگاتیل

خواستم هشتک سره‌گرایی برای فرستهٔ مربوط به بی‌خون‌بها بگذارم که ذهنم را موضوعی درگیر کرد. به‌نظر رسید واژه سره‌گرایی ممکن است ناخواسته در معنای بی‌آلایش آن در نظر گرفته شود و ابهامی برای برخی کاربران ایجاد کند که مگر وام‌واژه‌های فرانسوی، انگلیسی و عربی آلوده هستند. بااین‌که می‌دانم بیشتر اهل فن منظورشان از سره‌گرایی چنین چیزی نیست و صرفاً درصدد خوش‌ساخت و چابک و شفاف کردن زبان فارسی هستند، منطقی‌تر دیدم که از هشتک پارسی‌گرایی استفاده کنم که معنای ضمنی خاصی در آن دیده نمی‌شود.

به‌نام بهنویس هستی واژهٔ مهدورالدم به نوعی مجازات/قصاص برمی‌گردد که براساس آن خون (کشتن) فرد مجرن برای فردی یا افرادی بی‌اشکال است. 🔷 برای معادل مهدورالدم، پیشنهاد واژه‌ورزان به‌قرار زیر است: بی‌خون‌بها، خون‌‌بی‌بها، بی‌جان‌بها، جان‌بی‌بها (نگارنده)؛ رواکشت، هرزخون (استاد ایران‌پور )؛ خون‌تباه، تبه‌خون (استاد پوریانسب)؛ مرگ‌شایش، مرگ‌شایست، سزاکشت (استاد بزرگ‌مهر)؛ کشتنی (استاد زندباف)؛ روامرگ، رواگور، مرگ‌سزا، مرگ‌روا، سزاگور، گورسزا (استاد شکرچی)؛ مرگ‌ارزان (ثبت‌شده در لغت‌نامه). 🔷 در نظرسنجی، «بی‌خون‌بها» (پیشنهاد نگارنده)، «مرگ‌روا» (پیشنهاد کاربر Radi) و «خون‌هرز» (پیشنهاد استاد ایران‌پور) به‌ترتیب بیشترین رأی را آوردند. #نوواژه Telegram: https://t.me/language_niceties Instagram: https://instagram.com/language_niceties A. Parsazadeh

Tatami پیشنهاد واژه‌ورزان برای معادل تاتامی: گلاویزگاه، گلاویزجا، رزمگاه، رزم‌جا (نگارنده)

رینگ محوطه‌ای «مربعی‌شکل» است که در آن مسابقات «مشت‌زنی» و «کشتی کچ» برگزار می‌شود.

ده پیشنهاد برتر برای ring برای نظرسنجی: بزن‌جا، نبردگاه، چهارسوبند، چارسوبند، میان‌بند، میان‌ریسمان رزم‌جا، آوردگاه رزمگاه مشتگاه، مشت‌خور بزنگاه پیکارگاه زُرفین ناوردگاه، داوخواه رزم‌چاری مشت‌زار چارکنج، چارتیر(ک) گِرده گِردینه، گِردله،#نوواژه

aholic/oholic پسوند 1: one who feels compulsively the need to (do something) workaholic 2: one who likes (something) to excesschocoholic ۱) کسی که به‌طور وسواسی نیاز به انجام کاری را احساس می‌کند workaholic (معتاد به کار) ۲) کسی که چیزی را به‌حد افراط دوست دارد chocoholic (معتاد به شکلات) 🔷 ریشه‌شناسی: این پسوند در اثر بازی زبانی از واژهٔ alcoholic  (الکلی) گرفته شده است. 🔷 پیشنهاد واژه‌ورزان برای معادل oholic: باره (فرهنگستان)؛ شیفته (نگارنده در این کانال و پیش از این در گروهدکتر پاژین، استاد صفرزاده در کانالشان)؛ آلود(ه) (نگارنده)

ده گزینه‌های برتر برای نظرسنجی برای معادل کاپیتان: بازیبان، بازیدار، بازی‌ران، بازی‌یار، پیش‌دسته، سردسته، سردم‌دار سَلار، سریار، شهیار، فرمان‌یار، فریار، رادیار، رئیس، دستوردار، شایست‌یار/یارشایست، یاران‌دار، نشان‌یار، مِهیار ، نخست‌یار،

تا آنجاکه می‌دانم گفتنی است که anniversary دو معنای اصلی دارد که به جشن عر ساله برمی‌گردد که معمولا به آن «سالگرد» می‌گوییم و دیگری که به رسیدن به اتفاق یا مناسبت ویژه‌ای است سالروز گفته می‌شود. واژهٔ anniversary یک معنای فرعی دارد که با هیچ‌یک از دو معادل بالا قابل جایگزین نیست و نیاز به معادل دارد: broadly : a date that follows such an event by a specified period of time measured in units other than years

Jubilee ju‧bi‧lee /ˈdʒuːbəliː, ˈdʒuːbɪliː, ˌdʒuːbəˈliː/ noun [countable] [Date: 1300-1400; Language: French; Origin: jubilé, from Late Latin jubilaeus, from Late Greek iobelaios, from Hebrew yobhel 'sheep's horn, jubilee'; influenced by Latin jubilare ( ⇒ jubilant)] a date that is celebrated because it is exactly 25 years, 50 years etc after an important event معادل واژه‌ورزان برای jubilee: ویژه‌سال (نگارنده)

مصوب فرهنگستان برای معادل make-up artist یا همان گریمور «چهره‌پرداز» است که خوشبختانه در حال رایج شدن نیز هست. گفتنی است گریمور از آن معدود واژه‌هایی است که ریشه‌ای آن نامعلوم است. #مصوب_فرهنگستان #ریشه‌شناسی

مصوب فرهنگستان برای کاپیتان در حوزهٔ ورزش «سریار» که رواج نیافته است و کم‌احتمال به نظر می‌رسد رواج یابد. در برخی از شهرها از «سردسته» استفاده می‌شود. پیشنهاد واژه‌ورزان برای معادل کاپیتان: بازیبان، بازیدار، نخست‌یار (نگارنده)

چند وقت پیش، از دوستانم در حین تعریف کردن دزدی از مغازه‌اش و پیگیری آن دزدی در آگاهی به واژهٔ جالبی اشاره کرد: «روکش‌زنی» روکش‌زنی یعنی کش‌رفتن پرونده‌ای که رو است و گذاشتن آن در زیر پرونده‌ها به منظور دست‌به‌سر کردن شاکی. #نوواژه