اکنون در دسترس! پژوهش تلگرام ۲۰۲۵ — مهمترین بینشهای سال 
Klinik Psixoloq Fuad Əsədov
رفتن به کانال در Telegram
1 224
مشترکین
+124 ساعت
-27 روز
-630 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
ابر برچسبها
هیچ دادهای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
ژوئن '26
ژوئن '26
+24
در 0 کانالها
مه '26
+30
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '26
+26
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '26
+30
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '26
+21
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '26
+26
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '25
+21
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '25
+28
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '25
+10
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '25
+4
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '25
+17
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '25
+15
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '25
+23
در 1 کانالها
Get PRO
مه '25
+20
در 1 کانالها
Get PRO
آوریل '25
+15
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '25
+17
در 1 کانالها
Get PRO
فوریه '25
+19
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '25
+10
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '24
+17
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '24
+31
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '24
+33
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '24
+64
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '24
+101
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '24
+95
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '24
+64
در 0 کانالها
Get PRO
مه '24
+38
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '24
+50
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '24
+54
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '24
+70
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '24
+81
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '23
+45
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '23
+68
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '23
+64
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '23
+31
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '23
+96
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '23
+82
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '23
+129
در 0 کانالها
Get PRO
مه '23
+51
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '23
+78
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '23
+57
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '23
+79
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '23
+107
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '22
+107
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '22
+72
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '22
+61
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '22
+75
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '22
+94
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '22
+132
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '22
+61
در 0 کانالها
Get PRO
مه '22
+60
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '22
+66
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '22
+50
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '22
+36
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '22
+120
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '21
+44
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '21
+37
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '21
+43
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '21
+39
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '21
+110
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '21
+74
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '21
+61
در 0 کانالها
Get PRO
مه '21
+96
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '21
+53
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '21
+30
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '21
+82
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '21
+594
در 0 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 30 ژوئن | +1 | |||
| 29 ژوئن | +1 | |||
| 28 ژوئن | +1 | |||
| 27 ژوئن | 0 | |||
| 26 ژوئن | 0 | |||
| 25 ژوئن | +1 | |||
| 24 ژوئن | +1 | |||
| 23 ژوئن | +1 | |||
| 22 ژوئن | 0 | |||
| 21 ژوئن | +3 | |||
| 20 ژوئن | +2 | |||
| 19 ژوئن | +1 | |||
| 18 ژوئن | +1 | |||
| 17 ژوئن | +4 | |||
| 16 ژوئن | 0 | |||
| 15 ژوئن | 0 | |||
| 14 ژوئن | +1 | |||
| 13 ژوئن | 0 | |||
| 12 ژوئن | 0 | |||
| 11 ژوئن | 0 | |||
| 10 ژوئن | 0 | |||
| 09 ژوئن | 0 | |||
| 08 ژوئن | 0 | |||
| 07 ژوئن | 0 | |||
| 06 ژوئن | 0 | |||
| 05 ژوئن | +2 | |||
| 04 ژوئن | +3 | |||
| 03 ژوئن | 0 | |||
| 02 ژوئن | 0 | |||
| 01 ژوئن | +1 |
پستهای کانال
Özümüzü sözlərlə təsvir edəndə böyük bir yanlışlığa yol veririk. Xüsusilə də, özümüzü mənfi sözlərlə etiketləyəndə yanlışlığa yol verməklə qalmayıb, həm də pis hiss etməmizə səbəb oluruq. Dünyadakı heç bir insan tənbəl, axmaq, xain, məsuliyyətsiz, bacarıqsız, qorxaq və başqa bir şey ola bilməz. Bu sözlər insan davranışını müəyyən bir anda xarakterizə edir. İnsanlar hansısa anlarda qorxaqlıq, tənbəllik, bacarıqsızlıq nümayiş etdirə bilərlər. Amma insanların heç biri tamamilə belə deyil. Ümumiyyətlə yer üzərində elə bir söz yoxdur ki, insanı təsvir edə bilsin. İnsanın əsl kimliyi çox dərin və mürəkkəbdir. Siz davranışlarınız deyilsiniz. Çünki, başqa cür davransanız da siz siz olacaqsınız. Siz bədəniniz də deyilsiniz. Çünki, estetik əməliyyatla üzünüzü dəyişsəniz belə siz yenə siz olacaqsınız. Eyni məntiqlə siz uğurlarınız, münasibətləriniz və ətrafınız da deyilsiniz. Və ən nəhayət düşüncəyə gəlirik.
Dekart deyirdi ki, düşünürəm, deməli varam. Yəni, insanın varlığı düşüncə ilə təyin olunur. Amma, mən Kantın fikri ilə razıyam. Kanta görə insanın varlığı düşüncələrinin də fərqinə varan şeydir. Ağlımıza bir düşüncə gələndə onun fərqinə vara bilirik. Bəzən sakit oturur və sadəcə beyninizə gələn düşüncələri izləyirik. Obsesiv pasiyentlərə dediyimiz bir şey var. Sakit otur, düşüncələrini izlə və beyninə gəldiyi kimi də getməsini seyr et.
Baxın, düşüncələrinizin fərqinə varmaq sizi siz edən şeydir. Buna fərqindəlik deyə bilərik. Və fərqindəliyiniz davranış və düşüncələrinizlə dəyişmir. Həqiqi siz olan fərqindəlik tənbəl ya da qorxaq ola bilməz. Ona görə də, özünüzə boş yerə əzab verməkdənsə, fərqindəlik hissinizi gücləndirərək səhvləriniz və mənfilərinizlə birlikdə, doğrularınız və müsbətlərinizi də görün. Belə olduqda özünüzü mənfi sözlərlə təsvir etməyəcəksiniz.
Fuad Əsədov
| 2 |  Cəhənnəmə gedən yol yaxşı niyyət daşları ilə döşənib | 114 |
| 3 | İnsanın ən böyük yükü nədir? Bu barədə fərqli fikirlər var. Məsələn, Jung deyirdi ki, insanın ən böyük yükü valideynlərinin yaşamaq istəyib, yaşaya bilmədiyi həyatdır. Budda deyirdi ki, insanın ən böyük yükü həyatdan yüksək gözləntilərinin olmasıdır. Charles Schulza görə isə bir insanın ən ağır yükü həyata keçirə bilmədiyi potensialıdır. Ən böyük stress qaynağımız edə biləcəkkən edə bilmədiklərimizdi.
Məsələ burasındadır ki, modern sistemdə insanın özünü reallaşdırması və potensialını tam olaraq ortaya qoyması əsasən şans əsəri mövcud olur. İnsanın oxuyacağı məktəb, gələcək peşəsi, harda və nə işləyəcəyi ya çoxdan müəyyən edilmişdir, ya da insanın bunlar haqqında düşünməyə az zamanı olmuşdur. Modern insan seçimləri özünün etdiyini düşünsə də, əslində kapitalist sistemin onun beyninə yeritdiyi məhsulların müştərisi olmaqdan başqa bir şey etmir. Belə bir dövrdə insanların bu suallara cavab verməsi çox çətindir. Mən kiməm? Nə istəyirəm? Nə bacarıram?
İnsan sanki hər şeyin əvvəlcədən planlandığı bəlli olan bir dünyada öz potensialını reallaşdırmaqda gec qalır və çətinlik çəkir. Üstəlik, TV və internet ona milyonlarla insanın həyatını və uğurlarını göstərərkən onun ağlını qarışdırır. İnsan özündə fərqli-fərqli potensiallar axtararkən məyus olur. Axtarış bir çox hallarda peşmanlıqdı, çünki həqiqət bir çox hallarda çirkindir. Əgər həqiqətin çirkin olduğunu demək istəmiriksə, bir seçimimiz var. Yalan danışmaq.
Yalan isə bizi özümüzdən uzaqlaşdıraraq potensialımızı ortaya qoymağa mane olur. Bəs nə etməli? Sahib olduğunuz şeylərə itirməyi gözə almayacaq qədər çox bağlansanız itirmə qorxusu qazanmaq motivasiyasına qalib gələcək və siz özünüzü gerçəkləşdirə bilməyəcəksiniz. Bu nöqtədə kapitalizmin istədiyi kimi insan olmaqdan çıxıb, sahibkara çevrilirsiniz. Bu halda isə ömrünüz şikayət etməklə keçir.
Öz-özünə danışanda belə əsla şikayət etmə.
Stoik fəlsəfənin təməlində olan bu cümlə insanının öz potensialını reallaşdırmasına da kömək edir. Şikayət edən insan bütün neqativ hislərini şikayət edərək çölə çıxardığı üçün əsla həll yolu yarada bilmir. Həll yolu yaratmaq qəbullanan insanlara xasdır. Beləliklə, özünü reallaşdırmağın yolu əzabı qəbul etmək və sahib olduqlarına aid olmamaqdır.
Fuad Əsədov | 129 |
| 4 | Sizə bir pasiyentimin hekayəsini danışacam. Şərti olaraq, Amil adlandıracağım pasiyentim universiteti bitirdikdən sonra sonu olmayan bir eniş yoluna girib. İlk olaraq, təhsil haqqını ödəyə bilmədiyi üçün magistr oxuduğu universitetdən xaric olunub, daha sonra atası rəhmətə gedib, sevgilisi tərəfindən tərk edilib, daha sonra getdiyi ixtisasartırma kursunda gördüyü haqsızlıqlardan dolayı dava edərək kursdan çıxıb, özünə iş qurmaq istəyib, amma bu dəfə də ortaqları onu aldadıb. Beləcə, Amil 27 yaşında işsiz, təhsilini istədiyi kimi ala bilməyən, insanlara güvənməyən, əsəbi və tükənmiş bir insan olaraq terapiyaya müraciət etmişdi. İlk baxışdan, Amil kifayət qədər ağıllı, kreativ və mütaliəli bir insan olduğunu görmək olur. Yaşadığı çətin hadisələr onu tükətsə də, hələ də, dərinlərdə bir yerdə ümidin olduğunu görmək mümkündür. Özü artıq "heç nə istəmirəm" desə də, əslində Amilin həyatdan istədikləri bəlkə də çoxumuzdan çoxdur. Seanslarımızın birində Amil belə bir söz işlətmişdi.
" Nə etməli olduğumu bilirəm, amma etmək üçün artıq taqətim yoxdur və yaşım keçir, gecikmişəm"
Bu, əslində doğru bir yanaşma deyil. Həyat bəzilərimiz üçün bəzən qəddar ola bilir. Ard-arda xoşagəlməz hadisələr yaşanılır və bəzən hər şey tərs gedə bilir. Mən nəyinsə nə vaxtsa gec olması fikrinə inanmıram. Məncə, hərənin öz vaxtı var. Çünki, həftənin öz taleyi var. Əlbəttə, Amil zəngin bir ailənin uşağı olsaydı, bu ağıl və kreativlik lə indi bir holding sahibinin olardı. Amma, Amil saf və kasıb ailə uşağı idi. Ona görə də, bu qədər aldadılır və bəxtsizliklər yaşayırdı. Deməli, Amilin özünü öz yaşıdları ilə müqayisə eləməsi yanlışdır. Yaşıdlarının yaxşı şərtlərdən dolayı 22 yaşında etdiklərini, Amil dişi ilə dırnağı ilə çalışaraq 27 yaşında edə bilirdi.
Terapiyamız müddətində Amil magistraturaya qəbul oldu və təhsili hal-hazırda uğurla gedir. Bundan başqa çoxdan işləmək istədiyi bir şirkətdə də sınaq müddətinə götürülüb. Çünki, çox önəmli bir şeyi anlayıb.
Özünüzü başqaları ilə müqayisə etmək lazım deyil, özünüzü öz əvvəlki halınızla müqayisə edə bilərsiniz.
Fuad Əsədov | 138 |
| 5 | Bəzən insanlar bəzi intiharların haqlı olduğunu düşünür. Sizdə elə düşünə bilərsiniz ki, bəzi hallarda intihar yeganə çıxış yoludur və bəzi problemlər qarşısında ən məntiqli davranış elə intihardı.
Həqiqətənmi belədir? Mən bununla qətiyyən razılaşmıram. Çünki, məntiqsiz olduğunu düşünürəm. İntihar yönümlü pasiyentlərimdən həmişə soruşuram.
- Niyə özünüzü öldürmək istəyirsiniz?
Və gələn cavab həmişə düşüncə xətaları ilə dolu olur. Həmin məntiqsizliyi aradan qaldırdıqdan sonra pasiyentlər yaşamağı seçirlər.
Həmişə pasiyentlərimə deyirəm ki, mənə sübut elə ki, ölümdən başqa çarəm yoxdur, səni özüm öldürəcəm. Və inandırım sizi hələ qatil olmamışam. İntihar etmək istəyən mənə nə deyə bilər ?
- Həyatım o qədər çətindir ki, artıq dayana bilmirəm.
Mən də ona cavab olaraq deyəcəm.
- Amma bu vaxta qədər dayanmısan. Bəlkə yenə dayana bilərsən. Keçmişdə hər zaman çətin olmayıb həyatın, gələcəkdə gözəl günlər yaşaya bilərsən.
Yaxud da o deyə bilər ki, mənim varlığım ailəm üçün yükdür. Mən də ona xatırladacam ki, ölümün daha böyük yük olacaq. O mənə öz pis xüsusiyyətlərini saya bilər. Mən də ona deyəcəm ki, hamımızda pis xüsusiyyət var, onda hamımız intihar edək? O kasıb olduğunu deyə bilər, mən də insanları xoşbəxt edən şeyin puldan daha çox sağlam münasibətlər olduğunu deyəcəm.
Sadəcə yaşamağı seçmək, rutinləri yerinə yetirmək və keyf alacağınız şeylərə fokuslanmaq ən məntiqli yoldur.
Fuad Əsədov | 148 |
| 6 | Bəzən çox insanın dediyi şey səhvdir.
Çünki hər qrup öz dinamikasını yaradır, hər iş kollektivinin özünəməxsus xüsusiyyətləri olur və həmin kollektivə gələn yeni bir işçi də ya o kollektivə uyğunlaşır, ya da tək qalır.
Eləcə də hər dost qrupunun, hər ailənin, hər ictimai birliyin öz dinamikaları olur ki, orada olan insanların hamısı səhv və doğru olmasından asılı olmayaraq demək olar ki, bir çox şeyi eyni cür düşünürlər.
Və bir qrup insanın səhv düşündüyü yerdə siz düz düşünsəniz, o zaman çox insan sizi bəyənməmiş olacaq və siz də deyəcəksiniz ki, əgər çox insan bunu deyirsə, demək ki, haqlıdırlar. Halbuki belə deyil. Bəzən çox adam eyni səhvi edə bilərlər.
Məsələn, hər hansı bir yerdə çox insan düşünə bilər ki, şortik geyinən bir oğlan onu görən qadınların tərbiyəsinə pis təsir edir. Halbuki belə deyil, hər bir insanın tərbiyəsi özündən asılıdır.
Və yaxud çox insan düşünə bilər ki, cütlüklərin sevgi dolu mənzərələri uşaqların psixologiyasına pis təsir edir, amma halbuki belə deyil, hətta elmi olaraq tam tərsinədir. Sevginin şahidi olan uşaqların psixologiyası daha sağlam olur.
Çox insan düşünə bilər ki, hər hansı bir işə başlayarkən artıq o işdə yaxşı olmaq lazımdır, amma halbuki bütün insanlar yaxşı olduqları işə başlayan zaman çətinlik çəkirdilər.
Önəmli olan kəmiyyət deyil. Friedrich Nietzsche demiş, axmaq bir sözü əlli milyon insan desə də, o yenə də axmaq sözdür.
Fuad Əsədov | 174 |
| 7 | Məsləhət vermək asandır. Amma əsas məsələ bu deyil, çünki bunu hamı bilir.
Məsələ burasındadır ki, insanlar məsləhət verərkən verdikləri məsləhətin asan, doğru və həyata keçirilməsi mümkün olduğunu düşünürlər. Çünki onlar bunu özləri edə bilirlər. Halbuki bir insan üçün asan olan şey, başqa biri üçün eyni dərəcədə asan olmaya bilər. Siz fərqli şərtlər daxilində yaşasaydınız, bəlkə də sizin üçün də həmin şeylər eyni dərəcədə çətin olardı.
Kiməsə “qərarlarının arxasında dayan” demək çox rahatdır. Amma elə ailələr var ki, övladlarının qərarlarına heç bir şəkildə hörmət etmirlər, hətta onları bu qərarlara görə fiziki və ya psixoloji şiddətə məruz qoya, daha ağır nəticələr yarada bilirlər. Belə bir ailədə böyüyən bir insana “öz qərarlarının arxasında dur” demək absurd görünər.
Siz illərlə çalışıb dil öyrənmiş, özünüzü inkişaf etdirmiş, proqramlaşdırma və ya başqa bacarıqlar qazanmış ola bilərsiniz. Çünki bunun üçün vaxtınız, imkanınız və maddi resurslarınız olub. Amma bəzi insanların bu cür imkanları olmur. Onlar ailələrinə baxmaq məcburiyyətində qalırlar, maddi çətinlik yaşayırlar, xəstəliklərlə mübarizə aparırlar və ya başqa ağır şərtlər içində yaşayırlar. Belə insanların bəziləri illərlə bir şirkətdə, məsələn reception vəzifəsində işləməyə razı olurlar. Onlara “özünü inkişaf etdir, daha yüksək yerlərdə ol” demək mənasızdır. Çünki siz də eyni həyat şəraitində olsaydınız, çox güman ki, onlardan ciddi şəkildə fərqlənməyəcəkdiniz.
Siz kiməsə “həyatını sıxıcı yaşama, gəncliyini dəyərləndir” deyə bilərsiniz. Amma bəzi gənclər var ki, evə cəmi 15-20 dəqiqə gec gəldikdə ailələri tərəfindən elə bir təzyiq və dava ilə qarşılaşırlar ki, onların gəncliklərini fəda etmək və ya təxirə salmaqdan başqa seçimləri qalmır.
Sizin həyatınızda zəif olan düşmənlər, başqalarının həyatında çox güclüdürlər.
Fuad Əsədov | 174 |
| 8 | Deməli, insanların düşüncələri, hisləri və davranışları arasında çox maraqlı bir bağlantı var. İnsanların gün ərzində ağlına minlərlə fikir gəlir. Bu fikirlərdən hansına inanacağınız sizin davranış və hislərinizə təsir edir. Məsələn, hansısa bir işdə uğursuz olanda, ağlınıza " mən bacarıqsızam" fikri gəlir. Bu fikirə iki cür yanaşa bilərsiniz.
1. Yox, bacardığım işlər də var. Sadəcə, bu dəfə səhv etdim.
2. Hə, bacarıqsızam. Bax, bunun öhdəsindən gələ bilmədim.
Birincini seçsəniz, daha reallığa uyğun düşünmüş olacaqsınız və özünüzü yaxşı hiss edəcəksiniz. Amma, ikincini seçsəniz, bu, sizi həvəssizliyə götürəcək. Çünki, nəsə etmənin bir mənasının olmadığını düşünürsünüz. Nəticədə, ya işlərinizi görməyəcəksiniz, ya da kifayət qədər can yandırmayacaqsınız. Bunun nəticəsi isə növbəti uğursuzluqlar olacaq və beləcə, sanki zorla "bacarıqsızam" fikrini sübut edəcəksiniz.
İnsanlar düşüncələrinə uyğun davranırlar və davranışları ilə neqativ düşüncələrini dəstəkləmiş olurlar. Məsələn, " həyatımı pisdi" düşünən bir kişi özünü spirtli içkilərə verəcək, qadın isə çox yemək yeyəcək. Spirtli içkilər mərkəzi sinir sisteminə təsir edərək neqativ düşüncələri artırır, çox yemək isə sağlamlıq problemlərinə yol açır. Dolayısıyla, " həyatım bərbaddır" deyə düşünən insan həqiqətən də, həyatını bərbad etmək üçün əlindən gələni edir.
Bunun yerinə, bəzən kitab oxumaq, film izləmək, musiqi dinləmək, video oyunlar oynamaq, krossvord həll etmək, açıq havada gəzmək və qəşəng geyinmək belə insanın depressiv düşüncələrini azalda bilir.
Fuad Əsədov | 181 |
| 9 | Ən yaxşısını istəmək və ən yaxşı üçün çalışmaq, qulağa nə qədər doğru səslənsə də, əslində çox vaxt insanı günün sonunda məyus edir.
Siz etdiyiniz işi ən yaxşı şəkildə görmək istəyirsiniz. Böyük ehtimalla, ən yaxşı olmayacaq və siz məyus olacaqsınız. Siz oxuduğunuz kitabı tamamilə başa düşmək istəyirsiniz. Böyük ehtimalla, onu tam şəkildə başa düşməyəcəksiniz. Siz təhsil göstəricilərinizin ən yüksək səviyyədə olmasını istəyirsiniz. Böyük ehtimalla, elə olmayacaq. Siz bir tədbir təşkil edirsiniz və onun mükəmməl keçməsini istəyirsiniz. Böyük ehtimalla, müəyyən problemlər ortaya çıxacaq.
Demək istədiyim budur: böyük ehtimalla, demək olar ki, problemlər həyatınızın hər zaman bir hissəsi olacaq. Təhsilinizin, işinizin, əyləncənizin, gündəlik həyatınızın, sağlamlığınızın və ümumiyyətlə hər şeyin önəmli bir hissəsi məhz problemlərdən və qüsurlardan ibarətdir.
Əgər siz həyatınızda problemlərin ümumiyyətlə olmaması üçün çalışırsınızsa, çox zaman sadəcə problemlərin mövcud olduğuna görə məyus olacaqsınız.
Ona görə də məqsəd hər zaman ən yaxşı olmaq yox, ortalamadan bir az daha yaxşı olmaq olmalıdır.
Fuad Əsədov | 184 |
| 10 | Tez-tez unudulan ya da görməzdən gəlinən bir şey var.
Həyatda hər şeyin bir qarşılığı var. Şərtlər heç bir zaman tam-tamına sizi məmnun etməyəcək. Çünki, yaxşı şey üçün belə ödədiyiniz bir qarşılıq olacaq. Bu reallığı qəbul edib, ona uyğun yaşamaq lazımdır.
Fuad Əsədov | 204 |
| 11 | Hər birimiz utancaqlığın necə bir şey olduğunu bilirik. Çünki, hamımız nə vaxtsa və hardasa utanmışıq. Amma, bəzi insanlar var ki, onlar demək olar ki, həmişə utanırlar. Yol gedərkən, marketdə kassa qarşısında gözləyərkən, insanlarla söhbət edərkən və sevgili ilə əl - ələ tutarkən. Utancaq insanların ağlından keçən düşüncələr aşağı - yuxarı bu şəkildədi. "İndi nəsə gülməli və ya düzgün olmayan bir şey edəcəm və insanların önündə biabır olacam. Çünki mən bacarıqsız, eybəcər ya da gülüncəm. İnsanlar necə həyəcanlandığımı hiss edəcək və məni ciddiyə almayacaqlar" . Əgər siz də bunları düşünənlər arasındasınızsa aşağıdakıları diqqətlə oxuyun.
Utancaqlığın öhdəsindən gələ bilmək üçün ilk edə biləcəyiniz şey gündə 10 nəfər tanımadığınız insana gülümsəyib, salam verməkdir. Bunun axmaqca olduğunu və ya sizdə axmaqca alınacağını düşünə bilərsiniz. Amma, başqa insanlar belə düşünməyəcəklər. Bu davranış insanların xoşuna gələcək və sizə dostyana bir şəkildə qarşılıq verəcəklər. Qarşılıq verməsələr belə bunu etməniz utancaqlığınızla savaşmaq anlamına gəlir ki, bu da sizə kömək edəcək. Gündə 10 nəfərin çox olduğunu düşünürsünüzsə bu sayı həftədə 20 nəfərə endirə bilərsiniz. Yəni gündə 3 nəfər. Bu məşqi etmək sizin üçün ümumiyyətlə çətin gəlirsə cansız əşyalara gülümsəyib salam verə bilərsiniz. Bu içinizdə axmaqca bir şey etmək qorxunuzu azaldacaq. Çünki, həqiqətən də axmaqca bir şey edirsiniz və bunun dünyanın sonu olmadığını anlayırsınız. Başlayarkən, daha həzin və mehriban görünən insanları seçə bilərsiniz. Məsələn, dayanacaqda avtobus gözləyən yaşlı qadın kimi.
Fuad Əsədov | 248 |
| 12 | İllərdir ki, elədiyim bir şey var. Kiməsə yaxşılıq edəndə və həmin insan mənə necə təşəkkür edəcəyini soruşanda ya da bir gün mütləq borcumdan çıxacağını deyəndə, belə bir cavab verirəm.
- Mənə heç nə etməyin lazım deyil, sən də bir başqasına yaxşılıq edərsən.
Bununla bağlı aldığım feedbacklər də ürəkaçan olur. Bu yaxınlarda konfransda bir nəfər yaxınlaşdı mənə. Təxminən üç il əvvəl ona təhsil məsələsi ilə bağlı bir kömək etmişdim və aramızda belə bir dialoq keçmişdi:
- Sizə necə təşəkkür edəcəyimi bilmirəm.
- Mən bilirəm. Bir gün əlinizdən gəlirsə, başqalarına yaxşılıq edin siz də.
İndi bu şəxs konfransda yaxınlaşıb dedi ki, mən imkanı aşağı olan tələbə görəndə ona təmənnasız dərs keçirəm. Buna çox sevindim. Yaxşılıq bu şəkildə yayılır. Ümumiyyətlə, mənim ətrafımda olanlar bu cümləni məndən çox eşidirlər. Niyə?
Birincisi, cəmiyyətimiz və dünyamız bir çox baxımdan mənə təhlükəli gəlir. Gələcəyimizin normal olmasını istəyiriksə, yaxşılığın və rasionallığın yayılmasına vəsilə olmalıyıq. Qarşı tərəf yaxşılığımızı anlamasa belə. Bəlkə də, mənə "saf" deyəcəksiniz, amma belə hallarda deyirəm ki, əsas odur ki, mən yaxşılıq elədim.
İkincisi də, mən kimdənsə gözlənti və təmanna güdməyin əleyhinəyəm. Məncə, gözləntilər və qarşılıq tələbi insanı çürüdür, onun zehnini əsir alır. Özünüzə güvənmək və çarəni özünüzdə axtarmaq, türklər demiş, heç kimə eyvallahınızın olmaması sizi azad edər. Ona görə də, fəlsəfəm budur ki, mənə yaxşılıq etmək istəyirsinizsə, edə bilərsiniz. Amma, mənim borcumdan çıxmaq istəyirsinizsə, bilin ki, mənə borcunuz yoxdur. Bizim hamımızın ümumi insanlığa borcumuz var.
Fuad Əsədov | 220 |
| 13 | Tənbəllik deyə bir şeyin olduğunu düşünmürəm. “Tənbəl” sözünü insanlar adətən başqalarına aid edirlər. Əgər bir insan başqa birinin niyə hansısa işi təxirə saldığını anlaya bilirsə, deyir ki, onun bir az istirahətə ehtiyacı var, bu aralar özünü yaxşı hiss etmir və ya onu narahat edən nələrsə var. Amma səbəbi anlaya bilməyəndə sadəcə deyir ki, bu insan tənbəldir.
Bəzən insan özü də bu sözə inanır və özünü tənbəl hesab edir. Amma sual budur: tənbəllik nədir? Əgər tənbəllik görməli olduğun işi görməməkdirsə, onda hər birimiz zaman-zaman tənbəlik edirik. Çünki hamımız bəzən etməli olduğumuz işləri təxirə salırıq. O zaman hamını tənbəl adlandırmaq olar. Amma bu cür yanaşmaq və insanlara belə bir etiket yapışdırmaq düzgün deyil.
Əsas sual budur ki, insan niyə hansısa işi etmir? Onu dayandıran, gecikdirən səbəblər nədir? Bunu anlamaq lazımdır. Məsələn, bəzi insanlar mükəmməl etmək istədikləri üçün yorulur və işləri ertələyirlər. Belə vəziyyətdə problem tənbəllik yox, mükəmməlliyyətçilikdir və həll edilməli olan da budur. Bəzən səbəb gələcəklə bağlı qayğı, təşviş və ya ümidsizlik olur. O zaman bu problemlərin üzərində işləmək lazımdır. Bəzən də səbəb diqqəti toplamaqda çətinlikdir və insan diqqətini idarə etməyi öyrənməlidir.
Yəni sadəcə kiməsə “tənbəl” deyib keçmək doğru deyil. Əsas məsələ təxirə salma davranışının arxasında duran səbəbi tapmaq və məhz onu həll etməkdir.
Fuad Əsədov | 241 |
| 14 | Pasiyent deyir ki, mən özümü dəyərsiz hiss edirəm. Mən dəyərsizliyin nə olduğunu bildiyimi düşünmürəm. Ona görə də, pasiyentə sual verirəm.
- Dəyər nədir sizin üçün?
- Dəyərsizlik nəyə deyirsiniz?
Çünki, mənim və pasiyentimin dəyərsizlik anlayışı fərqli ola bilər. Ona görə də, bunu soruşmalıyam. Ya da pasiyent deyir ki, müdürüm mənim üstümə qışqırdı və mən özümü pis hiss elədim. Yenə də mən soruşacam.
- Müdürünüzün üstünüzə qışqırması sizin üçün niyə pisdi?
Çünki, cavablar fərqli ola bilər. Bəzi insanlar bu hadisədə pərt olarlar, bəziləri günahkarlıq hissi keçirərlər, bəziləri müdürünün onun üstünə qışqırmaq haqqının olmadığını düşünər, bəziləri də ümumiyyətlə özlərini səhvsiz görər. Mənə maraqlı olan pasiyentimin mövcud şəraitlə bağlı nə düşündüyüdür. Daha sonra problemi konkretləşdirmək lazımdır. Məsələn pasiyent deyir ki, heç kim məni sevmir. Mən ondan soruşacam.
- Heç kim? Yoxsa bəzi insanlar? Bəs ailəniz və dostlarınız?
Ya da, pasiyentim deyir ki, əgər imtahandan kəsilsəm həyatım məhv olacaq. Mən də soruşuram.
- Bütün həyatınız yoxsa, sadəcə bu illik universitetə girmə hədəfiniz?
Məntiqi analiz etmək üçün sorğulama önəmlidir. Məsələn, pasiyentim mənə deyir ki, əgər gündə 1 saat əllərimi yumasam, rahat ola bilmirəm. Və mənimlə pasiyentin arasında belə bir dialoq olur.
- Gündə əllərinizi bir saat yumasanız tam olaraq nə olar?
- Əllərim çirkli olar.
- Əllərinizin çirkli olması niyə görə pisdi?
- Çünki, yemək bişirəndə əllərimdəki mikrob yeməyə keçəcək.
- Sizcə, bu halda nə olacaq?
- Uşaqlarım zəhərlənəcək, yaxud da öləcək.
- Tanıdığınız insanların neçəsi bir saat əl yuyur.
- Demək olar ki, heç biri.
- Bəs onların evində tez-tez zəhərlənmə ya da ölüm halları olur?
- Yox. Heç olmur ya da nadirən olur.
- Bəs axı, əlləri bir saat yumamaq zəhərlənməyə və ya ölümə səbəb olurdu?
- Deməli, yanlış düşünürəm. Əllərimi bu qədər yumağa ehtiyac yoxdur.
Suallar verərək, şəxsin özünün doğru nəticəyə gəlməsinə kömək etmək ən sevdiyim metodlardandı
Fuad Əsədov | 254 |
| 15 | Bu instagramda, threadda, X-də filan türklər demiş atarlı-giderli yazılar yazırlar, mən var olaraq yarışı qazanıram zad. Ya da güzgü qabağında şəkil çəkdirib, bu gün günlərdən intiqam yazırlar.
“Məni heç kim məğlub edə bilməz, çünki, mən özümü başdan yaradıb, küllərimdən doğmuşam.”
Doğulmuşam yox haa, doğmuşam.
Yoldaşlar, gəlin özümüzü aldatmayaq. Siz superqəhrəman deyilsiniz. Buraxın super olmağı, heç bir filmin qəhrəmanı kimi də deyilsiniz. Heç birimiz deyilik. Bizim həyatımızdan film çəkilsə, əksəriyyətimiz David Fincherin kapitalizm tənqidi olan filmində sistemin içində dönən və daha cool olan başqa personaj tərəfindən qurtarılmağa ehtiyacı olan o insan olarıq. Bilirsiniz niyə? Çünki, biz insanıq. Və insan olmağın ayrılmaz parçası qüsurlu olmaqdı. Hamımız səhv edirik, hamımız aldadılırıq, hamımızın zəiflikləri var.
Amma güclü tərəflərimiz də var. Onlardan biri də zəifliyimizi qəbul etməkdir. Mükəmməl olma kompleksindən qurtulmaq lazımdır. O zaman daha güclü olacaqsınız.
Fuad Əsədov | 247 |
| 16 | Mənə elə gəlir ki, həyatımda ən çox bəxtimin gətirdiyi məqamlardan biri odur ki, həyatımın müxtəlif dövrlərində məndən yaşca böyük insanlarla dost ola bilmişəm. Düzdür, bizdən öncəki nəsilin bəzi düşüncələri və dəyərləri indiki dövrlə tam uyğunlaşmır və bəziləri ilə razı olmasam da, onların təcrübələri və dolayısıyla öyrətdikləri şeylər mənim çox köməyimə çatıb.
İyirmili yaşlarımın əvvəllərində olarkən otuz, qırx yaşlarında insanlarla dostluq edirdim və onlardan öyrənirdim ki, kəskin qərarlar bəzən necə verilir, kiminlə necə söhbət etmək lazımdır, hansı situasiyada necə davranmaq lazımdır. Əlbəttə, bəzi şeyləri onları müşahidə edərək öyrənirdim, bəzilərini özüm düşünürdüm, amma bəzi şeyləri də sırf onlardan öyrənirdim.
Ona görə məncə, bir insana verilə biləcək ən yaxşı məsləhətlərdən biri budur ki, sizdən əvvəlki nəsillə dostluq edin.
Fuad Əsədov | 274 |
| 17 | Sadəcə işləri deyil, zövqləri də təxirə salmamaq lazımdı. Bir şeyə qarşı həvəsiniz varsa, həvəsiniz olmuşkən, edin. Təxirə salmayın. Çünki, sonradan o həvəs gedir və o şeyi edəndə əvvəlki dadı vermir. Hər günün öz hökmü var.
Fuad Əsədov | 274 |
| 18 | Özü-özünü doğrulayan kəhanət haqqında eşitmisiniz?
Bir pasiyentim boşandıqdan sonra mənə müraciət edib və başına gələnləri danışır. Deyir ki, evləndikdən sonra “ərim məni istəməz birdən” deyə qorxum var idi. Ona görə də tez-tez sual verirdim ki, məni sevirsən hələ də, yoxsa yox. İşdə olarkən zəng vururdum ki, darıxırsanmı heç məndən ötrü, evə gec gələndə deyirdim ki, deməli məni istəmirsən, komputerdə nəsə edəndə deyirdim ki, deməli komputer sənə daha əzizdi filan.
Anlayacağınız, qadın sevilməmə qorxusu ilə sevildiyini təyin etmək üçün bu cür hərəkətlər edib. Ən sonda da əri deyib ki, belə olmur, mən çox narahat oluram, boşanaq. Qadının sevilməmə qorxusu ona elə hərəkətlər etdirdi ki, axırda sevilmədi həqiqətən də.
Başqa bir tanıdığım da işdən çıxarılma qorxusu ilə iki gündən bir müdürünə gedib deyirmiş ki, məndən razısınız, ya yox. Axırda müdürü deyib ki, day səndən yoruldum, sənlə işləmək istəmirəm.
Buna deyirlər öz-özünü doğrulayan kəhanət.
Siz siz olun, qorxunuzun sizə etdirmək istədiyi şeyləri etməyin.
Fuad Əsədov | 322 |
| 19 | İnsan yarandığı gündən etibarən xoşbəxt olmaq istəyir. Yaratdığımız və etdiyimiz hər şey bunun üçündür. Amma burda verilməli olan bir sual var. Xoşbəxtlik üçün etdiklərimiz işə yaradımı? Milyoner olub, sevdiyimiz insanlarla yaşasaq və sadəcə bizə həzz verən işləri görsək xoşbəxt olacağıqmı? Əgər belədirsə, sizin yadınıza intihar edən varlıları salmaq istəyirəm. Standart bir cavabı səsləndirə bilərsiniz.
" Onlar hər şeyin dadına baxdıqları üçün artıq heç nədən zövq ala bilmirlər "
Bir dəqiqə dayanaq. Yəni siz nə deyirsiniz? Xoşbəxtliyin zirvəsi bədbəxtlikdir?
Məsələ burasındadır ki, araşdırmalar göstərir ki, xoşbəxtlik həyatınızda baş verənlərlə bağlı deyil. Yəni, siz hal- hazırda lotoreyada bir milyon dollar udsanız və sevdiyiniz insanla evlənsəniz ola bilər ki, ilk vaxtlarda eyforiyada olasınız. Amma bir müddət sonra əhval-ruhiyyəniz indiki kimi olacaq. Əgər xoşbəxtliyinizi 10 üzərindən 7 balla qiymətləndirirsinizsə, həyatınızda nə olursa-olsun bu dəyişməyəcək. Üstəlik sizdən daha aşağı həyat şəraitində yaşayan bir insan öz xoşbəxtliyini daha yuxarı balla qiymətləndirə bilər.
Son on illərdə bir çox şey düzəldi, bir çox təhlükəli xəstəliyin kökü kəsildi və insanların maaşı artdı. Bu bizi daha xoşbəxt etməli idi, elə deyilmi? Lakin 1950 - ci ilin və 1990 - cı ilin xoşbəxtlik anketləri arasında bir fərq hiss etmirik. İnsanlar o vaxt həyatlarından nə qədər məmnun idilərsə, indi də o qədər məmnundular.
Yaxud Cənubi Koreyanı götürək. Son illərdə iqtisadiyyatı və təhsili kifayət qədər yaxşı səviyyəyə baxdı, vətəndaşları demokratik sistemdə yaşayır. Amma yenə də il ərzində olan intiharların sayı Koreyada çoxdur.
Məsələ burasındadır ki, xoşbəxtliyimiz biokimyamızla əlaqədardır. Bizim xoşbəxtlik səviyyəmiz həyatımızda baş verənlərdən yox, vücudumuzdakı hormonlardan asılıdır. Təsəvvür edin ki, bu dəqiqə sizə Amerika şirkətindən iş təklifi gəlir. Sizin bütün xərclərinizi bu şirkət qarşılayacaq və sizə ailənizlə birlikdə Amerikada yaşamaq üçün hər cür şəraiti yaradacaq. Və bu şirkət NASA ya da Facebook kimi məşhur və nəhəng şirkətdi. Siz sevincinizdən uçursunuz. Amma bunun səbəbi sizi zəngin edəcək iş təklifi almanız deyil. Bədəninizdə ifraz olunan serotonin hormonu və beyninizdə cərəyan edən elektrik dalğalarıdı. Məsələn, inəyi iki bala doğan fermerin sevinci ilə Ferrarisini yeniləyən biznesmenin sevinci eynidir. Çünki, hər ikisində eyni miqdarda serotonin ifraz olunur. Ona görə də xoşbəxt olmaq üçün xaricimizdəki bir şeyləri dəyişdirməkdənsə beynimizin içinə təsir etməliyik.
Fuad Əsədov | 295 |
| 20 | Biz hər zaman öz dəyərlərimizin doğru və normal olduğunu düşünürük. Sonra bu dəyərlər zaman içində dəyişir və ən yaxşı halda zaman da bizi dəyişdirir. Məsələn, 18 ci əsrdə Azərbaycanda kostyum geyinənə kişi kimi baxmırdılar, indi kostyum əsl kişi geyimi hesab olunur. Orta əsrlərdə cins şalvar fəhlə geyimi hesab olunurdu. İndi prezidentlər belə asudə vaxtlarında cins şalvar geyinirlər. Yaxud da o vaxt " xanım " və " bəy " kimi müraciət formaları ancaq zadəganlara tətbiq edilirdi. İndi bu ifadələr hər kəsə deyilir.
Yəni ki, yaratdığınız norma anlayışlarını və stiqmaları çox ciddiyə almayın. Onsuz da qalıcı deyillər. | 243 |
