کانال علمی آزمایشگاه نیلو

بله. Lp(a) بالا حتی با LDL، HDL و تری‌گلیسرید کاملاً نرمال هم می‌تواند اهمیت داشته باشد. Lp(a) عمدتاً ژنتیکی است و یک عامل مستقل افزایش‌دهنده خطر آترواسکلروز و بیماری قلبی‌عروقی محسوب می‌شود. اما نکته مهم این است که در حال حاضر صرفاً برای پایین آوردن عدد Lp(a) معمولاً دارویی شروع نمی‌کنیم؛ بلکه خطر قلبی‌عروقی کلی را ارزیابی و به‌خصوص LDL-C را به سطح مناسب می‌رسانیم. اگر Lp(a) بالا باشد، چه کار باید کرد؟ 1. اول مقدار دقیق Lp(a) مهم است. طبق به‌روزرسانی 2025 ESC/EAS: >50 mg/dL یا >105 nmol/L به‌عنوان Lp(a) افزایش‌یافته و یک risk modifier محسوب می‌شود. اگر مقدار >180 mg/dL (حدود >430 nmol/L) باشد، افزایش Lp(a) بسیار قابل‌توجه است و می‌تواند خطر مادام‌العمر بیماری قلبی‌عروقی را به‌طور جدی افزایش دهد. نکته: mg/dL و nmol/L را نباید با یک ضریب ثابت به هم تبدیل کرد، چون اندازه ذرات Lp(a) بین افراد متفاوت است. 2. LDL را حتی جدی‌تر بررسی می‌کنیم اگر Lp(a) بالا باشد، هدف این نیست که بگوییم:

«LDL نرمال است، پس کاری لازم نیست.»

بلکه باید ببینیم LDL برای سطح خطر فرد به اندازه کافی پایین هست یا نه. مثلاً در فردی که Lp(a) بالاست، پزشک ممکن است نسبت به فردی با Lp(a) طبیعی، آستانه پایین‌تری برای درمان LDL در نظر بگیرد. ESC در سال 2025 صراحتاً Lp(a) بالای 50 mg/dL را عاملی می‌داند که می‌تواند در افراد با خطر متوسط، طبقه‌بندی خطر را بالاتر ببرد. 3. سبک زندگی برای Lp(a) خیلی مؤثر نیست این قسمت کمی متفاوت از LDL است. رژیم سالم، ورزش، کنترل وزن، عدم مصرف سیگار و کنترل فشارخون برای کاهش خطر قلبی بسیار مهم‌اند، اما معمولاً Lp(a) را به میزان قابل‌توجهی پایین نمی‌آورند؛ چون بخش عمده آن ژنتیکی است. بنابراین اگر Lp(a) مثلاً 120 mg/dL باشد، نباید انتظار داشت با رژیم غذایی آن را به 30 برسانیم. 4. آیا استاتین برای Lp(a) بالا داده می‌شود؟ استاتین مستقیماً درمان Lp(a) نیست. اما اگر ریسک قلبی‌عروقی فرد یا LDL-C او ایجاب کند، استاتین می‌تواند بسیار مفید باشد، چون هدف اصلی، کاهش LDL-C و ApoB-containing particles و در نتیجه کاهش خطر ASCVD است. کاهش LDL همچنان ستون اصلی درمان است. داروهایی مثل ezetimibe و در افراد منتخب PCSK9 inhibitors نیز بسته به سطح خطر و LDL مورد استفاده قرار می‌گیرند. PCSK9 inhibitors می‌توانند Lp(a) را تا حدی، حدود 25–30٪، کاهش دهند، ولی در حال حاضر هدف اصلی استفاده از آنها کاهش LDL و خطر قلبی‌عروقی است، نه صرفاً درمان Lp(a). 5. آیا باید قلب را بررسی کرد؟ این موضوع به سن، مقدار Lp(a)، سابقه خانوادگی، فشارخون، دیابت، سیگار، LDL/ApoB و سابقه بیماری قلبی بستگی دارد. در فردی که Lp(a) بالاست ولی سایر عوامل خطر مرزی هستند، Coronary Artery Calcium (CAC) score در برخی موارد می‌تواند برای تصمیم‌گیری درباره شدت مداخله کمک‌کننده باشد؛ ESC 2025 نیز وجود آترواسکلروز تحت‌بالینی یا CAC بالا را به‌عنوان risk modifier در تصمیم‌گیری مطرح می‌کند. یک نکته بسیار مهم برای شما اگر نتیجه آزمایش Lp(a) خودتان را دارید، عدد دقیق + واحد (mg/dL یا nmol/L) را بفرستید و اگر دارید این موارد را هم بنویسید: Total cholesterol / LDL-C / HDL-C / TG / ApoB / فشارخون / سن آن‌وقت می‌توانم دقیق‌تر بگویم که Lp(a) شما واقعاً چقدر بالاست، چه میزان ریسک اضافه ایجاد می‌کند، و آیا با وجود LDL نرمال، بررسی یا درمان خاصی منطقی است یا نه.