Lyrics Notes

سال نودو‌سه بعد از مدت‌ها بالاخره با دکتر یداللهی یک قرار مصاحبه گذاشتم. چند سالی می‌شد که چنین تصمیمی داشتیم اما مشغله‌هایمان همیشه به تعویقش می‌انداخت. این بار اما در یک محفل دوستانه، خودش پیش‌قدم شد و گفت: «راستی بیا اون قرار مصاحبه رُ فیکس کنیم». مدتی بعد به محل کارش در میدان محسنی رفتم. محمد گل‌محمدی هم برای عکاسی آمد. اتاق کنفرانس را برای مصاحبه انتخاب کردم. محمد چند عکس روی ایوان و داخل اتاق گرفت و گفت‌وگو را شروع کردیم. قرار بود ساعت شش بعدازظهر هر دو در برج میلاد باشیم. گفت‌وگو را پس از دو ساعت، نیمه‌کاره گذاشتیم و قرار شد در اولین فرصت تمامش کنیم. از آن روز تا یک هفته پیش از پرکشیدنش هر وقت مرا می‌دید یا تلفنی صحبت می‌کردیم سراغ گفت‌وگو را می‌گرفت و می‌گفت «بیاتش کردی!». تا این که رفت. رفت و من ماندم و حسرت ناتمام ماندن کارمان. یادنامه‌اش را در شماره‌ی صدوهفتاد نشریه‌ی «هنر موسیقی» منتشر کردیم. نسخه‌ی کامل‌تر مصاحبه را هم در یکی از شماره‌های «باترانه» قرار دادم. با این حال هنوز ناگفته‌هایی از او در آن مصاحبه مانده است. عمری اگر باشد منتشر خواهم کرد. @LyricsNotes @honaremusighimag

همین که در این وانفسای کرونا و شرایط بد اقتصادی و فرهنگی، چراغ ترانه بدون رانت‌های رنگارنگ حکومتی و غیرحکومتی با چنین مراسمی روشن نگاه داشته می‌شود جای سپاس و تقدیر فراوان دارد. دست‌مریزاد می‌گویم به دست‌اندرکاران خانه‌ی ترانه و امیدوارم این چراغ سال به سال فروزان‌تر شود. @LyricsNotes

هنر یک ترانه‌سرای خوب، سروده‌ای است که در تلفیق با موسیقی و با اجرای خواننده، شنیدنی می‌شود فارغ از این که به تنهایی شنیدنی و خواندنی باشد یا نباشد. ترانه‌های ایرج جنتی‌عطایی چه با موسیقی و اجرا شنیدنی شده باشند یا نه، به تنهایی، شنیدنی و‌ خواندنی‌اند. از سروده‌های این سراینده‌ی بزرگ می‌شود مانند بهترین اشعار و آفریده‌های هنری به تنهایی و بی‌هیچ همراهی لذت برد و آموخت و این نقطه‌ی افتراق او و عمده‌ی ترانه‌سرایان ماست. ایرج جنتی‌عطایی در سرودن ترانه‌هایش به شکل شگفت‌انگیزی اصول و قواعد شعر و ترانه و فرم و محتوا و زیبایی‌شناسی و انسانیت و تفکر را هم‌زمان رعایت می‌کند. این هم‌زیستی کم‌یاب فخامت و رسانایی عام در عمده‌ی آثار اوست که از نظر من او را با اختلاف بر صدر مصطبه‌ی ترانه‌سرایی فارسی نشانده است. زادروز این بزرگ ترانه‌ی فارسی مبارک. @LyricsNotes

«گریه جواب می‌دهد» @LyricsNotes

«سووشون» آخرین تصنیف اجراشده با صدای همایون شجریان است. می‌شود در مورد نکات فنی این تصنیف هم مانند هر اثر دیگری مجمل و مفصل نوشت. اما این بار می‌خواهم به موضوعی که در عمده‌ی این اجراها بسیار مغفول می‌ماند بپردازم. نکته‌ای در ویدئوی این اثر هست که از نظر من پرداختن به آن اهمیت زیادی دارد. نکته‌ای که شاید از منظر خیلی از مخاطبان خاص و عام چندان مهم جلوه نکند و اتفاقاً همین مهم جلوه‌نکردن، مهم است. در همان ابتدای ویدئو، هنگام اجرای پیش‌درآمد این تصنیف، هم‌زمان با ظاهر شدن عنوان اثر (سووشون) نام همایون شجریان و تهمورس پورناظری هم به ترتیب ظاهر می‌شود. طبیعی است که پس از آن‌ها هم منتظر درج نام شاعر اثر به عنوان یکی از دو رکن اصلی خلق اثر باشیم؛ اما این اتفاق نمی‌افتد! و نکته‌ی مهم همین است! درست یا غلط، بخواهیم یا نخواهیم موسیقی ما خصوصا در فضاهای ایرانی‌اش، بسیار کلام‌محور است. این محوریت کلام هم ریشه در ادبیات غنی فارسی و رفتارهای تاریخی در مواجهه با شعر و موسیقی دارد. اقبال بیشتر شنونده‌ی فارسی‌زبان به موسیقی باکلام به نسبت اینسترومنتال‌ نیز تابع گرایش تاریخی فارسی‌زبانان به هنرهای کلامی و شعر است. از این رو رکن کلامی ترانه و تصنیف نقش اساسی در خلق یک اثر داشته و دارد. اهمیت این ماجرا را می‌توان در نقش شعر و ترانه‌ی فارسی در موسیقی ایرانی بسیار ردگیری کرد. متولیان موسیقی ایرانی از ابتدای قرنی که به پایانش رسیده‌ایم هم عموما با چنین ذائقه و دیدگاهی همیشه نام شاعر و سراینده را پاس داشته‌اند. حتی در ترانه‌ی نوین هم در همان گام‌های آغازین، جسارت امثال شهیار قنبری و ایرج جنتی‌عطایی در پاسداری از شأن و جایگاه سروده‌ها بسیار چشم‌گیر است تا جایی که نام و تصویر ترانه‌سرا را در کنار خواننده و آهنگ‌ساز بر اینسرت‌ها می‌نشاندند. فرهنگ پاسداشت شعر و ترانه اما در چند دهه‌ی اخیر دگرگون شده است. عدم درج نام پوریا سوری در عنوان‌بندی ابتدایی تصنیف سووشون، رویه‌ی خطرناکی است که بدل به فرهنگی ناروا و‌ مخرب شده است و به نوعی کم‌اهمیت نشان‌دادن شعر و شاعر به مخاطب و برجسته‌تر جلوه‌دادن عموماً غیرمنصفانه‌‌ی نقش خواننده و آهنگ‌ساز به نسبت اوست. تغییر این رویه نیاز به نگاه روشن‌تر خوانندگان و اهالی موسیقی به جایگاه شعر و ترانه دارد. نگاهی که اگر به سمت درست باشد به سود همه خواهد بود. @LyricsNotes

«سووشون» خواننده: همایون شجریان شاعر: پوریا سوری موسیقی: تهمورس پورناظری @LyricsNotes

عجب! @LyricsNotes

زویا زاکاریان کم‌تر تلاش کرده است تا به عنوان مبدا یک جریان مشخص در ترانه مطرح شود اما او را می‌شود در برخی نقاط عطف ترانه‌ی نوین از آغازگران و پیشروان جدی این عرصه دانست. زاکاریان اولین سراینده‌ی واسوخت در ترانه‌ی نوین است. در دهه‌ی پنجاه و حوالی همان زمانی که ترانه‌ای کلاسیک از داوود زندی به نام «نفرین» و با ترجیع: «جای آن‌که عاشق زار تو باشم آرزو دارم عزادار تو باشم» با موسیقی ضرابیان/ منوچهر چشم‌آذر و صدای ستار منتشر شد، ترانه‌ای از زویا زاکاریان با عنوان «معشوق» با موسیقی مارتیک/ اریک و صدای گوگوش به انتشار رسید. ترانه‌ای که آغاز «واسوخت نوین» بود و هر چند در زمان خود اقبال مخاطب را به همراه نداشت اما امروز از برجسته‌ترین نمونه‌های ترانه‌ی ضد معشوق محسوب می‌شود. مضمون هنرمندانه و کنایه‌آمیز سطور پایانی ترانه با اجرای هوشمندانه و رندانه‌ی خواننده که با همراهی یک ملودی متناسب، تکرار می‌شود و یک پایان‌بندی طلایی برای ترانه می‌سازد را می‌شود بارها شنید و بارها لذت برد: نکنه حرفای خامم خاطر عزیزُ آزرد؟! نکنه اسم حقیرم تو کتابای تو خط خورد؟! خانم زاکاریان یک بار در گفت‌وگویی در مورد این ترانه به من می‌گفت که آن زمان رییس شورای شعر رادیو مخالف چنین مضمون‌پردازی و‌ نوع مواجهه با معشوق در این ترانه بوده است و قصد تأیید اجرای آن را نداشته است! زاکاریان بعدها ترانه‌های واسوخت دیگری مانند «آینه» و «بی‌تو» را هم سروده است. (بخشی از یادداشت من در نشریه‌ی «وزن دنیا») @LyricsNotes

https://www.instagram.com/p/CJEfC-9sFPP/?igshid=121wr0e5h78nj این لینکُ یکی از دوستان برام فرستاد! نکات جالبش اینه که یه فن پیج اردلان نظرسنجی کرده و اردلان اول شده! بعد این که چند نفر از ادمین پرسیده‌ن که مثلا یغما کجاست؟ گفته: کی هست؟ ترانه‌سرا‌ست؟ و از اون جالب‌تر این که خیلی از اساتیدی که نظرسنجی وزن دنیا از نظرشون از بیخ غلط بود در نظرسنجی این فن‌پیج شرکت کرده‌ن!