Bütöv Azərbaycan Tarixi🇦🇿𒀭

🟠 Qacar hökmdarı Nasirəddin şah – sevilən, yoxsa nifrət edilən hökmdar? ✍️ Məcid İrfaniyan yazır: Nasirəddin şah Qacarın anadan olmasının 196-cı ildönümü münasibətilə onun həyatına fərqli prizmadan nəzər salaq. Bu yazı Qacar dövrünə yalnız Pəhləvi tarixşünaslığının gözü ilə baxanlar üçün fərqli baxış təqdim edir. Bu il Tir ayının 25-i (16 iyul ) Nasirəddin şah Qacarın anadan olmasının 196-cı ildönümüdür. Müəllif yazır ki, onun adı çəkiləndə insanda həm təəssüf, həm mərhəmət, həm də müəyyən rəğbət hissi yaranır. Çünki Nasirəddin şahın yanlış qərarları olsa da, tarix çox vaxt onun haqqında birtərəfli hökm verib, müsbət tərəfləri və ölkəyə xidmətləri isə kölgədə qalıb. Pəhləvi dövründə aparılan təbliğat nəticəsində o, daha çox bacarıqsız və kef düşkünü hökmdar kimi təqdim olunub, halbuki zərif ruhlu, incəsənətə bağlı və bir sıra mühüm yeniliklərə imza atan bir hökmdar idi. Nasirəddin şah kim idi? Nasirəddin şah Qacar 25 Tir 1210-cu ildə (1831) Təbrizdə anadan olub. Atası Məhəmməd şah Qacar, Fətəli şah Qacarın nəvəsi və Qacarlar sülaləsinin üçüncü hökmdarı idi. Nasirəddin şah isə "Qiblətül-aləm", "Sultan Sahibqıran" və sonralar "Şəhid şah" ləqəbləri ilə tanınan Qacarlar dövlətinin dördüncü hökmdarı olmuşdur. O, Qacarlar sülaləsinin ən uzun müddət hakimiyyətdə qalan şahıdır. Həmçinin öz xatirələrini qələmə alan ilk Məmaliki Məhruseyi Qacar hökmdarı və dövlət başçısı kimi müasir Avropaya səfər edən ilk Qacar şahı olmuşdur. Onun adı çəkiləndə çoxlarının ağlına milli maraqlara uyğun olmayan müqavilələr, çoxsaylı həyat yoldaşları, Avropaya bahalı səfərlər, israfçılıq və bəzi saray adamlarına həddindən artıq etimad göstərməsi kimi məqamlar gəlir. Lakin Məcid İrfaniyan hesab edir ki, onun fəaliyyətinə yalnız bu prizmadan baxmaq doğru deyil. 📍İlk yeniliklərin şahı Nasirəddin şahın hakimiyyəti dövründə İran adlanan ölkədə ilk dəfə həyata keçirilən bir çox yeniliklər ölkənin inkişafında mühüm rol oynayıb. Bunlardan bəziləri: ▪️ İlk müasir məktəbin açılması ▪️ Avropaya səfər edən ilk Qacar şahı olması ▪️ Dövlət Şurası və altı nazirliyin yaradılması ▪️ Ali Ədliyyə və Məzalim Divanının təsis edilməsi ▪️ İlk müasir sikkələrin zərb olunması ▪️ İlk bankın yaradılması ▪️ İlk kağız pulun çapı ▪️ İlk poçt markasının buraxılması ▪️ İlk teleqraf xəttinin istifadəyə verilməsi ▪️ İlk müasir küçələrin salınması ▪️ İlk milli muzeyin yaradılması ▪️ İlk zooparkın açılması ▪️ İlk beşmərtəbəli binanın tikilməsi ▪️ İlk ictimai saatın quraşdırılması ▪️ İlk dəmir yolunun istifadəyə verilməsi ▪️ İlk şəhər abidəsinin ucaldılması ▪️ İlk sənaye müəssisələrinin yaradılması ▪️ İlk fotoateliyenin açılması ▪️ Fotoqrafiya ilə məşğul olan ilk İran şahı olması ▪️ Qacarlar tarixində ən uzun hakimiyyət dövrü ▪️ Dövrünün bir çox dünya liderləri ilə görüşlər keçirməsi. 📍Sənətə və mədəniyyətə bağlı hökmdar Nasirəddin şah yalnız siyasətçi deyildi. O, həm də səyyah, fotoqraf, şair, hekayəçi, səfərnamə və xatirə müəllifi, rəssam və xəttat idi. Bundan başqa musiqiyə, memarlığa, şəhərsalmaya və digər incəsənət sahələrinə xüsusi diqqət yetirirdi. Şəhid şahın ruhuna hörmətlə!