فێربوونی زمانی عەرەبی (فصحی)

جێناوەکان (الضمائر) لە زمانی عەرەبیدا دابەش دەبن بۆ چەند جۆرێکی سەرەکی. لێرەدا بە شێوەیەکی پوخت و ڕێکخراو دەیخەینە ڕوو: # ١. جێناوە سەربەخۆکان (الضمائر المنفصلة) ئەم جێناوانە بە جیا دەنووسرێن و نانووسێن بە وشەکانی ترەوە، زۆربەی کات وەک (مبتدأ) دێن: | جۆر | تاک (المفرد) | دووانە (المثنى) | کۆ (الجمع) | |---|---|---|---| | *بۆ قسەکەر (المتكلم) أنا (من) | *نحن(ئێمە) ــــــــــــــــــــــ | *بۆ ئامادەبوو (المخاطب) *أنتَ (تۆ - نێر) *أنتِ(تۆ - مێ) *أنتما (ئێوە - دووانە) *أنتم (ئێوە - نێر) *أنتنَّ(ئێوە - مێ) ـــــــــــــــــــــــــــــــ |*بۆ نادیار (الغائب) هو (ئەو - نێر) *هي (ئەو - مێ) *هما (ئەوان - دووانە) *هم (ئەوان - نێر) *هنَّ (ئەوان - مێ) ـــــــــــــــــــــــــــــــ # ٢. جێناوە لکاوەکان (الضمائر المتصلة) ئەم جێناوانە دەنووسێن بە (ناو، کردار، یان پاشگر)ەوە. گرنگترینیان ئەوانەن کە لە کۆتایی ناوەکان دێن بۆ دەربڕینی خاوەندارێتی: * ـي:(کتێبەکەم - كتابي) *ـنا:(کتێبەکەمان - كتابنا) * كَ: (کتێبەکەت - بۆ نێر - كتابكَ) *ـكِ:(کتێبەکەت - بۆ مێ - كتابكِ) * ـكما: (کتێبەکەتان - بۆ دووانە - كتابكما) * ـكم:(کتێبەکەتان - بۆ کۆی نێر - كتابكم) * ـكنَّ:(کتێبەکەتان - بۆ کۆی مێ - كتابكنَّ) * ه: (کتێبەکەی - بۆ نێر - كتابُه) * ـها: (کتێبەکەی - بۆ مێ - كتابُها) * ـهما: (کتێبەکەیان - بۆ دووانە - كتابهما) * ـهم: (کتێبەکەیان - بۆ کۆی نێر - كتابهم) * ـهنَّ: (کتێبەکەیان - بۆ کۆی مێ - كتابهنَّ) ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ # ٣. جێناوە شاراوەکان (الضمائر المستترة) ئەمانە ئەو جێناوانەن کە لە ڕستەکەدا دیار نین بەڵام لە واتای کردارەکەدا تێدەگەین، وەک: * اکتبْ:(بنووسە) -> جێناوەکە لێرەدا "أنتَ"یە و شاردراوەتەوە. *نلعبُ:(یاری دەکەین) -> جێناوەکە لێرەدا "نحن"ە و شاردراوەتەوە. > *تێبینی:* زمانی عەرەبی جیاوازی دەکات لە نێوان نێر و مێ، هەروەها جۆرێکی تایبەتی هەیە بۆ "دووانە" (المثنى) کە لە زمانی کوردیدا نییە.

«شَاءَ مَنْ شَاءَ وَأَبَى مَنْ أَبَى» ئەم ڕستەیە یەکێکە لە دەستەواژە باوەکانی زمانی عەرەبی کە بۆ جەختکردنەوە لەسەر ڕوودانی شتێک بەکاردێت، بەبێ گوێدانە ڕەزامەندی کەسانی دەوروبەر. * مانای وشەبەوشە: "ویستی ئەوەی کە ویستی، و ڕەتی کردەوە ئەوەی کە ڕەتی کردەوە." * مانای مەبەست: * کێ حەزی لێیە با حەزی لێ بێت و کێ حەزی لێ نییە با حەزی لێ نەبێت. * بیانەوێت یان نەیانەوێت (کارەکە هەر دەبێت). * بە کەیفی خۆیان، ڕازی بن یان نا.

«مَنْطِق» : واتە بیرکردنەوەی ڕێکوپێک یان شێوازی قسەکردن و بەڵگەهێنان. بە کوردی دەکرێت بڵێین: "ڕێکخستنی بیر". «مُحَنَّك» : واتە کەسێک کە ئەزموونی زۆری هەیە، زیرەک و بەئاگایە. بە کوردی: "تاقیکراوە"، "زیرەک" یان "ئەزمووندیدە".

«شِئْنَا أَوْ أَبَيْنَا» واتە: حەزمان لێ بێت یان نا، ڕازی بین یان نا.

ماناینَهْبُ الأَرَاضِي 🔹 بەزۆر دەست بەسەر زەوی یان مڵکێکی کەسێکی تر داگرتن یان 🔹 دزینی زەوی بە شێوەی نایاسایی بە کوردی (سۆرانی) دەوترێت: تاڵانکردنی زەوی داگیرکردنی نایاسایی زەوی بەزۆر وەرگرتنی مڵک 📌 نموونە: قامَ بعضُ الأشخاصِ بنَهْبِ الأَراضي. → هەندێ کەس زەویان تاڵان کرد.

التَّرْبِيَةُ: أَنْ تَعْرِفَ مَتَى تَتَكَلَّمُ. پەروەردە: دەزانی کەی قسە دەکەی. الأَخْلَاقُ: أَنْ تَسْمَعَ لِمَنْ تَتَكَلَّمُ. ئەخلاق: گوێ دەگری لەو کەسەی  قسەدەکات. الأَدَبُ: أَلَّا تُقَاطِعَ مَنْ يَتَكَلَّمُ. ڕێز: قسەی کەسێک نابڕێ کە قسە دەکات. الذَّكَاءُ: أَلَّا تُصَدِّقَ كُلَّ مَنْ يَتَكَلَّمُ. زیرەکی: باوەڕ بە هەموو کەسێک ناکا کە قسە دەکات.

قيـل __ ووتراوە فـي ____ لە عــين ____ چاوی النساء _____ ئـافرەت الاهتمام _____گرنگی پێدان أغــلى ____ بەنرخترە مــــن _____ لە المـال ______ پارەو ماڵ J🤍

هەشت یاسای گرنگ بۆ  فێربوونی ئیعراب یەکەم/هەرکاتێک(إسم)لە دوای(أسماء الإشارة)ەوە هات و(ال)پێوە بوو دەبێت بە(بدل). وەک/(إن هذا القرآن يهدي للتي هي أقوم) دووەم/هەر کاتێک(إسم)ێکی(نكرة)لەدوای(أسماء الإشارة)ەوە هات ئەوا دەبێت بە(خبر). وەک/(فدعا ربه أن هؤلاء قوم مجرمون) سێیەم/هەر کاتێک(إسم)هات لەدوای(لولا)ڕاستەوخۆ بڵێ مبتدأ و خبرەکەشی(محذوف)ەو بریتییە لە(موجود). وەک/(لولا العلم ما تقدمت الأمم). چوارەم/لە ئسلوبی(التعجب)دا دایم بڵێ بڵێ بووە بە(مفعول به) وەک/(مــا أجمل الربيع) پێنجەم/هەر کاتێک(إسم)ێک لەدوای زمان و مکانەوە هات ئەبێت بە(مضاف إليه) شەشەم/هەر کاتێک(إسم)ێک هات لەدوای ژمارە(٣ تا ٩)ڕاستەوخۆ بڵێ(مضاف إليه) وەک/(الذي خلق سبع سموات طـــباقــاً) حەوتەم/هەر کاتێک(إسم)ێک هات لەدوای ژمارە(١١ تا ٩٩)ڕاستەوخۆ بڵێ(تمييز منصوب) وەک/(إني رأيت أحــد عشــر كوكبــــاً)   هەشتەم/هەر کاتێک(إسم)ێک هات لەدوای ژمارە(١٠٠ تا ١٠٠٠)ڕاستەوخۆ بڵێ(مضاف إليه) وەک/(اشتريت مــئـــة كتـــاب) بڕوا محمد

يقولُ الرافعيُّ: ڕافیعی دەڵێت: "في كلِّ إنسانٍ تعرِفُه إنسانٌ لا تعرِفُه". "لە ناخی هەموو مرۆڤێکدا کە دەیناسیت، مرۆڤێکی تر هەیە کە نایناسیت" . أيْ أنّ لكُلِّ شخصٍ وجهًا خفيًّا عنك واتە: هەموو کەس دیوێکی شاراوەی هەیە ولكنّه لم يظهرْ لَك بَعدُ، کە هێشتا بۆت ئاشکرا نەبووە، لذا كُن حذِرًا عند التعامُلِ، بۆیە ئاگاداری کردارەکانت بە وانتظِرِ التّغيُّرَ. چاوەڕوانی گۆڕانبە. ****

هەشت یاسای گرنگ بۆ  فێربوونی ئیعراب یەکەم/هەرکاتێک(إسم)لە دوای(أسماء الإشارة)ەوە هات و(ال)پێوە بوو دەبێت بە(بدل). وەک/(إن هذا القرآن يهدي للتي هي أقوم) دووەم/هەر کاتێک(إسم)ێکی(نكرة)لەدوای(أسماء الإشارة)ەوە هات ئەوا دەبێت بە(خبر). وەک/(فدعا ربه أن هؤلاء قوم مجرمون) سێیەم/هەر کاتێک(إسم)هات لەدوای(لولا)ڕاستەوخۆ بڵێ مبتدأ و خبرەکەشی(محذوف)ەو بریتییە لە(موجود). وەک/(لولا العلم ما تقدمت الأمم). چوارەم/لە ئسلوبی(التعجب)دا دایم بڵێ بڵێ بووە بە(مفعول به) وەک/(مــا أجمل الربيع) پێنجەم/هەر کاتێک(إسم)ێک لەدوای زمان و مکانەوە هات ئەبێت بە(مضاف إليه) شەشەم/هەر کاتێک(إسم)ێک هات لەدوای ژمارە(٣ تا ٩)ڕاستەوخۆ بڵێ(مضاف إليه) وەک/(الذي خلق سبع سموات طـــباقــاً) حەوتەم/هەر کاتێک(إسم)ێک هات لەدوای ژمارە(١١ تا ٩٩)ڕاستەوخۆ بڵێ(تمييز منصوب) وەک/(إني رأيت أحــد عشــر كوكبــــاً)   هەشتەم/هەر کاتێک(إسم)ێک هات لەدوای ژمارە(١٠٠ تا ١٠٠٠)ڕاستەوخۆ بڵێ(مضاف إليه) وەک/(اشتريت مــئـــة كتـــاب) بڕوا محمد

ئاسانترین ڕێگا بۆ فێربوونی اعڕاب بەشی دووەم یاسا گشتییەکان ئەم یاسایانەی کە اعراب کردنت بۆ ئاسان دەکەن، زۆرێک لەبابەتە ئاڵۆزەکانت لا ڕۆشەن دەکەن 1_هەر اسمێکی مەعریفەت بینی لەدوای (اسماء اشارة) ڕاستەوخۆ بزانە (بدلە) نموونە: رٲیت هذا الرجل (الرجل ) بدلە چونکە دوای (اسمی اشارة) هاتووە. پوختەی یاساکە: اسم اشارة+ ال=>بدل تێبینی: اسم اشارەکان بریتیین لە (هذا، هذه، هذان، هاتان، هؤلاء، اولئك......). 2_ هەر اسمێکت بینی لەدوای (لولا) ڕاستەوخۆ بزانە ئەو اسمە (مبتدا). نموونە: لولا الٳسلام لهلكنا. الاسلام: مبتدا مرفوع علامة رفعه الضمة. پوختەی یاساکە: لولا= مبتدا+ خبرە دائما محذوف تقدیره(موجود). 3_ هەر اسمێکت بینی لەدوای (هنا، هناك، ثمة) ڕاستەوخۆ بزانە ئەو اسمە (مبتدا). نموونە: هنا القاهرة. القاهرة: مبتدا مرفوع وعلامة رفعه الضمة الظاهرة. پوختەی یاساکە: (هنا، هناك، ثمة)= مبتدا. 4- هەر وشەیەکت بینی لەدوای کەلیمەی (بخاصة) هات ڕاستەوخۆ بزانە ( مبتدا مؤخر)ە.

قەناتێک بۆ فێربونی هەرسێ زمانی 🇹🇯 ڪوردی 🇮🇶عـەرەبـی 🇱🇷ئـیـنـگـلـیـزی لێرەوە جۆین بن 👇 https://t.me/xwrafa1

باشترین ڕێگای فێربوونی اعراب: ئەمە کۆمەڵە یاساو ڕێسایەکە بۆ فێربوونی اعراب لەزمانی عەڕەبیدا، کەدەتوانی بەهۆیەوە کۆنتڕۆڵی اعڕاب بکەی بە ئاسانترین شێوە...... سەرەتا پێویستە بزانی کە وشە لەزمانی عەڕەبیدا سێ جۆرە: ۱-اسم: گرینگترین نیشانەش بۆناسینەوەی اسم ( هەر وشەیەک تنوینی پێوەبێت اسمە وەکو [رجلُُ،رجلََا، رجلِِ]، وەهەر وشەیەکیش لەسەرەتاکەی ئەلیف و لام بێت اسمە، وەکو [الرجل، المراة......]، وەهەر وشەیەکیش مجرور بێت اسمە وەکو[ مررت برجلِِ]............) ۲ـ فعل: هەر وشەیەک ڕاناوی فاعلی پێوەبێت فعلە (وەکو تُ، تَ،تِ، تما،تم،تن)، وەهەر وشەیەکیش تائی (تٲنیث الساكنة) پێوەبێت فعلە............. ۳ـ حرف: هەر وشەیەک نیشانەکانی ئیسم و فعلی تێدانەبێ ئەوا حرفە. دوای ئەوەی ئەمەت زانی، سەرەتا پێش ئەوەی ڕستەکە اعراب بکەی پێویستە بزانی ئایا ڕستەکە [فعلیە] یان [اسمیە]. ۱- الجملة الفعلیة: ئەم ڕستەیە کە بە فعل دەست پێدەکات. شێوازەکانی هاتنی ڕستەی فعلی چۆنە؟ 1- فعل + فاعل بۆنموونە: هرب الكلبُ. هربَ: فعل ماضِِ مبني علی الفتحة الظاهرة. الكلبُ: فاعل مرفوع وعلامة رفعه الضمة الظاهرة. 2- فعل+ فاعل+ مفعول بە: ئەگەر هاتوو ڕستەکە (متعدی) بێت. بۆنموونە: یشرحُ المدرسُ الدرسَ. يشرح : فعل مضارع مرفوع بالضمة . المدرس : فاعل مرفوع بالضمة . الدرس : مفعول به منصوب بالفتحة . ۲ـ الجملة الاسمیة: ئەم ڕستەیە کە بە اسم دەست پێدەکات، پێک دێت لە (المبتدٲ والخبر). بۆنموونە: اللهُ ٲكبرُ. الله : لفظ الجلالة مبتدأ مرفوع بالضمة . أكبر : خبر المبتدأ مرفوع بالضمة . پاشان پێویستە سەیری جۆری خبرەکە بکەین (سێ جۆری هەیە): ۱_ مفرد: واتە خبرەکە تەنها یەک وشە بێت ( جملة و شبه جملة ) نەبێت. بۆنموونە: زیدُُ قائمُُ. زید: مبتدٲ مرفوع وعلامة رفعه الضمة الظاهرة. قائم: خبر مرفوع وعلامة رفعه الضمة الظاهرة. ۲- الجملة: واتە خبرەکە ڕستەبێت، ڕستی اسمی یان فعلی. نموونە بۆ ڕستەی اسمی: المؤمن ثوبه نظيف . نوع الجملة = اسمية . مبتدأ + خبر ( نوع الخبر جملة اسمية - مبتدأ ثان وضمير + خبر المبتدأ الثانى ) المؤمن : مبتدأ مرفوع بالضمة . ثوبه : مبتدأ ثان مرفوع بالضمة ، وهو مضاف ، والهاء ضمير متصل فى محل جر مضاف إليه . نظيف : خبر المبتدأ الثانى مرفوع بالضمة . والجملة من المبتدأ الثانى وخبره فى محل رفع خبر المبتدأ الأول . نموونە بۆ جمولەی فعلی: الله يحب المؤمن . نوع الجملة = اسمية مبتدأ + خبر ( نوعه جملة فعلية - فعل + فاعل ، وقد يأتى مفعول أيضا ). الله : لفظ الجلالة مبتدأ مرفوع بالضمة . يحب : فعل مضارع مرفوع بالضمة ، والفعل ضمبر مستتر تقديره هو ، والجملة الفعلية فى محل رفع خبر المبتدأ . المؤمن : مفعول به منصوب بالفتحة . 3 شبه جملة: واتە خبرەکە شبهی جوملە بێت. شبه جملە: - حرف جر+ اسم مجرور نموونە:  زید في الدار. زید:مبتدٲ مرفوع وعلامة رفعه الضمة الظاهرة. في: حرف جر. الدار: اسم مجرور وعلامة جره الكسرة الظاهرة. في الدار: شبه جملة في محل رفع خبر. - یاخود ظرف زمان و مكان+ مضاف الیه. بۆنموونە: العصفورُ فوقَ الشجرةِ. نوع الجملة = جملة اسمية . مبتدأ + خبر ( شبه جملة - ظرف + مضاف إليه ) العصفور : مبتدأ مرفوع بالضمة . فوق : ظرف مكان منصوب بالفتحة . الشجرة : مضاف إليه مجرور بالكسرة . وشبة الجملة ( فوق الشجرة ) فى محل رفع خبر المبتدأ . دوای ئەم پۆستە، یاسا گشتییەکانی اعراب باس دەکەین، ئەمە سەرەتایەکە بۆ چوونە ناو اعراب پوختەکردن و وەرگێڕانی : برای بچووکتان ( ڕێباز سلێمان). #فێربوونی اعراب 🍀🍁🍀🍁🍀🍁🍀🍁🍀🍁🍀🍁🍀🍁🍀🍁

ما المصير ؟🤔 چارەنوس چیە 🙄 قال : فریق فی الجنە و فریق فی السعیر 👀 وتی : بەشێک لە بەهەشت و بەشێک لە دۆزەخ😱 قسەی پیاو چاکێک 🤗