گشت‌ها | هومن پناهنده

بیژن جهانگیری/استاد دانشگاه تهران گزارش رسمی رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان در سال ۲۰۲۴ بتوسط مؤسسه آموزشی تایمز منتشر شد. طبق این گزارش دانشگاه آکسفورد انگلستان برای نهمین (۹) سال متوالی رتبه اول دانشگاه‌های جهان را به‌دست‌ آورد. همزمان با انتشار این گزارش خبر داده شد که متعاقب سه دور رأی‌گيری فشرده آقای ویلیام هیگ به سمت ریاست دانشگاه آکسفورد به مدت یک دوره ده (۱۰) ساله انتخاب شده است. سمت چپ های قبلی ایشان معاونت نخست‌وزير و وزارت امور خارجه انگلستان بود. انشار این دو خبر و تقارن آن با انتصاب های اخیر عده‌ای از رؤسای دانشگاه‌های ایران و تغییرات وسیع مدیریت آموزش عالی به‌دنبال انتخاب رئیس‌جمهور (سنتی که با آمدن هر رئيس‌جمهور جدید تکرار می‌شود)، موجبی شد برای بازبینی بعضی مشخصات ده دانشگاه برتر جهان با احتمال درس آموزی از پاره‌ای اختصاصات این دانشگاه‌ها. اسامی ده دانشگاه برتر بدین ترتیب می‌باشد : آکسفورد – استانفورد – ام آی تی – هاروارد – کمبریج – پرینستون – کالتک – ایمپریال کالج – برکلی و یل. از این ده دانشگاه سه عدد در انگلستان و هفت عدد در امریکا هستند. سال تأسیس قدیمی‌ترین آن‌ها کمبریج در ۱۲۰۹ میلادی و آکسفورد در ۱۲۵۰ میلادی است. (عده‌ای سال تأسیس آکسفورد را سال ۱۰۹۶ میلادی ذکر کرده‌اند). سال تأسیس دانشگاه‌های هفتگانه امریکا بین ۱۶۵۰ تا ۱۸۷۰ میلادی (مصادف با دوران حکومت قاجاریه) می‌باشد. غالب این دانشگاه‌ها در هر دو کشور انگلیس و امریکا غیردولتی و خصوصی هستند. خصوصی بودن به معنی استقلال تام در تمام امور مربوط و عدم وابستگی به دولت و آزادی در آموزش و پژوهش با کمترین تأثیر از نوسانات سیاسی کشور. ثبات مدیریت از اصول تغییرناپذیر اداره این دانشگاه‌ها است. به این رکوردها توجه بفرمائید: آقای چارلز ویلیام الیوت بمدت چهل (۴۰) سال مداوم ریاست دانشگاه هاروارد را به‌عهده داشت. آقای جیمز کارلاهان سی و یک سال رئیس دانشگاه پرینستون بود. اخیرأ در دانشگاه آکسفورد آقای ویلیام هیگ جانشین آقای لرد پاتن شد. ایشان نماینده ملکه و فرماندار هنک کنگ بود که با درایت تمام امر انتقال هنگ کنگ به چین را با حفظ استقلال نسبی به سرانجامی صلحجویانه و مطلوب رساند. به انگلستان بازگشت و مدیریت "بی بی سی" را به‌عهده گرفت. متعاقبا و هنگامی‌که به او اختیار دادند بین نخست‌وزیری انگلستان و ریاست دانشگاه آکسفورد یکی را انتخاب کند گزینه دوم را ترجیح داد و به‌مدت ۲۱ سال در این سمت خدمت کرد. دانشگاه‌های برتر، هدف اول حیات علمی خود را "کشف حقیقت" / "وریتاس" می‌دانند. مشارکت جدی و مؤثر در این مهم و عرضه نتایج و دستاوردهای ملموس و معتبر علمی شرط انتصاب و ارتقای هیأت علمی در این دانشگاه‌ها می‌باشد. دستاوردهای علمی کشوری و جهانی این دانشگاه‌ها قابل ملاحظه است و تحسین برانگیز. دانشگاه هاروارد با دریافت ۱۶۱ (یکصد و شصت و یک) جایزه نوبل و کمبریج با دریافت (۱۲۱) جایزه برترین مقام‌ها را دارا می‌باشند. کمبریج افتخار می‌کند که پذیرای اکابرو نوابغی از قبیل نیوتن و فرانسیس بیکن و راترفورد و بوهر بوده و آکسفورد محل تحصیل نخست وزیران متعددی از کشور های پاکستان – هندوستان – کانادا – استرالیا – سریلانکا – غنا – جامائیکا و مقامات بلند پایه‌ای از قبیل پادشاه نروژ – امپراتور ژاپن – ایندیرا گاندی و هابل (ستاره‌شناس شهیر) بوده است. پنج تن از رؤسای جمهور امریکا فارغ‌التحصیل دانشگاه یل بوده‌اند : هوارد تافت – جرالد فورد – بوش پدر و بوش پسر و بیل کلینتون. این دانشگاه‌ها از پرورش جسمانی غافل نبوده و در این راه مجاهدت و سرمایه‌گذاری می‌کنند. دانشجویان دانشگاه استانفورد تا کنون موفق به کسب یکصد و پنجاه و دو (۱۵۲) مدال طلای المپیک شده‌اند و به‌دنبال آن دانشجویان دانشگاه برکلی قرار دارند با یکصد و بیست و یک مدال طلای المپیک. به‌علت دارا بودن اعتبار اجتماعی و علمی بالا، دانشگاه‌های امریکا ثروت‌های هنگفتی دارند. یک سنت پسندیده اینست که ثروتمندان این دو کشور، خصوصا آن‌ها که از این دانشگاه‌ها فارغ التحصیل شده‌اند و حتی آن‌ها که چنین توفیقی به‌دست نیاورده‌اند قسمتی از ثروت خود را به این دانشگاه‌ها تقدیم می‌کنند. به‌عنوان نمونه و نتیجه اینکه ثروت هاروارد بالغ بر پنجاه (۵۰) بیلیون دلارو پرینستون متجاوز از (۳۴) بیلیون دلار میباشد. در مورد رفتار این دانشگاه‌ها با دانشجویان چند نکته قابل ذکر است: این دانشگاه‌ها مبنی را بر سختگیری و عدم اغماض گذاشته اند. معدل نمرات امتحانات ورودی دانشجویانی که پذیرفته می‌شوند به‌طور باورنکردنی بالا است و غالبا متجاوز از ۹۵ روی ۱۰۰ می‌باشد.