دیرینه‌نگار
رفتن به کانال در Telegram
یادداشت‌ها، ترجمه‌ها و هم‌رسانی‌های عبدالرضا شهبازی در حوزه‌ی دیرینه‌شناسی و زمینه‌های مرتبط
نمایش بیشتر2 692
مشترکین
اطلاعاتی وجود ندارد24 ساعت
+67 روز
اطلاعاتی وجود ندارد30 روز
در حال بارگذاری داده‌ها
کانال‌های مشابه
ابر برچسب‌ها
هیچ داده‌ای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
نوامبر '26نوامبر '26
نوامبر '260
در 0 کانال‌ها
اکتبر '26
+16
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '260
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '260
در 1 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '260
در 1 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '260
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '260
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '260
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '26
+1
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '26
+12
در 1 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '26
+4
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '25
+20
در 1 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '25
+14
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '25
+15
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '25
+13
در 1 کانال‌ها
Get PRO
اوت '25
+18
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '25
+22
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '25
+18
در 1 کانال‌ها
Get PRO
مه '25
+30
در 2 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '25
+30
در 4 کانال‌ها
Get PRO
مارس '25
+34
در 5 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '25
+55
در 2 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '25
+48
در 2 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '24
+137
در 3 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '24
+59
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '24
+59
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '24
+99
در 2 کانال‌ها
Get PRO
اوت '24
+107
در 8 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '24
+89
در 2 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '24
+89
در 10 کانال‌ها
Get PRO
مه '24
+108
در 9 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '24
+36
در 2 کانال‌ها
Get PRO
مارس '24
+48
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '24
+126
در 3 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '24
+267
در 4 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '23
+1 503
در 10 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '230
در 2 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '230
در 3 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '230
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '230
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '230
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '230
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '230
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '230
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '230
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '230
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '230
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '220
در 0 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '220
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '220
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '22
+49
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '22
+132
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '22
+85
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '22
+133
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '22
+37
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '22
+69
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '22
+113
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '22
+152
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '22
+157
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '21
+116
در 0 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '21
+30
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '21
+22
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '21
+24
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '21
+41
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '21
+19
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '21
+67
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '21
+22
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '21
+33
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '21
+29
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '21
+60
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '21
+27
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '20
+1 248
در 0 کانال‌ها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانال‌ها | |
| 02 نوامبر | 0 | |||
| 01 نوامبر | 0 |
پست‌های کانال
| 2 | وقتی کرگدن چیزی نبود جز حکاکی
به‌تازگی نوشته‌ای از من با عنوان:
When the Rhinoceros Was Only an Engraving: A Historical Account of the Fossilised Narratives and the Resurrected Readings of Evolution in Iran
به‌عنوان فصل دوم کتاب Humanities in Iran، به ویراستاری مجید دانشگر، محسن فیض‌بخش، آذر میرزایی و سجاد رزوی، از سوی انتشارات Brill منتشر شده است.
این پژوهش حاصل دو دهه تلاش برای یافتن منابع دیریاب مرتبط با تاریخ طبیعی است؛ نوشتن آن نیز به نیت این کتاب، از آستانهٔ همه‌گیری کووید-۱۹ با دعوت مجید دانشگر شروع شد.
عنوان فصل به استعارهٔ کرگدن آلبرشت دورر اشاره دارد؛ حکاکی‌ای که دورر بر اساس گزارش‌های شنیده‌شده و بدون مشاهدهٔ مستقیم کرگدن پدید آورد و برای مدت طولانی تنها تصویر از این حیوان در اروپا بود. در یکی از نشست‌هایی که در پژوهشکده تاریخ علم برگزار شده بود (افتتاحیه همایش تاریخ‌نگاری علم؛ نظریه و روش، ۲۰ دی ماه ۱۳۹۶) دکتر حسین معصومی همدانی ماهیت تاریخ علم را به وضعیت کرگدن دورر در اروپای پانصد سال پیش تشبیه کرد. من این استعاره را از ایشان دزدیدم و آن را به وضعیت بسیاری از علوم جدید از جمله تاریخ طبیعی و به ویژه نظریه تکامل در بدو ورود به ایران تشبیه کردم؛ گرچه باید گفت به تدریج این تصویر کرگدن کامل شد و سرانجام جانور حک‌شده جان گرفت و از برگ‌های کاغذ بیرون آمد.
در این فصل تاریخ مواجهه با علوم طبیعی جدید و به ویژه نظریهٔ تکامل در ایران را بررسی کرده‌ام؛ اما موضوع آن صرفاً تاریخ ورود داروینیسم به ایران نیست. در این فصل تلاش کرده‌ام منابع و روایت‌هایی را دنبال کنم که در شکل‌گیری فهم ایرانی از طبیعت و علوم طبیعی از قرن نوزدهم به بعد نقش داشته‌اند. یکی از محورهای اصلی فصل، کتاب جانورنامهٔ ناصری، اثر میرزا تقی‌خان انصاری کاشانی، است. این کتاب مدت‌ها به‌اشتباه به‌عنوان ترجمهٔ فارسی خاستگاه گونه‌های داروین معرفی می‌شد، اما نه تنها جانورنامه ربطی به داروین و نظریه او ندارد، بلکه انتساب هر شکلی از نظریه تکامل به این کتاب، ناشی از ناتوانی در تفکیک و تشخیص تاریخ طبیعی پیشا-تکاملی و خلط مباحثی مثل جنین‌شناسی و فیزیولوژی است.
اهمیت واقعی جانورنامه را نباید در ارتباط آن با نظریه تکامل جست؛ به خصوص که چنین ارتباطی درحقیقت وجود نداشته و چه بسا به رسمیت نشناختن موضوعات دیگر علمی به خصوص تاریخ طبیعی (یا به قول جانورنامه: داستان طبیعی) باعث شده کسانی به زور انتسابی ساختگی میان این کتاب و آن نظریه برقرارکنند. برعکس؛ اهمیت کلیدی جانورنامه در این است که نخستین اثر دربارهٔ حیات وحش بومی ایران محسوب می‌شود؛ اثری که جانوران ایران را نه در چارچوب شکار یا سرگرمی‌های درباری، بلکه به‌عنوان موضوعی مستقل برای مطالعه بررسی می‌کند.
در این فصل، تحولِ تاریخیِ مطالعهٔ مستقیم طبیعت ایران را طی بازه زمانی درازی، از دوره قاجار و پهلوی تا امروز، به گذار از «حکاکی کرگدن» به مشاهده و پژوهش واقعی تشبیه کردم.
به سرانجام رسیدن این برنامه پژوهشی حاصل کمک‌های افراد زیادی بوده است، به ویژه خانواده‌ام که سال‌ها وسواس جنون‌آمیز من در گردآوری منابع این پژوهش را دیدند، لب گزیدند و صبوری گزیدند. در این مسیر، قدردان مشورت‌های عالمانه و دلالت‌های دست‌گیرانه امیرمحمد گمینی، حسین معصومی همدانی، محمد معصومی، محمدحسین کازرون، محمد کرام‌الدینی، حسین شهرابی و عبدالرضا شهبازی هستم. همچنین از مجید بریری، امیربهرام خسروی مقدم و مهدی مرعشی که زحمت بررسی متن را کشیدند ممنونم. دست‌آخر، رسیدن به منابع کمیاب بدون کمک دوستان متخصصم ممکن نبود: نازنین هنرکار، مجتبی ذوقی، مهدی بحری، مهدی توکلی، داوود لطیف، سعید پژوهنده، احسان مهربان‌فر، یوسف میرزا کلهر، فرزاد کاکاوندی نادری، محمدحسین تقوی، میلاد عسگری و بابک پوراصغر. | 759 |
| 3 | شفق قطبی
زمان: کربونیفر پیشین (می‌سی‌سی‌پین)
حدود ۳۵۰ میلیون سال قبل
مکان: نواحی شمالی سیبری امروزین
بر خلاف تصاویر معمولی که از جنگل‌های انبوه و پوشش گیاهی متراکم و بندپایان متنوع از دورهی کربونیفر در ذهنمان تداعی می‌شود (و همگی هم مربوط به عرض‌های میانه‌ی جغرافیایی است)، در نواحی قطب شمال پوشش گیاهی بسیار تُنک‌تر و خلوت‌تر (عمدتاً شامل چند گونه‌ی معدود از سرخس‌ها و پنجه‌گرگیان) بود.
در آن دوره، نواحی قطبی مطلقاً به سردی امروز نبود، از برف و یخبندان خبری نبود و دمای هوا از ۱۰ درجه‌ی سانتیگراد پایین‌تر نمی‌آمد.
حدود ۲۰ میلیون سال بعد از تصویر فرضی فوق بود که در نواحی جنوبی اَبرقاره‌ی کُهن گندوانا (Gondwana) به‌تدریج هوای سرد حاکم شد که تا ۳۰ میلیون سال آتی، یعنی تا آغاز دورهی بعد، پرمین، استمرار داشت.
در نواحی شمالی اما که جزیی از ابرقاره‌ی لوراسیا (Laurasia) بود حتی در نواحی قطبی هم، به‌رغم غیبتِ چند‌ماهه‌ی خورشید در طول سال، همچنان آب و هوای معتدل حاکمیت داشت.
در نواحی قطب شمال در آن دوره، جانداران خشکی‌زی تقریباً حضور نداشتند، برخلاف ظهور شگفت‌انگیز بندپایان در عرض‌های میانه که موجب شد کربونیفر را عصر بندپایان بنامند.
کافی است تصور کنید در سکوت وهم‌انگیز بیشه‌زارهای خلوت سرخس‌ها و پنجه‌گرگیان، در هوایی دلپذیر و معتدل، گام بر می‌دارید و از تماشای شفق خیال‌انگیز قطبی لذت می‌برید. همه‌جا ساکت است و صرفاً خش‌خشی هر از گاهی شنیده می‌شود که حاصل عبور نسیم از لابلای پوشش گیاهی است.
حدوداً ۱۱۰ میلیون سال بعد دایناسورها به‌تدریج ظاهر شدند و بیش از ۳۴۹ میلیون سال طول کشید تا کم‌کم سروکله‌ی انسان‌های امروزین پیدا شد.
- عبدالرضا شهبازی
▫نقاشی از Yury Priymak
@dirinenegar | 932 |
| 4 |  بدون متن... | 672 |
| 5 | @Englishnutsbolts | 805 |
| 6 | @Englishnutsbolts | 777 |
| 7 | @Englishnutsbolts | 749 |
| 8 | @Englishnutsbolts | 753 |
| 9 |  +3🔳 مخاطب مجموعه‌ی چهارجلدی و کاملاً مصوّر Prehistoric Life در وهله‌ی اول کودکان و نوجوانان هستند (اواخر دبستان و اوایل متوسطه‌ی اول - حدوداً ۱۰ تا ۱۳ سال) و در وهله‌ی دوم عمومی کسانی‌اند که می‌خواهند به‌زبانی ساده و غیرفنی نخستین گام‌ها را برای شناخت حیات ماقبل تاریخ بردارند.
تاریخ حیات پرسلولی شامل سه دوران است:
▪️دوران پالیوزوئیک - شامل دوره‌های کامبرین، اوردوویسین، سیلورین، دوونین، کربونیفر و پرمین - که از ۵۴۰ تا ۲۵۱ میلیون سال قبل به طول انجامید.
▪️دوران مزوزوئیک - شامل دوره‌های تریاس، ژوراسیک و کرتاسه - که از ۲۵۰ تا ۶۶ میلیون سال قبل به طول انجامید.
▪️دوران سنوزوئیک که از ۶۵ میلیون سال قبل شروع شده است و تا اکنون ادامه دارد.
عناوین کتاب‌ها:
◻️Early Life the Cambrian Period Through the Triassic Period (2026)
◻️A Warm, Wet World the Jurassic Period (2026)
◻️Dinosaurs Rule the Cretaceous Period (2026)
◻️Age of Mammals the Cenozoic Era (2026)
◾️اگر اوایل دورهی درک مطلب انگلیسی متوسطه‌تا‌پیشرفته هستید (اینجا) می‌توانید شروع کنید به خواندن این کتاب‌ها.
- عبدالرضا شهبازی
@Englishnutsbolts | 775 |
| 10 | تا جایی که می‌دانیم حیات از آغاز شکل‌گیری آن در حدود ۴ میلیارد سال قبل تا حدود ۶۳۰ میلیون سال قبل به‌شکل تک‌سلولی بوده است و در بازه‌ی زمانی ۶۳۰ تا ۵۴۲ میلیون سال قبل که آن را دورهی ادیاکاران (Ediacaran) می‌نامیم حیات پیچیده و پرسلولی پدید آمد (هرچند در اَشکال ابتدایی و البته کاملاً آبی).
پایان دورهی ادیاکاران مصادف است با آغازِ پدیده‌ی رازآلود انفجار کامبرینی (CambrianExplosion) که طی آن شاخه‌های اصلی جانوریِ پرسلولی ظاهر شدند و این برهه‌ی کوتاه خود بخشی از دورهی کامبرین، یعنی نخستین دوره از دوران پالیوزوئیک است.
یکی از پرسش‌های اساسی درباره‌ی دورهی ادیاکاران این است که اصولاً چه عامل یا عواملی باعث رخداد حیات پیچیده در آن شد؟ چه شد که حیات پرسلولی از دلِ حیات تک‌سلولیِ چندمیلیارد‌ساله پدید آمد؟
فشارهای محیطی، تغییرات ژنی و تعامل‌های بوم‌شناختی معمولاً از جمله احتمالاتی است که برای چرایی پیدایش حیات پرسلولی مطرح می‌شود.
ولی نتایج پژوهشی که در ماه مه ۲۰۲۴ منتشر شد چرایی رخداد این پدیده را به عاملی کاملاً متفاوت نسبت داد.
به باور این گروه از پژوهش‌گران از دانشگاه روچستر، طی دورهی ادیاکاران میدان مغناطیسی زمین بسیار سست شد و حدود ۳۰ برابر از مقدار آن در قبل از آن و حتی امروزه کمتر شد. این مقدار کاهشِ قدرت میدان مغناطیسی زمین در طول تاریخ این سیاره بی‌سابقه بوده است، چه قبل از آن و چه بعد از آن.
این کاهش شدید موجب شد ذرات باردارِ خورشیدی راحت‌تر بتوانند اتم‌های سبک جو زمین را از جو جارو و در فضا رها کنند و چه اتمی سبک‌تر از هیدروژن؟ طی ۲۶ میلیون سال هیدروژن بسیاری به‌همین طریق از جو زمین خارج شد و به همین دلیل مقدار اکسیژن جوی رو به فزونی گرفت (چون ترکیب با هیدروژن و تشکیل مولکول آب کمتر رخ می‌داد). سطح بالاتر اکسیژن جوی موجب شد مقدار زیادی از اکسیژن نیز در آب اقیانوسی حل شود.
نتیجه‌ی این تحولات امکان ظهور و بروز انواعی از حیات پیچیده و پرسلولی در اقیانوس بود چون حیات متحرک (mobile) و پیچیده و پرسلولی برای سوخت‌و‌ساز خود و نیازمندی‌های زیستی محتاجِ سطح خیلی بیشتری از اکسیژن است (در قیاس با اسفنج‌ها یا حیات میکروبی که به سطح پایینی از اکسیژن نیاز دارند).
در محیطی که زنجیره‌ی شکارگر و شکار وجود دارد سطح نیاز به انرژی بسیار بالاتر از محیطی است که چنین زنجیره‌ای در آن برقرار نیست.
اما پژوهش‌گران چگونه توانستند کاهش شدید میدان مغناطیسی زمین را در آن مقطع نشان دهند؟
آنها موفق شدند شدت میدان مغناطیسی زمین را با روش‌های پیچیده و نوآورانه‌ای از طریق سنجشِ مغناطیس ضبط‌شده در کریستال‌های فلدسپات و پیرکسینِ متعلق به همان دوره رصد کنند.
اما این دورهی سستیِ شدید میدان مغناطیسی در آغاز دورهی کامبرین برطرف شد و شدتش بسیار بیشتر شد.
اگر آن سستی تا امروز برقرار می‌ماند، زمین اکنون سیاره‌ی کاملاً متفاوتی می‌بود چون به‌تدریج همه‌ی آبش را از دست می‌داد و خشک می‌شد.
◽️اصل مقاله را از اینجا بخوانید.
◽️تصویر بالا نمایی فرضی را نشان می‌دهد از حیات در دورهی ادیاکاران.
- عبدالرضا شهبازی
@dirinenegar | 770 |
| 11 |  بدون متن... | 580 |
| 12 |  @dirinenegar | 625 |
| 13 | ◼️The Princeton Encyclopedia of Dinosaurs: Theropods (2026)
◻️Bryce Jones, Illustrated by Egidio Viola
@dirinenegar | 755 |
| 14 |  بدون متن... | 735 |
| 15 | ◼️Exploring Fossils (2026)
◻️Claudia Martin
🔳 کتاب کاملاً مصور بالا در اصل برای آشنایی با دنیای فسیل‌ها و مبانی دیرینه‌شناسی نوشته شده است و در خلال حدود ۵۰ صفحه به موضوعاتی مانند چگونگی تشکیل فسیل‌ها، انواع فسیل، روش‌های کشف و مطالعه‌ی آنها، نقش فسیل‌ها در بازسازی تاریخ حیات روی زمین و معرفی برخی از مهم‌ترین گروه‌های جانوری و گیاهی فسیل‌شده می‌پردازد.
مخاطب هدفِ این اثر دانش‌آموزان ۱۰ تا ۱۳ ساله‌اند، اما به دلیل نثر روان، ساختار آموزشی و واژگان علمیِ قابل‌فهم، برای انگلیسی‌آموزان بزرگسال (و علاقه‌مند به علوم طبیعی) که از نظر درک‌مطلب در سطح حدوداً متوسطه هستند نیز منبعی بسیار مناسب برای تقویت مهارت درک مطلب در حوزه‌ی علم است.
لابلای کتاب البته به اصطلاحات خاص دیرینه‌شناسی هم مثل
fossilization
sediment
paleontologist
coprolite
برمی‌خوریم.
▪️خانم کلودیا مارتین، اهل انگلستان و دانش‌آموخته‌ی دانشگاه بریستول، نویسنده‌ی پرکار آثار غیرداستانی برای کودکان و نوجوانان (و گاه بزرگسالان) است و بخش زیادی از آثارش به علوم زمین، سنگ‌ها، کانی‌ها، بلورها و فسیل‌ها اختصاص دارد.
- عبدالرضا شهبازی
@Englishnutsbolts | 645 |
| 16 |  بدون متن... | 621 |
| 17 | ◼️Critical History for Tomorrow’s Paleontology (2026)
◻️Victor Monnin
@dirinenegar | 700 |
| 18 |  بدون متن... | 705 |
| 19 | 🔳 تخفیف فوق‌العاده‌ی 40درصدی برای دوره‌های درک مطلب انگلیسی
✅ اگر تاکنون این دوره‌ها را دریافت نکرده‌اید، این فرصت طلایی را برای تقویت بنیادی فهم خود از انگلیسی (مبتدی تا پیشرفته) از دست ندهید.
✅ اگر قبلاً برخی از بسته‌های هر دوره (مبتدی‌تا‌متوسطه یا متوسطه‌تا‌پیشرفته) را تهیه کرده‌اید، با این تخفیف طلایی دورهی خود را تکمیل کنید.
🟫 برای آشنایی با ساختار این دو دوره و شنیدنِ نمونه‌ی تدریس، هایپرلینک‌های پایین را لمس کنید:
🔷 ساختار دورهی درک مطلب از مبتدی تا متوسطه
🔷 تدریس کامل درسِ اول از بسته‌ی اولِ این دوره
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🔶 ساختار دورهی درک مطلب انگلیسی از متوسطه تا پیشرفته
🔶 تدریس کاملِ درس اول از بسته‌ی اولِ این دوره
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🔳 بازخورد برخی از دوستانی که بسته‌های دورهی درک مطلب انگلیسی (متوسطه تا پیشرفته) را کار کرده‌اند در اینجا و اینجا و اینجا و اینجا ببینید.
🟨 این تخفیف بزرگ تا پایان چهار‌شنبه (۱۰ دی) برقرار است.
✅ برای یک عمر استفاده، سرمایه‌گذاری کنید.
🔳 جهتِ کسب اطلاع از چگونگیِ تهیه‌ی بسته‌ها در خصوصی پیام دهید:
@abdorrezashahbazi
- عبدالرضا شهبازی
مدرّس و مترجم زبان انگلیسی
🚫 بسته‌ی دهم از دورهی متوسطه‌تا‌پیشرفته مشمول این تخفیف نیست.
@Englishnutsbolts | 174 |
| 20 |  بدون متن... | 166 |
