🔴ریشه یابی عارضه ای بنام مدیریت نهادهای بزرگ به سبک ایرانی
✍️ احسان راشد
علم مدیریت همواره در تلاش بوده تا با شناسایی متغیرها و روابط بین آنها ملاکهای مناسبی از تحلیل، بررسی و اندازه گیری کارکرد مدیران ارائه دهد. بنابراین، از منظر روش تحقیق، یکی از معیارهای مهم برای تعیین متغیرهای مدیریتی، تعریف عملیاتی آنهاست.
انقلابیون، بیش از 40 سال پیش، سعی کردند تا متغیرهای مهم را برای "بر مسند نشاندن مدیران ذی صلاح" شناسایی و عملیاتی کنند. مناظره داغ سال 58 بین مهندس بازرگان و شهید بهشتی تحت عنوان "تخصص بالاتر است یا تعهد و تقوا؟" در صدا و سیما برگزار شد. بر این اساس، اقدام به تعریف دو متغیر نمودند؛ تعهد و تخصص. در مورد تخصص، شیوه ارزیابی و اندازه گیری با استفاده از ابزارهای مناسب قابل حصول است. اما برای تعهد چطور؟ آیا معیار سنجش مناسبی برای آن تعریف شد؟ با اینکه تعهد بر بستن عهد و پیمان با آرمان های نظام و پایبندی به قوانین اسلام تعریف شد و بالواقع نوعی تعهد فراسازمانی در دستور کار گزینش، ارزیابی و آموزش مدیران قرار گرفت اما ناگفته نماند که
شاید به دلیل عدم ارائه مناسب تکنیک و شیوه ارزیابی و اندازه گیری این متغیر توسط انقلابیون، در جامعه و بین اهل کوچه و بازار، چو افتاد که اندازه ریش، ملاک و سنجش میزان تعهد است!
اما علم مدیریت در زمینه ارزیابی عملکرد و صلاحیت مدیران تا کنون کار خود را به خوبی و به درستی انجام داده و آن، متغیرهای
کارآیی و
اثربخشی و جمیع آنها
بهره وری است.
کارآیی فرآیند-محور است و
اثربخشی نتیجه-محور. عناصر مهم، منابع و اهداف سازمانی است و بقولی، شاید،
تعهد و
تخصص در پسِ کارآیی و اثربخشی مدیر تعریف شده! یعنی هرآن مدیری که کارآیی و اثربخشی بالاتری داشته باشد تعهد و تخصص او به استفاده کارا از منابع و همچنین تعهد و تخصص او به حصول نتایج سازمانی-نهادی بیشتر است.
اگر به تعریف انقلابیون از متغیرهای مهم مدیریت بازگردیم به این دلیل که تاکنون هیچ تعریف عملیاتی از
تعهد ارائه نشده تحلیل، بررسی و مقایسه آن با یک متغیر قابل سنجش بنام
تخصص کار بیهوده ای است. بدین معنی که پاسخ به سوال مهندس بازرگان مبنی بر مقایسه تعهد با تخصص تا زمانیکه تعریفی عملیاتی از تعهد نشود امکان پذیر نیست. از طرفی اگر به دو متغیرِ تعریف مدیر از نگاه انقلابیون و دو متغیر ِتعریفِ مدیر از نگاه اندیشمندان این عرصه نظر کنیم به دو نکته ظریف پی می بریم:
1. تعریف انقلابیون از متغیرهای مدیر، فرد-محور است؛ تعهد و تخصص فردی
2. تعریف اندیشمندان علم مدیریت از متغیرهای مدیر، سازمان-محور است؛
منابع در دسترس و اهداف سازمانی
با واکاوی ریشه های گزینش مدیران نهادها در سطح کشور مشخص شد که دو ملاک فردمحورِ تخصص و تعهد با چهارچوب فراسازمانی، عوامل مهم انتخاب، گزینش و سنجش عملکرد مدیران مملکتی هستند. پس نباید تعجب کرد که چرا اتلاف منابع مادی و غیرمادی و علی الخصوص منابع انسانی در میان مدیران داخلی قابل توجه است. نباید این موضوع را عجیب دانست که چرا اهداف سازمانی چندان مهم نیستند و البته اهداف فراسازمانی بسیار مهم تر از اشتغال مدیر یک نهاد به امور و اهداف ناچیز سازمانی است. کار بجایی رسیده که هر آن مدیری که به تعهدات فراسازمانی خویش پایبند است از حیطه نظارت قانون و مورد استنطاق قرار گرفتن قضائی خارج می شود. بنظر می رسد تا زمانیکه ملاک ارزیابی و گزینش مدیران مملکتی از تعهد و تخصص به کارآیی و اثربخشی سازمانی جابجا نشود این ره که می رویم به ترکستان است.
با مدیران نامدار ایران همراه شوید
telegram.me/excellentmanagers
و اینجا در اینستاگرام خبری در راه است
📌
https://instagram.com/paktinat.hamed?igshid=z97nhxyu259o