گلشهرگرام(مهاجرپرس)

یک استادی داشتیم در دوره ماستری، به نام دکتر خلیلی، می‌گفت مرا به نام خودم صدا بزنید، یعنی «محسن»! تنها استادتمام علوم سیاسی در دانشگاه فردوسی مشهد و مدیرگروه روابط بین‌الملل. از جمله اساتیدی که جز علم و آگاهی از زبانش نمی‌تراوید و علاوه بر دانش، اخلاق خوبی نیز داشت. باری به من گفت: قبل از آنکه سخن بگویی، بیندیش که آیا این سخن چیزی به جهان می‌افزاید؟ آیا اگر گفته نشود، مشکلی پیش می‌آید؟ چه سودی در گفتن‌ این سخن هست؟ و اگر دیدی جواب این سوالات، راضی کننده بود، سخنت را بازگو کن، اگرنه، سکوت بهتر‌ است. این سخنان دکتر چونان‌ پتکی بر سرم فرود آمد. بعد از آن هربار می‌خواهم سخنی بگویم، می‌بینم نگفتنش بهتر است، چون اولا گفتنش سودی ندارد، دوما از من بهترش را دیگران گفته‌اند و سوما اگر بگویم ممکن است بجای سود، زیانی حاصل شود. از طرفی فکر می‌کنم بخش عمده مشکلات امروز ما نیز ریشه در همین مساله دارد؛ چرا که بسیاری از ما بدون اندیشه سخن می‌گوییم، در واقع ما پایبندی به اصول نداریم، بلکه مهم رای ماست که باید به کرسی بنشيند، نه حقیقت! حتی در میان قشر روشنفکر و تحصیل‌کرده ما نیز وضعیت همین است. کسی به دنبال تولید دانش نیست، بلکه مهم این است که چه کسی برنده شده است(به زعم خودش) در حالیکه عرصه علم و دانش، عرصه واقعیت و حقیقت است، نه برد و باخت شخصی. در بسیاری از مباحث، سطح تحلیل به نزاع شخصی تقلیل می‌یابد و بجای بحث اصولی، جدل لفظی درمی‌گیرد. شاید برای همین است که دغدغه‌های ما معمولا از محدوده قومیت و زبان و منطقه فراتر نمی‌رود؛ چون جهان کوچکی ساخته‌ایم تا در آن برنده باشیم. این کلیشه‌های فکری کهنه، جلوی اتصال ما به جهان را گرفته و چشم ما را از دیدن تصویر بزرگ محروم کرده است، برای همین ما باید فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم. راه حل این کار در سخن آقا محسن نهفته است، قبل از سخن گفتن، از خودمان بپرسیم: آیا این سخن تکراری است؟ آیا این سخن مفید است؟ آیا این سخن در راستای حقیقت است؟ آیا این سخن گرهی از مشکلات باز می‌کند؟ آیا این سخن برآمده از اندیشه است؟ یا تعصب؟ اگر نگویم، چه ضرری به جهان و انسان‌ها می‌رسد؟ سیدجمال‌الدین سجادی @mohajerpress ✅