فێرگەی زمانی کوردی، دیاکۆ هاشمی
رفتن به کانال در Telegram
فێرگەیەک بۆ ڕاژەی زمانی کوردی لەلایەن دیاکۆ هاشمی، مامۆستای ڕێنوێنی زمان بۆ وەرگێڕەکان لە سوید
نمایش بیشتر3 637
مشترکین
+224 ساعت
+167 روز
+6930 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
ابر برچسبها
هیچ دادهای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
سپتامبر '26
سپتامبر '26
+20
در 5 کانالها
اوت '26
+110
در 2 کانالها
Get PRO
ژوئیه '26
+57
در 4 کانالها
Get PRO
ژوئن '26
+50
در 1 کانالها
Get PRO
مه '26
+23
در 1 کانالها
Get PRO
آوریل '26
+15
در 1 کانالها
Get PRO
مارس '26
+23
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '26
+60
در 4 کانالها
Get PRO
ژانویه '26
+36
در 3 کانالها
Get PRO
دسامبر '25
+73
در 3 کانالها
Get PRO
نوامبر '25
+50
در 1 کانالها
Get PRO
اکتبر '25
+71
در 2 کانالها
Get PRO
سپتامبر '25
+65
در 2 کانالها
Get PRO
اوت '25
+80
در 3 کانالها
Get PRO
ژوئیه '25
+96
در 5 کانالها
Get PRO
ژوئن '25
+52
در 4 کانالها
Get PRO
مه '25
+64
در 4 کانالها
Get PRO
آوریل '25
+71
در 5 کانالها
Get PRO
مارس '25
+42
در 1 کانالها
Get PRO
فوریه '25
+67
در 5 کانالها
Get PRO
ژانویه '25
+61
در 4 کانالها
Get PRO
دسامبر '24
+156
در 5 کانالها
Get PRO
نوامبر '24
+131
در 3 کانالها
Get PRO
اکتبر '24
+43
در 3 کانالها
Get PRO
سپتامبر '24
+65
در 2 کانالها
Get PRO
اوت '24
+86
در 8 کانالها
Get PRO
ژوئیه '24
+76
در 8 کانالها
Get PRO
ژوئن '24
+62
در 6 کانالها
Get PRO
مه '24
+131
در 9 کانالها
Get PRO
آوریل '24
+102
در 4 کانالها
Get PRO
مارس '24
+91
در 9 کانالها
Get PRO
فوریه '24
+73
در 4 کانالها
Get PRO
ژانویه '24
+90
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '23
+100
در 6 کانالها
Get PRO
نوامبر '23
+77
در 6 کانالها
Get PRO
اکتبر '23
+122
در 3 کانالها
Get PRO
سپتامبر '23
+101
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '23
+236
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '23
+60
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '23
+136
در 0 کانالها
Get PRO
مه '23
+85
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '23
+114
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '23
+129
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '23
+76
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '23
+89
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '22
+56
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '22
+41
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '22
+27
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '22
+58
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '22
+44
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '22
+49
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '22
+62
در 0 کانالها
Get PRO
مه '22
+105
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '22
+156
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '22
+71
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '22
+133
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '22
+177
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '21
+105
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '21
+63
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '21
+78
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '21
+117
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '21
+113
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '21
+87
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '21
+96
در 0 کانالها
Get PRO
مه '21
+108
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '21
+150
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '21
+127
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '21
+219
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '21
+182
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '20
+1 660
در 0 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 06 سپتامبر | +4 | |||
| 05 سپتامبر | +4 | |||
| 04 سپتامبر | +4 | |||
| 03 سپتامبر | 0 | |||
| 02 سپتامبر | +2 | |||
| 01 سپتامبر | +6 |
پستهای کانال
بەم ڕێنووسە هەم خۆت و هەم ژیریی دەستکردەکەت فێری ڕێنووسی وەزارەتی پەروەردە بکە:
https://diyako.yageyziman.com/wp-content/uploads/2026/07/renus_wezaret_diyako.html
***
#دیاکۆ_هاشمی
| 2 |  بدون متن... | 399 |
| 3 | هونەری ڕەخنەگرتن؛ هاوسەنگی لەنێوان دەرخستنی کەموکووڕی و بەرزنرخاندنی ماندووبوون
لە ناوەندە زانستی و ئەدەبییەکاندا، ڕەخنە بزوێنەری سەرەکیی بەرەوپێشچوونە، بەڵام کاتێک ڕەخنە لە «هەڵسەنگاندنێکی بابەتییانە»وە دەگۆڕێت بۆ «هەوڵێک بۆ دەرخستنی باڵادەستیی ڕەخنەگر»، متمانە و بەهای کارەکان لەکەدار دەبن. هونەری ڕەخنەگرتن تەنیا بینینی خاڵە ڕەشەکان نییە لەسەر لاپەڕەیەکی سپی، بەڵکوو تواناییی خوێندنەوەی کۆی تابلۆکەیە بە هەموو ڕەنگەکان و ئەو ماندووبوونەشەوە کە لەپشت دروستکردنیەوەیەتی.
ئاخایۆکیی ڕەخنەگر بەرانبەر هەڵسەنگاندنی بابەتییانە
یەکێک لە دیاردە باوەکانی ناو پانتاییی ڕەخنە ئەوەیە کە کەسێک، تەنیا بۆ ئەوەی بیسەلمێنێت چەندە «وردبین» و «بەئاگایە»، وشەیەک یان هەڵەیەکی بچووک زەق دەکاتەوە و دەیکاتە پێوەری کۆی کارەکە. ئەم جۆرە ڕەخنەگرانە، لەبری ئەوەی بەوردی باس لە لایەنە باشەکان، داهێنانەکان و قەبارەی زانیارییە دروستەکانی ناو بابەتەکە بکەن، بەدوای بچووکترین کەلێندا دەگەڕێن تا نیشانی بدەن کە ئەوان شتێکیان بینیوە کە خاوەنی کارەکە نەیبینیوە. ئەمە لە ڕووی دەروونییەوە زیاتر خزمەت بە (ئیگۆ - Ego)ی ڕەخنەگرەکە دەکات نەک بە پێشخستنی بابەتەکە.
هەڵە؛ بەرهەمی نەزانی یان ماندووبوون؟
ئەوەی زۆر جار ڕەخنەگر لەبیری دەکات ئەوەیە کە بەرهەمهێنانی دەقێک یان پڕۆژەیەکی زانستی، پڕۆسەیەکی تاقەتپڕووکێنە. کاتێک ڕەخنەگرێک هەڵەیەک دەدۆزێتەوە، نابێت وا بزانێت ئەو هەڵەیە بەڵگەیە لەسەر «نەزانی»ی خاوەنکارەکە. لە ڕاستیدا، خاوەنی کارەکە ڕەنگە بەر لە بڵاوکردنەوەی بابەتەکەی، سەدان و بگرە هەزاران هەڵەی تری گەورە و بچووکی ڕاست کردبێتەوە و دەقەکەی لە چەندان پاڵێوەر دابێت.
ئەو هەڵەیەی کە لە کۆتاییدا دزە دەکات و دەمێنێتەوە، زۆر جار پێی دەوترێت (بەسەرداتێپەڕان - Oversight) یان کوێربوونی کاتیی چاو لە ئاست دەقەکەدا. کاتێک مێشک بۆ ماوەیەکی زۆر و بە شێوەیەکی چڕ سەرنج دەخاتە سەر بابەتێک، لە ڕووی دەمارناسییەوە تواناییی بینینی هەندێک وردەکاریی ڕووکەش لەدەست دەدات و مێشک خۆی بۆشایییەکان پڕ دەکاتەوە. بۆیە ئەو هەڵەیە دەرەنجامی «ماندوویییەکی زۆر» و شەکەتبوونی هزرە، نەک نەبوونی زانیاری.
ئاکارەکانی ڕەخنەگریی دروست
بۆ ئەوەی ڕەخنەگرتنی هەر کەسێک بچێتە خانەی ڕەخنەی ئەکادیمی و بنیادنەرەوە، پێویستە ئەم پرەنسیپانە لەبەرچاو بگرێت:
١. بینینی دیوە پڕەکەی پەرداخەکە: پێش هەر تێبینییەک، دەبێت ڕەخنەگر بەوردی و بە ئینسافەوە ماف بە لایەنە باشەکانی کارەکە بدات و قەبارەی ماندووبوونەکە بەرز بنرخێنێت.
٢. جیاکردنەوەی جۆری هەڵەکان: دەبێت ڕەخنەگر بتوانێت جیاوازی بکات لەنێوان هەڵەیەکی میتۆدی و زانستی، لەگەڵ هەڵەیەکی تەکنیکی و ڕێنووسی کە بەسەر نووسەردا تێپەڕیوە.
٣. لێبووردەییی زانستی: قبووڵکردنی ئەو ڕاستییەی کە مرۆڤ، هەرچەندە زانا و لێهاتوو بێت، لە کاتی ماندووبووندا دەکەوێتە هەڵەوە.
لە کۆتاییدا؛ ڕەخنەگری ڕاستەقینە ئەو کەسە نییە کە بە چرایەکەوە بەدوای تاریکیدا دەگەڕێت، بەڵکوو ئەو کەسەیە کە تیشک دەخاتە سەر جوانییەکان و بەنەرمی، وەک هاوکارێک، تاریکییەکانیش ڕووناک دەکاتەوە.
#دیاکۆ_هاشمی | 523 |
| 4 | ڕێسایەکی زێڕین بۆ ڕێنووسی وشە دووپاتکراوەکان
(کەی پێکەوە و کەی بەجیا دەنووسرێن؟)
یەکێک لەو بابەتانەی زۆر جار لە کاتی نووسیندا جێگەی پرسیارە، شێوازی نووسینی ئەو وشانەیە کە دووپات دەبنەوە (وەک: زوو زوو یان زووزوو؟ خەت خەت یان خەتخەت؟).
بۆ یەکلاکردنەوەی ئەم بابەتە، یاسایەکی زمانەوانیی زۆر سادە و ورد هەیە کە پشت بە (ئەرکی وشەکە) لەناو ڕستەدا دەبەستێت.
*
کەی بەجیا دەنووسرێن؟
ئەگەر وشە دووپاتکراوەکە وەسفی کارەکە (کردارەکە) بکات؛ واتە ئەرکی (هاوەڵکار) ببینێت، ئەوا دەبێت بەجیا بنووسرێت. لەم کاتەدا وەڵامی پرسیاری (چۆن؟ یان کەی؟) دەداتەوە سەبارەت بە ئەنجامدانی کارێک.
*
١. ئەو خێرا خێرا دەڕوات. (چۆن دەڕوات؟ خێرا خێرا)
٢. شەوبۆ هێدی هێدی دەدوێت.
٣. هێشوو هێشوو ترێی کەندەوە.
٤. بەرە بەرە فێری کارەکە بوو.
٥. زوو زوو سەردانمان دەکات.
٦. جار جار پەیوەندی دەکات.
بۆ بەجیا دەنووسرێت؟
چونکە لە دەربڕیندا وەستانێکی زۆر کورت لەنێوانیاندا هەیە.
***
کەی پێکەوە دەنووسرێن؟
ئەگەر وشە دووپاتکراوەکە وەسفی ناوێک (کەسێک یان شتێک) بکات؛ واتە ئەرکی (هاوەڵناو/سیفەت) ببینێت، ئەوا دەبێت پێکەوە بنووسرێت و وەک یەک وشەی سەربەخۆ مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت.
١. دیوارێکی خەتخەت (وەسفی دیوارەکە دەکات، نەک کردارەکە.)
٢. کراسێکی میلمیل (وەسفی کراسەکە دەکات.)
٣. ڕوویەکی گرنجگرنج
٤. شەقامێکی هێڵهێڵ
٥. لقێکی گرێگرێ
٦. شووشەیەکی پارچەپارچە
بۆ پێکەوە دەنووسرێت؟
چونکە هەردوو وشەکە بەبێ وەستان و خێرا گۆ دەکرێن.
*
تێبینی: ئەم ڕێسایە، یەکێک لە ڕێسا ڕێنووسییەکانی وەزارەتی پەروەردەیە و لە هەموو کتێبەکانی خوێندندا جێگیر دەکرێت.
#دیاکۆ_هاشمی | 1 107 |
| 5 |  دیاریی نەورۆز
ڕۆژژمێری دیاکۆ
زۆر بەئاسانی ڕێکەوتەکان بگۆڕە بۆ ڕێکەوتی کوردی یان پێچەوانەکەی.
#دیاکۆ_هاشمی
https://diyako.yageyziman.com/wp-content/uploads/2026/03/Rojjimer_Diyako.html | 647 |
| 6 |  بدون متن... | 843 |
| 7 | 👆👆👆
بەهار: ١. خاکەلێوە، ٢. بانەمەڕ، ٣. جۆزەردان
هاوین: ٤. پووشپەڕ، ٥. گەلاوێژ، ٦. خەرمانان
پاییز: ٧. ڕەزبەر، ٨. خەزەڵوەر، ٩. سەرماوەز
زستان: ١٠. بەفرانبار، ١١. ڕێبەندان، ١٢. ڕەشەمە
(سەرچاوە: ڕۆژئەژمێری تایبەتی کۆمەڵەی ژ. ک. ساڵی ١٣٢٢ / ١٩٤٣-١٩٤٤ی میلادی) | 809 |
| 8 |  بدون متن... | 738 |
| 9 |  بدون متن... | 760 |
| 10 |  بدون متن... | 693 |
| 11 |  بدون متن... | 732 |
| 12 | ٤. بەڵگەی فەلەکی وەک پاڵپشتیکەر
هەرچەندە بەڵگەی فەلەکی بەتەنیا ناتوانێت پێوەری کۆتایی بێت بۆ دیاریکردنی مانگ (چونکە دەرکەوتنی ئەستێرەکان پەیوەستە بە هێڵی پانیی جوگرافی و سەردەمی مێژوویییەوە)، بەڵام وەک پاڵپشتییەک ڕۆڵی خۆی دەبینێت.
لە مێژووی شارستانییەکانی ناوچەکەدا (بە تایبەت میسری کۆن)، دەرکەوتنی شەبەنگیی Sirius لە ئاسمانی بەیانیدا لە ناوەڕاستی وەرزی هاویندا ڕووی داوە (نزیکەی ١٩ی تەممووزی ژوولیانی لە هێلیۆپۆلیس). ئەمەش نزیکە لە کاتی دەستپێکردنی مانگی گەلاوێژ (٢٣ی تەممووز).
خاڵێکی زۆر گرنگ لێرەدا ئەوەیە کە نابێت بە هیچ شێوەیەک Sirius لەگەڵ Canopus (سُهَیل) تێکەڵ بکرێت. گەلاوێژ بریتییە لە Sirius و ئەگەر بەهەڵە بە Canopus بناسرێت، ئەوا بنەمای بەڵگە فەلەکییەکە بەتەواوی تێک دەچێت.
ئەنجام
کاتێک تەواوی بەڵگەکان بەپێی قەبارە و گرنگیی خۆیان لەپاڵ یەکتر دادەنرێن، ئەنجامەکە جێگەی هیچ گومانێک ناهێڵێتەوە:
١. لە ڕووی مێژوویییەوە: کۆمەڵەی ژ. ک. و عەبدولڕەحمانی زەبیحی و کۆماری کوردستان ئەم ڕیزبەندییەیان فەرمی کردووە.
٢. لە ڕووی ڕۆژژمێری و ستانداردی جیهانییەوە: (Unicode) گەلاوێژ بە مانگی پێنجەم (مرداد) و خەرمانان بە شەهریوەر هاوتا دەکات.
٣. لە ڕووی فەرهەنگییەوە: سەرچاوەکان گەلاوێژیان وەک Sirius ناساندووە و خەرمانانیش گوزارشت لە کۆتاییی هاوین دەکات.
٤. لە ڕووی فەلەکییەوە: کاتی دەرکەوتنی مێژوویی Sirius لەگەڵ دەستپێکی مانگی پێنجەمی هاویندا یەک دەگرێتەوە.
لەبەر ئەم هۆکارانە، ڕیزبەندیی دروست و باوەڕپێکراوی ئەم مانگانە بەم شێوەیەیە:
پووشپەڕ (٤) ⬅️ گەلاوێژ (٥) ⬅️ خەرمانان (٦)
کەواتە گەلاوێژ پێش خەرمانانە و ئەمە حەقیقەتێکی سەلمێنراوی مێژوویی، دامەزراوەیی و زمانەوانییە. | 539 |
| 13 | گەلاوێژ پێش خەرمانانە
بەڵگە مێژوویی، ڕۆژژمێری، فەرهەنگی و فەلەکییەکان بۆ ڕیزبەندیی مانگەکانی کوردی
نووسینی: دیاکۆ هاشمی
پێشەکی
یەکێک لە بابەتە هەستیار و مشتومڕلێکراوەکان لە بواری ڕۆژژمێری کوردیدا، ڕیزبەندیی دوو مانگی گەلاوێژ و خەرمانانە. هەندێک جار ئەم دوو ناوە بە شێوەیەکی جیاواز ڕیز دەکرێن و ئەمەش بووەتە هۆی دروستبوونی گومان لەبارەی ئەوەی کامیان مانگی پێنجەمە و کامیان مانگی شەشەم.
بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە و یەکلاییکردنەوەی بابەتەکە بە شێوەیەکی زانستی، پێویستە هەرەمی بەڵگەکان لەبەرچاو بگرین؛ واتە سەرەتا پشت بە بەڵگە مێژوویی و دامەزراوەیییەکان ببەستین، پاشان هاوتاکردنی ڕۆژژمێرییەکان و لە کۆتاییشدا پاڵپشتییە زمانەوانی و فەلەکییەکان بخەینە ڕوو.
لە کۆی ئەم هەڵسەنگاندنە ئەکادیمییەدا، ئەنجامەکە یەکلاکەرەوەیە: گەلاوێژ مانگی پێنجەمی ڕۆژژمێری کوردییە و خەرمانان مانگی شەشەمە.
١. بەڵگەی مێژوویی و دامەزراوەیی: ڕۆژژمێری کۆماری کوردستان
بەهێزترین بەڵگە بۆ جێگیربوونی ڕیزبەندیی مانگەکانی ڕۆژژمێری کوردی، دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی «کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان» (ژ. ک.)، کە لە بڵاوکراوەکەیاندا لە ساڵی ١٣٢٢ی هەتاوی (١٩٤٣-١٩٤٤ی زایینی) ڕۆژژمێرەکەیان بۆ یەکەم جار بڵاو کردەوە. ناوی مانگەکان و ڕیزبەندیی ناوەکان لەلایەن زانا و بیرمەندی گەورەی کورد، عەبدولڕەحمان زەبیحی (عولەما) لەو کاتەدا کرابووە کوردی.
دواتریش لە سەردەمی کۆماری کوردستان لە مەهاباد (١٩٤٦)، لەو قۆناغە مێژوویییەدا، ئەم ڕۆژژمێرە بەو ناوانە و بەو ڕیزبەندییەوە لە تەواوی بڵاوکراوە، ڕۆژنامە و بەڵگەنامە فەرمییەکانی کۆماری کوردستاندا بەکار هاتووە و چەسپێنراوە؛ واتە «گەلاوێژ» وەک مانگی پێنجەم و «خەرمانان» وەک مانگی شەشەم جێگیر کراوە. ئەمەش نیشانی دەدات کە ئەم ڕیزبەندییە تەنیا لێکدانەوەیەکی ڕووکەشی نییە، بەڵکوو میراتێکی فەرمیی دامەزراوەییە.
بەهار: ١. خاکەلێوە، ٢. بانەمەڕ، ٣. جۆزەردان
هاوین: ٤. پووشپەڕ، ٥. گەلاوێژ، ٦. خەرمانان
پاییز: ٧. ڕەزبەر، ٨. خەزەڵوەر، ٩. سەرماوەز
زستان: ١٠. بەفرانبار، ١١. ڕێبەندان، ١٢. ڕەشەمە
(سەرچاوە: ڕۆژئەژمێری تایبەتی کۆمەڵەی ژ. ک. ساڵی ١٣٢٢ / ١٩٤٣-١٩٤٤ی میلادی)
لەم ساڵانەی دواییدا لە باشوور، هەرچەندە ڕۆژژمێری فەرمی هەر ڕۆژژمێری زایینییە، بەڵام بایەخ بە ڕۆژژمێری کوردییش دراوە و هەمان ڕۆژژمێر و ناوەکان بەکار هێنراون، لێ بەداخەوە مانگی خەرمانان خراوەتە پێش مانگی گەلاوێژ، واتە بەم شێوەیە: (پووشپەڕ، خەرمانان، گەلاوێژ).
هەندێک کەس هۆکارەکەی دەگەڕێننەوە بۆ ئەوەی کە لەوێ گەرما زووتر دەست پێ دەکات و خەرمان زووتر پێ دەگات! خۆ ئەگەر بەپێی ئەو بنەمایە بێت و ڕیزبەندییەکە بەو ئاسانییە تێک بدرێت، ئەوە دەبێت لە گەرمیان و ناوچە گەرمەسێرییەکاندا، هەر بەکاریان نەهێنن و بڵێن: «لە ناوچەی ئێمە نە سەرما هەیە و نە بەفر دەبارێت» (واتە مانگی سەرماوەز و بەفرانبارمان نییە!). کەواتە ناوەکان دیاری کراون و ئیتر لە هەموو ناوچەیەکدا دەبێت بەو ناو و ڕیزبەندییە بەکار بهێنرێن، نەک زوو زوو تێک بدرێن.
کەسانێکیش هەن کە دەڵێن ئەو ناوانە زۆر زووتر دانراون، بەڵام هیچ سەرچاوەیەکی سەلمێنراو بۆ ئەو قسەیە لە بەردەستدا نییە. کەسانێکیش دەڵێن ئەستێرەی گەلاوێژ دواتر دەر دەکەوێت، بۆیە دەبێت بگوترێت: "خەرمانان، گەلاوێژ".
٢. بەڵگەی ڕۆژژمێری و هاوتاکردنی نێودەوڵەتی
لە تێکڕای سەرچاوە مۆدێرنەکانی ڕۆژژمێری کوردیدا، ڕیزبەندیی مانگەکانی هاوین بەم شێوەیەیە جێگیر بووە: پووشپەڕ (٤) ⬅️ گەلاوێژ (٥) ⬅️ خەرمانان (٦).
ئەمەش بەتەواوی لەگەڵ ڕۆژژمێری هەتاویدا هاوتایە، کە تێیدا گەلاوێژ بەرانبەر بە (مرداد) و خەرمانان بەرانبەر بە (شەهریوەر)ە. بۆ سەلماندنی ئەمە لەسەر ئاستی جیهانی، داتای CLDRی (Unicode) کە ستانداردێکی باوەڕپێکراوی نێودەوڵەتییە بۆ زانیاریی زمان و ناوی مانگەکان، «گەلاوێژ»ی بە هاوتای مرداد (مانگی پێنجەم) و «خەرمانان»ی بە هاوتای شەهریوەر (مانگی شەشەم) جێگیر کردووە.
٣. بەڵگەی زمان و فەرهەنگ: ناسنامەی گەلاوێژ و خەرمانان
ناوەکانی ڕۆژژمێری کوردی بەشێکی گرنگن لە میراتی کشتوکاڵی و سروشتیی کۆمەڵگە.
ناوی «خەرمانان» بەڕوونی پەیوەندیی بە کاتی خەرمان، دروێنە و کۆکردنەوەی بەرهەمی دانەوێڵەوە هەیە، کە ئەمەش لە ڕووی لۆژیکییەوە دەکەوێتە کۆتاییی وەرزی هاوین (واتە مانگی شەشەم).
لە بەرانبەردا، «گەلاوێژ» ناوێکە کە پەیوەندییەکی تایبەتی بە فەلەک و ئەستێرەناسیی کۆنەوە هەیە. سەرچاوە فەرهەنگییە باوەڕپێکراوەکان، وەک «هەنبانەبۆرینە»ی هەژار و فەرهەنگی (A Kurdish-English Dictionary)ی تۆفیق وەهبی و ئەدمۆندز، بەڕوونی وشەی گەلاوێژ بە ئەستێرەی Sirius (گەشترین ئەستێرەی ئاسمان) دەناسێنن و هاوکات وەک ناوی مانگی پێنجەمیش جێگیری دەکەن. | 592 |
| 14 |  بدون متن... | 536 |
| 15 | زانستێکی سەردەمییانە، بە ڕێنووسێکی یەکدەست و بێخەوشەوە
هەر نەتەوەیەک بیەوێت لە ڕووی زانستییەوە هەنگاوی گەورە بنێت، دەبێت سەرەتا زمانەکەی لە ناوەندەکانی خوێندندا یەکدەست و پاراو بکات.
ئەمڕۆ خۆشحاڵییەکی بێسنوورم هەبوو کاتێک بینیم پەرتووکەکانی پڕۆگرامی نوێی بیرکاری بۆ پۆلەکانی (٤، ٥، ٦)ی بنەڕەتی چاپ کراون و بۆ ساڵی نوێی خوێندنی (٢٠٢٦-٢٠٢٧) گەیشتوونەتە بەردەستی مامۆستایان و قوتابییانی ئازیزمان. وێڕای دەستخۆشییەکی گەرم لە مامۆستا سەرهەدی هێژا، مامۆستا حەسەن سەرتیپ جاف، مامۆستا ژیار و سەرجەم مامۆستا و بیرکاریزانە دڵسۆزەکانی لیژنەی دانانی ئەم پڕۆگرامە، دەمەوێت تیشک بخەمە سەر لایەنێکی یەکجار گرنگ و شاراوەی ئەم پڕۆژە نیشتمانییە.
جێگەی شانازییەکی گەورەیە بۆ من، کە وەک سەرپەرشت، شانبەشانی هاوکارە دڵسۆزەکانم لە (لیژنەی ڕێنووس و خاڵبەندیی وەزارەتی پەروەردە)، بە شەونخوونی و کارکردنی وردی بەردەوام، توانیمان تەواوی دەقەکانی ئەم پەرتووکانە لە ڕووی ڕێنووسەوە یەکدەست بکەینەوە.
ئێمە بڕوامان وایە؛ پەرتووکی زانستی (وەک بیرکاری)، پێویستی بە زمانێکی یەکجار ڕوون، پاراو و دوور لە ئاڵۆزیی ڕێنووسی هەیە؛ تاوەکوو مێشکی قوتابی لە شیکارکردنی هاوکێشە زانستییەکاندا، تەنیا سەرقاڵی بیرکردنەوە بێت، نەک گیرخواردن بەدەست گرفتەکانی خوێندنەوە و ڕێنووسەوە! بەرهەمێکی زانستیی بەهێز، تەنیا کاتێک دەگاتە لووتکە کە بەرگێکی زمانەوانیی بێخەوشی بەبەردا بکرێت.
لێرەوە دەستخۆشی و ماندوونەبوونی لە سەرجەم ئەندامانی لیژنەی ڕێنووس و خاڵبەندیی وەزارەت دەکەم کە دڵسۆزانە شانیان داوەتە بەر ئەم ئەرکە قورسە و ماندووبوونێکی بێپایانیان کێشا و هەر بەوردی و دڵسۆزییەوە بەردەوامن. هەروەها سوپاس بۆ وەزارەتی پەروەردە و بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی پڕۆگرامەکان کە بە دیدگایەکی ڕۆشنەوە گرنگییەکی تەواویان بەم لایەنە داوە.
هیوادارم ئەم هەنگاوە سەرکەوتووە، ببێتە چرایەک و مۆدێلێک بۆ ئەوەی لە داهاتوویەکی نزیکدا، سەرجەم پەرتووکەکانی پڕۆگرامی خوێندن لە کوردستان بە یەک ڕێنووسی ستاندارد و یەکدەست بکەونە بەردەستی نەوەکانمان.
پیرۆزە لە ناوەندی پەروەردەیی و پیرۆزە لە قوتابییان و مامۆستایانی کوردستان.
#دیاکۆ_هاشمی | 1 055 |
| 16 | زانستێکی سەردەمیانە، بە ڕێنووسێکی یەکدەست و بێخەوشەوە
هەر نەتەوەیەک بیەوێت لە ڕووی زانستییەوە هەنگاوی گەورە بنێت، دەبێت سەرەتا زمانەکەی لە ناوەندەکانی خوێندندا یەکدەست و پاراو بکات.
ئەمڕۆ خۆشحاڵییەکی بێسنوورم هەبوو کاتێک بینیم پەرتووکەکانی پڕۆگرامی نوێی بیرکاری بۆ پۆلەکانی (٤، ٥، ٦)ی بنەڕەتی چاپ کراون و بۆ ساڵی نوێی خوێندنی (٢٠٢٦-٢٠٢٧) گەیشتوونەتە بەردەستی مامۆستایان و قوتابییانی ئازیزمان. وێڕای دەستخۆشییەکی گەرم لە سەرجەم مامۆستا و بیرکاریزانە دڵسۆزەکانی لیژنەی دانانی ئەم پڕۆگرامە، دەمەوێت تیشک بخەمە سەر لایەنێکی یەکجار گرنگ و شاراوەی ئەم پڕۆژە نیشتمانییە.
جێگەی شانازییەکی گەورەیە بۆ من، کە وەک سەرپەرشتیار، شانبەشانی هاوکارە دڵسۆزەکانم لە (لیژنەی ڕێنووس و خاڵبەندیی وەزارەتی پەروەردە)، بە شەونخوونی و کارکردنی وردی بەردەوام، توانیمان تەواوی دەقەکانی ئەم پەرتووکانە لە ڕووی ڕێنووسەوە یەکدەست بکەینەوە.
ئێمە بڕوامان وایە؛ پەرتووکی زانستی (وەک بیرکاری)، پێویستی بە زمانێکی یەکجار ڕوون، پاراو و دوور لە ئاڵۆزیی ڕێنووسی هەیە؛ تاوەکوو مێشکی قوتابی تەنیا سەرقاڵی بیرکردنەوە بێت لە شیکارکردنی هاوکێشە زانستییەکان، نەک گیرخواردن بەدەست گرفتەکانی خوێندنەوە و ڕێنووسەوە! بەرهەمێکی زانستیی بەهێز، تەنیا کاتێک دەگاتە لووتکە کە بەرگێکی زمانەوانیی بێخەوشی بەبەردا بکرێت.
لێرەوە دەستخۆشی و ماندوونەبوونی لە سەرجەم ئەندامانی لیژنەی ڕێنووس و خاڵبەندیی وەزارەت دەکەم کە دڵسۆزانە شانیان داوەتە بەر ئەم ئەرکە قورسە و ماندووبوونێکی بێپایانیان کێشا. هەروەها سوپاس بۆ وەزارەتی پەروەردە و بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی پڕۆگرامەکان کە بە دیدگایەکی ڕۆشنەوە گرنگییەکی تەواویان بەم لایەنە داوە.
هیوادارم ئەم هەنگاوە سەرکەوتووە، ببێتە چرایەک و مۆدێلێک بۆ ئەوەی لە داهاتوویەکی نزیکدا، سەرجەم پەرتووکەکانی پڕۆگرامی خوێندن لە کوردستان بە یەک ڕێنووسی ستاندارد و یەکدەست بکەونە بەردەستی نەوەکانمان.
پیرۆزە لە ناوەندی پەروەردەیی و پیرۆزە لە قوتابییان و مامۆستایانی کوردستان.
#دیاکۆ_هاشمی | 201 |
| 17 |  بدون متن... | 534 |
| 18 |  بدون متن... | 508 |
| 19 |  بدون متن... | 523 |
| 20 |  بدون متن... | 520 |
