مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
رفتن به کانال در Telegram
مركز پژوهشهاى ايرانى و اسلامى (مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامى)؛ مؤسسهای غیردولتی، مردمنهاد (وقف عام) و سازمانی علمى-پژوهشى است كه با هدف تأليف و تدوين كتب مرجع به ویژه در زمینهٔ مطالعات ایرانی و اسلامی در اسفندماه ١٣٦٢ تأسيس شده است. www.cgie.org.ir
نمایش بیشتر4 246
مشترکین
-324 ساعت
-37 روز
-230 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
ابر برچسبها
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
سپتامبر '26
سپتامبر '26
+9
در 0 کانالها
اوت '26
+43
در 11 کانالها
Get PRO
ژوئیه '26
+32
در 5 کانالها
Get PRO
ژوئن '26
+42
در 7 کانالها
Get PRO
مه '26
+23
در 10 کانالها
Get PRO
آوریل '26
+3
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '26
+1
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '26
+31
در 9 کانالها
Get PRO
ژانویه '26
+14
در 4 کانالها
Get PRO
دسامبر '25
+57
در 21 کانالها
Get PRO
نوامبر '25
+28
در 8 کانالها
Get PRO
اکتبر '25
+70
در 14 کانالها
Get PRO
سپتامبر '25
+56
در 13 کانالها
Get PRO
اوت '25
+60
در 17 کانالها
Get PRO
ژوئیه '25
+42
در 9 کانالها
Get PRO
ژوئن '25
+31
در 14 کانالها
Get PRO
مه '25
+38
در 18 کانالها
Get PRO
آوریل '25
+34
در 9 کانالها
Get PRO
مارس '25
+43
در 15 کانالها
Get PRO
فوریه '25
+156
در 43 کانالها
Get PRO
ژانویه '25
+64
در 7 کانالها
Get PRO
دسامبر '24
+29
در 7 کانالها
Get PRO
نوامبر '24
+34
در 8 کانالها
Get PRO
اکتبر '24
+32
در 10 کانالها
Get PRO
سپتامبر '24
+57
در 12 کانالها
Get PRO
اوت '24
+98
در 6 کانالها
Get PRO
ژوئیه '24
+190
در 11 کانالها
Get PRO
ژوئن '24
+148
در 22 کانالها
Get PRO
مه '24
+200
در 20 کانالها
Get PRO
آوریل '24
+156
در 5 کانالها
Get PRO
مارس '24
+203
در 15 کانالها
Get PRO
فوریه '24
+242
در 7 کانالها
Get PRO
ژانویه '24
+356
در 7 کانالها
Get PRO
دسامبر '23
+325
در 4 کانالها
Get PRO
نوامبر '23
+27
در 9 کانالها
Get PRO
اکتبر '23
+47
در 9 کانالها
Get PRO
سپتامبر '23
+57
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '23
+32
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '23
+63
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '23
+31
در 0 کانالها
Get PRO
مه '23
+53
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '23
+15
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '23
+40
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '23
+14
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '23
+47
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '22
+48
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '22
+14
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '22
+11
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '22
+21
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '22
+32
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '22
+24
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '22
+28
در 0 کانالها
Get PRO
مه '22
+31
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '22
+41
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '22
+45
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '22
+18
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '22
+43
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '21
+53
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '21
+52
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '21
+88
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '21
+28
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '21
+47
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '21
+42
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '21
+35
در 0 کانالها
Get PRO
مه '21
+28
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '21
+74
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '21
+49
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '21
+28
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '21
+53
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '20
+2 935
در 0 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 06 سپتامبر | 0 | |||
| 05 سپتامبر | 0 | |||
| 04 سپتامبر | +3 | |||
| 03 سپتامبر | +3 | |||
| 02 سپتامبر | +2 | |||
| 01 سپتامبر | +1 |
پستهای کانال
+8
حضور دبیرکلّ نهاد کتابخانههای عمومی کشور در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
♦️دبا: «آزاده نظربلند»، دبیرکلّ نهاد کتابخانههای عمومی کشور صبح شنبه، چهاردهم شهریور در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی حضور یافت.
🔹او در این برنامه که محمّد خلج، دستیار دبیرکلّ نهاد همراهیاش میکرد، با احمد مسجدجامعی، قائممقام؛ عنایتالله مجیدی، رئیس کتابخانه و محسن موسوی بجنوردی، معاون اقتصادی و مدیر انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی دیدار و گفتوگو کرد.
🔸دبیرکلّ نهاد کتابخانههای عمومی کشور همچنین از بخشهای مختلف این نهاد دانشنامهنگاری از جمله کتابخانه، قرائتخانه، بخش نشریات، بخش پروندههای علمی، بخش تاریخ، بخش جغرافیا و دانشنامۀ تهران بزرگ، بخش صحّافی، و نیز گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار بازدید کرد.
@cgie_org_ir
| 2 | در میانۀ کویر
♦️دبا: «اَنارَک»، بخش و شهری در شهرستان نائین استان اصفهان است. در ادامه فرازی از مدخلی دربارۀ این شهر در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به تحریر مژگان نظامی را میخوانیم.
🔸«انارک تنها شهر شهرستان نائین است كه در ۷۵ كیلومتری شمال خاوری نایین واقع است. این شهر كه در دامنۀ جنوب خاوری كوه دره انجیر واقع شده، دارای موقعیت طبیعی مناسبی نسبت به نقاط همجوار است. از این رو، در سدههای گذشته مورد توجه كاروانیان و استراحتگاه آنان بوده است. راه مهم كاروان رو اصفهان به مشهد، از اصفهان از راه انارک به جندق، خور، طبس، بشرویه، فردوس و دیگر نقاط خراسان كشیده شده است. كاروانیانی كه از مناطق جنوبی كویر چون اردكان، نائین، زواره و اردستان رهسپار مناطق شمالی شاهرود، سمنان و دامغان از راه كویر بودند، از انارک میگذشتند.
🔹در ۳۵۰ سال گذشته و با برقراری امنیت در راههای این نواحی توسط شاه عباس اول، انارک مورد توجه قرار گرفت. در این باره داستانهایی بر سر زبانهاست. اما ناامنی در راههای انارک و پیرامون آن همچنان تا سدۀ قبل ادامه داشت. با بروز شورش نایبیان در ۱۲۸۸ ق/ ۱۸۷۱ م به سركردگی نایب حسین (حسین كاشی) كلانتر طایفۀ بیرانوندی كاشان، برضد حكومت ناصرالدین شاه قاجار، در بخشهای وسیعی از حاشیۀ شمالی، غربی و جنوبی منطقۀ كویر، درگیریهایی در این نواحی به وقوع پیوست و به انارک نیز در ۱۲۸۹ ش/ ۱۹۱۰ م، حمله شد. پس از آن واقعه ساكنان انارک آنجا را ترک گفتند و گروهی به شاهرود مهاجرت كردند و در محلهای كه بعداً به محلۀ اناركیها شهرت یافت، سكنی گزیدند. بدینسان، تا اواخر دورۀ قاجاریه، جمعیت انارک رو به كاهش نهاد. پس از انقراض قاجاریه، از معادن انارک بار دیگر بهرهبرداری شد، ولی به سبب پیش آمد شهریور ۱۳۲۰ و بازگشت گروهی از متخصصان آلمانی و كاهش شمار كارگران، بهرهبرداری از معادن متوقف ماند.
🔸بهرهبرداری از معادن مس انارک دارای سابقهای طولانی است و احتمالاً به پیش از دورۀ اسلامی باز میگردد. به سبب نامساعد بودن شرایط طبیعی، زراعت در انارک محدود به كشت مقدار كمی گندم و جو است. محصول انار و پستۀ باغهای آن نیز اندک است. صنایع دستی انارك شامل بافت قالی و قالیچه است كه اغلب با طرح نائین و نقشههای افشان، ترنجی و بتهای بافته میشود.»
▫️متن کامل این نوشتار را در صفحات ٣٠٧ تا ٣٠٩ از جلد دهم دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و همچنین پیوند آن در تارنمای مرکز بخوانید:
https://www.cgie.org.ir/fa/article/225803/%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%B1%DA%A
@cgie_org_ir | 491 |
| 3 |  +1@cgie_org_ir | 404 |
| 4 |  اهدای سه مجموعۀ شخصی به کتابخانۀ مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
▫️دبا: مجموعۀ اختصاصی ارزشمند سه تن از شخصیتهای فرهنگی کشور در مرداد امسال، از سوی بازماندگان آنان به کتابخانۀ مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی اهدا شد. نام این شادروانان به قرار زیر است:
♦️اعظم طالقانی، سیاستمدار و کنشگر حقوق زنان؛ ٣٣٠٠ جلد کتاب
🔸محمّدحسن اصغرنیا، سیاستمدار و پژوهشگر؛ ١٩٠ جلد کتاب
🔹منصور شهیدی مارنانی؛ ٢٠۵٠ جلد کتاب و مجله
@cgie_org_ir | 1 134 |
| 5 | گنبدخانۀ یزد
♦️دبا: « بُقْعۀ دَوازْدَهْاِمام» گنبدخانهای در یزد که براساس کتیبۀ بنیان بنا، در ۴۲۹ ق / ۱۰۳۸ م به دست ابومسعود بهشتی و ابویعقوب اسحاق فرزند ینال از سرهنگان ابوجعفر علاءالدولۀ دیلمی ساخته شده است. آنچه در پی میخوانید همزمان با یکم شهریور، روز ملّی یزد فرازی است از مدخلی درباره این بنا در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به قلم ذات الله نیکزاد.
🔹«بقعه ممکن است مدفن ابوجعفر علاءالدوله ابنکاکویه باشد که در ۴٣٣ ق درگذشته است.
🔸بنای دوازدهامام در محلۀ فهادان، در محدودۀ داخل حصار دوران آلکاکویۀ (۳۹۸-۵۳۶ ق / ۱۰۰۸-۱۱۴۲ م) شهر یزد قرار دارد و در جوار آن آثاری همچون زندان اسکندر (مدرسۀ ضیائیه)، حسینیۀ فهادان، حمام ابوالمعالی و خانههای تاریخی چندی واقع شده است.
🔹بنای دوازدهامام گنبدخانهای است چهارگوش که ابعاد آن در داخل به ٨.٢۵ متر و در خارج به حدود ۱۱ متر میرسد. بلندای کف تا تیزۀ گنبد ١٣.١۵ متر است. گنبدخانه بر ۸ جرز ستبر استوار شده است. خود گنبد یکپوسته است. بیرون بنا با آجر نماسازی شده و جدارههای داخل پوشیده از اندود کاهگل و گچ و آرایههای نقاشی، گچبری و کاشی است.
🔸محراب عمیق و بیرونزدۀ گنبدخانه، با توجه به کاشیکاری ازارۀ سدۀ ۹ ق / ۱۵ م، و مجزابودن و دور (قوس) متفاوت آن، چند سده پس از بنیان بنا افزوده شده است. بالای محراب تزیین گچبری بر هشتۀ (=خیلی برجسته) رنگی قرار دارد.
🔹بر قاب بالای ورودی بنا واقع در جبهۀ شمالی، کتیبهای به خط کوفی شامل آیۀ ۱۶۳ سورۀ بقره نقاشی شده است؛ همچنین بر قاب بالای طاقنمای ضلع غربی، کتیبۀ بسیار مهمِ بنیان بنا نقاشیشده به خط کوفی نقش بسته است. این کتیبه حاوی تاریخ و نام بانیان بنا ست. این کتیبه کهنترین کتیبه در یزد به شمار میرود.
🔸بنای دوازدهامام از نظر شیوۀ برپایی گنبد روی ۸ جرز در مطالعات تاریخ معماری ایران پس از اسلام اهمیت دارد و بارزترین نمونهای است که مشکل گذر از طرح مربع به مدور را حل کرده است. گوشهسازی آن کهنترین نمونهای است که قوسی سهپره دارد که از یک طاس و دو نیمطاس برای حل رانش قوس بالایی تشکیل شده است. ازاینرو، در این بنا میتوان نخستین بذرهایی را یافت که ۵۰ سال بعد به شکل بالندهای شکوفا شد گنبدهای نظامالملک، تاجالملک جامع اصفهان، جامع گلپایگان، جامع اردستان و جز اینها در دنبالۀ فناوری بنای دوازدهامام ساخته شدهاند.»
▫️متن کامل این نوشتار را در صفحات ١٣۴ تا ١٣۵ از جلد بیستوچهارم دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و همچنین پیوند آن در تارنمای مرکز بخوانید:
https://www.cgie.org.ir/fa/article/245911/%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%8C-%D8%A8%D9%82%D8%B9%D9%87
@cgie_org_ir | 1 408 |
| 6 |  +1@cgie_org_ir | 1 010 |
| 7 | بنگاهِ نشرِ ١٢۵ ساله
♦️دبا: «انتشارات اسلامیّه»، از قدیمترین ناشران و کتابفروشان تهران واقع در خیابان پانزده خرداد، نرسیده به چهارراه مصطفى خمینی (سیروس سابق) است. آنچه در پی میخوانید مدخلی است دربارۀ این ناشر و کتابفروش در دانشنامۀ تهران بزرگ نوشتۀ مسعود تاره.
🔹«انتشارات اسلامیه، شامل کتابفروشی و چاپخانه، متعلق به خانوادهای است که در تهران از اواخر دورۀ ناصری در حوزۀ چاپ و نشر کتاب فعالیت داشتهاند. سیدابوالقاسم تاجر کتابفروش شیرازی نخستین فرد از این خانواده است که به شغل کتابفروشی پرداخت. پس از او، پسرش سیدمحمدعلی تاجر کتابفروش، مؤسس کتابفروشی علمیۀ اسلامی، این حرفه را در تیمچۀ حاجبالدوله ادامه داد. او بعدها، در دورۀ پهلوی، نام خانوادگی «کتابچی» را برگزید. در روزنامههای دورۀ قاجار، در ۱۳۱۸ ق، چند آگهی درج شده که در آنها به «حجرۀ سلالةالسادات و الاطیاب آقامیرزامحمدعلی تاجر کتابفروش شیرازی» درتیمچۀ کتابفروشان، واقع در تیمچۀ حاجبالدوله اشاره شده است.
🔸سیدمحمدعلی کتابفروش چندی بعد از مشروطه، هنگامیکه خیابان ناصریه (ناصرخسرو کنونی) به مرکز جدید کتابفروشان تهران تبدیل شد، حجرۀ کتابفروشی خود را از تیمچۀ حاجبالدوله به این خیابان منتقل کرد که در این دوره نخست با نام علمیۀ اسلامیه، و از ۱۳۱۶ ش با نام کتابفروشی اسلامیه فعالیت داشت؛ از آثاری که در این دوره منتشر ساخت، میتوان از دیوان معزی، ذیل تاریخ عالمآرای عباسی، شرح حال مسعود سعد سلمان، و پندنامۀ عطار نیشابوری یاد کرد. در ۱۳۱۹ ش، شماری از کتابفروشان خیابان ناصریه بهسبب طرح بنای مجموعۀ وزارت دارایی، مجبور به ترک این محل شدند.
🔹کتابفروشی اسلامیه در این تغییر مکان اجباری به خیابان بابهمایون انتقال یافت. چندی پس از آن، سیداحمد کتابچی، پسر سیدمحمدعلی، محلی در خیابان بوذرجمهری (پانزده خرداد کنونی) روبهروی پامنار خریداری کرد و کتابفروشی اسلامیه به آنجا انتقال یافت و تاکنون نیز در همانجا قرار دارد. سیدرضا کتابچی، پسر دوم سیداحمد، از ۱۳۴۱ ش، در کنار پدر به ادارۀ کتابفروشی پرداخت. او تا زمان درگذشت در ۱۳۹۲ ش، مدیر کتابفروشی اسلامیه بود.
🔸انتشارات اسلامیه به چاپ و نشر کتابهای اسلامی اختصاص داشت [که] میتوان به ۶۰ چاپ قرآن کریم و ۴۰ چاپ مفاتیح الجنان، منتهیالآمال، حلیةالمتقین، عینالحیوة و حیاتالقلوب اشاره کرد.»
▫️متن کامل این نوشتار را در صفحات ٣٩١ تا ٣٩٢ از جلد سوم دانشنامۀ تهران بزرگ و همچنین پیوند آن در تارنمای مرکز بخوانید:
https://www.cgie.org.ir/fa/article/272331/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87%D8%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA
@cgie_org_ir | 1 149 |
| 8 |  +1@cgie_org_ir | 946 |
| 9 |  پیام تسلیت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در پی درگذشت «سیدجلال حسینی بدخشانی»
▪️دبا: «سیدجلال حسینی بدخشانی»، پژوهشگر تاریخ و فلسفۀ اسلامی و عضو مؤسسۀ مطالعات اسماعیلی لندن در ٨۵ سالگی درگذشت.
▪️بههمینمناسبت رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پیام تسلیتی صادر کرد:
انّا لِلَّه وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُون
▪️«درگذشت دانشمند و محقق برجسته، دکتر سیدجلال حسینی بدخشانی برای فرهنگ و دانش ایران واقعهای بسیار اندوهبار است.
▪️ایشان سالهای متمادی از همکاران مؤسسۀ مطالعات اسماعیلی لندن و نیز دانشنامۀ اسلامیکا بود و ما از فیض دانش او بهرهمند بودیم.
▪️فقدان آن پژوهشگر کممانند را به همسر و خانوادۀ ارجمندش تسلیت میگویم و از درگاه حضرت حق برای ایشان غفران و رحمت و برای بازماندگان صبر و شکیبایی مسألت میکنم.»
کاظم موسوی بجنوردی
٢۴ مرداد ١۴٠۵
@cgie_org_ir | 1 244 |
| 10 |  +4@cgie_org_ir | 1 076 |
| 11 | مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران
🖊کاظم موسوی بجنوردی
رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
🗓روزنامۀ اعتماد، شمارۀ ۶٣٩١، سهشنبه، بیستم مرداد ١۴٠۵، صفحۀ یک
جنبش مشروطه در ١٢٠ سال پیش با آرزوی عدالت جان گرفت و سپس گسترش مفهومی و شکلی یافت و تبدیل به خواستی ملی برای ورود به جهانی نو شد؛ جهانی که نه فقط پارلمان، قانون و حقوق و آزادیهای اساسی طلب میکند که اساساً نگاهی نو و دگرگونشده به خودِ انسان و مفاهیم مُقَوِم جامعه دارد. در حقیقت مشروطه بسان پلی بود که ایران را از دنیای سنتی و کهن به عصری مدرن رهنمون کرد.
بهراستی زمینهساز و سبب بنیادین مشروطه ایران را باید در مواجهۀ تکاندهندۀ نخبگان ایرانی با ترقی ملل اروپایی و بعدتر در میان آسیاییها، در ژاپن جستوجو کرد. اساس جنبش مشروطیت را میتوان پاسخی به عقبماندگی ایران و آغاز کوششها به جانب ترقی جامعه دانست و این تکاپو تا امروز همچنان ادامه یافته است.
حال، اگر قصد صورتبندی کلی از اهداف مشروطیت در میان باشد، میتوان آن را به سه مرحله تقسیم کرد:
نخست: مطالبۀ عدالتخانه که نقطۀ آغاز جنبش مشروطیت بود.
دوم: مرحلۀ تکامل آن، که به تشکیل پارلمان، قوانین مدرن و طلب حقوق و آزادیهای اساسی رسید.
و سوم: مرحلۀ نهایی و هدف غایی که همانا آرزوی ترقی و توسعۀ ایران بود.
کوشش برای تشکیل پارلمان، قانون اساسی، دولت-ملت مدرن، دولت مرکزی قدرتمند، مقابله با هرجومرج و بینظمی و غیره، همه و همه راه حلهایی برای رفع عقبماندگی و نیل به جامعهای مترقی بوده است که البته با چالشهای گوناگونی روبهرو شد.
در رسالهها، کتابها و نطقهای اندیشمندان عصر مشروطه پیوسته در باب لزوم رفع عقبماندگی و نیل به جامعهای پیشرفته سخن به میان آمده است. از جمله ناظمالاسلام کرمانی در جلسۀ مشروطهخواهان گفته است: «چرا به وضعیت جهان نگاه نمیکنید؟ اینجا مثال ژاپن است، ملتی آسیایی که خود را ارتقا داده و عملکردهای برجستهای نشان میدهد.»
در جای دیگر مخبر السلطنۀ هدایت گفتوگوی میرزاعلیاصغرخان اتابک اعظم را با ایتو هیروبومی (از معماران اصلاحات مِیجی) را نقل میکند که «ایتو» نقش اعزام دانشجویان به اروپا و آمریکا و سپس تأسیس مدارس را در پیشرفت ژاپن برجسته میداند.
مطالبی اینچنین در اشاره به ترقی سایر ملل نزد مشروطهخواهان بسیار است و نشان از نقطۀ کانونی توجه اندیشمندان مشروطه به مقولۀ پیشرفت دارد. بهویژه اصلاحات مِیجی و شتاب حیرتانگیز ترقیخواهانه در ژاپن، تأثیری شگرف بر روشنفکران عصر مشروطۀ ایران داشت و جالب آنکه همچنان تا امروز نیز ژاپن الگویی برای توسعۀ ایران فرض میشود.
در واقع از زمان عباسمیرزا و سپس امیرکبیر و میرزاحسینخان سپهسالار و دیگران تا انقلاب مشروطه و بعد از آن پیوسته اندیشۀ ترقیخواهی و رفع عقبماندگی نزد رجال پیشرو اولویتی روزافزون مییافت تا عاقبت روشنفکرانی چون فروغی و تقیزاده با مشاهدۀ هرجومرج اجتماعی، ضعف دولتها و عدم توفیق اولیه دراهداف مشروطه، به این جمعبندی رسیدند که برای تحقق جامعهای مدرن و مترقی باید نخست دولتی متمرکز و قدرتمند شکل گیرد و بدینسان عصری جدیددر ایران آغاز شد، که استبداد را در جامهای نوین عرضه میکرد.
از آن زمان تا امروز پس از یکصدوبیست سال، پرسشی همچنان بیپاسخ مانده است؛ جامعۀ ایران چگونه میتواند به توسعهای پایدار و بادوام برسد؟
چگونه بایستی اجماع نخبگان بر مسیری مشخص از توسعه قرار گیرد و آرزوی توسعه چه وقت، چگونه و با چه سازوکاری به ثمر خواهد رسید. همه میدانیم در جهان امروز رفاه شهروندان در گرو توسعۀ پایدار است. لیکن هنوز به اتفاق نظری ملی برای حرکت پرشتاب به جانب توسعه نرسیدهایم. بیگمان نشانههای چنین عزمی هویدا شده است.
ضروری است تبیین شود دولت_ملت (و ملت_شهروند) ماهیتاً امری مدرن و برشالودۀ یک «پیمان جمعی و اخلاقی» میان انسانهای برابر، میتواند پدیدار شود. لازم است به خود یادآور شویم، در دوران جدید، ملت بودن انتخابی آگاهانه است. مآلاً مشروعیتِ آن از بنیاد میباید بر اخلاق و اصول حقوق بشر استوار باشد.
آنچه ملتی را به غایت همبسته و پایدار میکند، عدالت بهمثابۀ انصاف، نفی تبعیض در اشکال مختلف، احترام به حقوق و آزادیهای اساسی، دموکراسی، همزیستی، مدارا، بردباری فرهنگی و هویتی و به رسمیت شناختن شیوۀ زیست دیگری است. هیچ گچیز مقدم بر نیکبختی تکتک انسانها نیست و پاسداشت این «ما بهعنوان یک ملت» جز به نام و در چارچوب اخلاق میسر نیست. بدین صورت میتوانیم در راه توسعۀ پایدار و رفاه همۀ ساکنان ایران، همپیمان شویم.
باور دارم بزرگترین عامل همبستگی ملیِ ایرانِ جدید، میتواند اتحاد حول محور توسعۀ کشور و در پی آن ایجاد رفاه و فرصتهای برابر برای همۀ شهروندان باشد.
@cgie_org_ir | 1 212 |
| 12 |  +9گزارش تصویری نشست تخصصی « مشروطه و اندیشهٔ توسعه در ایران» - ۲
@cgie_org_ir | 978 |
| 13 |  +9گزارش تصویری نشست تخصصی «مشروطه و اندیشهٔ توسعه در ایران» - ۱
@cgie_org_ir | 592 |
| 14 | گرامیداشت ١٢٠ سالگی مشروطه در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
♦️دبا: نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران» بهمناسبت یکصدوبیستمین سال امضای فرمان مشروطیّت، عصر یکشنبه، هجدهم مرداد در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.
🔹در این مجلس که اسماعیل شمس، استادیار تاریخ دانشگاه علامه طباطبایی و مدیر بخش پژوهشهای کُردی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی دبیر علمی آن بود، کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ منصوره اتّحادیّه، استاد پیشکسوت تاریخ دانشگاه تهران؛ مصطفیٰ محقّق داماد، سرویراستار دانشنامۀ حقوق ایران و مدیر بخش حقوق مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ احمد مسجدجامعی، قائممقام مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ علی بهرامیان، معاون علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ نصرالله صالحی، استادیار تاریخ دانشگاه فرهنگیان؛ داریوش رحمانیان، دانشیار تاریخ دانشگاه تهران؛ اسماعیل حسنزاده، دانشیار تاریخ دانشگاه الزهرا؛ حسن حضرتی، دانشیار تاریخ دانشگاه تهران؛ علیرضا ملّایی توانی، رئیس پژوهشکدۀ اسناد سازمان اسناد و کتابخانۀ ملّی ایران؛ عبّاس قدیمی قیداری، استاد تاریخ دانشگاه تبریز؛ جواد مرشدلو، استادیار تاریخ دانشگاه تربیت مدرّس؛ و گودرز رشتیانی، استادیار تاریخ و معاون آموزشی دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه تهران سخن گفتند.
🔸متن کامل گزارش این برنامه را در تارنمای مرکز بخوانید:
https://www.cgie.org.ir/fa/news/286958
@cgie_org_ir | 630 |
| 15 |  *نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران»*
♦️دبا: نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران» بهمناسبت یکوصدوبیستمین سال امضای فرمان مشروطیّت برگزار میشود.
🔸در این مجلس که اسماعیل شمس دبیر علمی آن است، کاظم موسوی بجنوردی، منصوره اتّحادیّه، مصطفیٰ محقّق داماد، احمد مسجدجامعی، علی بهرامیان، نصرالله صالحی، داریوش رحمانیان، اسماعیل حسنزاده، حسن حضرتی، علیرضا ملّایی توانی، عبّاس قدیمی قیداری، جواد مرشدلو و گودرز رشتیانی سخن خواهند گفت.
🔹نشست تخصّصی «مشروطه و اندیشۀ توسعه در ایران» یکشنبه، ١٨ مرداد، ساعت ١۵ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به نشانی نیاوران، کاشانک، شمارۀ ٢١٠ تشکیل میشود.
@cgie_org_ir | 2 687 |
| 16 | فراخوان هشتمین همایش ملّی زبانها و گویشهای ایران (گذشته و حال)
♦️دبا: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی با همکاری انجمن ایرانشناسی هشتمین همایش ملّی زبانها و گویشهای ایران (گذشته و حال) را برگزار میکند.
🔸مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامى (مركز پژوهشهاى ايرانى و اسلامى) که تا كنون موفق به برپايى هفت دوره همايش ملی زبانها و گويشهاى ايران شده است و مجموعه مقالات آن را منتشر ساخته است، افتخار دارد هشتمین همایش ملی زبانها و گویشهای ایران (گذشته و حال) را برگزار کند.
🔸از کلیۀ علاقهمندان به ارائۀ مقاله در این همایش دعوت میشود چکیده و اصل مقالۀ خود را طبق تاریخهای مذکور در پایین، به نشانی پست الکترونیک icild@cgie.org.ir ارسال کنند. همچنین ضروری است متقاضیان محترم در تارنمای همایش به نشانی icild.cgie.org.ir نامنویسی کنند.
🔸مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی همۀ فرهیختگان، استادان و دانشجویان ارجمند را برای ارائۀ دستاوردهای علمی خود در شناسایی زبانها و گویشهای ایران فرامیخواند. بدیهی است برگزارکنندگان این همایش تمامی زبانها و گویشهای جاری در این سرزمین را پاس میدارند و مشتاق دریافت حاصل پژوهشهای ارزشمند در این زمینه خواهند بود.
🔸شایان ذکر است مقالات پذیرفتهشده در این همایش تأییدیۀ ISC (پایگاه استنادی جهان اسلام) دریافت میکند و در مجموعه مقالات هشتمین همایش ملی زبانها و گویشهای ایران چاپ و منتشر خواهد شد.
🔹اهداف همایش:
- آشنایی با آخرین دستاوردهای پژوهشی در زمینۀ زبانها و متون ایرانی باستان، میانه و نو
- بررسی گسترۀ زبانهای ایرانی بهعنوان یکی از عوامل پیوند میان ملتهای منطقه
- ایجاد انگیزه در پژوهشگران جوان برای پژوهشهای ژرف در عرصۀ زبانشناسی ایرانی
🔹محورهای همایش:
- پژوهشهای تازه در زمینۀ زبانها و متون ایرانی باستان (فارسی باستان، اوستایی)
- پژوهشهای تازه در زمینۀ زبانها و متون ایرانی میانه غربی (پارتی و فارسی میانه)
- پژوهشهای تازه در زمینۀ زبانها و متون ایرانی میانۀ شرقی (سغدی، ختنی، خوارزمی و بلخی)
- پژوهشهای تازه در زمینۀ متون کهن فارسی از دیدگاه زبانشناسی
- جغرافیای زبان فارسی
- رابطۀ زبانهای ایرانی با دیگر زبانها درگذر تاریخ
- پژوهشهای تازه در زمینۀ گویشهای ایرانی
🔹ضوابط ارسال چکیدۀ مقاله:
زبان اصلی همایش فارسی است، اما چکیدۀ مقالات به زبان انگلیسی نیز پذیرفته خواهد شد.
تمامی مقالات پذیرفتهشده باید حاوی مطالب زیر باشند:
- چکیدۀ مقالهها باید بین ٣٠٠ تا ۴٠٠ واژه بههمراه واژگان کلیدی در محیط word تنظیم شده باشد. همچنین هدف از نگارش مقاله مشخص شده باشد.
🔸زمان دریافت چکیدۀ مقالات: ٣١ شهریور ۱۴۰۵
زمان دریافت اصل مقالات: ٣٠ آذر ١۴٠۵
زمان دریافت اعلام نتایج: ۳۰ دی ١۴٠۵
زمان اعلام نتایج مقالات: اسفند ١۴٠۵
زمان برگزاری همایش: متعاقباً اعلام میشود.
مکان برگزاری همایش: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
🔻 راههای تماس با دبیرخانۀ همایش:
- نشانی محل دبیرخانه: تهران، میدان شهید باهنر(نیاوران)، خیابان شهید پورابتهاج، شمارۀ ۲۱۰، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
- تلفن همراه: ۰۹۱۲۲۱۷۹۶۷۲
@cgie_org_ir | 3 410 |
| 17 |  @cgie_org_ir | 1 412 |
| 18 | تاریخ اوّلین بنای قلعۀ الموت
🖊️ عنایتالله مجیدی
الموتپژوه و رئیس کتابخانۀ مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
🗓️ روزنامۀ اعتماد، شمارۀ ۶٣٨٨، سهشنبه، ششم مرداد ١۴٠۵، صفحۀ یک
♦️قدمت قلعۀ الموت یا هستۀ اصلی قلعه، به روزگاری کهنتر و دست کم به سدۀ ۳ق باز میگردد. اگرچه بنا بر بعضی روایات محلی و بسیار متأخر، وقتی حسن صباح به الموت آمد، استحکامات و قلعه وجود نداشت، ولی این روایت با گزارش مورخان کهن ــ که در وقایعپایان سدۀ ۳ و اوایل سدۀ ۴ق به آنجا اشاره کردهاند ــ منافات دارد. جوینی به استناد کتاب تاریخ جیل و دیلم که برای فخرالدولۀ دیلمی نوشته شده است و اکنون در دست نیست، آورده که یکی از ملوک ارجستان [باید خوانده شود: جَستانیان] در ۲۴۶ق بر کوهی که قلعۀ الموت بر آن است، عمارتی کرد و ملوک دیلم به این دژ مفتخر بودند و شیعۀ اسماعیلیه بدان پشتگرمی داشتند. حمدالله مستوفی آن را ساختۀ الداعی الی الحق، حسن بن زید، در همان سال دانسته است؛ اما ابن اسفندیار در شرح وقایع سال ۳۰۷ق آورده است که علی بن وهسودان تصمیم گرفت داعی صغیر را «به قلعۀ پدران خود، یعنی الموت» فرستند، و از گزارش مرعشی در همین باب که «علی، داعی را به قلعۀ الموت که موطن اصلی او بود، فرستاد»، میتوان حدس زد که مراد، قلعۀ پدران و موطن اصلی خود علی بن وهسودان جستانی است که الموت روزگاری در قلمرو ایشان بود. به عقیدۀ برناردلویس، دژ الموت را یکی از شهریاران دیلم در پی شناسایی صخرۀ الموت توسط عقاب دستآموز خود ساخت، و در ۲۴۶ق یکی از حکمرانان علوی آن را تجدید بنا کرد.
🔹به نظر میآید که مرزبان در اینجا نام خاص نیست، بلکه عنوان پادشاه است. اما منابع دیگر به صراحت نام پدر وهسودان را جستان دیلمی آوردهاند؛ به هر روی، روشن نیست که مقصود کدام جستان است، یعنی باید سلسلۀ نسب وهسودان را وهسودان ابن مرزبان بن جستان بدانیم یا وهسودان بن جستان بن مرزبان ابن جستان.
🔸باید توجه داد که بانی اولیۀ قلعۀ الموت کدامیک از فرمانروایان آلجستان بوده است. چنانکه در بالا نقل شد، جوینی به نقل از تاریخ جیل و دیلم، یعنی کهنترین مأخذ موجود، به بنای قلعه در ۲۴۶ ق/۸۶۰م، و به دست یکی از ملوک ارجستان [خوانده شود: آلجستان] تصریح کرده است، چون نزدیکترین حکمران آل جستان در این تاریخ، وهسودان بن جستان بن مرزبان بن جستان دیلمی است، بنابراین به احتمال بسیار وی را باید بانی قلعۀ مشهور الموت دانست.
▫️برای مطالعۀ کامل مطالعات قلعۀ الموت دائرةالمعارف بزرگ اسلامی؛ جلد ۱۰، صفحۀ ۹۲ و جلد ۱۸، صفحۀ ۱۲۴ را بخوانید.
📸 امین رحمانی، ایرنا
@cgie_org_ir | 1 103 |
| 19 |  +3@cgie_org_ir | 856 |
| 20 | آشیانۀ عقاب
♦️دبا: پروندۀ «قلعۀ الموت و استحکامات وابسته» که روزگاری دراز دژ تسخیرناپذیر فرمانروایی اسماعیلیان بود و تا حدود سدۀ ۹ق/ ۱۵م در تاریخ سیاسی و نظامی شمال ایران نقش مهمی داشت، در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفت. بههمینمناسبت، فرازهایی از مدخل «اَلَموت» در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی نوشتۀ صادق سجادی و عنایتالله مجیدی را در پی میخوانیم.
🔹 «قدمت قلعۀ الموت یا هستۀ اصلی قلعه، به روزگاری کهنتر و دست کم به سدۀ ۳ق باز میگردد. اگر چه بنا بر بعضی روایات محلی و بسیار متأخر، وقتی حسن صباح به الموت آمد، استحکامات و قلعه وجود نداشت، ولی این روایت با گزارش مورخان کهن منافات دارد. جوینی به استناد کتاب تاریخ جیل و دیلم که برای فخرالدولۀ دیلمی نوشته شده است، آورده که یکی از ملوک ارجستان [باید خوانده شود: جستانیان] در ۲۴۶ ق بر کوهی که قلعۀ الموت بر آن است، عمارتی کرد و ملوک دیلم به این دژ مفتخر بودند و شیعۀ اسماعیلیه بدان پشتگرمی داشتند. حمدالله مستوفی آن را ساختۀ الداعی الی الحق، حسن بن زید، در همان سال دانسته است؛ اما ابن اسفندیار در شرح وقایع سال ۳۰۷ق آورده است که علی بن وهسودان تصمیم گرفت داعی صغیر را «به قلعۀ پدران خود، یعنی الموت» فرستند، و میتوان حدس زد که مراد، قلعۀ پدران و موطن اصلی خود علی بن وهسودان جستانی است که الموت روزگاری در قلمرو ایشان بود. به عقیدۀ برنارد لویس، دژ الموت را یکی از شهریاران دیلم در پی شناسایی صخره الموت توسط عقاب دستآموز خود ساخت، و در ۲۴۶ق یکی از حکمرانان علوی آن را تجدید بنا کرد. قلعۀ الموت با آنکه در روزگار هولاکوخان ویران شد، ولی دوباره تجدید بنا گردید و تا اواخر عصر صفوی پا برجا بود.
🔸دربارۀ موقعیت الموت باید گفت فراوانی آب موجب حاصلخیزی آن میشده، از موقعیت سوقالجیشی خاصی هم برخوردار بوده، کلید دروازۀ دیلمان تا گیلان به شمار میآمده است و از آنجا امکان دسترسی سریع به قزوین و ایالات مرکزی ایران که از نقاط حساس دعوت اسماعیلیه بوده، به سرعت فراهم میشده است. افزون بر همۀ اینها، الموت بر دژهای اطراف اشراف داشته، به نحوی که ساکنان آنها همه میتوانستند در مواقع لزوم با علامتهایی به یکدیگر پیام رسانند. کثرت این دژها که این منطقۀ نسبتاً بزرگ، استوار و محصور ایجاد میکرد، میتوانست از علل انتخاب الموت به عنوان مقر فرماندهی اسماعیلیه توسط حسن صباح بوده باشد.»
▫️متن کامل این نوشتار را در صفحات ٩١ تا ٩٨ از جلد دهم دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و همچنین پیوند آن در تارنمای مرکز بخوانید:
https://www.cgie.org.ir/fa/article/247324/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA
@cgie_org_ir | 1 110 |
