Anliliy

راستش من فکر می‌کردم #واژه «مست» و «می» از یه ریشه‌ان، ولی خب انگاری که نه! مست از پارسی میانه میاد و ریشه‌ش تو ایرانی باستان mad هست، یعنی «از خود بی‌خود شدن، سرخوش شدن». تو اوستایی هم هم‌خانواده داره و تو سانسکریت میشه mada (مستی). می ریشه‌ش جداست: از medhu میاد، همون که تو انگلیسی شده mead (می‌ِ عسل). یعنی «می» و mead هم‌ریشه‌ان، ولی «مست» تو این خانواده نیست. حالا نام‌های کهنِ نوشیدنی‌های این‌چنین تو ایران:

🍯 مَدو: تو اوستایی و پارسی باستان برای نوشیدنی شیرین و مست‌کننده می‌گفتن. همین بعدها شد «می».

🌿 هَئومه: نوشیدنی آیینی. اینکه الکلی بوده یا نه جای بحث داره و بیشتر شیره‌ی گیاهی آیینی بوده.

🍇 مِی: واژه‌ی رایج پهلوی برای شراب که تا امروز تو شعرمون مونده.

🥂 بادَک: تو پهلوی یعنی جام و شراب، و ازش «باده» مونده.

🍯 انگَبین: عسل تو پهلوی، که تو متن‌های کهن به نوشیدنی‌های عسلی هم ربط داره.

🍇 دوشاب: از پهلوی dōšāb، شیره‌ی انگور. الکلی نیست ولی پایه‌ی برخی نوشیدنی‌ها بوده.

و اما «شراب»، «نبیذ» و «خمر» همه عربی‌ان و بعدتر رایج شدن.

اینکه مجلات فقط عاشق نتایج خفن و مثبت‌ان، گند زده به دنیای مقاله؛ ژورنال‌ها فقط دنبال خبرهای هیجان‌انگیزن و اصلاً تحویل نمی‌گیرن که ثابت کنی یک ایده جواب نمی‌ده. نتیجه‌اش هم این شده که هزار تا آدم دیگه بدون اینکه بدونن، دوباره همون راهِ اشتباه رو می‌رن و سال‌ها وقت و بودجه‌‌شون رسماً دود میشه می‌ره هوا. اینکه تو یه پژوهش به این نتیجه برسیم که این راه و ایده جواب نمی‌ده، برعکس خیلیم سودمنده. حداقلش نفر بعدی که اون راه به ذهنش رسید می‌بینه نشدنی بوده و دنبالش نمی‌ره.

The rain continues to fall, echoing the deep familiar melancholy.

مهشاد، مهشاد، مهشاد...💔

گاهشمار کهن: ۱۳ مهر «جشن تیرروزی»

تو تقویم باستانی ما، روزهای ماه عدد نداشتن؛ هر روز یه نام داشت. روز سیزدهمِ هر ماه، نامش «تیر» یا همون «تیشتر» بود. حالا وقتی روزِ تیر می‌رسید به ماهِ مهر یعنی ۱۳ مهر، می‌شد «تیر روز از مهر ماه» و مردم این تلاقی رو جشن می‌گرفتن!

داستان اسطوره‌ای: نبرد اسب سپید و دیو خشکسالی! 🐎⚔️

تیشتر در واقع ایزد باران‌ساز و ستاره‌ی درخشانِ آفتابه. تو باور کهن، تیشتر به شکل یه اسب سپید و زیبارو با گوش‌های زرین درمیاد و می‌ره سمت دریاها تا ابر بسازه. اون‌طرف، «اَپوش» قرار داره؛ دیوِ خشکسالی که یه اسب سیاه و ترسناکه. این دوتا با هم می‌جنگن و وقتی تیشتر پیروز میشه، بارون‌های پربرکت روی زمین می‌باره. ایرانی‌ها تو ۱۳ مهر، در آستانه‌ی پاییز و زمستون، دور هم جمع می‌شدند و برای پیروزی تیشتر و بارش بارون‌های پاییزی دعا و شادمانی می‌کردند. داستان کامل تیشتر و اپوش.

در گاهشماری کشاورزی، ۱۳ مهرماه آغاز فصل کشت پاییزه هست. زمین در این زمان تشنهٔ اولین باران‌های پاییزیه. فلسفهٔ این جشن، همراهیِ انرژی و دعای انسان‌ها با نیروهای طبیعت برای غلبه بر دیو خشکسالی و جان گرفتن دوبارهٔ خاک بوده.

پیش‌درآمدی برای جشن بزرگ مهرگان

مهر ایزدِ نور، دوستی، راستی و «پیمانه». فلسفهٔ «تیرروزی» قبل از مهرگان، تطهیر و پاک‌سازی بود. مردم با آیین‌های آب‌پاشی، تن‌شویی و بستن دستبند آرزوها یا همون «تیر و باد»، ابتدا کینه‌ها، شومی‌ها و پلیدی‌ها رو از روح و جسم می‌شستن تا با روانی پاک و روشن به استقبال مهرگان و تجدید پیمان‌های دوستی و راست‌گویی برن.

۱۳ مهر (تیرروزی): اوج آماده‌سازی، پاک‌سازی روح و تن، و استقبال از پاییز ۱۶ مهر: جشن بزرگ مهرگان در واقع ۱۳ مهر مثل یه مقدمه‌ی قشنگ و پرانرژی برای رسیدن به مهرگانِ اصلی بوده.

‌ ‌

گاهشمار کهن: آیین‌های جشن تیرروزی

۱. آیین دستبند «تیر و باد» بند آرزوها یکی از خاص‌ترین آیین‌های مربوط به روزهای تیر، همین رسم «تیر و باد» بود که در تیرگان هم دیدیم. به همون شکل انجام می‌شده و اینجا می‌تونین بخونین ‌ ۲. آیین آب‌پاشان و آب‌‌تنی چون تیر/تیشتر سرپرست آب‌ها و بارانه، آب نقش محوری در این روز داشت. ـ شوخی‌ها و بازی‌های آب‌پاشی: مردم کنار نهرها، قنات‌ها و چشمه‌ها جمع می‌شدن و با ظرف‌های سفالی، جام یا حتی دست، روی هم آب می‌پاشیدن. باور داشتن آب‌پاشی باعث دور شدن تیرگی، شومی، خشکسالی و بیماری از وجود فرد می‌شه. ‌ ۳. سفره‌ی برکت یا خوانِ تیرروزی ـ لُرک (آجیل مقدس/گَهنبار): ترکیبی از هفت نوع میوه خشک و مغز مثل پسته، بادام، گردو، انجیر خشک، کشمش، توت و برگه زردآلو که روی سفره می‌ذاشتن. لرک دهش و هدیه‌ای بود که پس از اوستاخوانی و نیایش، بین همسایگان و نیازمندان پخش می‌شد. ـ میوه‌های سرخ پاییزی: انار، سیب سرخ، سنجد و انگور از اعضای اصلی سفره بودند. انار به دلیل دانه‌های فراوانش، نماد قطره‌های بارون و فراوانی محصول در سال پیش‌رو بود. ـ نان‌ها و شیرینی‌های محلی: پخت نان‌های نازک خانگی با ادویه‌های گرم مثل هل و دارچین و آش‌های گرم پاییزی که با حبوبات و سبزی‌های کوهی درست می‌شد، برای گرم کردن مزاج بدن در آستانه سرمای پاییز خیلی طرفدار داشت ‌ ۴. نیایشِ تیشتر-یشت و درخواست باران پاییزی از اونجا که مهرماه زمان شخم‌زدن زمین و کشتِ پاییزه هست، کشاورزان به شدت نیازمند باران‌های زودهنگام بودن. ـ سرودخوانی جمعی: موبدان بخش‌هایی از «تیشتر یشت» رو می‌خوندن. ـ دعا برای زمین: در این نیایش‌ها، از تیشتر می‌خواستن که بر دیو خشکسالی اَپوش پیروز بشه، ابرها رو از روی دریاها به سمت دشت‌ها و مزرعه‌هاشون بیاره و سالی پرباران بهشون بده. ‌ ۵. خونه‌تکونیِ پاییزه و پاک‌سازی محیط همون‌طور که قبل از نوروز خونه‌تکونی می‌کنیم، ایرانیان باستان در آستانه‌ی پاییز و قبل از رسیدن مهرگان بزرگ هم دست به پاک‌سازی می‌زدن: ـ دور ساختن وسایل کهنه و دود کردن گیاهان معطر مثل اسفند، کندر و چوب‌های معطر در خانه و آغل گوسفندان رسم بود، تا حشرات موذی دور بشن و محیط برای فصل سرما ضدعفونی و پاکیزه بشه. تیرروزی ۱۳ مهر، در واقع یک «جشنِ زنده» بود که روان انسان، ارتباطش با طبیعت، آماده‌سازی کشاورزی و همبستگی اجتماعی را یک‌جا سامان می‌داد.

‌ ‌ ‌ جشن تیرروزی ۱۳ مهر، یادآوریِ پیوند نیاکان ما با طبیعت، بارون و آب بوده. تو روزهایی که پاییز داره رنگ و بوی واقعی خودش رو می‌گیره، یاد کردن از این جشن‌های کهن، حسِ گرمی و ریشه داشتن بهمون میده. ‌ ‌‌ ‌ ‌ ‌ تیرروزی‌تون پر از بارون، برکت و شادی! 🍃🌧️

چاپ قدیمه:))))) می‌بینی چه خوش‌شانس هستم؟

قیمت رو جلد 32 تومنه یا من اشتباه میبینم؟؟

فهرستش

فصل اولشم اینطوریه، خیلی بامزه😭

از نشر چشمه

خیلی یهویی چشمم بهش خورد تو شهرکتاب و گرفتمش، ولی شاید سایت‌ها داشته باشن؟

میشه بگی کمیک از کجا میخری؟

چهارفصله و فقط فصل اخرش مربوط به ایرانه بچه‌ها ولی خیلی بامزه‌استتت

تاریخ جهان: شرق باستان

وای کمیک ایرانی😭😭😭😭 اسمش چیه؟

درخت آسوریگ، یکی از کهن ترین‌های ادبیات ایران🌴 ‌ ‌ • بخش یکم: پرده‌برداری از یک داربست سه‌هزار ساله • بخش دوم: راند یک؛ طوفان غرور نخل در برابر بز • بخش سوم: پاتک آتشین بز؛ پنبه کردن بافته‌های نخل • بخش چهارم: رازهای پشت پرده؛ دوتا فرهنگ! • بخش پنجم: سفر از دل هزاره‌ها تا امروز • بخش پایانی: خوانش سروده‌ی درخت آسوریگ(ویدیو)

منابع:

کتاب درباره درخت آسوریگ پژوهش‌‌ها درباره درخت آسوریگ

امروز بهم یادآوری شد پیر شدم؛ بعد از دو طبقه بالا رفتن از پله‌های دانشگاه به نفس نفس افتادم. درود بر تو جوان ایرانی.

امروز بهم یادآوری شد پیر شدم؛ بعد از دو طبقه بالا رفتن از پله‌های دانشگاه به نفس نفس افتادم.