Колония имени Горького | کولونی گورکی

اریک فروم در کتاب «داشتن یا بودن» ، شکافی عمیق در شیوه‌ی زیستن انسان مدرن را بررسی می‌کند: شکاف میان گرایش به داشتن (تملک، مصرف، انباشت) و گرایش به بودن (تجربه‌ی زنده، خلاقیت، عشق). این تمایز برای فروم نه‌فقط یک تفاوت اخلاقی، بلکه معیاری برای درک سرنوشت انسان در جهان مدرن است. شیوه‌ی داشتن بر مبنای تملک، انباشت و کنترل است. انسان در این وضعیت می‌کوشد ارزش خویش را از طریق دارایی‌های بیرونی تعریف کند: ثروت، مقام، قدرت یا حتی دانش و روابط. در منطق داشتن، هویت فردی به «آنچه دارم» فروکاسته می‌شود. به بیان فروم، انسانِ گرفتار در این وضعیت، وجود خویش را از راه مالکیت اشیا تضمین می‌کند، نه از راه تجربه و کنش آزادانه. ویژگی‌های داشتن در شیوه زیست انسان مدرن مصرف‌گرایی، وبی‌وقفه‌طلبیدن چیزهای تازه ،احساس ناامنی دائمی از دست دادن دارایی‌ها تبدیل روابط انسانی به رابطه‌ی مالکانه (مثل داشتنِ دوست، داشتنِ همسر) وسلطه‌ی کمیت بر کیفیت است فروم باور دارد که سرمایه‌داری متأخر با تبلیغات، تکنولوژی مصرفی و نظام کار مزدی، انسان‌ها را به سمت شیوه‌ی داشتن سوق می‌دهد. اماشیوه‌ی «بودن»در برابر شیوه داشتن، شیوه‌ی بودن بر تجربه‌ی زنده و خلاق استوار است. انسان در این وضعیت، ارزش و معنا را از شدن، آفرینش و رشد درونی می‌گیرد، نه از تملک بیرونی. بودن یعنی در لحظه زیستن، عشق ورزیدن، گوش دادن، و پرورش خود در ارتباط آزاد با دیگران و با طبیعت. ویژگی‌های شیوه"بودن" زیست انسان مدرن عبارتند از تأکید بر تجربه و فرآیند، نه نتیجه و مالکیت،آزاد بودن از اضطرابِ از دست دادن دارایی‌ها پرورش همبستگی، عشق، و مشارکت فعال در جامعه ومعنا یافتن زندگی در خلاقیت، نه مصرف نقد فروم از جامعه مدرن تأکید بر این نکته دارد که بحران انسان مدرن، بحران داشتن است. او نشان می‌دهد که چطور انسان در جوامع صنعتی، به جای آنکه خود را تحقق بخشد، در پی انباشت بیشتر می‌دود؛ اما نتیجه‌اش بیگانگی، تنهایی و اضطراب است. به نظر او، آینده‌ی بشریت بسته به این است که بتواند از منطق داشتن به سمت منطق بودن حرکت کند. فروم راه‌حل را در تغییر ساختار اجتماعی-اقتصادی و هم‌زمان دگرگونی فردی می‌بیند. او خواستار جامعه‌ای است که در آن: کار نه بیگانه‌ساز، بلکه خلاق و انسانی باشد.آموزش بر رشد شخصیت، نه انتقال صرف اطلاعات، استوار باشد.روابط انسانی بر عشق و همبستگی بنا شود، نه بر تملک و رقابت. فروم دعوت به بازاندیشی در معنای زندگی میکند. او به ما هشدار می‌دهد که اگر در منطق داشتن بمانیم، به نابودی خویش و طبیعت می‌رسیم.