Science and Religion

🔺 آیا علم و عقلانیت، حقیقتی جهان‌شمول‌اند؟ (قسمت اول) | گفتگو با دکتر سعید زیباکلام🔺 🔷 دکتر سعید زیباکلام پژوهشگر، مؤلف و استاد پیشین گروه فلسفه دانشگاه تهران است. او دکتری فلسفه علم خود را از دانشگاه لیدز انگلستان دریافت کرده و از چهره‌های برجسته و جریان‌ساز در حوزه معرفت‌شناسی، فلسفه علم و فلسفه سیاست در ایران به شمار می‌رود. عمده شهرت علمی او به دلیل نقد ساختارشکنانه مبانی مدرنیته، به چالش کشیدن مفهوم عقلانیت جهان‌شمول و تبیین رویکردهای نسبی‌گرایانه در فلسفه علم است. 📌 در این بخش از گفتگو، دکتر زیباکلام دیدگاه انتقادی خود را درباره مفهوم «عقلانیت» تشریح کرده و استدلال می‌کند که چیزی به نام عقلانیت جهان‌شمول، فراتاریخی، فراجتماعی و فرافرهنگی که به عنوان یک معیار مطلق برای ارزیابی نظریه‌ها، رویه‌ها و سیاست‌ها عمل کند، وجود خارجی ندارد. نکات کلیدی بحث ایشان عبارتند از: 🔷 او تأکید می‌کند که «عقل» یک قوه، شعور و توانایی ادراکی در انسان است، اما «عقلانیت» برچسب و میزانی است که ما برای ارزیابی درست یا غلط بودن اعمال و افکار از آن استفاده می‌کنیم؛ میزانی که اساساً ریشه در منظرهای شخصی یا توافق‌های جمعی دارد و حقیقتی کیهانی و ناب نیست. 🔷 با مرور تاریخ اندیشه از فلاسفه یونان باستان (سقراط، افلاطون، ارسطو) تا فلاسفه اسلامی (ابن‌سینا، سهروردی، ملاصدرا و علامه طباطبایی) و متفکران قرون وسطی، او نشان می‌دهد که در هیچ‌کدام از این مکاتب، مقوله‌ای به عنوان معیار «عقلانیت» مطرح نبوده است. 🔷 زیباکلام ریشه پررنگ شدن مفاهیم عقل و تجربه را در انقلاب علمی قرن هفدهم (دستاورد کپرنیک، گالیله و نیوتون) و سپس نهضت روشنگری قرن هجدهم می‌داند. متفکران مدرن برای وداع با میراث ارسطویی و مسیحی و پایه‌گذاری جهانی جدید، نیازمند معیاری جایگزین بودند و به همین دلیل بر دو رکن «عقل و تجربه» تکیه کردند؛ با این حال، حتی در میان بزرگترین فیلسوفان نیز هیچ‌گاه تعریف واحد و جهان‌شمولی از این مفاهیم شکل نگرفت. 🌐 منبع جلسه: https://youtu.be/QXGZSZeNc8I مرکز علم و الهیات، پژوهشکدۀ مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی 🆔 @The_Science_and_Theology_Center

🏛 مرکز علم و الهیات دانشگاه شهید بهشتی برگزار می‌کند 🔹 سخنرانی علمی آنلاین: 🔺هم‌ارزی نظریه‌ها: هم‌ارزی تجربی و هم‌ارزی نظری🔺 📘 آیا نظریه‌های علمی متفاوت می‌توانند در توصیف جهان هم‌ارز باشند؟ بررسی تفاوت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای معرفت‌شناختی هم‌ارزی تجربی و هم‌ارزی نظری در فلسفه علم. 🎙️سخنران: 👤 دکتر سعید معصومی 📌 استادیار پژوهشکدهٔ مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی 📌 دکتری فلسفه علم و فناوری از دانشگاه صنعتی شریف 📌 کارشناسی ارشد فلسفه علم از دانشگاه صنعتی شریف 📌 فارغ‌التحصیل مهندسی شیمی از دانشکده فنی دانشگاه تهران 🗓 زمان برگزاری: چهارشنبه، ۲۰ آبان ۱۴۰۵ (مصادف با ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶) ⏰ ساعت: 🇬🇧 انگلستان (لندن): ساعت ۱۷:۰۰ (۵:۰۰ عصر) 🇩🇪 آلمان (برلین): ساعت ۱۸:۰۰ (۶:۰۰ عصر) 🇮🇷 ایران (تهران): ساعت ۲۰:۳۰ (۸:۳۰ شب) 📍 مکان/بستر برگزاری: مجازی در بستر گوگل میت (Google Meet) 🌐 https://meet.google.com/rvv-enme-svb 🔸 میزبان: مرکز علم و الهیات، پژوهشکدۀ مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی 🆔 @The_Science_and_Theology_Center

🌟 بازتاب مصاحبه با فیلیپ گاف در اکانت X او فیلیپ گاف، فیلسوف برجستهٔ معاصر و استاد دانشگاه دورهام انگلستان، در توییتی به معرفی مصاحبه‌اش با کانال ما پرداخته است. او توضیح می‌دهد که این گفت‌وگو در پی بازتاب مناظره‌ای فارسی‌زبان دربارهٔ وجود خدا شکل گرفت؛ مناظره‌ای که در آن، دیدگاه‌های متفاوتی دربارهٔ استدلال او در خصوص تنظیم ظریف جهان مطرح شده بود. گاف دربارهٔ این مصاحبه می‌نویسد که گفت‌وگو به یکی از بهترین بحث‌هایی تبدیل شده که تاکنون دربارهٔ تنظیم ظریف داشته است؛ فرصتی برای توضیح دقیق‌تر ابعاد مختلف دیدگاهش دربارهٔ این استدلال. او همچنین ابراز امیدواری کرده است که این مصاحبه پس از انتشار، منبعی مفید برای علاقه‌مندان به این موضوع باشد. 🔸 این گفت‌وگوی اختصاصی به‌زودی در کانال یوتیوب ناشمارا منتشر خواهد شد. 🏷 YouTube | Instagram 🌀@Nashomara

🔹 دین در برابر داده‌های علم و شبهات الحاد (بخش سوم): چگونگی پیدایش جهان پس از آنکه ثابت شد جهان آغازی دارد، این پرسش مطرح می‌شود که این آغاز چگونه بوده است. برای درک این موضوع، ابتدا باید دو مقدمه علمی مهم را مرور کنیم. نخست، ساختار اتم. بر اساس مدل استاندارد، اتم از ذرات زیراتمی تشکیل شده است. الکترون ذره‌ای با بار منفی و جرم بسیار کوچک است. پروتون ذره‌ای با بار مثبت است که جرم آن حدود هزار و هشتصد برابر الکترون است. نوترون ذره‌ای بدون بار است که جرمی مشابه پروتون دارد. پروتون‌ها و نوترون‌ها خود از ذرات کوچک‌تری به نام کوارک ساخته شده‌اند. الکترون‌ها در مدارهایی به دور هسته اتم (که از پروتون و نوترون تشکیل شده) می‌گردند. دوم، نیروهای چهارگانه طبیعت. جهان توسط چهار نیروی بنیادی اداره می‌شود. نیروی گرانش که اجسام را بر اساس جرمشان به هم جذب می‌کند و ضعیف‌ترین نیرو است. نیروی الکترومغناطیس که بین ذرات باردار عمل می‌کند و می‌تواند جاذبه یا دافعه داشته باشد. نیروی هسته‌ای قوی که کوارک‌ها را درون پروتون و نوترون و پروتون‌ها و نوترون‌ها را درون هسته کنار هم نگه می‌دارد. و نیروی هسته‌ای ضعیف که مسئول فروپاشی رادیواکتیو و تشکیل عناصر در ستارگان است. با این مقدمه، به داستان پیدایش جهان می‌پردازیم. آغاز جهان با یک انفجار عظیم (بیگ بنگ) در حدود سیزده میلیارد و هفتصد میلیون سال پیش رخ داد. در آن لحظه، جهان در نقطه‌ای با چگالی و دمای بی‌نهایت متمرکز بود که به آن «تکینگی» می‌گویند. پس از انفجار، جهان با سرعتی بسیار فراتر از سرعت نور منبسط شد. همزمان با سرد شدن جهان، ماده اولیه به شکل ذرات زیراتمی مانند کوارک‌ها و الکترون‌ها شکل گرفت. این ذرات سپس پروتون‌ها و نوترون‌ها را ساختند و در ادامه هسته‌های هیدروژن و هلیوم به وجود آمدند. با سردتر شدن جهان، الکترون‌ها به دور هسته‌ها گرفتار شدند و اتم‌ها شکل گرفتند. ماده‌ای که در اثر انفجار در فضا پراکنده شده بود، به دلیل تفاوت‌های جزئی در چگالی، به صورت توده‌های گازی درآمد. این توده‌ها هسته‌های اولیه کهکشان‌ها را تشکیل دادند. جهان در مسیر تحول خود از تکینگی به انرژی، از انرژی به ماده، از ماده به پروتون و نوترون، از آنها به هسته، از هسته به اتم، از اتم به کهکشان‌ها، از کهکشان‌ها به نسل اول ستارگان، از ستارگان به عناصر جدول تناوبی، سپس به نسل‌های بعدی ستارگان، و در نهایت به منظومه شمسی و کره زمین رسید که ما اکنون در آن زندگی می‌کنیم. اما این داستان، دو معما را پیش روی ما قرار می‌دهد که حل آنها ضروری است. معمای اول، معمای ابهام است. در آن لحظات نخستین، یعنی حدود یک صد و چهل و سومین ثانیه پس از انفجار، قوانین فیزیک به شکلی که امروز می‌شناسیم وجود نداشتند. کارل تاونز، فیزیکدان آمریکایی و برنده جایزه نوبل، می‌گوید: «تاکنون هیچ پاسخ علمی‌ای وجود ندارد که توضیح دهد این انفجار چگونه رخ داده است. و تا زمانی که پاسخ علمی نداریم، به تفسیرهای دینی و غیبی رجوع می‌کنیم. بنابراین من به خدای خالق ایمان دارم که این جهان را آفرید و با قدرت خود مسئله انفجار را محقق کرد.» معمای دوم، حرکت از بی‌نظمی به نظم است. انفجار به طور طبیعی بی‌نظمی و پراکندگی ایجاد می‌کند، نه نظم. اما جهان از طریق این انفجار، از بی‌نظمی به سمت نظمی تکاملی حرکت کرد و به حیات عاقل و تمدن بشری رسید. این مسیر نیازمند یک نظم‌دهنده دانا و توانا است که جهان را از بی‌نظمی به نظم هدایت کرده باشد.

🔹 دین در برابر داده‌های علم و شبهات الحاد : منشأ جهان آیا جهان آغازی دارد یا ازلی است؟ این پرسشی است که هزاران سال مطرح بوده است. ذهنیت غالب فیلسوفان غرب تا قرن بیستم بر ازلیت جهان بود. حتی اینشتین وقتی در سال ۱۹۱۵ به نظریه نسبیت عام رسید و دریافت که جهان در حال انبساط و انقباض است، این نتیجه با اعتقاد او به ازلیت جهان ناسازگار بود. پس برای رهایی از این «مشکل»، ثابت کیهانی را وارد معادلات خود کرد تا جهان را ساکن و بدون تغییر نشان دهد. اما بعدها متوجه اشتباه خود شد و امروز در محافل علمی، وجود آغاز برای جهان امری پذیرفته‌شده است. این آغاز را می‌توان با دو دسته دلیل اثبات کرد: دلایل علمی و دلایل عقلی. دلیل علمی اول: پدیده انتقال به سرخ (Redshift) ادوین هابل در سال ۱۹۲۹ با مشاهده طیف نور کهکشان‌های دور کشف کرد که خطوط طیفی به سمت طول موج‌های بلندتر (قرمزتر) جابه‌جا می‌شوند. این پدیده را «انتقال به سرخ» نامیدند. تفسیر این پدیده این است که کهکشان‌ها در حال دور شدن از ما هستند. هرچه کهکشان دورتر باشد، سرعت دور شدنش بیشتر است. اگر کهکشان‌ها در حال دور شدن از یکدیگرند، معنایش این است که اگر به عقب برگردیم، در زمانی تمام کهکشان‌ها در یک نقطه متمرکز بوده‌اند. آن نقطه، همان لحظه آغاز جهان است. این کشف، اعتقاد به ازلیت جهان را متزلزل کرد و اینشتین را از اعتقاد به جهان ساکن بازگرداند. دلیل علمی دوم: قانون دوم ترمودینامیک (آنتروپی) این قانون می‌گوید که در یک سیستم بسته، آنتروپی (بی‌نظمی) همیشه افزایش می‌یابد. به عبارت دیگر، گرما از جسم گرم به جسم سرد منتقل می‌شود و نه برعکس، مگر با صرف انرژی. اگر جهان ازلی و بی‌آغاز می‌بود، باید تاکنون به تعادل حرارتی کامل رسیده و همه ستارگان خاموش شده باشند. اما می‌بینیم که جهان هنوز ستارگان فروزان دارد و در حال تحول است. این یعنی جهان عمر محدودی دارد و آغازی داشته است. دلیل عقلی: برهان حدوث قرآن کریم در مناظره با دهریون (کسانی که به ازلیت جهان اعتقاد داشتند) برهانی عقلی ارائه می‌دهد. حضرت رسول ﷺ از آنها می‌پرسد: «آیا شب و روزی که پیش از شما بوده، متناهی است یا نامتناهی؟» اگر بگویند نامتناهی است، یعنی زنجیره‌ای بی‌پایان از حوادث گذشته وجود دارد که به هیچ آغازگری نمی‌رسد، و این محال است. اگر بگویند متناهی است، پس اعتراف کرده‌اند که جهان آغازی داشته است. توضیح بیشتر: هر حادثه‌ای در جهان (مثل آمدن روز پس از شب) نیازمند علت است. اگر زنجیره علت‌ها تا بی‌نهایت ادامه یابد، هیچ‌گاه به وجود نمی‌آمد. پس ناچار باید به موجودی برسیم که خودش علت ندارد و ازلی است. آن موجود، همان خداست. #معیارسجنی_الحاد

🔹 دین در برابر داده‌های علم و شبهات الحاد پیش از ورود به بحث، دو پرسش اساسی مطرح می‌شود که پاسخ به آنها ضروری است. پرسش اول: چه چیزی ما را به جستجوی خداوند برمی‌انگیزد؟ ممکن است کسی بگوید: «من زندگی‌ام را دارم، کارم را انجام می‌دهم، نیازی به ایمان به خدا ندارم. چه چیزی مرا وادار می‌کند درباره وجود خدا فکر کنم و وقت بگذارم؟» پاسخ این است که انگیزه جستجوی خدا همان انگیزه‌ای است که ما را به سمت مسائل سرنوشت‌ساز زندگی سوق می‌دهد. چرا ازدواج می‌کنیم؟ چرا تحصیل می‌کنیم؟ اینها مسائل سرنوشت‌سازند. انگیزه ما دو جنبه دارد: نخست، دفع خطر احتمالی. انسان فطرتاً برنامه‌ریزی شده که از خود در برابر خطر محافظت کند. اگر ازدواج نکنیم، خطر تنهایی عاطفی و جنسی ما را تهدید می‌کند. اگر تحصیل نکنیم، خطر جهل و بی‌آبرویی اجتماعی. همین‌طور، اگر درباره خدا جستجو نکنیم، ممکن است در خطر روحی در این جهان یا در خطر جسمانی در جهان دیگر (اگر وجود داشته باشد) بیفتیم. پس انگیزه جستجوی خدا، صیانت از خود در برابر خطر است. دوم، سعی در رسیدن به کمال. انسان همان‌طور که برنامه‌ریزی شده که خطر را دفع کند، فطرتاً به سمت کمال هم کشیده می‌شود. او همیشه احساس نقص می‌کند – نقص مادی، عاطفی یا معرفتی – و در طول زندگی می‌کوشد این نقص‌ها را جبران کند. همین انگیزه او را به جستجوی خدا سوق می‌دهد، شاید که در رسیدن به او، کمال روحی و معرفتی را بیابد. پرسش دوم: تفاوت ایده «خدا» با اساطیر کهن چیست؟ ریچارد داوکینز در کتاب «وهم الإله» می‌گوید: «ما دلیلی بر وجود خدا نداریم، همان‌طور که دلیلی بر عدم وجود اساطیر کهن نداریم. پس همان‌طور که به اساطیر ایمان نداریم، می‌توانیم به خدا هم ایمان نداشته باشیم.» اما این مقایسه نادرست است، به دو دلیل: نخست، انتقال از صنع به صانع (از ساخته به سازنده) یک نظام معرفتی فطری در انسان است. همان‌طور که با دیدن یک خودرو، ذهن به وجود سازنده آن منتقل می‌شود، و با دیدن نور، به وجود خورشید پی می‌برد. این همان روشی است که انسان در شناخت جهان به کار می‌گیرد: ربط دادن پدیده‌ها به عللشان. نادیده گرفتن این روش در مورد خدا، انحراف از فطرت انسانی است. دوم، براهین اثبات وجود خدا در علم الهیات اکثر ادیان وجود دارد، در حالی که هیچ برهانی بر عدم وجود او اقامه نشده است. تنها نقدهایی بر براهین اثباتی وارد شده. بنابراین، اگر کسی براهین وجود خدا را می‌بیند و برهانی بر عدم او ندارد، اقتضای objectivity (عینیت‌گرایی) این است که یا خود آن براهین را بررسی کند یا به متخصصان رجوع کند. نادیده گرفتن این بحث، خلاف روش علمی است. #معیارسجنی_الحاد

The Art of Mathematical Analysis channel will cover Real Analysis, Functional Analysis, Abstract Harmonic Analysis problems and theorems and elegant proofs, and the history of mathematical analysis @ArtMathAnalaysis

🌸دوستان عزیز به کانال لیست برگزیدگان خوش‌آمدید🌸 کانال لیست برگزیدگان، متشکل از معتبرترین کانال‌های علمی و آکادمیک تلگرامی ایران در حوزه‌های فلسفه و منطق، علوم‌شناختی، روان‌شناسی، علوم اعصاب، هوش مصنوعی و … است. این کانال به شما این امکان را می‌دهد تا بتوانید از مطالب معتبر در حوزه‌های مختلف علمی بهره ببرید و بنابر علاقه‌ خود در رویدادهای علمی مرتبط شرکت نمایید. لطفا برای پیدا کردن کانال معتبر مورد علاقه خود، روی لینک دعوت‌نامه کلیک کنید. ⭐️پ.ن: برای عضویت در کانال‌لیست برگزیدگان به آیدی زیر مراجعه کنید: 👨🏻‍💼@advertis_manager 📌 لینک دعوت‌نامه تقدیم‌تان ⬇️: 💌 https://t.me/addlist/0tGZcOBdg1phZDZk

🔷 فلسفه اسلامی؛ پلی میان علم و دین 🎙 سخنران: 👤 دکتر روزبه زارع (لیسانس مهندسی مکانیک از دانشگاه صنعتی امیرکبیر، فوق لیسانس فلسفه علم از دانشگاه صنعتی شریف تهران، دکترای فلسفه تطبیقی از دانشگاه دولتی قم، استادیار گروه فلسفه در پژوهشکده حکمت و دین‌پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی) 📚 خلاصه‌ای منسجم از سخنرانی ایشان: 📌 مبانی مشترک علم و دین تلاش برای فهم طبیعت (علم) و متون مقدس (دین) هر دو فعالیت‌هایی انسانی، خطاپذیر و نیازمند یک «چارچوب نظری» پیش‌فرض هستند. این چارچوب نظری، هم در هدایت پژوهش (طرح فرضیه‌ها و انتخاب داده‌ها) و هم در تفسیر یافته‌ها (مانند تفاسیر مختلف از عدم تعین کوانتومی) نقش اساسی و غیرقابل‌حذفی دارد. 📌 جایگاه عقل در نظام معرفتی در سلسله‌مراتب شناخت، عقل بر سایر منابع معرفت (نقل، شهود و تجربه حسی) تفوق دارد. با این حال، در عمل ممکن است عقل دچار خطا شود. در رویکرد حکمت متعالیه، تعارض میان یافته‌های عقلی با نقل یا شهود، به معنای کنار گذاشتن مرجعیت عقل نیست؛ بلکه این تعارض‌ها به‌عنوان نشانه‌ای برای یافتن رخنه‌ها و خطاهای پنهان در استدلال‌های عقلی عمل می‌کنند (مانند بازنگری ملاصدرا در استدلال ابن‌سینا مبنی بر محال بودن حرکت جوهری). 📌 تحلیل علیت در پدیده‌های طبیعی بر اساس فلسفه اسلامی، هر پدیده مادی دارای دو وجه است: برخورداری از «هستی» و قرار داشتن در «موقعیت زمانی و مکانی». از آنجا که موجودات مادی در فضا و زمان پراکنده‌اند، فاقد احاطه وجودی لازم برای اعطای هستی هستند. در نتیجه، هر پدیده طبیعی نیازمند یک علت مباشر دوگانه است: یک عامل فراطبیعی و مجرد برای اعطای هستی، و عوامل طبیعی برای فراهم کردن زمینه زمانی و مکانی. 📌 تعارض با فیزیک جدید و راهکار پیشنهادی علم جدید مبتنی بر «طبیعت‌گرایی روش‌شناختی» است که دخالت عوامل فراطبیعی را نمی‌پذیرد و جهان مادی را بر اساس قانون پایستگی انرژی و تقارن فضا-زمان، از نظر علّی بسته می‌داند. برای حل تعارض میان علیت مجرد (واهب‌الصور) و فیزیک مدرن، دو رویکرد مطرح می‌شود: انکار تقارن همیشگی قوانین در فضا و زمان، که به محلی و موضعی شدن قوانین علم می‌انجامد. انکار انحصارِ علیت به «انتقال ماده و انرژی». با تکیه بر مفهوم «اطلاعات» (Information) که از جنس ماده و انرژی نیست، می‌توان اثرگذاری عامل فراطبیعی (صورت‌بخش) را بدون نقض قانون پایستگی انرژی تبیین کرد؛ مانند تفاوت ساختار اطلاعاتی یک سلول زنده با ترکیب شیمیاییِ بی‌جانِ همان عناصر. 🌐 لینک دسترسی به ویس کامل جلسه: https://t.me/The_Science_and_Theology_Center/371 مرکز علم و الهیات، پژوهشکدۀ مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی 🆔 @The_Science_and_Theology_Center

🌸دوستان عزیز به کانال لیست برگزیدگان خوش‌آمدید🌸 کانال لیست برگزیدگان، متشکل از معتبرترین کانال‌های علمی و آکادمیک تلگرامی ایران در حوزه‌های فلسفه و منطق، علوم‌شناختی، روان‌شناسی، علوم اعصاب، هوش مصنوعی و … است. این کانال به شما این امکان را می‌دهد تا بتوانید از مطالب معتبر در حوزه‌های مختلف علمی بهره ببرید و بنابر علاقه‌ خود در رویدادهای علمی مرتبط شرکت نمایید. لطفا برای پیدا کردن کانال معتبر مورد علاقه خود، روی لینک دعوت‌نامه کلیک کنید. ⭐️پ.ن: برای عضویت در کانال‌لیست برگزیدگان به آیدی زیر مراجعه کنید: 👨🏻‍💼@advertis_manager 📌 لینک دعوت‌نامه تقدیم‌تان ⬇️: 💌 https://t.me/addlist/0tGZcOBdg1phZDZk

باسمه‌تعالی پرسش و پاسخ اجتماعی(۹) فراتر از مرزهای ریاضیات در قلمرو فلسفه، تاریخ و ادبیات مقدمه ریاضیات را نباید دانشی محدود به محاسبات، فرمول‌ها و قضیه‌ها دانست. این علم، علاوه بر جنبه‌های منطقی و کاربردی، با فلسفه، تاریخ، ادبیات و حتی هنر ارتباطی عمیق دارد. بسیاری از ریاضی‌دانان بزرگ در طول تاریخ، ذهنی چندبعدی داشته‌اند و در کنار فعالیت‌های تخصصی خود، به شناخت جهان، اندیشه‌های فلسفی، تاریخ تمدن و مسائل فرهنگی نیز پرداخته‌اند. 🌺 نگاهی به تاریخ گذشته در تاریخ علم و تمدن اسلامی، شخصیت‌های برجسته‌ای را می‌شناسیم که دانش ریاضی را در کنار علوم دیگر دنبال می‌کردند. ۱. خوارزمی: ریاضی‌دان بزرگ ایرانی که با پایه‌گذاری و گسترش علم جبر، تأثیری ماندگار بر تاریخ ریاضیات جهان گذاشت و در حوزه‌های دیگری همچون نجوم و جغرافیا نیز فعالیت داشت. ۲. خیام: حکیم، ریاضی‌دان، فیلسوف و شاعر نامدار ایرانی که آثار ارزشمندی در جبر و هندسه پدید آورد و در عین حال، اندیشه‌های فلسفی و رباعیات او شهرت جهانی یافت. ۳. ابن‌سینا: فیلسوف و دانشمند بزرگ ایرانی که در کنار فلسفه و پزشکی، به ریاضیات، منطق و علوم طبیعی نیز توجه داشت و از جامع‌ترین اندیشمندان تاریخ به شمار می‌رود. این نمونه‌ها نشان می‌دهند که در گذشته، مرز میان رشته‌های علمی به روشنی امروز نبود و دانشمندان بزرگ غالباً از گستره وسیعی از علوم و معارف بهره‌مند بودند. 🌺 نگاهی به روزگار معاصر در روزگار ما نیز ریاضی‌دانانی وجود دارند که فعالیت علمی خود را به رشته تخصصی‌شان محدود نکرده‌اند و در زمینه‌های فلسفی، تاریخی، فرهنگی و ادبی آثاری ارزشمند از خود به یادگار گذاشته‌اند. از جمله: ۱. دکتر پرویز شهریاری: ریاضی‌دان، مترجم و مؤلف برجسته‌ای که در کنار فعالیت‌های گسترده در آموزش ریاضیات، به تاریخ علم، فلسفه، فرهنگ و ادبیات نیز توجه ویژه داشت. ۲. دکتر ناصر بروجردیان: از چهره‌های علمی کشور که در کنار فعالیت‌های ریاضی، به مباحث فرهنگی و فلسفی نیز علاقه‌مند بوده است. ۳. دکتر سیاوش شهشهانی: ریاضی‌دان برجسته ایرانی که در کنار فعالیت‌های تخصصی در ریاضیات، به مسائل علمی، فرهنگی و اجتماعی نیز توجه داشته است. ۴. دکتر مهدی گلشنی: فیزیک‌دان و اندیشمند معاصر که در زمینه فلسفه علم، رابطه علم و دین و مبانی فلسفی علوم جدید آثار و دیدگاه‌های ارزشمندی ارائه کرده است. ۵. دکترمحسن هشترودی: ریاضی‌دان و اندیشمند نامدار ایرانی که علاوه بر فعالیت‌های علمی، به فلسفه، ادبیات و مباحث فرهنگی علاقه‌مند بود و از شخصیت‌های چندبعدی تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود. ۶. دکتر علی رجالی: ریاضی‌دان و استاد دانشگاه اصفهان که در کنار فعالیت‌های تخصصی در آنالیز ریاضی، جبرهای باناخ و گروه‌های توپولوژیک، به فلسفه، تاریخ علم، ادبیات و شعر نیز علاقه‌مند بوده و آثاری در حوزه شعر و معارف دینی و فرهنگی پدید آورده است. 🌺 چرا یک ریاضی‌دان به فلسفه و تاریخ علاقه‌مند می‌شود؟ به نظر می‌رسد میان تفکر ریاضی و اندیشه فلسفی پیوندهای عمیقی وجود دارد. ۱. ریاضیات بر پایه استدلال منطقی، دقت و انسجام فکری بنا شده است؛ فلسفه نیز به دنبال شناخت مبانی اندیشه و حقیقت است. ۲. تاریخ علم به ما می‌آموزد که دانش بشری چگونه شکل گرفته، چه مسیری پیموده و چگونه از تلاش اندیشمندان گذشته تأثیر پذیرفته است. ۳. ادبیات و شعر، زمینه‌ای برای بیان عواطف، تجربه‌های انسانی و اندیشه‌های عمیق فراهم می‌کنند؛ موضوعاتی که می‌توانند مکمل تفکر علمی باشند. ۴. آشنایی با علوم مختلف، قدرت تحلیل، خلاقیت و نگاه جامع انسان را افزایش می‌دهد و مانع محدود شدن ذهن به یک حوزه تخصصی می‌شود. 🌺 جمع بندی        به باور من، تخصص در یک رشته علمی نباید مانع آشنایی با سایر شاخه‌های دانش و معرفت شود. یک ریاضی‌دان می‌تواند در کنار اثبات قضایا، درباره فلسفه هستی بیندیشد، تاریخ علم را مطالعه کند، شعر بسراید و به مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه خود بپردازد.         علم برای دانستن است و فرهنگ برای بهتر زیستن. شاید یکی از ویژگی‌های برجسته دانشمندان بزرگ، همین نگاه جامع و چندبعدی آنان به جهان باشد؛ نگاهی که در آن، ریاضیات، فلسفه، تاریخ و ادبیات نه رقیب یکدیگر، بلکه مکمل یکدیگرند. تهیه و تنظیم دکتر علی رجالی( دانشگاه اصفهان) ۱۴۰۵/۸/۱۳ #ریاضی_دکتر_علی_رجالی #ادبی_دکتر_علی_رجالی #فلسفه_دکتر_علی_رجالی #دکتر_پرویز_شهریاری تاریخ ریاضیات. فلسفه و فرهنگ @RejaliMathematicsChannel https://t.me/+X3WsVWQgZ9FjMWQ8

🌸دوستان عزیز به کانال لیست برگزیدگان خوش‌آمدید🌸 کانال لیست برگزیدگان، متشکل از معتبرترین کانال‌های علمی و آکادمیک تلگرامی ایران در حوزه‌های فلسفه و منطق، علوم‌شناختی، روان‌شناسی، علوم اعصاب، هوش مصنوعی و … است. این کانال به شما این امکان را می‌دهد تا بتوانید از مطالب معتبر در حوزه‌های مختلف علمی بهره ببرید و بنابر علاقه‌ خود در رویدادهای علمی مرتبط شرکت نمایید. لطفا برای پیدا کردن کانال معتبر مورد علاقه خود، روی لینک دعوت‌نامه کلیک کنید. ⭐️پ.ن: برای عضویت در کانال‌لیست برگزیدگان به آیدی زیر مراجعه کنید: 👨🏻‍💼@advertis_manager 📌 لینک دعوت‌نامه تقدیم‌تان ⬇️: 💌 https://t.me/addlist/0tGZcOBdg1phZDZk

باسمه‌تعالی پرسش و پاسخ فلسفی دیدگاه علامه محمدتقی جعفری درباره عرفان چیست؟ مقدمه از دیدگاه علامه محمدتقی جعفری، عرفان حقیقی صرفاً مجموعه‌ای از حالات روحانی، ریاضت‌های فردی یا تجربه‌های غیرعادی نیست؛ بلکه راهی برای شناخت عمیق‌تر حقیقت هستی، شناخت خداوند و رسیدن انسان به کمال است. 🌺 ۱. عرفان و شناخت خداوند عرفان حقیقی، شناخت خداوند را در مرکز توجه قرار می‌دهد. این شناخت تنها دانستن مفاهیم و اصطلاحات دینی نیست، بلکه باید در وجود انسان اثر بگذارد و نگرش او را به جهان و زندگی تغییر دهد. 🌺 ۲. عرفان و خودشناسی انسان با شناخت خویشتن، استعدادها، محدودیت‌ها و حقیقت وجودی خود، زمینه شناخت عمیق‌تر خداوند را فراهم می‌کند. 🌺 ۳. عرفان و عقل در اندیشه علامه جعفری، عرفان و عقل دشمن یکدیگر نیستند. تجربه‌های عرفانی باید با معیار عقل و حقیقت سنجیده شوند و نباید هر حالت درونی را معرفت عرفانی تلقی کرد. 🌺 ۴. عرفان و اخلاق یکی از نشانه‌های عرفان راستین، تحول اخلاقی انسان است؛ یعنی افزایش محبت، فروتنی، صداقت، عدالت‌خواهی، گذشت و احساس مسئولیت در برابر دیگران. 🌺 ۵. عرفان و زندگی اجتماعی عارف واقعی نباید نسبت به رنج انسان‌ها بی‌تفاوت باشد. عرفان مثبت، انسان را به تلاش برای اصلاح جامعه، خدمت به مردم و مبارزه با ستم و نادانی دعوت می‌کند. 🌺 ۶. تفاوت عرفان مثبت و عرفان منفی عرفان مثبت، انسان را به خداوند، کمال، اخلاق، آگاهی و مسئولیت‌پذیری نزدیک می‌کند. اما عرفان منفی، انسان را در حالات درونی، تخیلات، ادعاهای معنوی و گاه بی‌اعتنایی به مسئولیت‌های زندگی گرفتار می‌سازد.        عرفان حقیقی آن نیست که انسان از جهان و انسان‌ها فاصله بگیرد؛ بلکه باید چنان به خداوند نزدیک شود که نگاهش به جهان، انسان‌ها و مسئولیت‌هایش متحول گردد. عرفان، حرکت از خودمحوری به سوی خدا‌محوری و از زندگی طبیعی محض به سوی حیات معقول است. در این مسیر، عقل چراغ شناخت، عشق نیروی حرکت، اخلاق معیار تعالی و خدمت به انسان‌ها جلوه عملی معرفت الهی است. تهیه و تنظیم دکتر علی رجالی (دانشگاه اصفهان) ۱۴۰۵/۸/۱۲ #دینی_دکتر_علی_رجالی #عرفان #علامه_جعفری تاریخ ریاضیات، فلسفه و فرهنگ @RejaliMathematicsChannel https://t.me/+-eu5IpDO0sk1NmFk

#تبادل #تبلیغات #پیام_موقت #کانال‌های_مرتبط ادمین‌های عزیز لطفا بعد از این پست، تا حداقل 24 ساعت، پست دیگری قرار ندهید. 🌹🌷 مخاطبین عزیز، از صبر و بردباری شما متشکریم. 🌷🌹

🌸دوستان عزیز به کانال لیست برگزیدگان خوش‌آمدید🌸 کانال لیست برگزیدگان، متشکل از معتبرترین کانال‌های علمی و آکادمیک تلگرامی ایران در حوزه‌های فلسفه و منطق، علوم‌شناختی، روان‌شناسی، علوم اعصاب، هوش مصنوعی و … است. این کانال به شما این امکان را می‌دهد تا بتوانید از مطالب معتبر در حوزه‌های مختلف علمی بهره ببرید و بنابر علاقه‌ خود در رویدادهای علمی مرتبط شرکت نمایید. لطفا برای پیدا کردن کانال معتبر مورد علاقه خود، روی لینک دعوت‌نامه کلیک کنید. ⭐️پ.ن: برای عضویت در کانال‌لیست برگزیدگان به آیدی زیر مراجعه کنید: 👨🏻‍💼@advertis_manager 📌 لینک دعوت‌نامه تقدیم‌تان ⬇️: 💌 https://t.me/addlist/0tGZcOBdg1phZDZk

✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨ 🔳 برخلاف ادعاهایی مبنی بر بی‌ارتباط بودن فلسفه با علم، من استدلال می‌کنم که فلسفه بیش از آنچه معمولاً تصور می‌شود، بر فیزیک اثرگذار بوده و هست.من بر این باورم که ایدئولوژی ضد‌فلسفیِ کنونی، آثار مخربی بر باروری (پویایی و خلاقیت) علم داشته است.همچنین پیشنهاد می‌کنم که نتایج تجربی مهمِ اخیر — نظیر آشکارسازی ذره هیگز و امواج گرانشی، و همچنین عدم موفقیت در آشکارسازی ابرتقارن (Supersymmetry) در جایی که بسیاری انتظار یافتن آن را داشتند — اعتبار برخی از پیش‌فرض‌های فلسفی رایج میان فیزیکدانان نظری را زیر سؤال می‌برند و ما را به تأملی فلسفی و شفاف‌تر درباره روش علمی فرا می‌خوانند. 👤 کارلو روولی 📚 منبع: Physics Needs Philosophy. Philosophy Needs Physics،Carlo Rovelli کانال جذاب فلسفه علم 👇👇 @vahidbehmaram1371

✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨✨ 🔳 دانشمندان، پدیده های ناآشنا و پدیده‌های زیبای بسیاری را کشف کرده اند. چه بسا زیباترین و نا آشناترین پدیده ای که آنها کشف کرده اند الگوی خود علم باشد. کشف های علمی ما واقعیت های تک افتاده ی مستقل از هم نیستند و می باید تبیین یک اصل علمی را در اصل علمی دیگری جست که خود با اصل علمی دیگری تبیین می شود. پیکان های تبیین را که دنبال کرده ایم تا به سرچشمه ی آنها برسیم به این نکته پی برده ایم که الگوی همگرای شگفت انگیزی دارند که شاید ژرف ترین ویژگی جهان هستی هم همین باشد. 👤 استیون واینبرگ 📚 منبع: کتاب رویای نظریه نهایی، نوشته استیون واینبرگ کانال جذاب فلسفه علم 👇👇 @vahidbehmaram1371