Sāvis

وقت آن رسیده که به جای انتقال مسئولیت ساختار به قربانیانش، همواره منبع اصلی قدرت را هدف قرار دهیم. زیرا اگر مردسالاری زنان را به رقابت، بازتولید باورهای زن‌ستیزانه و حتی آسیب زدن به یکدیگر وادار می‌کند، پاسخ ما نباید این باشد که همه آن‌ها را به‌عنوان عاملان مستقل یک دشمنی مشترک معرفی کنیم. بار مسئولیت باید بر دوش سیستمی بماند که قدرت را در اختیار دارد. خبرچین را می‌توان نقد کرد؛ اما نباید فراموش کرد که او زندانی است. و تا زمانی که زندان وجود دارد، مسئله اصلی همچنان زندان است.

چند بار باید توضیح دهیم که اصطلاح "زن‌ زن‌ستیز"، درست مانند "مردستیزی"، اصطلاحی فاقد اعتبار است؟

متوجه‌ام که بسیاری یاد گرفته‌اند برای توصیف زنانی که از ایده‌های فمینیستی آگاه نیستند، یا باورهای مردسالارانه را بازتولید می‌کنند، از این اصطلاح استفاده کنند. اما برچسب‌هایی که برای توصیف افراد انتخاب می‌کنیم بی‌اهمیت نیستند. آن‌ها تعیین می‌کنند مسئولیت یک پدیده را بر دوش چه کسی می‌گذاریم و منشأ آن را کجا جست‌وجو می‌کنیم. مشکل اصطلاح «زن‌زن‌ستیز» همین است که بخشی از مسئولیت جنایت‌های یک سیستم مردسالار را از خود سیستم برمی‌دارد و بر دوش قربانیان آن، یعنی زنان، می‌گذارد. زنی که در جامعه‌ای مردسالار علیه زن دیگری عمل می‌کند، لزوماً از موقعیتی برابر با مردی که علیه زنان اعمال قدرت می‌کند برخوردار نیست. زنان، به‌عنوان گروهی که در ساختار قدرت جنسیتی در موقعیت فرودست‌تری قرار گرفته‌اند، ممکن است به باورهای مردسالارانه باور داشته باشند، آن‌ها را بازتولید کنند و حتی علیه زنان دیگر به کار بگیرند؛ اما این به معنای آن نیست که خودشان به‌تنهایی منبع یا صاحب قدرتی هستند که بتوان آن را با قدرت ساختاری مردان برابر دانست. در واقع، مردسالاری تنها زنان را سرکوب نمی‌کند؛ آن‌ها را در برابر یکدیگر نیز قرار می‌دهد. از رقابت میان زنان برای جلب تأیید مردان سود می‌برد و سپس همین رقابت را به‌عنوان شاهدی برای اثبات این تصور به کار می‌گیرد که "زنان دشمن یکدیگرند". اصطلاح رایج "زنان علیه زنان" نیز به همین پوچ و تهی از معناست. کدام زنان علیه زنان؟ این مردسالاری است که زنان را علیه یکدیگر سازمان می‌دهد، رقابت را به آن‌ها تحمیل می‌کند و از نتیجه این رقابت سود می‌برد. اگر زنی علیه زن دیگری دست به رفتاری آسیب‌زا می‌زند، باید آن رفتار را نقد کرد؛ اما نقد رفتار با نادیده گرفتن ساختاری که آن را ممکن و حتی سودمند کرده، تفاوت دارد. در نقد یک پدیده باید آن چیزی را هدف گرفت که مسئول اصلی تولید و تداوم آن است. بار مسئولیت نباید از روی دوش مردسالاری برداشته و بر دوش زنان گذاشته شود. با این حال، شاید رایج‌ترین دفاع از اصطلاح "زن‌زن‌ستیز" این باشد که بعضی زنان واقعاً با ایده‌های فمینیستی مخالفت می‌کنند، علیه حقوق زنان موضع می‌گیرند و در تداوم سرکوب آنان نقش دارند. این مسئله واقعیت دارد. اما پرسش مهم‌تر این است که چرا مخالفت یک زن با ایده‌های فمینیستی باید هم‌سنگ قدرت ساختاری مردان در به تعویق انداختن حقوق زنان تلقی شود؟ در نهایت، زنی که باورهای متحجرانه و مردسالارانه را بازتولید می‌کند، حتی اگر از این بازتولید منافع محدودی به دست آورد، همچنان در همان ساختاری زندگی می‌کند که قدرت واقعی در آن به‌طور نامتوازن توزیع شده است. او ممکن است از طریق همراهی با ساختار موجود موقعیت بهتری به دست آورد، اما این موقعیت به معنای مالکیت بر آن ساختار نیست. شاید بتوان او را به خبرچینی در یک زندان تشبیه کرد، ممکن است با خبرچینی دو قاشق برنج بیشتر گیرش بیاید، اما در نهایت خودش هم زندانی است. او زندان را نساخته، قدرت تعیین قوانین آن را ندارد و در تصمیم‌گیری درباره ساختار زندان دخیل نیست. رفتار او می‌تواند آسیب‌زا و قابل سرزنش باشد، اما برای نقد آن نباید فراموش کنیم که زندان هنوز وجود دارد و زندانی همچنان قدرت ساختن یا اداره آن را ندارد. این تمایز به‌ویژه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که می‌شنویم "زن‌های زن‌زن‌ستیز از مردهای زن‌ستیز بدترند". چنین مقایسه‌ای تفاوت بنیادین میان باور و قدرت را نادیده می‌گیرد. یک زن ممکن است علیه حقوق زنان سخن بگوید، باورهای زن‌ستیزانه را ترویج کند یا حتی در اعمال تبعیض نقش داشته باشد؛ اما مردان در یک نظام مردسالارانه می‌توانند علاوه بر داشتن همان باورها، از قدرت اجتماعی و نهادی نیز برای تبدیل آن‌ها به خشونت استفاده کنند. خشونتی که می‌تواند از سوی خانواده، قانون، فرهنگ، دین و دیگر نهادهای اجتماعی مشروعیت یا حمایت دریافت کند. ادعا این نیست که زنان نباید مسئول رفتار خود شناخته شوند. اتفاقاً باید رفتارهای آسیب‌زا و بازتولید باورهای مردسالارانه را، فارغ از جنسیت فرد، نقد کرد. اما استفاده از برچسب‌هایی مانند "زن‌زن‌ستیز»" زمانی نگران کننده می‌شود که مرز میان بازتولید یک سیستم و برخورداری از قدرت برای ساختن و اعمال آن را محو کند. زنانی که باورهای مردسالارانه را بازتولید می‌کنند، مسئول رفتار خود هستند؛ اما مسئول وجود مردسالاری نیستند. آن‌ها ممکن است زندان را بازتولید کنند، در بعضی مواقع به نگهبان کمک کنند یا حتی به زندانی دیگری آسیب بزنند، اما همچنان سوال این است که زندان را چه کسی ساخته و قدرت اداره آن را در دست دارد؟

فرد زیر سن قانونی از قوه تعقل کافی برای رضایت دادن به رابطه جنسی برخوردار نیست

در صورتی که رضایت ندادن به رابطه جنسی موجب به خطر افتادن یکی از ابعاد روانی، جسمی، مالی، کاری و...فرد بشود، رضایت او معتبر نیست.

اگر فرد تحت تاثیر مواد مخدر، الکل و... ناهشیار یا حتی نیمه هشیار باشد، رضایتش اعتباری ندارد.

اگر کسی تحت تاثیر بیماری یا شرایط روانی خاصی از قوه تصمیم گیری برخوردار نباشد، رضایتش معتبر نیست.

امروز حین اسکرول کردن در تیک‌تاک به تصویری از توالتی پر از گلبرگ و مایعی صورتی رنگ و درخشان برخوردم که با اصطلاح girl poop توصیف میشد‌. یک نمونه از هزاران پست مشابه که قصد دارند بگویند حتی مدفوعی که چندش‌‌آور است، اگر متعلق به زن باشد زیبا و دوست داشتنی به حساب می‌آید. چنین محتواهایی اغلب با استقبال مخاطبان روبه‌رو می‌شوند و گاهی به‌عنوان شکلی از بازنمایی مثبت یا حتی فمینیستی به شمار میروند. با اینحال بازتولید کلیشه های زن ستیزانه خود را در میان انبوه لایک ها و کامنت های این پست ها پنهان کرده، چرا که در نهایت این مدل از بازنمایی بدن زنان موجب انسانیت زدایی از آن میشود مسئله تنها یک پست تیک‌تاکی نیست، چنین تصویری بر یک تصور فرهنگی قدیمی بنا شده که معتقد است بدن زن باید حتی در  فرایند زیستی هضم و دفع خود نیز زیبا، پاک و متفاوت از یک بدن انسانی معمولی باشد. در طول تاریخ بدن زن همواره صحنه نبرد و مناقشه بوده است، مردسالاری ادعای مالکیت آن را داشته و نهادهای اجتماعی را بکار گرفته تا اختیار و اراده زن بر بدن خودش را به کمترین حد ممکن برساند. زمانی که زن حق مالکیت خود بر بدن را از دست بدهد، بدنش از یک سوژه‌ی انسانی به یک ابژه‌ی غیر انسانی تبدیل می‌شود. و در بستره مردسالار جامعه، مردان می‌توانند این ابژه غیر انسانی را به هر طریق استثمار کنند؛ کنترل توانایی زاد و ولد آن را بدست بگیرند، برای نیازهای جنسی خود از آن سواستفاده کنند و انتظار داشته باشند که این بدن به هر شکل و شمایلی که میخواهند دربیاید این انتظارات در جامعه تبدیل به استاندارد میشوند و زنان برای مطابقت داشتن با آنان تحت فشار قرار میگیرند به طوری که هر زن بخش زیادی از عمرش، انرژی و ثروت خود را صرف رسیدن با این استانداردها میکنند اما در نهایت موفق نمی‌شوند چرا که این استانداردها واقعیت های زیستی بدن زن را نادیده می‌گیرند برای مثال از زنان انتظار میرود بدنی بدون مو، بدون سلولیت، بدون جوش و آکنه داشته باشند که همیشه در ایده‌آل ترین وزن ممکن قرار دارد در حالیکه بدن یک زن واقعی موهای زائد، سلولیت، جوش و آکنه دارد و تحت تاثیر عوامل بسیاری وزنش همواره بالا و پایین می‌شود. نادیده گرفتن این واقعیت که بدن زن هم یک پدیده انسانی-زیست‌شناختی است باعث شده تا دانشمان از این بدن بسیار پایین باشد. به طوری که با وجود پیشرفت های علمی بسیاری که در چند دهه اخیر صورت گرفته، بیمارهای مرتبط با زنان، فرآیندهای دخیل در باوری و قاعدگی و امثالهم هنوز به طور اصولی مطالعه نشده‌اند. در نهایت فقر دانش عامه‌ی مردم از بدن زنان استانداردهای غیر واقعی را تشدید می‌کند، مردان زیادی به دلیل نداشتن دانش کافی، از بدن انتظار دارند بی‌جا و بی‌مورد دارند. چنین وضعیتی یک چرخه باطل ایجاد میکند که باعث تداوم انسانیت زدایی از بدن میشود. و بازتاب آن را میتوان در اصطلاحی مانند girl poop که میگوید زن حتی در حین مدفوع کردن نیز باید زیبا و خواستنی باشد دید. در این موقعیت هدف ما باید بازنمایی بدن زن به مثابه یک پدیده انسانی-زیست‌شناختی باشد که با واقعیت ها تطابق پیدا می‌کند. بازنمایی ما باید در مقابل استانداردهای مردسالارانه قرار بگیرد و موجب تضعیف آنان شود. باید به یاد داشته باشیم که هر چند گلبرگ نمایش دادن مدفوع زنان جنبه زیباشناختی دارد، منجر به بازتولید انتظارات غیرواقعی از بدن زنان می‌شود. و شاید رهایی واقعی از استانداردهای تحمیل‌شده، از پذیرفتن این واقعیت ساده که بدن زن، پیش از هر چیز، یک بدن انسانی است آغاز شود.

آیا قربانی بی عیب و نقص وجود داره؟

زنان خانه‌دار، صرفا در خانه مشغول به کار نبودن

تقلیل دادن کارهایی که زنان برای تامین خانواده انجام میدن به صرفا کار"خانگی" ماحصل سیستم مردسالاره.

ادعاهای زن‌ستیزانه‌ای که نقش زنان رو در ساختن تمدن کمرنگ میکنن با واقعیت تفاوت زیادی دارن.

مبارزات فمینیستی به زنان این فرصت رو داد که بتونن بابت خلق ارزش مستقیما پول دریافت کنن.

کار زنان اگر در اختیار سیستم قرار بگیره تحسین و تشویق میشه، اما اگر در اختیار خودشون باشه؟ حرام و زمینه‌ی فساد

نقد لیزا حجار، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا، بر ساختارهای حکومتی و فرهنگی در جوامع مسلمان

در کشورهایی مانند اسرائیل، هند، و نیجریه که گروه‌های مذهبی مختلف قوانین «احوال شخصیه» (personal status) جداگانه‌ای دارند. به این ترتیب برای هر فرد دو سطح قانون وجود دارد: قانون دولتی و قوانین فرقه‌ای که فقط بر اعضای گروه خاص حاکم است. در چنین شرایطی، قوانین و نهادهای حقوقی حاکم بر روابط خانوادگی نه‌تنها از نظر قانونی، بلکه از نظر ایدئولوژیک نیز خارج از قلمروی دولت هستند. یعنی مقامات مذهبی می‌توانند با تفسیر و اجرای شریعت بر اعضای جامعه‌ی خود اعمال قدرت کنند.فرقه‌ای‌‌سازی قوانین خانواده – و در نتیجه فرقه‌ای‌کردن حقوق زنان – باعث می‌شود که قربانیان خشونت خانگی از حمایت دولت برخوردار نباشند و نتوانند از قوانین ملی به عنوان اهرم بازدارنده‌ی خشونت استفاده کنند. زیرا دولت یا برای جلوگیری از درگیری‌های بین‌فرقه‌ای یا برای تحکیم مشروعیت خود در میان گروه‌های قدرتمند مذهبی، مایل به حفظ نظام فرقه‌ای است.

دولت در بسیاری از کشورهای جهان عرب و برخی از کشورهای آفریقایی و آسیایی با اکثریت مسلمان، اسلام را به عنوان دین رسمی معرفی کرده و از احکام شریعت و فقه برای شکل‌دادن به قوانین و سیاست‌های ملی استفاده می‌کند، اما شریعت را مبنای اقتدار خود قرار نمی‌دهد. به عبارت دیگر این دولت‌ها مذهب را به‌گونه‌ای ملی‌سازی کرده‌اند که مرز میان قوانین مذهبی و اقتدار دولت، کمرنگ شده است.در این کشورها می‌توان از طریق مراجعه به قوانین جزایی و قانون اساسی، فضایی برای مداخله‌ی دولت و اصلاحات قانونی در مورد حقوق زنان به‌طور عام و خشونت خانگی به‌طور خاص باز کرد. با این حال، برای اسلام‌گرایان هم فضا وجود دارد که با فشار بر دولت، به اجرای شریعت به شیوه‌ای محافظه‌کارانه اصرار ورزند. از جمله‌ی این فشارها معافیت از مجازات برای مرتکبین خشونت خانگی است، چراکه برای آنان پایبندی به اصول شریعت بر نگرانی‌ها در مورد آسیب‌پذیری زنان در برابر خشونت درون‌خانوادگی، اولویت دارد و معتقدند جرم‌انگاری خشونتِ خانگی نقض دو اصل اسلامی اقتدار مردانه و فرمانبری زنان است. بنابراین، در این جوامع چالش‌های ایجاد حمایت‌های قانونی علیه خشونت خانگی و ممنوع‌کردن آن، از مبارزات ملی بر سر قدرت، اولویت‌ها، و قوانین دولت جدایی‌ناپذیر است.

دولت در کشورهایی مانند ایران و پاکستان خود را اسلامی تعریف می‌کند و قانون دینی و قانون دولت یکی است. در این کشورها دفاع از دین برابر با دفاع از دولت است، به نقد و چالش کشیدن دین، کفر و ارتداد تلقی می‌شود و دولت برای آن مجازات در نظر گرفته است. از آنجا که دولت در این کشورها بازگرداندن زنان به جایگاه «واقعی و والای» خود در اسلام و حفظ اختیارات شرعی مردان را در دستور کار قرار داده است، برای منع خشونت علیه زنان فقط می‌توان به منطق مذهبی متوسل شد. اما چون این اصول با دولتِ مدرن تلفیق شده، فضا برای تفسیرهای بدیع از احکام شرعی در مقیاسی بی‌سابقه در تاریخ حقوق اسلامی باز است.مسئله خشونت خانگی در همه‌ی جوامع یکسان نیست، اما در نهایت، دولت مسئول محدودسازی و مجازات خشونت است، از جمله خشونتی که در خانواده رخ می دهد. بنابراین اگر دولت در انجام این مسئولیت به هر شکلی کوتاهی کند باعث تقویت روابط خانوادگی مردسالارانه و ایجاد شرایطِ مصونیت از مجازات خشونت خانگی می‌شود. این به نوبه‌ی خود می‌تواند به این گمان دامن بزند که ارتقاء حقوق زنان، نهاد خانواده و به تبع آن نظم اجتماعی را تخریب و تهدید می‌کند.تلقی حقوق زنان به‌عنوان تهدید‌کننده‌ی نظم اجتماعی، مسلماً منحصر به جوامع مسلمان نیست؛ اما در جوامع مسلمان، چنین برداشت‌هایی را می‌توان از تفاسیر مسلط شریعت به دست آورد. در نتیجه، مشروعیت‌بخشیدن به این تفاسیر و ترویج آنها به اولویت اسلام‌گرایان محافظه‌کار تبدیل شده است.به این ترتیب حجار به دنبال توضیح و نشان‌دادن اهمیت نقش دولت‌ها در مبارزات بر سر مذهب و حقوق زنان است. اگرچه شریعت در جوامع اسلامی به روش‌های مختلف اجرا، تفسیر و استفاده می‌شود، اما در بسیاری از زمینه‌ها توجیهی قوی برای دولت‌ها درجهت انکار یا محدود‌کردن حقوق زنان فراهم می‌کند. تا جایی که این امر زنان را در برابر خشونت خانگی و خانوادگی آسیب‌پذیر می‌کند. آسیب‌پذیری زنان، نشان‌دهنده‌ی ناکامی دولت‌ها در اقدام مسئولانه برای ارائه‌ی حقوق و حمایت‌هایی است که زنان به‌ عنوان انسان و شهروند باید از آنها برخوردار باشند.

انگ امپریالیسم فرهنگی بر جنبش

موانع جرم‌انگاری خشونت خانگی در کشورهای مسلمان:

تفسیر مردانه‌ی شریعت