Yakun

Hayot — inson o‘z irodasi va rejalari bilan cheksiz mag‘rurlanadigan, ammo har safar uning kutilmaganburilishlari qarshisida ojizligini tan oladigan ajoyib bir sahna. Biz ko‘pincha taqdirimiz xaritasini o‘z qo‘llarimiz bilan chizayotgandek tuyulamiz. O‘zimizcha qat’iy chegaralar tortamiz, o‘zgarmas qoidalar o‘rnatamiz va kelajakka qarata mag‘rur va’dalar beramiz. Biroq zamon charxpalagi aylangani sayin, inson zoti o‘zi qurgan mustahkam devorlarining qanchalik mo‘rt va o‘tkinchi ekaniga guvoh bo‘laveradi. O‘tmayman degan yo‘llaringiz bor edi — oyoq bosish tugul, xayolingizga keltirishni ham istamaydigan. Ammo vaqt kelib, aynan o‘sha soqov va begona yo‘llardan qadamingizni uzolmay qolasiz, ularning har bir toshi va changi hayotingizning ajralmas qismiga aylanadi. Yashamayman degan yerlaringizda kun kelib ildiz otasiz; begona devorlar va notanish ufqlar vaqt o‘tib sizga o‘z uyingizdek qadrli, o‘zingiz bilmagan holda panohgohga aylanadi. Inson moslashuvchan va sinmas ruhiyat egasidir — u qayerda bo‘lmasin, tiriklik chorasini topadi va begonalikni ham o‘zlikka singdirib yuboradi. Yuragingizning eng chuqur burchagiga ko‘mib yuborgan, sira sog‘inmayman deb qasam ichgan insonlaringizni sog‘inasiz. Tunning sukunatida, tasodifiy bir kuy yoki shamolning shivirida ularning siymosi yana qarshingizda gavdalanadi. Aksincha, bir paytlar yo‘liga ko‘zingiz to‘rt bo‘lib, kelishini intizorlik bilan kutganlaringizni esa kun kelib shunchaki unutib yuborasiz. Ularning yo‘qligi ham, borligi ham o‘z qadrini yo‘qotadi; yurakdagi u kuchli hayajon va intilish o‘rnini sovuq bir tinchlik egallaydi. Hayot bizga sabr-toqat bilan birga unutish degan buyuk ne’matni ham, sinovni ham beradi. Voz kechmayman degan tuyg‘ularingiz, insonlaringiz va tutgan yo‘lingizdan ba’zan bir lahzada soviysiz. Bir paytlar butun dunyoingizni tashkil etgan qadriyat birgina anglash, birgina og‘riqli haqiqat tufayli o‘z mazmunini yo‘qotadi. Aslo qilmayman deb so‘z bergan, o‘zingizga ep ko‘rmagan ishlaringizga bir kuni beixtiyor qo‘l urasiz. Bu sizning zaifligingizdan emas, balki hayotning inson xarakterini va g‘ururini charxlaydigan murakkab sinovlaridan biridir. Chunki bu hayot insonni doimo kutilmagan burilishlar bilan sinaydi. U bizga o‘zimiz bilmagan va tan olgimiz kelmagan qirralarimizni ko‘rsatadi, g‘ururimizni sindirib, kamtar bo‘lishni va taqdirning muqarrar oqimiga hurmat bilan qarashni o‘rgatadi. Inson faqatgina tajriba, anglash va vaqt o‘tishi bilan ulg‘ayadi. Va oxir-oqibat, o‘zi bosib o‘tgan barcha ziddiyatli yo‘llar, sovigan tuyg‘ular va unutilgan kutishlar uning asl, haqiqiy va ulg‘aygan shaxsiyatini shakllantirganini tushunib yetadi.