کیهان معدنی

📍از همین رو درخواست شد سوخت مولد معادنی که به شبکه برق متصل نیستند یا به دلیل محدودیت شبکه ناچار به استفاده از ژنراتور هستند، به‌عنوان مصرف ضروری فرآیند تولید معدن شناسایی و نحوه قیمت‌گذاری و تخصیص آن بازنگری شود. 🔹افزایش سوخت، قراردادهای معدنی را هم نشانه گرفت پیامد افزایش قیمت نفت‌گاز بر قراردادهای جاری استخراج، باطله‌برداری، حفاری و حمل نیز در این نشست مورد توجه قرار گرفت. 📍نمایندگان بخش معدن اعلام کردند بسیاری از قراردادهای پیمانکاری پیش از تغییر نرخ سوخت منعقد شده‌اند و افزایش ناگهانی این هزینه در زمان انعقاد قرارداد قابل پیش‌بینی نبوده است. در جلسه این نگرانی مطرح شد که در پروژه‌های دولتی، افزایش هزینه سوخت نهایتاً ممکن است از طریق تعدیل یا جبران هزینه پیمانکار دوباره به کارفرمای دولتی منتقل شود. 🔹سوخت فقط هزینه استخراج را بالا نمی‌برد بررسی‌های کارشناسی ارائه‌شده در جلسه نشان داد اثر افزایش نرخ نفت‌گاز محدود به استخراج نیست و باطله‌برداری، بارگیری، حمل داخلی، فرآوری، انتقال محصول و خدمات پشتیبانی معدن را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. 📍افزایش قیمت تمام‌شده، کاهش حاشیه سود، محدود شدن توان سرمایه‌گذاری و به تعویق افتادن نوسازی ماشین‌آلات از جمله پیامدهای مورد اشاره در گزارش کارشناسی بود. 🔹جمع‌بندی کمیته؛ از «قیمت سوخت» به «نظام تأمین سوخت معدن» جمع‌بندی نشست بر این محور استوار شد که مسئله سوخت معادن نباید صرفاً به تعیین قیمت هر لیتر نفت‌گاز تقلیل یابد؛ بلکه قیمت، سهمیه، الگوی مصرف، میزان واقعی استخراج و باطله‌برداری، وضعیت ماشین‌آلات، دسترسی به برق، مصرف دیزل‌ژنراتورها، شرایط معادن کوچک و متوسط و آثار تغییر نرخ بر قراردادهای جاری باید در قالب یک نظام یکپارچه دیده شود. 📍بر همین اساس، محورهای اجرایی مطرح‌شده شامل بازنگری الگوی مصرف، صیانت از سهمیه معدنی استان‌ها، تشکیل کارگروه تخصصی مشترک، تعیین تکلیف سوخت دیزل‌ژنراتورها، بررسی سازوکار پلکانی برای حد نصاب پنج میلیون لیتر، بررسی آثار افزایش نرخ بر قراردادهای جاری، حمایت از معادن کوچک و متوسط و پایش مستمر آثار سیاست جدید بر تولید، اشتغال، سرمایه‌گذاری و صادرات است. ◾️پیام این نشست روشن بود: مدیریت مصرف انرژی یک ضرورت است، اما سیاست سوخت زمانی به هدف خود می‌رسد که کاهش مصرف را به کاهش تولید تبدیل نکند.

کمیته امور معادن ستاد تسهیل و رفع موانع تولید، پیامدهای افزایش نرخ نفت‌گاز و ضوابط جدید تخصیص سوخت معادن را بررسی کرد؛ از بازنگری الگوی مصرف و تعیین سهم مستقل معدنی استان‌ها تا تعیین تکلیف دیزل‌ژنراتورها، قراردادهای پیمانکاری و مرز پنج میلیون لیتری معادن عمده، مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده در این نشست بود. 📍ششمین جلسه تخصصی کمیته امور معادن ستاد تسهیل و رفع موانع تولید کشور با محور بررسی آثار اجرایی دستورالعمل‌های جدید قیمت‌گذاری، سهمیه‌بندی و تخصیص نفت‌گاز در بخش معدن و صنایع معدنی برگزار شد؛ نشستی که در آن نمایندگان دستگاه‌های اجرایی، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران و فعالان و تشکل‌های تخصصی بخش معدن، ابعاد حقوقی، اقتصادی و اجرایی سیاست جدید سوخت را مورد بررسی قرار دادند. 📍محور اصلی مباحث جلسه، مخالفت با اصل مدیریت مصرف انرژی نبود؛ بلکه فعالان معدنی بر نحوه اجرای سیاست جدید، شدت تغییر قیمت‌ها، چگونگی تعیین سهمیه، واقعی نبودن برخی شاخص‌های الگوی مصرف و ضرورت مشارکت بخش خصوصی در تصمیماتی که مستقیماً هزینه تولید را تحت تأثیر قرار می‌دهد تمرکز داشتند. 🔹از ۳۰۰ تا ۶۳۰۰ تومان؛ شوک سوخت به معادن کوچک گزارش کارشناسی ارائه‌شده در جلسه نشان داد نرخ نفت‌گاز معادن کوچک‌مقیاس پس از بیش از یک دهه ثبات نسبی، از حدود ۳۰۰ تومان به ۶۳۰۰ تومان به ازای هر لیتر افزایش یافته است؛ تغییری که در گزارش ارائه‌شده از آن به‌عنوان جهشی بیش از ۲۰۰۰ درصدی یاد شده است. 📍بر اساس همین گزارش، افزایش قیمت سوخت می‌تواند اثر قابل توجهی بر ساختار هزینه معادن کوچک‌مقیاس داشته باشد و در کنار افزایش هزینه‌های استخراج، حفاری، تعمیر و نگهداری و آتشباری، فشار مضاعفی بر قیمت تمام‌شده تولید وارد کند. 📍در معادن عمده نیز نرخ نفت‌گاز تا سقف الگوی مصرف ۱۸ هزار و ۹۰۰ تومان به ازای هر لیتر تعیین شده است؛ رقمی که در یک نمونه پروژه بزرگ‌مقیاس معدنی نسبت به نرخ قبلی ۸۳۷۳ تومان، افزایشی بیش از ۱۲۵ درصد را نشان می‌دهد. 🔹اختلاف بر سر «قیمت» نیست؛ مسئله، نحوه اجراست در جریان جلسه، نمایندگان بخش معدن تأکید کردند که مسئله تولیدکنندگان تنها میزان افزایش قیمت نفت‌گاز نیست و نحوه تخصیص، زمان دسترسی به سوخت و معیارهای تعیین سهمیه می‌تواند حتی بیش از نرخ سوخت بر استمرار تولید اثرگذار باشد. 📍فعالان معدنی نسبت به استفاده از شاخص‌های عمومی برای محاسبه مصرف ماشین‌آلات انتقاد کردند و خواستار آن شدند که عواملی مانند عمر و فناوری ماشین‌آلات، شرایط اقلیمی، میزان استخراج و باطله‌برداری، نوع ماده معدنی، روش استخراج، ساعات کارکرد و شرایط واقعی هر معدن در تعیین سهمیه لحاظ شود. 📍بر اساس گزارش کارشناسی ارائه‌شده، میانگین وزنی شاخص مصرف سوخت با لحاظ مجموع استخراج ماده معدنی و باطله‌برداری حدود ۰.۶ لیتر به ازای هر تن اعلام شده است؛ موضوعی که اهمیت لحاظ کردن باطله‌برداری در محاسبات مصرف واقعی معدن را برجسته می‌کند. 🔹مرز پنج میلیون لیتر زیر ذره‌بین یکی از بحث‌های جدی جلسه به تعریف «معادن عمده» بازگشت. مطابق چارچوب قانونی مورد بحث، معادنی که مصرف سالانه نفت‌گاز آنها بیش از پنج میلیون لیتر باشد در گروه معادن عمده قرار می‌گیرند و مشمول سازوکار کاهش تدریجی یارانه سوخت هستند. 📍فعالان معدنی با اشاره به آثار اقتصادی عبور جزئی از این مرز پیشنهاد کردند نحوه اجرا مورد بازنگری قرار گیرد؛ به‌گونه‌ای که امکان اعمال پلکانی افزایش نرخ یا اعمال نرخ بالاتر صرفاً نسبت به مصرف مازاد بر حد نصاب پنج میلیون لیتر بررسی شود و عبور اندک از این مرز، به تغییر شدید هزینه کل سوخت معدن منجر نشود.. 🔹مطالبه برای «سهم مستقل معدن» در استان‌ها موضوع دیگری که با تأکید در جلسه مطرح شد، تعیین سهم مشخص بخش معدن از سوخت تخصیصی هر استان بود. 📍بر اساس پیشنهاد مطرح‌شده، سهمیه بخش معدن هر استان باید به‌صورت مستقل، شفاف و قابل رهگیری مشخص شود و پس از تخصیص، امکان انتقال آن به سایر گروه‌های مصرف بدون ضابطه وجود نداشته باشد. 📍همزمان پیشنهاد شد کارگروهی مشترک میان وزارت صمت، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و خانه معدن ایران، شاخص‌های مصرف را بر اساس واقعیت‌های فنی معادن بازنگری کند. 🔹دیزل‌ژنراتور؛ برق اجباری با سوخت گران وضعیت سوخت دیزل‌ژنراتورها نیز یکی از محورهای مهم نشست بود. گزارش ارائه‌شده نشان می‌دهد نرخ عمومی اعلامی برای نفت‌گاز مولدهای اضطراری به ۲۷ هزار و ۶۰۰ تومان برای هر لیتر رسیده است. 📍فعالان معدنی تأکید کردند در بسیاری از معادن، استفاده از دیزل‌ژنراتور انتخاب بهره‌بردار نیست؛ برخی معادن اساساً به شبکه برق دسترسی ندارند و برخی دیگر نیز در دوره‌های محدودیت و قطعی برق ناچار به تولید برق از طریق مولد هستند.

کاهش موجودی انبارهای مس، نگرانی از اختلال در عرضه معدنی، محدودیت نسبی عرضه، افزایش تقاضای وارداتی چین، احتمال تضعیف شاخص دلار، بهبود تدریجی فعالیت صنایع پایین‌دستی و تداوم رقابت واحدهای ذوب برای تأمین کنسانتره، مهم‌ترین محرک‌های این چشم‌انداز به شمار می‌روند. بر همین اساس، ارزیابی تکنیکال مورد استناد گزارش نیز برای بازار ماهانه مس در بورس فلزات لندن و کامکس شیکاگو سیگنال «قویاً خرید» ارائه کرده است. در سوی مقابل، تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی، افزایش ریسک‌های تجاری و ابهامات پیرامون سیاست تجاری ایالات متحده از مهم‌ترین ریسک‌های پیش‌روی بازار عنوان شده‌اند. برآیند این تحولات نشان می‌دهد بازار مس، با وجود مازاد ظاهری ۲۲۱ هزار تنی مس تصفیه‌شده در پنج‌ماهه نخست ۲۰۲۶، در لایه بالادستی زنجیره با محدودیت جدی خوراک مواجه است. افت تولید معدنی و کنسانتره، کاهش موجودی برخی بورس‌های کلیدی و تعرفه‌های به‌شدت منفی ذوب، نشانه‌هایی هستند که می‌توانند مسیر بازار فلز سرخ را در ماه‌های پیش‌رو بیش از گذشته تحت تأثیر قرار دهند.

سقوط موجودی LME؛ سیگنال مهم از سمت عرضه یکی از مهم‌ترین تحولات بازار در تیرماه، کاهش محسوس موجودی مس در انبارهای بورس فلزات لندن بود. موجودی این انبارها با حدود ۶۵ هزار تن کاهش نسبت به ماه قبل، به ۲۸۴ هزار و ۱۷۵ تن رسید. همزمان موجودی بورس آتی شانگهای نیز در تیرماه به ۶۹ هزار و ۶۱۰ تن کاهش یافت. مجموع موجودی سه بورس LME، SHFE و COMEX نیز از یک میلیون و ۸۷ هزار و ۶۸۸ تن در خرداد به ۹۹۲ هزار و ۹۳۲ تن در تیرماه رسید. این روند در هفته‌های پایانی ماه نیز ادامه داشت؛ به‌طوری‌که در هفته منتهی به ۲۴ ژوئیه، موجودی مس در انبارهای بورس فلزات لندن با کاهش ۱۹ هزار و ۸۵۰ تنی به ۲۷۶ هزار و ۷۷۵ تن رسید؛ در همان هفته میانگین قیمت مس LME با رشد ۲۵۳ دلاری به ۱۳ هزار و ۷۴۸ دلار در هر تن افزایش یافت. تعرفه‌های منفی ذوب؛ زنگ خطر کمبود کنسانتره اما شاید مهم‌ترین علامت هشدار در بازار جهانی مس را باید در بازار کنسانتره جست‌وجو کرد. میانگین تعرفه ذوب و پالایش کنسانتره مس در منطقه آسیا ـ اقیانوسیه از منفی ۱۴۱.۵۸ دلار در هر تن در خردادماه به منفی ۱۷۲.۰۸ دلار در تیرماه کاهش یافت؛ افتی حدود ۲۱.۵ درصدی که نشان‌دهنده تشدید رقابت واحدهای ذوب برای دستیابی به خوراک و محدودیت عرضه کنسانتره است. فشار در هفته پایانی ماه شدیدتر شد و شاخص تعرفه ذوب و پالایش کنسانتره وارداتی آسیا ـ اقیانوسیه در هفته منتهی به ۲۴ ژوئیه به منفی ۱۹۳.۲۰ دلار در هر تن رسید. گزارش، وقوع طوفان در شیلی، نگرانی از اختلال در عرضه معدنی و تداوم خرید محموله‌های نقدی از سوی واحدهای ذوب چین را از عوامل تشدید رقابت برای خوراک عنوان کرده است. تولید معدنی جهان عقب نشست داده‌های گروه بین‌المللی مطالعات مس (ICSG) نیز وضعیت شکننده عرضه را تأیید می‌کند. تولید جهانی معادن مس در پنج‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱.۹ درصد کاهش یافته و تولید کنسانتره نیز ۳.۴ درصد افت کرده است. کاهش تولید کنسانتره در شیلی، جمهوری دموکراتیک کنگو و اندونزی از عوامل اصلی این وضعیت بوده است. تولید معادن مس شیلی ۸.۸ درصد و تولید کنسانتره این کشور ۱۰.۷ درصد کاهش یافته؛ در اندونزی نیز تولید کنسانتره ۳۸ درصد افت کرده است. در مقابل، تولید جهانی مس تصفیه‌شده طی پنج‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۳ درصد افزایش یافته و مصرف ظاهری مس تصفیه‌شده جهان نیز ۲.۲ درصد رشد کرده است. سهم چین از مصرف جهانی مس تصفیه‌شده حدود ۵۹ درصد برآورد می‌شود. چین همچنان بازیگر تعیین‌کننده بازار مس در سمت تجارت نیز چین جایگاه محوری خود را حفظ کرده است. واردات جهانی کنسانتره مس در مارس ۲۰۲۶ به ۳.۳۱۹ میلیون تن رسید که ۱.۱ درصد بیشتر از ماه قبل، اما ۶.۸ درصد کمتر از مارس ۲۰۲۵ بود. چین با واردات ۲.۶۳۰ میلیون تن، همچنان بزرگ‌ترین واردکننده کنسانتره مس جهان باقی ماند. از سوی دیگر، پریمیوم کاتد مس یانگشان در هفته منتهی به ۲۴ ژوئیه به ۱۱۳ دلار در هر تن رسید. محدودیت موجودی، کسری عرضه در بازار نقدی چین و افزایش تقاضا برای کاتد وارداتی از مهم‌ترین عوامل این رشد عنوان شده‌اند. بازار داخلی؛ دلار بالا رفت، کاتد اندکی ارزان شد در بازار ایران، مسیر ارز و مس در تیرماه کاملاً همسو نبود. میانگین نرخ دلار آزاد با رشد ۴.۷ درصدی نسبت به خرداد به ۱۷۸ هزار و ۵۸۹ تومان رسید و نرخ حواله دلار مرکز مبادله نیز ۱۴۷ هزار و ۷۸۹ تومان ثبت شد. با این حال، میانگین قیمت کاتد مس در بورس کالای ایران با حدود نیم درصد کاهش نسبت به ماه قبل، به یک میلیون و ۹۹۳ هزار و ۳۹۱ تومان به ازای هر کیلوگرم رسید. در گزارش، افت قیمت جهانی مس، نبود تمایل کافی برای رقابت قیمتی به دلیل جذاب نبودن شرایط فروش نقدی و اعتباری و همچنین شرایط نامساعد فعالیت صنایع مصرف‌کننده مس از دلایل این کاهش عنوان شده است. عملکرد فراتر از برنامه ملی مس در بخش تولید داخلی، شرکت ملی صنایع مس ایران در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ عملکردی بالاتر از برنامه ثبت کرد. تولید مس محتوای معدنی با ۶ درصد افزایش نسبت به برنامه به ۹۲ هزار و ۶۶۹ تن و تولید کنسانتره نیز با ۶ درصد افزایش نسبت به برنامه به ۴۳۱ هزار و ۹۳۷ تن رسید. تولید کنسانتره در خردادماه نیز با ثبت ۱۴۸ هزار و ۴۰۲ تن، ۱۲ درصد بالاتر از هدف ماهانه بود و مجموع استخراج شرکت در سه‌ماهه نخست به ۹۳.۰۵ میلیون تن رسید. همچنین شرکت ملی صنایع مس ایران در تیرماه ۲۰ هزار تن کنسانتره صادر کرد که نخستین صادرات کنسانتره این شرکت در سال ۱۴۰۵ محسوب می‌شود. چشم‌انداز یک‌ماهه؛ کفه بازار به سمت صعود سنگینی می‌کند جمع‌بندی گزارش نشان می‌دهد مجموعه‌ای از عوامل بنیادی، چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار مس را به سمت افزایش قیمت سوق داده است.

📍هدف از این سازوکار، کاهش ریسک سرمایه‌گذار و جلوگیری از ورود به پروژه‌ها یا محدوده‌های فاقد اعتبار عنوان شد؛ به‌گونه‌ای که سرمایه‌گذار خارجی بتواند پیش از ورود به یک پروژه، از صحت اطلاعات و اعتبار طرف ایرانی اطمینان بیشتری پیدا کند. همکاری ایران و روسیه در عناصر نادر، فناوری و هوش مصنوعی 📍رئیس خانه معدن ایران همچنین ظرفیت همکاری دو کشور در حوزه‌های جدید فناوری را مورد توجه قرار داد. بهرامن با اشاره به فعالیت‌های تخصصی خانه معدن در زمینه عناصر نادر و کمیاب، اکتشاف و هوش مصنوعی در معدن، بر امکان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه با مجموعه‌های روسی تأکید کرد و گفت ظرفیت متخصصان ایرانی در حوزه‌های نوین می‌تواند یکی از زمینه‌های همکاری آینده دو کشور باشد. 📍بهرامن: لجستیک ایران و روسیه یک ضرورت اقتصادی است بخش مهم دیگری از سخنان بهرامن به مسئله حمل‌ونقل اختصاص داشت. 📍پس از طرح موضوع ظرفیت کریدور شرقی و مشکل بازگشت خالی برخی واگن‌ها از ایران به روسیه از سوی طرف روسی، بهرامن بر ضرورت استفاده عملیاتی از ظرفیت‌های حمل‌ونقل میان دو کشور تأکید کرد. 📍وی تصریح کرد که ایران در شرایط فعلی نیاز جدی به توسعه همکاری لجستیکی با روسیه دارد و باید از ظرفیت مسیرهای شمالی کشور برای توسعه صادرات و واردات استفاده شود. در ادامه نیز پیشنهاد شد موضوع لجستیک به‌عنوان یکی از محورهای مذاکرات تخصصی دو کشور دنبال و با مشارکت فعالان حمل‌ونقل و لجستیک ایران و روسیه، نشست مستقلی برای بررسی موانع و راهکارهای اجرایی برگزار شود. 📍پیشنهاد بهرامن برای ایجاد کانال مستقیم درخواست‌های معدنی روسیه بهرامن پیشنهاد کرد درخواست‌های شرکت‌ها و مجموعه‌های روسی در تمام زنجیره معدن، از مواد معدنی و محصولات صنایع معدنی تا خدمات فنی، مهندسی و فناوری، در اختیار خانه معدن ایران قرار گیرد. 📍بر اساس این پیشنهاد، خانه معدن می‌تواند از طریق شبکه اعضای خود، تولیدکننده یا شرکت ایرانی واجد صلاحیت را شناسایی و طرفین را مستقیماً به یکدیگر متصل کند. وی تأکید کرد این سازوکار باید به شکلی مدیریت شود که درخواست‌های واقعی از موارد غیرمعتبر تفکیک شده و ارتباطات تجاری تا مرحله عملیاتی شدن پیگیری شود. 📍طرف روسی: اطلاعات Iran ConMine را به شبکه اقتصادی روسیه منتقل می‌کنیم در بخش دیگری از نشست، نماینده بازرگانی فدراسیون روسیه ضمن استقبال از توسعه همکاری با خانه معدن ایران، آمادگی طرف روسی برای معرفی فرصت حضور در Iran ConMine به شرکت‌های این کشور را اعلام کرد. 📍وی درخواست کرد اطلاعات جامع نمایشگاه، شامل مشخصات شرکت‌کنندگان، شرایط و هزینه حضور، خدمات قابل ارائه به هیأت‌های روسی و برنامه نشست‌های تخصصی ایران و روسیه در اختیار نمایندگی قرار گیرد تا این اطلاعات برای وزارت صنعت و تجارت روسیه، اتاق بازرگانی فدراسیون روسیه و اتاق‌های بازرگانی مناطق معدنی از جمله سیبری ارسال شود. طرف روسی همچنین آمادگی خود را برای کمک به برقراری ارتباط هیأت ایرانی در جریان Metal-Expo با تولیدکنندگان بزرگ، شرکت‌های معدنی و سازمان‌های طراحی و مهندسی روسیه اعلام کرد و پیشنهاد برگزاری یک میزگرد تخصصی همکاری‌های معدنی ایران و روسیه را مطرح ساخت. 📍روسیه: به دنبال فروش صرف به ایران نیستیم نماینده روسیه نیز در این نشست بر نگاه بلندمدت به همکاری دو کشور تأکید کرد و گفت شرکت‌های روسی صرفاً به دنبال فروش محصولات خود به ایران نیستند و زمینه برای خرید از ایران، سرمایه‌گذاری و ایجاد تولید مشترک در دو کشور نیز وجود دارد. طرف روسی خواستار دریافت اطلاعات دقیق از فرصت‌های همکاری در حوزه خرید، فروش و سرمایه‌گذاری شد تا این ظرفیت‌ها در اختیار شرکت‌های روسی قرار گیرد. 📍دو نمایشگاه، یک نقشه راه برای همکاری معدنی تهران–مسکو در جمع‌بندی نشست، دو طرف بر استفاده از Iran ConMine در تهران و Metal-Expo در روسیه به‌عنوان دو سکوی مکمل برای توسعه روابط تأکید کردند؛ به‌گونه‌ای که حضور شرکت‌های روسی در ایران و متقابلاً حضور هیأت و شرکت‌های ایرانی در روسیه، به شناسایی طرف‌های تجاری، برگزاری مذاکرات B2B و شکل‌گیری پروژه‌های مشترک منجر شود. بر این اساس، ادامه مذاکرات درباره حضور روسیه در Iran ConMine، نشست تخصصی معدن ایران و روسیه، مذاکرات B2B در Metal-Expo، همکاری در ماشین‌آلات و فناوری، سرمایه‌گذاری و تولید مشترک، لجستیک و تبادل مستمر فرصت‌های تجاری در دستور کار طرفین قرار گرفت. 🔹پیام محوری بهرامن در این نشست روابط معدنی ایران و روسیه نباید در سطح «غرفه، نمایشگاه و فروش کالا» متوقف بماند؛ نمایشگاه باید نقطه شروع اتصال بنگاه‌ها باشد و خروجی آن در سرمایه‌گذاری، تولید مشترک، تجارت دوطرفه، انتقال فناوری و همکاری بلندمدت دیده شود.

در این نشست، محمدرضا #بهرامن، رئیس خانه معدن ایران و نایب‌رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، با تأکید بر ضرورت تعریف یک چارچوب عملیاتی برای همکاری بخش معدن دو کشور، اعلام کرد که هدف از این مذاکرات صرفاً حضور نمایشگاهی یا انجام معاملات مقطعی نیست، بلکه باید بستری برای همکاری پایدار و بلندمدت میان بنگاه‌های معدنی و صنعتی ایران و روسیه ایجاد شود. 📍بهرامن: روسیه یکی از کشورهای هدف برای توسعه همکاری‌های معدنی است بهرامن با اشاره به سابقه مذاکرات و ارتباطات معدنی میان دو کشور گفت ایران و روسیه در سال‌های گذشته در حوزه مواد معدنی، تجهیزات و بازدیدهای صنعتی تعاملاتی داشته‌اند و اکنون ظرفیت مناسبی برای توسعه این روابط وجود دارد. 📍در این نشست توضیح داده شد که به تأکید بهرامن، تعدادی از کشورهای هدف برای رایزنی جهت حضور در Iran ConMine انتخاب شده‌اند که روسیه در زمره نخستین کشورهای مورد توجه قرار گرفته است. هدف، فراهم کردن زمینه حضور شرکت‌ها و برندهای معتبر روسی، به‌ویژه فعالان حوزه ماشین‌آلات و تجهیزات معدنی، و ایجاد ارتباط مستقیم آنها با فعالان بخش معدن ایران عنوان شد. بهرامن همچنین بر این نگاه تأکید کرد که نمایشگاه معدن ایران باید از یک فضای صرفاً نمایشگاهی فراتر رفته و به محلی برای مذاکرات سرمایه‌گذاری، شناسایی فرصت‌های همکاری و اتصال فعالان اقتصادی دو کشور تبدیل شود. «ما بی‌هدف هیچ جا نمی‌رویم»؛ تعریف مأموریت مشخص برای حضور ایران در روسیه یکی از محورهای صریح سخنان بهرامن، ضرورت هدفمند بودن حضور ایران در رویدادهای بین‌المللی بود. وی با اشاره به برنامه حضور ایران در روسیه تأکید کرد: «ما بی‌هدف هیچ جا نمی‌رویم؛ اگر جایی برویم، حتماً با هدف می‌رویم و باید بتوانیم از ظرفیت آن استفاده کنیم.» بر همین اساس، بهرامن توضیح داد که هدف از حضور در روسیه، معرفی جامع ظرفیت‌های بخش معدن ایران، شرکت‌های بخش خصوصی، توانمندی‌های تخصصی و ایجاد ارتباط با طرف‌های روسی است تا این ارتباطات به برنامه‌های عملیاتی برای همکاری‌های بعدی تبدیل شود. بهرامن: نمایشگاه سنتی دیگر پاسخگوی نیاز همکاری ایران و روسیه نیست رئیس خانه معدن ایران با اشاره به برنامه‌ریزی انجام‌شده برای حضور در Metal-Expo تأکید کرد که مدل حضور ایران نباید مشابه حضورهای نمایشگاهی سنتی گذشته باشد. در مذاکرات تصریح شد که حضور ایران باید بر پایه روش‌های نوین نمایشگاهی، مذاکرات سرمایه‌گذاری، نشست‌های تخصصی و ارتباط مستقیم بنگاه‌ها طراحی شود و نمایشگاه به ابزاری برای دستیابی به نتیجه اقتصادی تبدیل شود. در بخش دیگری از جلسه نیز تأکید شد که برنامه ایران برای روسیه بر چند محور مشخص استوار خواهد بود؛ از جمله اینکه چه کالاها و خدماتی قابلیت صادرات به روسیه دارند، چه کالاها و فناوری‌هایی باید از روسیه تأمین شوند و چه ظرفیت‌هایی برای سرمایه‌گذاری و همکاری مشترک وجود دارد. بهرامن: همکاری باید از فروش ماشین‌آلات فراتر برود بهرامن با اشاره به نیاز بخش معدن ایران به ماشین‌آلات و تجهیزات، حضور تولیدکنندگان روسی را فرصتی برای ایجاد ارتباط مستقیم میان شرکت‌های دو کشور دانست. در عین حال، محور اصلی مذاکرات بر این مبنا قرار گرفت که رابطه ایران و روسیه نباید به فروش تجهیزات یا انجام معاملات کوتاه‌مدت محدود شود؛ بلکه باید زمینه برای سرمایه‌گذاری، تولید مشترک، همکاری فناورانه و شکل‌گیری زنجیره‌های همکاری پایدار فراهم شود. در جمع‌بندی جلسه نیز این نگاه به‌صراحت مورد تأکید قرار گرفت که: «مسئله فروش نیست؛ ما دنبال همکاری‌های بلندمدت هستیم. می‌خواهیم بازارها را شناسایی کنیم و از یک نقطه شروع کنیم که دو طرف بتوانند یکدیگر را پیدا کنند و به هم متصل شوند.» 📍خانه معدن؛ پنجره واحد برای ورود سرمایه‌گذاران روسی بهرامن در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیت خانه معدن ایران برای حمایت از شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران خارجی اشاره کرد. وی توضیح داد که خانه معدن از طریق شبکه استانی، اعضای بخش خصوصی و ظرفیت‌های تخصصی خود می‌تواند ارتباط شرکت‌های روسی را با فعالان معتبر زنجیره معدن ایران تسهیل کند. در این نشست همچنین به حضور شرکت‌های بزرگ و کوچک معدنی در شبکه اعضای خانه معدن و نقش این تشکل در فرآیندهای تصمیم‌سازی بخش معدن اشاره شد. 📍بهرامن همچنین بر ظرفیت مرکز حقوقی و داوری #صمتا برای کاهش ریسک ورود سرمایه‌گذاران خارجی تأکید کرد. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، این مرکز می‌تواند در اعتبارسنجی فرصت‌های معدنی، بررسی قراردادها، مشاوره حقوقی، مالی و بانکی و نظارت بر فرآیند انعقاد و اجرای قراردادها به سرمایه‌گذاران خارجی کمک کند.

یعنی صنعت جهانی مس باید ظرف ۱۵ سال پاسخگوی ۱۴ میلیون تن مصرف سالانه اضافی باشد. 📍اگر هم‌زمان بخشی از ظرفیت معادن فعلی نیز به دلیل افت عیار، پایان عمر معدن یا مشکلات عملیاتی از بازار خارج شود، میزان ظرفیت جدید مورد نیاز حتی از این ۱۴ میلیون تن نیز بیشتر خواهد بود. از این منظر، AI نه علت اصلی بحران احتمالی عرضه، بلکه یک لایه جدید تقاضا بر بازاری است که پیش از آن نیز تحت فشار برقی‌شدن اقتصاد قرار گرفته است. 📍پیام راهبردی برای صنعت مس ایران این روند برای کشورهای برخوردار از ذخایر مس، از جمله ایران، یک پیام اقتصادی روشن دارد. اگر جهان به سمت تقاضای بیش از ۴۰ میلیون تن مس در سال حرکت کند، ارزش راهبردی ذخیره معدنی، ظرفیت تولید پایدار و پروژه‌های آماده توسعه افزایش خواهد یافت. 📍برای ایران، پاسخ مناسب صرفاً افزایش استخراج نیست. مزیت بلندمدت در گرو توسعه اکتشافات عمیق و سیستماتیک، افزایش ضریب بازیابی، کاهش زمان توسعه پروژه‌ها، تأمین آب و انرژی پایدار، توسعه ذوب و پالایش متناسب با مزیت اقتصادی و حرکت به سمت محصولات پایین‌دستی با ارزش افزوده بالاتر خواهد بود. نمودار یک تغییر بنیادین را در بازار جهانی مس روایت می‌کند: 📍هوش مصنوعی تقاضای مس را افزایش می‌دهد، اما داستان اصلی بازار مس بسیار بزرگ‌تر از AI است. تا سال ۲۰۴۰، اقتصاد سنتی حدود ۲۳ میلیون تن، گذار انرژی و ظرفیت‌های جدید حدود ۱۶ میلیون تن و AI و مراکز داده حدود ۳ میلیون تن تقاضا ایجاد خواهند کرد؛ در کنار مصرف بخش دفاعی که آن نیز روندی افزایشی دارد. در نتیجه، پرسش تعیین‌کننده بازار مس در دهه آینده دیگر صرفاً این نیست که «تقاضا چقدر رشد می‌کند؟»؛ بلکه این است که: 📍آیا صنعت معدن جهان قادر خواهد بود با سرعتی متناسب با برقی‌شدن اقتصاد، گسترش شبکه‌های برق و انفجار سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال، مس جدید وارد بازار کند؟ اگر پاسخ منفی باشد، مس می‌تواند از یک کالای پایه صنعتی به یکی از گلوگاه‌های راهبردی اقتصاد #دیجیتال و گذار انرژی جهان تبدیل شود.

🔻بر اساس نمودار، تقاضای جهانی مس در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۸ میلیون تن برآورد شده که تقریباً ۱۸ میلیون تن آن به فعالیت‌های اصلی اقتصاد، ۹ میلیون تن به گذار انرژی و ظرفیت‌های جدید مرتبط و حدود یک میلیون تن به سایر مصارف رو به رشد از جمله هوش مصنوعی، مراکز داده و بخش دفاعی مربوط می‌شود. 📍این رقم در سال ۲۰۳۰ به حدود ۳۳ میلیون تن، در سال ۲۰۳۵ به حدود ۳۸ میلیون تن و نهایتاً در سال ۲۰۴۰ به ۴۲ میلیون تن خواهد رسید. بنابراین جهان طی تنها ۱۵ سال باید پاسخگوی ۱۴ میلیون تن تقاضای اضافی سالانه مس باشد؛ افزایشی که از منظر صنعت معدن بسیار قابل توجه است، زیرا ایجاد چنین ظرفیتی مستلزم توسعه تعداد زیادی معدن جدید، افزایش بازیابی معادن موجود، توسعه بازیافت و سرمایه‌گذاری گسترده در اکتشاف و فرآوری است. 🔹هوش مصنوعی؛ مصرف‌کننده‌ای کوچک اما با سریع‌ترین رشد یکی از مهم‌ترین نکات نمودار، ظهور هوش مصنوعی و مراکز داده به‌عنوان یک طبقه جدید و مستقل از تقاضای مس است. 📍تقاضای این بخش که در میانه دهه جاری در حدود یک میلیون تن قرار دارد، طبق سناریوی ارائه‌شده تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۲ میلیون تن و تا سال ۲۰۴۰ به حدود ۳ میلیون تن در سال افزایش خواهد یافت. 📍به بیان دیگر، مصرف مس مرتبط با AI و مراکز داده طی حدود یک دهه می‌تواند چند برابر شود. اهمیت این رقم زمانی بهتر مشخص می‌شود که آن را با مقیاس تولید معادن بزرگ جهان مقایسه کنیم. مصرف سالانه ۲ میلیون تن مس برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی و دیتاسنترها رقمی هم‌تراز با تولید تجمیعی چند معدن بسیار بزرگ مس در جهان است. با این حال، نکته تحلیلی مهم این است که نباید نقش AI در بازار مس بیش‌برآورد شود. حتی با رسیدن مصرف این بخش به حدود ۲ میلیون تن در ۲۰۳۵، سهم آن تقریباً ۵ درصد از تقاضای ۳۸ میلیون تنی مس جهان خواهد بود. بنابراین AI یک «محرک جدید و پرشتاب» تقاضاست، اما هنوز بزرگ‌ترین موتور بازار مس محسوب نمی‌شود. موتور بزرگ‌تر تقاضا؛ برقی‌شدن اقتصاد جهان بخش مهم‌تر نمودار در قسمت آبی‌رنگ آن نهفته است: Energy transition & addition. تقاضای مس مرتبط با گذار انرژی و توسعه ظرفیت‌های جدید از حدود ۹ میلیون تن در ۲۰۲۵ به ۱۲ میلیون تن در ۲۰۳۰، ۱۴ میلیون تن در ۲۰۳۵ و حدود ۱۶ میلیون تن در سال ۲۰۴۰ افزایش می‌یابد. یعنی این بخش به‌تنهایی طی دوره مورد بررسی حدود ۷ میلیون تن تقاضای سالانه جدید ایجاد خواهد کرد. این تقاضا عمدتاً با توسعه شبکه‌های انتقال و توزیع برق، خودروهای برقی، انرژی خورشیدی و بادی، ذخیره‌سازی انرژی، زیرساخت شارژ، برق‌رسانی صنعتی و افزایش ظرفیت تولید و انتقال الکتریسیته ارتباط دارد. این همان نقطه‌ای است که جایگاه راهبردی مس را تغییر می‌دهد: گذار انرژی در عمل یک گذار فلزبر است و مس یکی از بنیادی‌ترین فلزات این فرآیند محسوب می‌شود. 🔹اقتصاد سنتی همچنان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده است نمودار نکته مهم دیگری نیز دارد. باوجود تمرکز گسترده بر AI، خودروهای برقی و انرژی پاک، بخش‌های اصلی و سنتی اقتصاد همچنان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده مس خواهند بود. 📍مصرف این بخش از حدود ۱۸ میلیون تن در ۲۰۲۵ به ۲۰ میلیون تن در ۲۰۳۰، ۲۱ میلیون تن در ۲۰۳۵ و ۲۳ میلیون تن در ۲۰۴۰ افزایش می‌یابد. بنابراین برخلاف این تصور که تقاضای سنتی مس در حال جایگزین‌شدن با تقاضای فناوری‌های جدید است، داده‌ها بیشتر از یک انباشت تقاضا حکایت دارند: مصرف سنتی ادامه پیدا می‌کند و لایه‌های جدید مصرف ــ برقی‌شدن، انرژی پاک، AI، مراکز داده و دفاع ــ به آن افزوده می‌شوند. 📍مسئله اصلی بازار مس از سمت عرضه آغاز می‌شود اهمیت این ارقام زمانی بیشتر می‌شود که سمت عرضه را وارد معادله کنیم. 🔹برای پاسخ به تقاضای ۴۲ میلیون تنی سال ۲۰۴۰، صنعت مس باید در شرایطی ظرفیت تولید خود را افزایش دهد که بسیاری از معادن بزرگ موجود با افت عیار، افزایش عمق استخراج، رشد هزینه‌های عملیاتی و سرمایه‌ای و پیچیدگی‌های فنی روبه‌رو هستند. 📍از سوی دیگر، توسعه یک معدن بزرگ مس از مرحله اکتشاف تا تولید تجاری می‌تواند سال‌ها زمان ببرد. مجوزهای محیط‌زیستی، تأمین آب و انرژی، زیرساخت، تأمین مالی و پذیرش اجتماعی پروژه نیز زمان توسعه ظرفیت جدید را طولانی‌تر کرده‌اند. به همین دلیل، مسئله اصلی آینده بازار لزوماً «نبود مس در زمین» نیست؛ بلکه فاصله زمانی میان رشد سریع تقاضا و توان صنعت معدن برای تبدیل منابع زمین‌شناسی به عرضه تجاری است. 🔹یک نکته کلیدی؛ مسئله ۳ میلیون تن AI نیست، مسئله ۱۴ میلیون تن تقاضای جدید استمهم‌ترین برداشت تحلیلی از نمودار همین‌جاست. 📍تمرکز صرف بر این گزاره که هوش مصنوعی تا ۲۰۴۰ حدود ۳ میلیون تن مس مصرف خواهد کرد، می‌تواند تصویر بزرگ‌تر بازار را پنهان کند. چالش واقعی این است که: 📍تقاضای کل جهان از ۲۸ میلیون تن به ۴۲ میلیون تن افزایش می‌یابد.

مس در عصر هوش مصنوعی؛ جهش تقاضا فقط از دیتاسنترها نمی‌آید 📍تقاضای جهانی مس تا ۲۰۴۰ به ۴۲ میلیون تن می‌رسد؛ گذار انرژی بزرگ‌ترین موتور رشد مصرف باقی می‌ماند نمودار چشم‌انداز تقاضای جهانی مس در فاصله سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۴۰، یک تغییر ساختاری مهم را نشان می‌دهد: مصرف مس از حدود ۲۸ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ به ۴۲ میلیون تن در سال ۲۰۴۰ افزایش خواهد یافت؛ رشدی معادل ۱۴ میلیون تن یا حدود ۵۰ درصد. اما برخلاف تصور رایج، هوش مصنوعی به‌تنهایی عامل اصلی این جهش نیست؛ بخش عمده افزایش تقاضا از برقی‌شدن اقتصاد، توسعه شبکه‌های برق، انرژی‌های تجدیدپذیر و سایر زیرساخت‌های مرتبط با گذار انرژی ناشی خواهد شد. 👇🏽👇🏽👇🏽

سنگ‌آهن زیر فشار عرضه؛ سقوط قیمت‌ها به کف دو ساله 📍عقب‌نشینی از قله ۱۱۲ دلاری؛ افزایش عرضه کم‌هزینه و توقف شتاب تقاضای چین چشم‌انداز بازار را تحت فشار قرار داد بازار جهانی سنگ‌آهن پس از یک دوره صعود در بهار ۲۰۲۶، وارد فاز نزولی شدیدی شده است؛ قیمت این ماده اولیه فولادسازی که در ماه مه تا محدوده ۱۱۱ تا ۱۱۲ دلار به ازای هر تن پیش رفته بود، در ادامه با افتی قابل توجه مواجه شد و در اوایل اوت به محدوده ۹۴ دلار سقوط کرد؛ سطحی نزدیک به کف دو سال اخیر. 📍بررسی نمودار یک‌ساله قیمت سنگ‌آهن نشان می‌دهد بازار از سپتامبر ۲۰۲۵ تا ابتدای ۲۰۲۶ عمدتاً در کانال ۱۰۴ تا ۱۰۸ دلار در نوسان بوده است. پس از افت موقت قیمت‌ها به زیر ۱۰۰ دلار در فوریه، بازار بار دیگر مسیر صعودی در پیش گرفت و در ماه مه به بالاترین سطح دوره مورد بررسی، یعنی حدود ۱۱۱ تا ۱۱۲ دلار در هر تن رسید. 📍اما این روند از اواخر ماه مه معکوس شد. قیمت ابتدا با سرعت به محدوده ۱۰۲ دلار عقب نشست و پس از ادامه کاهش در ژوئن و ژوئیه، در ابتدای اوت تا محدوده ۹۴ دلار سقوط کرد. پس از این ریزش، قیمت تا حدود ۹۵ دلار بازیابی شده است، اما همچنان فاصله قابل توجهی با سطوح بهاری دارد. 📍بر مبنای نمودار، سنگ‌آهن از قله ماه مه تا کف اخیر تقریباً ۱۵ تا ۱۶ درصد از ارزش خود را از دست داده است. 🔹چین؛ مهم‌ترین متغیر سمت تقاضا یکی از عوامل اصلی فشار بر بازار، چشم‌انداز تقاضای چین به‌عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده سنگ‌آهن جهان است. با کاهش شتاب رشد تقاضای فولاد و رسیدن مصرف چین به مرحله‌ای باثبات‌تر، بازار دیگر نمی‌تواند مانند دوره‌های توسعه سریع شهرنشینی و زیرساختی این کشور، روی رشد مستمر مصرف سنگ‌آهن حساب کند. 📍تحولات صنعت ساختمان و املاک چین، سیاست‌های کنترل تولید فولاد، حاشیه سود فولادسازان و سطح موجودی بنادر از مهم‌ترین متغیرهایی هستند که در ماه‌های آینده جهت تقاضای سنگ‌آهن را تعیین خواهند کرد. 📍در نتیجه، هرگونه افزایش عرضه در شرایطی که مصرف فولاد چین رشد محدودی داشته باشد، می‌تواند فشار مضاعفی بر قیمت ماده اولیه وارد کند. 🔹ورود عرضه ارزان‌تر؛ معادله بازار دشوارتر می‌شود در سمت عرضه نیز شرایط به سود افزایش قیمت‌ها نیست. تولیدکنندگان بزرگ استرالیا همچنان از مزیت مقیاس، زیرساخت توسعه‌یافته و هزینه تولید پایین برخوردارند و هم‌زمان افزایش ظرفیت تولید در آفریقای غربی می‌تواند در سال‌های پیش‌رو حجم بیشتری از سنگ‌آهن رقابتی را وارد تجارت دریابرد جهانی کند. 📍این تحول از منظر ساختار بازار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اضافه شدن ظرفیت‌های جدید کم‌هزینه در شرایطی که رشد تقاضای چین کند شده، می‌تواند منحنی هزینه صنعت را تحت فشار قرار دهد و رقابت میان تولیدکنندگان را تشدید کند. بنابراین کاهش اخیر قیمت را نمی‌توان صرفاً یک نوسان کوتاه‌مدت تلقی کرد. بازار در حال مواجهه با یک پرسش بنیادی‌تر است: آیا رشد عرضه جهانی سریع‌تر از رشد تقاضای فولاد خواهد بود؟ 🔹زنگ هشدار برای تولیدکنندگان پرهزینه سنگ‌آهن تداوم قیمت‌ها در محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ دلار بیشترین فشار را بر معادن دارای هزینه استخراج، فرآوری و حمل بالاتر وارد خواهد کرد. در چنین بازاری، مزیت رقابتی دیگر صرفاً برخورداری از ذخیره معدنی نیست؛ بلکه عیار محصول، هزینه تمام‌شده، بهره‌وری عملیات، فاصله تا زیرساخت حمل، هزینه انرژی و امکان دسترسی اقتصادی به بازارهای صادراتی تعیین‌کننده خواهند بود. 📍این مسئله برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی نیز حائز اهمیت است. افت قیمت جهانی در کنار هزینه حمل، محدودیت‌های تجاری و هزینه‌های داخلی می‌تواند حاشیه سود صادرات سنگ‌آهن را کاهش دهد و ضرورت حرکت به سمت فرآوری بیشتر و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر را تقویت کند. 🔹بازار سنگ‌آهن وارد مرحله تازه‌ای شده است تصویر ارائه‌شده از بازار نشان می‌دهد سنگ‌آهن پس از عبور از قله بهاری خود، با ترکیبی از کند شدن موتور تقاضای چین و افزایش تدریجی عرضه کم‌هزینه جهانی مواجه شده است. 📍اگر این دو روند هم‌زمان ادامه پیدا کنند، بازگشت پایدار قیمت‌ها به سطوح بالای ۱۱۰ دلار دشوارتر خواهد شد و بازار می‌تواند برای مدتی طولانی‌تر در سطوح پایین‌تر باقی بماند. پیام این روند برای صنعت معدن روشن است: دوره‌ای که افزایش تقاضای چین به‌تنهایی قادر بود ظرفیت‌های جدید سنگ‌آهن جهان را جذب کند، در حال تغییر است و در بازار آینده، هزینه تولید و کیفیت محصول بیش از گذشته تعیین خواهد کرد کدام معادن توان رقابت و ماندگاری دارند. منبع نمودار: Trading Economics