Spektator

#GününSitatı “Bu dünyada çox uzun müddət qalmırıq. Ona görə də vaxtımızı geriyə baxmaqla deyil, irəliyə baxmaqla keçirmək daha yaxşıdır.” — Bran Ferren İxtiraçı

🇦🇿🇺🇸 SOCAR ABŞ-da 1,65 milyard dollarlıq investisiya planlaşdırır ▶️Bununla bağlı SOCAR ABŞ-ın Comstock Resources şirkəti ilə strateji tərəfdaşlıq üçün Niyyət Məktubu imzalayıb. ⚡️Razılaşmaya əsasən, SOCAR ABŞ-dakı Haynesville təbii qaz aktivlərində 15–20% iştirak payları əldə edəcək. Əməliyyatın ümumi dəyəri 1,65 milyard dollar nəzərdə tutulur. 🔴 Spektator ✅

#TarixdəBuGün 2 sentyabr 🔥 1666 — Londonun Böyük Yanğını başladı Londonun mərkəzində başlayan yanğın şəhəri bir neçə gün ərzində bürüdü. 13 mindən çox ev və 87 kilsə, o cümlədən köhnə Müqəddəs Pavel Kafedralı məhv edildi. Yanğından sonra Londonun böyük hissəsi yenidən quruldu və şəhərdə tikinti qaydaları sərtləşdirildi. 🌍 1945 — İkinci Dünya müharibəsi rəsmən başa çatdı Yaponiya Tokio körfəzində ABŞ-ın USS Missouri gəmisində təslim aktını imzaladı və bununla İkinci Dünya müharibəsi rəsmən sona çatdı. 1939–1945-ci illərdə davam edən müharibədə 70–85 milyon insanın həyatını itirdiyi təxmin edilir. Müharibədən sonra yeni qlobal sistem formalaşdı və BMT yaradıldı. 🎼 1947 — Azərbaycanın Xalq artisti Fikrət Verdiyev anadan olub Tanınmış tarzən, Azərbaycanın Xalq artisti Fikrət Verdiyev Gəncədə anadan olub. (1947–2022) O, “Göygöl” xalq çalğı alətləri ansamblının yaradıcısı olub və uzun illər Gəncə Dövlət Filarmoniyasının fəaliyyətində mühüm rol oynayıb. ✈️ 1998 — Swissair təyyarəsi Atlantik okeanına düşdü Nyu-Yorkdan Cenevrəyə uçan Swissair 111 reysi Kanadanın Nova Scotia sahilləri yaxınlığında Atlantik okeanına düşdü. Təyyarədə olan 229 nəfərin hamısı həyatını itirdi. Qəzanın əsas səbəbi təyyarədə yaranmış yanğın kimi müəyyən edildi. 🇺🇿 2016 — Özbəkistanın ilk prezidenti İslam Kərimovun ölümü açıqlandı Özbəkistanın ilk prezidenti İslam Kərimovun vəfat etdiyi rəsmən elan edildi. O, ölkəyə müstəqillikdən əvvəlki dövr də daxil olmaqla 27 ilə yaxın rəhbərlik etmişdi. Kərimovun ölümündən sonra ölkədə hakimiyyət keçidi baş verdi və həmin ilin sonunda Şavkat Mirziyoyev prezident seçildi. 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅

📉 Çarli Manqer: 50% enişə hazır deyilsinizsə, səhmlər sizə uyğun deyil. Əfsanəvi investor Çarli Manqer hesab edirdi ki, uzunmüddətli investor portfelinin müəyyən dövrlərdə 50%-ə qədər ucuzlaşmasına psixoloji olaraq hazır olmalıdır. Onun yanaşmasına görə: ▪️ Güclü şirkətlərin səhmləri belə böhran zamanı 50% və daha çox ucuzlaşa bilər. ▪️ Panikada satış etmək investorun sonrakı bərpanı qaçırmasına səbəb ola bilər. ▪️ Portfel diversifikasiya edilməli və pis vaxtda səhm satmağa məcbur olmamaq üçün müəyyən likvid vəsait saxlanılmalıdır. ▪️ Şirkətin fundamental vəziyyəti dəyişməyibsə, böyük eniş hətta alış fürsəti ola bilər. Manqerin əsas prinsipi sadə idi: uzunmüddətli yüksək gəlir istəyən investor bazarın böyük enişlərinə də dözməyi bacarmalıdır. Çarli Manqer dünyanın ən tanınmış investorlarından biri və uzun illər Berkshire Hathaway-in vitse-sədri olub. O, Uorren Baffetin ən yaxın biznes tərəfdaşı və investisiya strategiyasının formalaşmasında əsas şəxslərdən biri idi. 🔴 Spektator ✅

#TarixdəBuGün 1 sentyabr 🏰 1255 — Bugünkü Kalininqradın əsası qoyuldu Tevton ordeni Baltik sahilində Königsberg qalasının əsasını qoydu. Şəhər sonrakı əsrlərdə Şərqi Prussiyanın əsas siyasi və mədəni mərkəzlərindən birinə çevrildi. İkinci Dünya müharibəsindən sonra ərazi SSRİ-yə keçdi və 1946-cı ildə şəhərin adı Kalininqrad olaraq dəyişdirildi. Bu gün Rusiya Federasiyasının Kalininqrad vilayətinin inzibati mərkəzidir. 🇦🇿 1879 — Qori Müəllimlər Seminariyasının Azərbaycan şöbəsi fəaliyyətə başladı Qori Müəllimlər Seminariyasının Azərbaycan şöbəsi fəaliyyətə başladı və milli müəllim kadrlarının hazırlanmasında mühüm rol oynadı. Seminariyanın yetirmələri arasında Cəlil Məmmədquluzadə, Süleyman Sani Axundov və Üzeyir Hacıbəyli kimi Azərbaycan mədəniyyətinin görkəmli simaları yer alıb. 1918-ci ildə şöbə Qazaxa köçürüldü. 🇦🇿 1919 — Bakı Dövlət Universitetinin yaradılması haqqında qanun qəbul edildi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti ölkənin ilk universitetinin — Bakı Dövlət Universitetinin yaradılması haqqında qanun qəbul etdi. Universitet həmin ilin noyabrında fəaliyyətə başladı. AXC dövründə həmçinin 100 azərbaycanlı gəncin dövlət hesabına xaricdə təhsil alması üçün proqram həyata keçirildi. 🇹🇷 1922 — Mustafa Kamal Paşa tarixi “Ordular, ilk hədəfiniz Aralıq dənizidir” əmrini verdi Dumlupınar qələbəsindən sonra Türkiyə Qurtuluş Müharibəsinin lideri Mustafa Kamal Paşa türk ordusuna qərbə doğru irəliləmək əmri verdi. Əmr türk ordusunun sürətli hücumunun simvollarından birinə çevrildi. 9 sentyabrda İzmirə daxil olunması ilə yunan ordusunun Anadoludakı mövcudluğu faktiki olaraq sona çatdı. 🇯🇵 1923 — Böyük Kanto zəlzələsi Tokio və Yokohamanı dağıtdı Yaponiyanın Kanto bölgəsində 7,9 maqnitudalı güclü zəlzələ baş verdi. Tokio və Yokohamada zəlzələdən sonra genişmiqyaslı yanğınlar başladı. Fəlakət nəticəsində təxminən 140 min insan öldü və ya itkin düşdü. Buna görə mənbədəki “300 min” rəqəmi yüksək göstərilib. 🇦🇿 1924 — Azərbaycanın böyük xeyriyyəçisi Hacı Zeynalabdin Tağıyev vəfat edib Azərbaycanın məşhur milyonçusu, sahibkar və xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev Mərdəkanda vəfat edib. (1838–1924) Tağıyev sərvətinin böyük hissəsini təhsil, mədəniyyət və xeyriyyəçiliyə yönəldib. Bakıda ilk müsəlman qız məktəbinin açılmasını maliyyələşdirib, teatr binası tikdirib və yüzlərlə gəncin təhsilinə dəstək verib. 🌍 1939 — İkinci Dünya müharibəsi başladı Nasist Almaniyasının Polşaya hücumu ilə bəşər tarixinin ən dağıdıcı müharibəsi başladı. Sentyabrın 3-də Böyük Britaniya və Fransa Almaniyaya müharibə elan etdi. 1939–1945-ci illəri əhatə edən müharibədə təxminən 70–85 milyon insan həyatını itirdi. Azərbaycandan 600 mindən çox insan cəbhəyə göndərildi, Bakı nefti isə SSRİ-nin hərbi təminatında mühüm rol oynadı. 🇦🇿 1945 — Azərbaycanın görkəmli musiqi tədqiqatçısı Məcnun Kərim anadan olub Xalq artisti, professor və sənətşünaslıq doktoru Məcnun Kərim anadan olub. (1945–2013) O, Azərbaycanın qədim musiqi alətlərinin araşdırılması və bərpası sahəsində mühüm işlər görüb, unudulmuş bir sıra milli musiqi alətlərini yenidən musiqi həyatına qaytarıb. 🚢 1986 — “Admiral Naximov” faciəsi yüzlərlə insanın həyatına son qoydu “Admiral Naximov” sərnişin gəmisi Novorossiysk yaxınlığında “Pyotr Vasev” yük gəmisi ilə toqquşdu və qısa müddətdə batdı. Rəsmi məlumatlara görə, gəmidə olan 423 nəfər həyatını itirdi. 🇺🇿 1991 — Özbəkistanın Müstəqillik Günü Özbəkistanın müstəqilliyi haqqında qərar 31 avqust 1991-ci ildə qəbul edildi, 1 sentyabr isə ölkədə Müstəqillik Günü elan olundu. SSRİ-nin dağılması ilə Özbəkistan beynəlxalq səviyyədə müstəqil dövlət kimi fəaliyyətə başladı. 🏫 2004 — Beslan məktəbində girov böhranı başladı Silahlı qrup Rusiyanın Şimali Osetiya bölgəsindəki Beslan şəhərində məktəbə hücum edərək 1 100-dən çox insanı girov götürdü. Girovların böyük hissəsi uşaqlar idi. Üç gün davam edən böhran faciə ilə nəticələndi: 330-dan çox insan, o cümlədən 186 uşaq həyatını itirdi. 🇦🇿 2010 — Bakıda Dövlət Bayrağı Meydanı açıldı Burada tarixlə bağlı düzəliş var: Dövlət Bayrağı Meydanının rəsmi açılışı 1 sentyabr 2010-cu ildə olub, 2009-cu ildə yox. Həmin vaxt meydandakı 162 metrlik bayraq dirəyi dünyanın ən hündür bayraq dirəyi kimi Guinness rekorduna daxil edilmişdi. Sonradan meydanda yenidənqurma aparıldı və 2024-cü ildə 191 metrlik yeni bayraq dirəyi ilə kompleks yenidən açıldı. 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅

#TarixdəBuGün 31 avqust 🇦🇿 1993 — Qubadlı rayonu işğal edildi Ermənistan silahlı birləşmələrinin hücumu nəticəsində Qubadlı rayonu işğal edildi, rayon əhalisi doğma yurdlarından məcburi köçkün düşdü. İşğal dövründə Qubadlının bir çox tarixi, dini və mədəni abidələri dağıdıldı. 27 il sonra — 25 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusu Qubadlı şəhərini azad etdi. Hazırda rayonda Böyük Qayıdış çərçivəsində yaşayış məhəllələri, məktəb, xəstəxana, yollar və digər infrastruktur layihələri həyata keçirilir. 25 oktyabr isə Qubadlı Şəhəri Günü kimi qeyd olunur. 🎥 1897 — Tomas Edison kino kamerası üçün patent aldı Amerikalı ixtiraçı Tomas Edison hərəkətli görüntülərin çəkilməsi üçün hazırlanmış kinetografla bağlı patent aldı. Kinetograf və ona uyğun kinetoskop kinonun ilkin texnologiyalarından hesab olunur. Kinetoskop bugünkü proyektor kimi görüntünü ekrana vermirdi — filmə xüsusi qurğunun içindən fərdi şəkildə baxılırdı. Buna görə hadisəni “ilk film proyektorunun patentləşdirilməsi” adlandırmaq tam dəqiq deyil. 🌍 1907 — İngiltərə–Rusiya sazişi Antantanın formalaşmasını tamamladı Böyük Britaniya ilə Rusiya arasında İngiltərə–Rusiya Konvensiyası imzalandı. Saziş İran, Əfqanıstan və Tibetlə bağlı iki imperiya arasındakı əsas fikir ayrılıqlarını tənzimləyirdi. Fransa–Rusiya ittifaqı və İngiltərə–Fransa yaxınlaşması ilə birlikdə bu razılaşma Üçlü Antantanın formalaşmasını tamamladı. Antanta Birinci Dünya müharibəsinin əsas siyasi-hərbi bloklarından birinə çevrildi. 📻 1920 — Tarixin ilk radio xəbər proqramlarından biri yayımlandı ABŞ-ın Detroit şəhərində “The Detroit News” qəzetinə məxsus 8MK radiostansiyası seçki nəticələri və xəbər bülletenlərini efirdə yayımladı. 31 avqustdakı bu yayım ilk radio xəbər proqramı kimi geniş şəkildə qəbul edilir və radionun kütləvi informasiya vasitəsinə çevrilməsində mühüm mərhələ sayılır. 👑 1997 — Şahzadə Diana Parisdə avtomobil qəzasında həyatını itirdi Britaniya kral ailəsinin ən məşhur simalarından şahzadə Diana Parisdə avtomobil qəzası nəticəsində 36 yaşında həyatını itirdi. Onun ölümü bütün dünyada böyük rezonans doğurdu. Diana humanitar fəaliyyəti, xüsusilə mina qurbanları və HİV/QİÇS xəstələrinə dəstəyi ilə də tanınırdı. 🇦🇿 2012 — Ramil Səfərov Azərbaycana ekstradisiya edildi və əfv olundu Macarıstanda ömürlük həbs cəzası çəkən Azərbaycan vətəndaşı Ramil Səfərov cəzasının qalan hissəsini Azərbaycanda çəkməsi üçün ölkəyə ekstradisiya edildi. Azərbaycana gətirildiyi gün Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə əfv edilərək cəzasının qalan hissəsindən azad olundu. 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅

#TarixdəBuGün 30 avqust 📜 1721 — Böyük Şimal müharibəsi başa çatdı Rusiya ilə İsveç arasında Niştadt sülh müqaviləsi imzalandı və 20 ildən çox davam edən Böyük Şimal müharibəsi başa çatdı. Müharibənin nəticəsində Rusiya Baltik dənizinə çıxışını möhkəmləndirdi və Avropanın əsas siyasi-hərbi güclərindən birinə çevrildi. İsveçin regiondakı dominantlığı isə zəiflədi. ⚛️ 1871 — Nüvə fizikasının “atası” Ernest Rezerford anadan olub Nüvə fizikasının banilərindən britaniyalı alim Ernest Rezerford Yeni Zelandiyada anadan olub. (1871–1937) O, 1908-ci ildə Nobel Kimya Mükafatını qazandı. 1911-ci ildə apardığı məşhur təcrübələr isə atomun böyük hissəsinin boşluqdan ibarət olduğunu və mərkəzində kiçik, müsbət yüklü nüvənin yerləşdiyini göstərdi. 🇹🇷 1922 — Dumlupınarda tarixi qələbə: Türkiyədə Zəfər Günü Mustafa Kamal Paşanın baş komandanlığı altında türk ordusu Dumlupınar döyüşündə yunan ordusu üzərində həlledici qələbə qazandı. 26 avqustda başlayan Böyük Hücumun ən mühüm mərhələsi olan bu qələbədən sonra türk ordusu İzmir istiqamətində irəlilədi və 9 sentyabrda şəhərə daxil oldu. 30 avqust bu gün Türkiyədə Zəfər Bayramı kimi qeyd edilir. 🇦🇿 1930 — Azərbaycanda rayon inzibati sistemi yaradıldı Azərbaycan SSR-də əvvəlki qəza və dairə sistemi ləğv edilərək rayonlara əsaslanan yeni inzibati bölgü tətbiq edildi. Qərarla ölkə ərazisində 63 rayon yaradıldı. Bu sistem sonrakı dəyişikliklərlə birlikdə Azərbaycanın bugünkü inzibati-ərazi quruluşunun formalaşmasına təsir göstərdi. ⚠️ 1941 — Leninqradın mühasirəsi daralmağa başladı Alman qüvvələri Leninqrad ətrafında irəliləyərək şəhərin əsas əlaqə yollarını kəsməyə başladı. Amma Leninqrad blokadasının rəsmi başlanğıcı 8 sentyabr 1941-ci il hesab olunur. Mühasirə 1944-cü ilin yanvarına qədər, təxminən 872 gün davam etdi. 🎙 1946 — Azərbaycan radiosunun tanınmış səsi Qarasim Tağızadə anadan olub Azərbaycanın Xalq artisti və tanınmış radio diktoru Qarasim Tağızadə Beyləqanda anadan olub. (1946–2018) Uzun illər Azərbaycan Radiosunda çalışan Tağızadə ölkənin ən tanınmış diktorlarından biri olub və bir müddət radionun diktorlar şöbəsinə rəhbərlik edib. 💣 1981 — İran prezidenti və baş naziri bombalı hücumda öldürüldü İranın paytaxtı Tehranda hökumət binasında baş verən partlayış nəticəsində Prezident Məhəmməd Əli Rəcai və Baş nazir Məhəmməd Cavad Bahonar həlak oldu. Hadisə 1979-cu il İran inqilabından sonrakı siyasi qarşıdurmaların ən qanlı hücumlarından biri idi. 🇦🇿 1991 — Azərbaycan dövlət müstəqilliyinin bərpasını elan etdi Azərbaycan Ali Sovetinin növbədənkənar sessiyasında dövlət müstəqilliyinin bərpası haqqında Bəyannamə qəbul edildi. Bu qərarın davamı olaraq 18 oktyabr 1991-ci ildə “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı qəbul olundu. Dekabrın 29-da keçirilən referendumda isə əhalinin böyük əksəriyyəti müstəqilliyə səs verdi. ✈️ 1995 — NATO Bosniyada genişmiqyaslı hava əməliyyatına başladı Sarayevo bazarında baş verən ikinci Markale qətliamından sonra NATO Bosniya serblərinin hərbi mövqelərinə qarşı “Deliberate Force” əməliyyatına başladı. Təxminən üç həftə davam edən hava zərbələri Bosniya müharibəsinin son mərhələsinə və tərəflərin danışıqlar masasına gəlməsinə ciddi təsir göstərdi. 🇺🇸 2021 — ABŞ-ın Əfqanıstandakı 20 illik hərbi mövcudluğu başa çatdı ABŞ-ın son hərbi təyyarəsi Kabildən ayrıldı və bununla 2001-ci ildə başlayan Əfqanıstan müharibəsində ABŞ hərbi missiyası rəsmən sona çatdı. Evakuasiya Talibanın Kabulu ələ keçirməsindən iki həftə sonra tamamlandı. Müharibə ABŞ tarixinin ən uzunmüddətli hərbi münaqişəsi kimi yadda qaldı. 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅

📅 29 avqust — Tarixdə bu gün ⚡️ 1831 — Maykl Faradey elektromaqnit induksiyasını kəşf etdi İngilis fiziki Maykl Faradey maqnit sahəsinin dəyişməsi nəticəsində elektrik cərəyanının yarana bildiyini sübut edərək elektromaqnit induksiyasını kəşf etdi. Bu kəşf müasir elektrik generatorlarının və transformatorların işləmə prinsipinin əsasını qoydu və elektrik enerjisinin genişmiqyaslı istehsalına yol açdı. ☢️ 1949 — SSRİ ilk atom bombasını sınaqdan keçirdi Sovet İttifaqı Qazaxıstandakı Semipalatinsk poliqonunda RDS-1 adlı ilk atom bombasını uğurla sınaqdan keçirdi. Bununla ABŞ-ın nüvə silahı üzərindəki monopoliyası sona çatdı və Soyuq müharibənin nüvə silahlanması yarışında yeni mərhələ başladı. 🎤 1958 — “Popun kralı” Maykl Cekson anadan olub Dünya şöhrətli amerikalı müğənni Maykl Cekson İndiana ştatında anadan olub. (1958–2009) “Billie Jean”, “Beat It”, “Bad” kimi hitləri ilə pop musiqisinin ən böyük simalarından birinə çevrilib. 1982-ci ildə çıxan “Thriller” bütün zamanların ən çox satılan albomlarından biri hesab olunur. 🇦🇿 1960 — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Mustafayev anadan olub Tanınmış telejurnalist, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Mustafayev Bakıda anadan olub. (1960–1992) Birinci Qarabağ müharibəsinin ən ağır döyüşlərini lentə alan jurnalist xüsusilə Xocalı qətliamından çəkdiyi görüntülərlə faciənin dünyaya çatdırılmasında mühüm rol oynayıb. 1992-ci il iyunun 15-də Ağdamın Naxçıvanik kəndi yaxınlığında çəkiliş zamanı həlak olub. 🇦🇿 1993 — Prezident Əbülfəz Elçibəyə etimad referendumu keçirildi Azərbaycanda Prezident Əbülfəz Elçibəyə etimad məsələsi üzrə ümumxalq səsverməsi keçirildi. Rəsmi nəticələrə əsasən, referendum iştirakçılarının 97,5%-i Elçibəyə etimadsızlıq göstərdi. Bundan sonra növbədənkənar prezident seçkiləri təyin edildi və 3 oktyabr 1993-cü ildə Heydər Əliyev prezident seçildi. 📺 2005 — Azərbaycanda İctimai Televiziya yayıma başladı Azərbaycanda İctimai Televiziya (İTV) ilk dəfə efirə çıxaraq fəaliyyətə başladı. Kanal ictimai yayım prinsipləri əsasında yaradıldı və sonrakı illərdə Azərbaycanın əsas ümumrespublika televiziya kanallarından birinə çevrildi. 📀 1997 — Netflix yaradıldı Amerikalı sahibkarlar Reed Hastings və Marc Randolph Netflix-i təsis etdilər. Şirkət fəaliyyətə internet üzərindən DVD kirayəsi xidməti kimi başladı. Daha sonra striminqə keçərək qlobal kino və televiziya sənayesini dəyişdirən platformalardan birinə çevrildi.

#TarixdəBuGün 28 avqust 📚 1749 — “Faust”un müəllifi Höte anadan olub Alman ədəbiyyatının ən böyük simalarından Yohann Volfqanq fon Höte anadan olub. (1749–1832) Şair, dramaturq və mütəfəkkir olan Hötenin “Faust” əsəri dünya ədəbiyyatının klassik nümunələrindən sayılır. “Gənc Verterin iztirabları” isə onu hələ gənc yaşlarında Avropada məşhurlaşdırmışdı. 🇦🇿 1918 — Azərbaycan dili məktəblərin əsas tədris dilinə çevrildi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti məktəblərin milliləşdirilməsi haqqında qərar qəbul edib. İbtidai məktəblərdə təhsil Azərbaycan dilində aparılmalı, rusdilli siniflərdə isə Azərbaycan dili məcburi fənn kimi tədris edilməli idi. Müəllim çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün müxtəlif şəhərlərdə pedaqoji kurslar açılıb, Qori Müəllimlər Seminariyasının Azərbaycan şöbəsi isə Qazaxa köçürülüb. 🏦 1919 — Azərbaycan Dövlət Bankının yaradılması haqqında qanun qəbul edildi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti Azərbaycan Dövlət Bankının yaradılması barədə qanun qəbul edib. Ölkənin müstəqil maliyyə sisteminin qurulması üçün mühüm addım olan bank həmin ilin 30 sentyabrında fəaliyyətə başlayıb və pul-kredit sisteminin mərkəzi qurumuna çevrilib. ✍️ 1935 — “İtkin gəlin”in müəllifi Əlibala Hacızadə anadan olub Azərbaycan yazıçısı Əlibala Hacızadə anadan olub. (1935–2009) O, xüsusilə “İtkin gəlin”, “Əfsanəsiz illər”, “Ayrılığın sonu yoxmuş”, “Təyyarə kölgəsi” kimi əsərləri ilə geniş oxucu auditoriyası qazanıb. Yazıçı həmçinin fars dilindən bədii və elmi əsərlərin tərcüməsi ilə məşğul olub. 🕯 1992 — Ballıqaya qətliamı baş verdi Laçının işğalından sonra Goranboy rayonunun Ballıqaya ərazisində müvəqqəti məskunlaşmış məcburi köçkünlərə gecə saatlarında silahlı hücum edilib. Hücum nəticəsində 24 dinc sakin, o cümlədən uşaqlar qətlə yetirilib, bir neçə nəfər yaralanıb. Hadisə Birinci Qarabağ müharibəsinin dinc əhaliyə qarşı ən ağır hücumlarından biri kimi yadda qalıb. 🏢 2007 — Bakıda 16 mərtəbəli bina çökdü: 25 nəfər həyatını itirdi Bakının M.Muxtarov küçəsində tikilməkdə olan 16 mərtəbəli bina qəfil çöküb. Dağıntılar altında qalanlardan 25 nəfər həyatını itirib. Hadisə Bakıda tikinti təhlükəsizliyi ilə bağlı ən ağır faciələrdən biri oldu. ⛓️ 1833 — Britaniya imperiyasında köləliyin ləğvinə yol açan qanun qəbul edildi Britaniya Parlamenti Slavery Abolition Act qanununu qəbul edib. Qanun Britaniya imperiyasının böyük hissəsində köləliyin ləğv edilməsini nəzərdə tuturdu. Qanun 1834-cü ildə qüvvəyə mindi və yüz minlərlə kölə edilmiş insanın hüquqi azadlığına yol açdı. Bununla belə, keçid dövründə “apprenticeship” sistemi azadlığı bir müddət məhdudlaşdırdı. 🥤 1898 — “Brad’s Drink” yeni ad aldı: Pepsi-Cola Amerikalı əczaçı Caleb Bradham hazırladığı “Brad’s Drink” içkisini “Pepsi-Cola” adı ilə təqdim etməyə başladı. Şimali Karolinadakı kiçik aptekdə satılan içki sonradan dünyanın ən tanınmış qazlı içkilərindən birinə çevrildi. 🚗 1937 — Dünyanın ən böyük avtomobil istehsalçılarından Toyota yaradıldı Yaponiyada Toyota Motor Company rəsmi olaraq yaradıldı. Şirkət əvvəlcə Toyoda Automatic Loom Works-un avtomobil bölməsi kimi fəaliyyət göstərirdi. Sonrakı onilliklərdə Toyota qlobal avtomobil sənayesinin aparıcı şirkətlərindən birinə çevrildi və Toyota Production System istehsalın idarə edilməsində dünyada nümunə oldu. ✊🏿 1963 — Martin Lüter Kinq “Bir xəyalım var” nitqini söylədi ABŞ-da vətəndaş hüquqları hərəkatının lideri Martin Lüter Kinq Vaşinqtondakı Linkoln Memorialının qarşısında tarixi “I Have a Dream” nitqini söylədi. Vaşinqton yürüşünə 200 mindən çox insan qatılmışdı. Nitq ABŞ-da irqi ayrı-seçkiliyə qarşı mübarizənin ən güclü simvollarından birinə çevrildi. ✈️ 1988 — Aviaşou faciəsi: təyyarələr tamaşaçıların üzərinə düşdü Almaniyanın Ramşteyn aviabazasında keçirilən aviaşou zamanı İtaliya akrobatika komandasının üç təyyarəsi havada toqquşub. Təyyarələrdən biri tamaşaçıların olduğu əraziyə düşüb. Faciə nəticəsində 70 nəfər həlak olub, yüzlərlə insan yaralanıb. 💔 1996 — Şahzadə Çarlz və Diana rəsmən boşandılar Uels şahzadəsi Çarlz və şahzadə Diananın 15 illik evliliyi rəsmi boşanma qərarı ilə başa çatdı. Onların 1981-ci ildəki toyu dünyada yüz milyonlarla insan tərəfindən izlənilmişdi. Boşanmadan cəmi bir il sonra — 31 avqust 1997-ci ildə Diana Parisdə avtomobil qəzasında həyatını itirdi. 🇹🇷 2014 — Rəcəb Tayyib Ərdoğan Türkiyə Prezidenti kimi vəzifəyə başladı Türkiyənin siyasi lideri Rəcəb Tayyib Ərdoğan TBMM-də and içərək ölkənin 12-ci prezidenti kimi fəaliyyətə başladı. Ərdoğan Türkiyə tarixində xalqın birbaşa səsverməsi ilə seçilən ilk prezident oldu. Bundan əvvəl 2003–2014-cü illərdə ölkənin Baş naziri vəzifəsində çalışmışdı. 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅

Sabah klubunun Çempionlar Liqasındakı rəqibləri: 🏠 Barcelona (ev) ✈️ Arsenal (səfər) 🏠 B.Dortmund (ev) ✈️ Man. united ( 🏠 Napoli ✈️ Villareal 🏠 Slavia Praha ✈️ Viking

🕌 1942 — “Qurani-Kərim”in Azərbaycan dilinə tərcüməçilərindən Vasim Məmmədəliyev anadan olub Görkəmli ərəbşünas alim, akademik Vasim Məmmədəliyev Bakıda anadan olub. (1942–2019) O, ərəb dili və İslamşünaslıq sahəsində Azərbaycanın aparıcı alimlərindən biri olub. Akademik Ziya Bünyadovla birlikdə hazırladığı “Qurani-Kərim”in Azərbaycan dilinə tərcüməsi onun ən tanınmış elmi fəaliyyətlərindən biridir. “Ərəb dilçiliyi” və “Quran və elm” daxil olmaqla çoxsaylı elmi əsərlərin müəllifidir. 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅

#TarixdəBuGün 27 avqust 🇦🇿 1991 — Bakının Lenin meydanı “Azadlıq meydanı” adlandırıldı Bakı Şəhəri Xalq Deputatları Sovetinin qərarı ilə şəhərin mərkəzi meydanında yerləşən Leninin heykəli söküldü, meydanın adı isə dəyişdirilərək “Azadlıq meydanı” oldu. Bu hadisə SSRİ-nin dağılması ərəfəsində Azərbaycanda sovet simvollarından imtinanın və müstəqillik prosesinin sürətlənməsinin simvolik hadisələrindən biri idi. Cəmi bir neçə həftə əvvəl — 30 avqust 1991-ci ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyinin bərpası haqqında Bəyannamə qəbul etdi. 🇦🇿 1991 — Naxçıvanda Kommunist Partiyasının fəaliyyəti dayandırıldı Naxçıvan Ali Məclisinin fövqəladə sessiyasında muxtar respublika ərazisində Sov.İKP və komsomol təşkilatlarının fəaliyyətinin dayandırılması, onların əmlakının milliləşdirilməsi barədə qərar qəbul edildi. Ali Məclis həmçinin SSRİ rəhbəri Mixail Qorbaçovu devirməyə yönəlmiş və bir neçə gün əvvəl Moskvada uğursuzluğa düçar olmuş “Avqust qiyamı”nı pisləyən bəyanat qəbul etdi. Hadisələr SSRİ-nin süqutuna doğru getdiyi bir vaxtda Naxçıvanda sovet siyasi strukturlarından uzaqlaşmanın mühüm addımlarından idi. 🎬 1998 — “Dədə Qorqud”un rejissoru Tofiq Tağızadə vəfat edib Azərbaycanın Xalq artisti, görkəmli kinorejissor Tofiq Tağızadə 79 yaşında vəfat edib. (1919–1998) Təxminən 40 illik kino fəaliyyəti ərzində “Uzaq sahillərdə”, “Görüş”, “Əsl dost”, “Arşın mal alan” və “Dədə Qorqud” daxil olmaqla Azərbaycan kinosunun klassikasına çevrilmiş filmlərə quruluş verib. Xüsusilə 1975-ci ildə çəkdiyi “Dədə Qorqud” filmi Azərbaycan kino tarixinin ən məşhur tarixi ekran əsərlərindən birinə çevrilib. 🧠 1770 — Alman fəlsəfəsinin nəhənglərindən Hegel anadan olub Alman filosofu Georq Vilhelm Fridrix Hegel Ştutqartda anadan olub. (1770–1831) Hegel XIX əsr fəlsəfəsinin ən təsirli simalarından biri hesab olunur. Onun dialektika, tarix, dövlət və azadlıq haqqında fikirləri sonrakı dövrdə Karl Marksdan tutmuş ekzistensialistlərə qədər çoxsaylı filosof və siyasi nəzəriyyəçilərə təsir göstərib. “Ruhun fenomenologiyası” və “Məntiq elmi” onun ən məşhur əsərlərindəndir. 📚 1871 — “Amerika faciəsi”nin müəllifi Teodor Drayzer anadan olub Amerika ədəbiyyatının tanınmış realist yazıçısı Teodor Drayzer anadan olub. (1871–1945 İlk romanı “Kerri bacı” əvvəlcə ABŞ-da ciddi uğur qazanmasa da, sonradan beynəlxalq səviyyədə məşhurlaşdı. Drayzer daha sonra “Cenni Gerhardt”, “Maliyyəçi”, “Titan” və ən məşhur əsərlərindən olan “Amerika faciəsi”ni yazdı. Əsərlərində əsasən varlanmaq arzusu, sosial bərabərsizlik və Amerika cəmiyyətində uğurun bədəli kimi mövzulara toxunurdu. ⚔️ 1896 — Tarixin ən qısa müharibəsi cəmi 38–40 dəqiqə çəkdi Böyük Britaniya ilə Zanzibar Sultanlığı arasında İngiltərə–Zanzibar müharibəsi başladı — və təxminən 40 dəqiqə sonra başa çatdı. Sultan Xalid ibn Bərğaş Britaniyanın razılığı olmadan hakimiyyəti ələ keçirdikdən sonra London onun taxtdan çəkilməsini tələb etdi. Ultimatum rədd ediləndə Britaniya hərbi gəmiləri səhər saat 9-da sultanın sarayını atəşə tutdu. Qısa müddət sonra saray dağıdıldı, sultanın qüvvələri təslim oldu və Xalid qaçdı. Hadisə qeydə alınmış tarixdə ən qısa müharibə kimi tanınır. 📖 1955 — “Ginnesin Rekordlar Kitabı” ilk dəfə nəşr edildi Dünyanın ən məşhur rekord nəşrlərindən biri olan “Guinness Book of Records” Böyük Britaniyada ilk dəfə çap olundu. Kitabın yaranmasının arxasında maraqlı fikir dayanırdı: Guinness pivə zavodunun rəhbəri Hyu Biver insanların barlarda “ən sürətli quş hansıdır?” kimi mübahisələrinə etibarlı cavab verəcək kitabın faydalı olacağını düşünmüşdü. İlk nəşr böyük uğur qazandı və Guinness World Records sonradan qlobal fenomenə çevrildi. 🇹🇷 1922 — Türk ordusu Afyonu geri aldı Mustafa Kamal Paşanın rəhbərliyi ilə 26 avqustda başlayan Böyük Hücumun ikinci günündə türk qüvvələri Afyonkarahisarı yunan ordusundan geri aldı. Əməliyyat sürətlə davam etdi və 30 avqust Başkomandanlıq Meydan Müharibəsində yunan ordusunun əsas qüvvələri məğlub edildi. Ardınca türk ordusu qərbə doğru irəliləyərək sentyabrın 9-da İzmirə daxil oldu. Böyük Hücum Türkiyə Qurtuluş Müharibəsinin həlledici hərbi mərhələsi oldu.

👶 Azərbaycanda doğum sayı 10 ildə 42% azalıb Belə ki illik doğum sayı 100 minin altına düşüb. 2015-ci ildə 166,2 min uşaq doğulmuşdusa, 2025-ci ildə bu rəqəm 95,9 minə enib. 📉 Beləliklə, cəmi 10 ildə doğum sayı 70 mindən çox və ya 42,3% azalıb. 🔴 Spektator ✅

#TarixdəBuGün 26 avqust 🇦🇿 26 avqust — Beynəlxalq Azərbaycan Muğamı və Musiqisi Günüdür 2010-cu ildə Kanadanın Niaqara şəhərinin meriyası və Beynəlxalq Niaqara Musiqi Festivalının rəhbərliyinin qərarı ilə 26 avqust Beynəlxalq Azərbaycan Muğamı və Musiqisi Günü elan edilib. Azərbaycan muğamı xalqın çoxəsrlik musiqi mədəniyyətinin əsas sütunlarından biridir. Azərbaycan muğamı 2003-cü ildə UNESCO tərəfindən Bəşəriyyətin Şifahi və Qeyri-Maddi İrsinin Şah Əsəri elan edilib, 2008-ci ildə isə UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib. ⚔️ 1071 — Malazgird döyüşündə Səlcuqlar Bizans üzərində tarixi qələbə qazanıb Səlcuq sultanı Alp Arslanın rəhbərlik etdiyi ordu ilə Bizans imperatoru IV Roman Diogenin qüvvələri Malazgird yaxınlığında qarşılaşıb. Döyüş Səlcuqların həlledici qələbəsi ilə başa çatıb, Bizans imperatoru isə əsir götürülüb. Malazgird qələbəsi Anadolunun türkləşməsi prosesində dönüş nöqtələrindən biri hesab edilir və sonrakı dövrdə türk tayfalarının Anadoluya geniş şəkildə yerləşməsinə yol açıb. ⚔️ 1918 — Qafqaz İslam Ordusunun Bakının azad edilməsi uğrunda döyüşləri davam edib 1918-ci ilin avqustunda Nuru Paşanın komandanlığı altında Azərbaycan və Osmanlı qüvvələrindən təşkil olunmuş Qafqaz İslam Ordusu Bakını nəzarətə götürmək uğrunda hərbi əməliyyatlar aparırdı. Şəhərdəki qüvvələr isə əsasən Sentrokaspi Diktaturasına bağlı hərbi hissələr, erməni daşnak dəstələri və Bakıya göndərilmiş Britaniya qüvvələrindən ibarət idi. Avqustun sonlarında Bakı ətrafında döyüşlər daha da şiddətləndi. Qafqaz İslam Ordusunun 14–15 sentyabr 1918-ci ildə həyata keçirdiyi həlledici hücum nəticəsində Bakı azad edildi və sentyabrın 17-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti Gəncədən Bakıya köçdü. 🇹🇷 1922 — Mustafa Kamal Paşanın rəhbərliyi ilə Böyük Hücum başlayıb Türkiyə Qurtuluş Müharibəsinin həlledici mərhələsi olan Böyük Hücum (Büyük Taarruz) 26 avqust səhər saatlarında başlayıb. Mustafa Kamal Paşanın baş komandanlığı altında türk ordusu Afyon istiqamətində yunan qüvvələrinə qarşı genişmiqyaslı hücuma keçib. Bir neçə gün sonra 30 avqust Başkomandanlıq Meydan Müharibəsində əsas yunan qüvvələri məğlubiyyətə uğradılıb. Mustafa Kamalın məşhur “Ordular, ilk hədəfiniz Aralıq dənizidir. İrəli!” əmri ilə hücum davam etdirilib və sentyabrın 9-da türk ordusu İzmirə daxil olub. Böyük Hücum Türkiyə Qurtuluş Müharibəsinin hərbi nəticəsini faktiki olaraq müəyyənləşdirən əməliyyat oldu. 🇦🇿 1892 — Cənubi Azərbaycan Milli Hökumətinin lideri Seyid Cəfər Pişəvəri anadan olub Azərbaycanlı siyasi xadim, jurnalist və Cənubi Azərbaycandakı milli hərəkatın lideri Seyid Cəfər Pişəvəri anadan olub. Pişəvəri 1945-ci ildə Azərbaycan Demokrat Firqəsinin yaradılmasına rəhbərlik edib. Həmin ilin dekabrında Təbrizdə qurulan Azərbaycan Milli Hökumətinin baş naziri olub. Milli hökumət dövründə Azərbaycan türkcəsinin rəsmi istifadəsi genişləndirilib, ana dilində təhsil, torpaq islahatı və digər sosial-siyasi dəyişikliklər həyata keçirilib. İran ordusunun 1946-cı ildə bölgəyə daxil olmasından sonra hərəkat süqut edib və Pişəvəri Sovet Azərbaycanına keçib. O, 1947-ci ildə avtomobil qəzasından sonra vəfat edib. (1892–1947) 🎖 1938 — Azərbaycanın görkəmli sərkərdəsi Cəmşid Naxçıvanski repressiya qurbanı olub Azərbaycanın ilk milli hərbi komandirlərindən Cəmşid Naxçıvanski sovet repressiyaları dövründə güllələnib. Naxçıvanski Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunda xidmət etmiş, sonradan Azərbaycan atıcı diviziyasının komandiri olmuşdu. O, həmçinin Moskvadakı Frunze adına Hərbi Akademiyada müəllim kimi fəaliyyət göstərib. 1930-cu illərin Stalin repressiyaları zamanı həbs edilərək antisovet fəaliyyətdə ittiham olunub və 1938-ci ildə edam edilib. Sonradan ona qarşı irəli sürülmüş ittihamların əsassız olduğu qəbul edilərək 1956-cı ildə bəraət verilib. (1895–1938) 📺 1936 — BBC televiziya yayımının inkişafında yeni mərhələyə keçib 1936-cı il Britaniyada televiziya tarixinin mühüm dövrü idi. Lakin BBC-nin dünyada ilk müntəzəm yüksək dəqiqlikli televiziya xidmətinin rəsmi başlanğıcı 2 noyabr 1936-cı il hesab olunur. Buna görə 26 avqust tarixini “BBC ilk televiziya yayımına başladı” kimi təqdim etmək dəqiq olmaz. 🇦🇿 1964 — Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva anadan olub Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva Bakıda anadan olub. 1988-ci ildə İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1995-ci ildə Azərbaycan Mədəniyyət Fondunu yaradıb, 2004-cü ildən isə Heydər Əliyev Fonduna rəhbərlik edir. Onun rəhbərliyi ilə Fond təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və sosial sahələrdə geniş layihələr həyata keçirib. Ölkənin müxtəlif bölgələrində yüzlərlə məktəb tikilib və yenilənib, uşaq evləri və internatlar müasirləşdirilib, səhiyyə və xeyriyyə proqramları reallaşdırılıb. Eyni zamanda, Azərbaycan muğamının, xalçaçılığının və digər mədəni irs nümunələrinin dünyada tanıdılması, eləcə də Azərbaycanda və xaricdə tarixi-mədəni abidələrin bərpası istiqamətində layihələr həyata keçirilib. Mehriban Əliyeva 2004-cü ildə UNESCO-nun, 2006-cı ildə ISESCO-nun xoşməramlı səfiri olub. 2017-ci il fevralın 21-də Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti təyin edilib. 🕌 1949 — Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Allahşükür Paşazadə anadan olub Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə anadan olub. O, 1980-ci ildən Qafqaz müsəlmanlarının dini rəhbəri kimi fəaliyyət göstərir və Azərbaycanda dinlərarası dialoq, dini tolerantlıq və müxtəlif dini icmalar arasında münasibətlər sahəsində uzunmüddətli fəaliyyəti ilə tanınır. 🎬 2003 — Azərbaycan kinosunun görkəmli aktyoru Həsən Məmmədov vəfat edib Azərbaycanın Xalq artisti Həsən Məmmədov 65 yaşında vəfat edib. Aktyor Azərbaycan kinosunun ən tanınmış simalarından biri olub. “Yeddi oğul istərəm”də Bəxtiyar, “Gün keçdi”də Oqtay, “Axırıncı aşırım”da Abbasqulu bəy, “Arşın mal alan”da Əsgər, “İstintaq”da Murad kimi obrazları Azərbaycan kino tarixinin klassik rolları sırasına daxildir. (1938–2003) 🏛 2014 — Xalça formasında tikilən Azərbaycan Xalça Muzeyinin yeni binası açılıb Bakıda Dənizkənarı Milli Park ərazisində Azərbaycan Xalça Muzeyinin yeni binasının açılışı keçirilib. Binanın ən diqqətçəkən xüsusiyyəti onun bükülmüş xalça formasında layihələndirilməsidir. Layihənin müəllifi avstriyalı memar Franz Janzdır. Muzeydə Azərbaycan xalçaçılıq məktəblərinə aid xalçalarla yanaşı, xalça məmulatları, tikmə, metal, keramika, zərgərlik və digər dekorativ-tətbiqi sənət nümunələri qorunur. 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅

🇦🇿 Sabah Çempionlar Liqasının əsas mərhələsində!

“Fitch”: SOFAZ 2024-2026-cı illərdə ən böyük qızıl alıcılarından biri olub. 🔴 Spektator ✅

#TarixdəBuGün 25 avqust 1530 — Rusiyanın ilk çarı IV İvan Qroznı anadan olub Rusiya tarixinin ən ziddiyyətli hökmdarlarından biri IV İvan, daha çox İvan Qroznı kimi tanınan hökmdar anadan olub. O, 1547-ci ildə özünü “Bütün Rusiyanın çarı” elan etdirərək bu titulu rəsmi şəkildə daşıyan ilk Moskva hökmdarı olub. Onun hakimiyyəti dövründə Rusiya ərazisini xeyli genişləndirərək Kazan və Həştərxan xanlıqlarını ələ keçirib, bununla da Volqa hövzəsində mövqelərini gücləndirib və Xəzər istiqamətində irəliləyib. Lakin İvan Qroznının hakimiyyəti eyni zamanda “opriçnina”, kütləvi repressiyalar, edamlar və siyasi terrorla yadda qalıb. Onun dövründə Novqorodda həyata keçirilən qırğın Rusiya tarixinin ən qanlı daxili repressiyalarından biri hesab olunur. (1530–1584) 1830 — Belçika inqilabı başlayıb Brüsseldə baş verən iğtişaşlarla Belçikanın Niderland Birləşmiş Krallığından ayrılması prosesi başlayıb. Hadisələrin başlanmasına maraqlı şəkildə bir opera tamaşası da təkan vermişdi. Brüsseldə nümayiş etdirilən “La Muette de Portici” operasından sonra tamaşaçıların bir hissəsi küçələrə çıxaraq hökumət əleyhinə etirazlara qoşulmuşdu. Üsyan qısa müddətdə genişləndi və həmin ilin oktyabrında Belçika müstəqilliyini elan etdi. 1831-ci ildə I Leopold Belçikanın ilk kralı oldu və ölkə konstitusiyalı monarxiya kimi formalaşdı. 1900 — Qərb fəlsəfəsinin ən təsirli simalarından Fridrix Nitsşe vəfat edib Məşhur alman filosofu və klassik filoloq Fridrix Nitsşe 55 yaşında Veymarda vəfat edib. Nitsşe ənənəvi əxlaq, din, həqiqət və insan təbiəti haqqında mövcud təsəvvürləri kəskin şəkildə sorğulayan filosoflardan biri olub. “Belə dedi Zərdüşt”, “Xeyir və şərin fövqündə”, “Əxlaqın genealogiyası” onun ən məşhur əsərlərindəndir. Onun “fövqəlinsan”, “hakimiyyət iradəsi” və “Tanrı öldü” kimi ideyaları sonrakı fəlsəfə, ədəbiyyat, psixologiya və incəsənətə böyük təsir göstərib. Nitsşenin əsərləri XX əsrin ekzistensializm və postmodern fəlsəfəsinin formalaşmasına da təsir edən mühüm mənbələrdən olub. (1844–1900) 1915 — Azərbaycanın Əməkdar memarı Tahir Abdullayev anadan olub Azərbaycanın Əməkdar memarı Tahir Abdullayev anadan olub. O, uzun illər Azərbaycan memarlığının inkişafında və şəhərsalma sahəsində fəaliyyət göstərib. Tahir Abdullayev həm memarlıq fəaliyyəti, həm də memarlıq irsinin öyrənilməsi və gələcək mütəxəssislərin hazırlanmasındakı xidmətləri ilə tanınıb. (1915–2004) 1926 — Azərbaycanın Xalq rəssamı Xalidə Səfərova anadan olub Azərbaycanın Xalq rəssamı Xalidə Səfərova Gəncədə anadan olub. Rəssam yaradıcılığında xüsusilə mənzərə, natürmort, portret və kitab illüstrasiyalarına geniş yer verib. “Dağ çayı”, “Aşıq Qərib”, “Çövkən oyunu”, “Payız bağında” onun tanınmış əsərləri sırasındadır. Xalidə Səfərova Azərbaycan təsviri sənətində qadın rəssamların görkəmli nümayəndələrindən biri hesab olunur. (1926–2005) 1930 — Ceyms Bond obrazının əfsanəvi aktyoru Şon Konneri anadan olub. Şotlandiyalı “Oskar” mükafatlı aktyor Şon Konneri Edinburqda anadan olub. Konneriyə dünya şöhrəti qazandıran rol Ceyms Bond olub. O, 1962-ci ildə “Dr. No” filmi ilə böyük ekranda agent 007-ni canlandıran ilk aktyor oldu və ümumilikdə yeddi filmdə Bond rolunu oynadı. Lakin karyerası yalnız Ceyms Bondla məhdudlaşmadı. “The Untouchables”, “Indiana Jones and the Last Crusade”, “The Hunt for Red October” və “The Rock” kimi filmlərdə də məşhur rollar yaradıb. “The Untouchables” filmindəki roluna görə 1988-ci ildə ən yaxşı ikinci plan aktyoru üzrə “Oskar” qazanıb. (1930–2020) 1935 — Azərbaycanın Xalq şairi Fikrət Qoca anadan olub Azərbaycanın Xalq şairi və Dövlət mükafatı laureatı Fikrət Qoca anadan olub. O, xüsusilə 1960-cı illərdən Azərbaycan poeziyasına yeni poetik üslub və müasir düşüncə gətirən ədəbi nəslin görkəmli nümayəndələrindən biri olub. Şairin yaradıcılığında insan, zaman, azadlıq, vətən və mənəvi dəyərlər əsas mövzular sırasında yer alıb. Onun sözlərinə çoxsaylı mahnılar bəstələnib. Fikrət Qoca uzun illər Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin rəhbərliyində fəaliyyət göstərib. 2016-cı ildə “Seçilmiş əsərləri” oncildliyinə görə Azərbaycan Respublikasının Dövlət mükafatına layiq görülüb. 2025-ci ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Fikrət Qocanın 90 illiyi dövlət səviyyəsində qeyd edilib. 1944 — Paris nasist işğalından azad edilib İkinci Dünya müharibəsi zamanı təxminən dörd il Almaniya işğalı altında qalan Paris azad edilib. Normandiya əməliyyatından sonra Fransada sürətlə irəliləyən Müttəfiq qüvvələri fonunda Parisdə Fransa Müqavimət Hərəkatı üsyana başlamışdı. General Filipp Leklerkin 2-ci Fransa Zirehli Diviziyası və ABŞ qüvvələri şəhərə daxil oldu. 25 avqustda Parisdəki Almaniya qarnizonunun komandiri general Ditrix fon Xoltits təslim oldu. Ertəsi gün Şarl de Qoll Parisdə Yelisey çölləri boyunca tarixi yürüşünü həyata keçirdi. Paris şəhərinin böyük dağıntılardan xilas olması İkinci Dünya müharibəsinin ən simvolik hadisələrindən birinə çevrildi. 1944 — Tatar xalqının qəhrəman şairi Musa Cəlil edam edilib Tanınmış tatar şairi, antifaşist və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Musa Cəlil nasist Almaniyası tərəfindən Berlində edam edilib. İkinci Dünya müharibəsi zamanı almanlara əsir düşən Cəlil əsirlikdə olarkən gizli antifaşist fəaliyyət göstərib. Nasistlərə qarşı müqavimət təşkil etdiyi müəyyən edildikdən sonra həbs olunub və Plötzensee həbsxanasında gilyotinlə edam edilib. Həbsxanada yazdığı şeirlər sonradan “Moabit dəftəri” adı ilə məşhurlaşıb. Ölümündən sonra, 1956-cı ildə ona Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilib. (1906–1944) 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅

#GününSitatı “Ən dəyərli lüks zamandır” — Padma Lakshmi Aparıcı və yazıçı

#TarixdəBuGün 24 avqust 79 — Vezüv püskürməsi Pompeyi tarixə gömdü Ənənəvi tarixləndirməyə görə, Vezüv vulkanının güclü püskürməsi Roma imperiyasının Pompey, Herkulanum və Stabiya kimi yaşayış məntəqələrini vulkan külü və piroklastik materialların altında qoyub. Minlərlə insanın həyatını itirdiyi fəlakət barədə əsas yazılı məlumat Kiçik Plininin məktublarından gəlib. Pompeyin qalın kül təbəqəsi altında qalması şəhərin binalarının, küçələrinin, freskalarının və gündəlik həyat izlərinin əsrlərlə qorunmasına şərait yaradıb. XVIII əsrdə sistemli qazıntılar başladıqdan sonra Pompey Qədim Roma həyatının öyrənilməsi üçün dünyanın ən mühüm arxeoloji məkanlarından birinə çevrilib. 1572 — Fransada “Varfolomey gecəsi” qırğını başlayıb Fransada katoliklərlə protestant hugenotlar arasında uzun sürən dini qarşıdurma Parisdə kütləvi qırğına çevrilib. Hadisələr Müqəddəs Varfolomey günü ərəfəsində, avqustun 23-dən 24-nə keçən gecə başlayıb. Qırğın əvvəlcə Parisdə protestant liderlərini hədəfə alsa da, daha sonra digər şəhərlərə yayılıb və həftələrlə davam edib. Ölənlərin dəqiq sayı məlum deyil; müxtəlif tarixi hesablamalarda bir neçə mindən on minlərlə insana qədər rəqəmlər göstərilir. Buna görə “30 min nəfər”i dəqiq rəqəm kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Hadisə XVI əsrdə Fransanı sarsıdan dini müharibələrin ən qanlı epizodlarından biri kimi tarixə düşüb. “Varfolomey gecəsi” ifadəsi sonradan bir çox dillərdə kütləvi və amansız qırğının simvoluna çevrilib. 1578 — Osmanlı–Səfəvi müharibəsinin yeni mərhələsi başlayıb Osmanlı və Səfəvi dövlətləri arasında 1555-ci il Amasya sülhündən sonra yaranmış nisbi sakitlik pozulub və 1578–1590-cı illər müharibəsi başlayıb. Osmanlı ordusu Çıldır döyüşündə Səfəvi qüvvələrini məğlub etdikdən sonra Cənubi Qafqaz istiqamətində irəliləyərək Tiflisə daxil olub. Müharibə sonrakı illərdə Azərbaycan ərazilərinə də yayılıb. Qarşıdurma 1590-cı ildə İstanbul müqaviləsi ilə başa çatdı və Səfəvilər Azərbaycan və Cənubi Qafqazdakı geniş ərazilər üzərində nəzarəti müvəqqəti olaraq Osmanlı dövlətinə verməli oldular. 1814 — Britaniya ordusu Vaşinqtonu ələ keçirərək Ağ Evi yandırıb ABŞ ilə Böyük Britaniya arasında gedən 1812-ci il müharibəsi zamanı Britaniya qüvvələri Bladensburg döyüşündə amerikalıları məğlub etdikdən sonra Vaşinqtona daxil olub. Britaniya əsgərləri Ağ Ev, Kapitoli və digər dövlət binalarını yandırıblar. Prezident Ceyms Medison və hökumət rəsmiləri şəhəri tərk etmək məcburiyyətində qalıblar. Bu hadisə ABŞ tarixində xarici hərbi qüvvələrin ölkənin paytaxtını ələ keçirərək əsas dövlət binalarını yandırdığı ən məşhur hadisədir. Ağ Ev sonradan bərpa edilib. 1923 — Lozannadan sonra işğalçı qüvvələrin İstanbuldan çıxarılması prosesi başlayıb 24 iyul 1923-cü ildə imzalanmış Lozanna Sülh Müqaviləsinin qüvvəyə minməsindən sonra Antanta qüvvələrinin İstanbuldan çıxarılması prosesi başlayıb. Birinci Dünya müharibəsindən sonra 1918-ci ildən faktiki nəzarət, 1920-ci ildən isə rəsmi işğal altında olan İstanbuldan Britaniya, Fransa və İtaliya qüvvələri mərhələli şəkildə çəkilib. Son xarici qoşunlar 2 oktyabr 1923-cü ildə şəhəri tərk edib, 6 oktyabrda isə türk ordusu İstanbula daxil olub. Bu səbəbdən Türkiyədə 6 oktyabr İstanbulun Qurtuluşu Günü kimi qeyd edilir. 1949 — NATO-nun təsis müqaviləsi qüvvəyə minib Vaşinqtonda 4 aprel 1949-cu ildə imzalanmış Şimali Atlantika Müqaviləsi 24 avqustda qüvvəyə minib və NATO hüquqi baxımdan fəaliyyətə başlayıb. Təşkilatın əsasını müqavilənin məşhur 5-ci maddəsi təşkil edir: üzv dövlətlərdən birinə silahlı hücum bütün üzvlərə hücum kimi qiymətləndirilir. NATO ilkin olaraq 12 dövlət tərəfindən yaradılmışdı. Soyuq müharibədən sonra genişlənən alyansın hazırda 32 üzvü var. 1950 — “Sehrli xalça” əməliyyatı ilə təxminən 49 min Yəmən yəhudisi İsrailə köçürülüb 1949–1950-ci illərdə həyata keçirilən “Sehrli xalça” əməliyyatı — Operation Magic Carpet çərçivəsində Yəmən və Ədəndən on minlərlə yəhudi hava yolu ilə İsrailə aparılıb. Əməliyyatın sonunda təxminən 49 min nəfər İsrailə köçürülmüşdü. 1991 — Ukrayna SSRİ-dən müstəqilliyini elan edib Moskvadakı uğursuz avqust çevrilişindən bir neçə gün sonra Ukrayna Ali Radası ölkənin müstəqilliyi haqqında aktı qəbul edib. Qərar həmin ilin 1 dekabrında keçirilən referendumda seçicilərin 90 faizdən çoxunun dəstəyini alıb. Beləliklə, SSRİ-nin əhali və iqtisadi potensial baxımından ən mühüm respublikalarından birinin ittifaqdan ayrılması Sovet İttifaqının dağılması prosesini daha da sürətləndirib. Bu gün 24 avqust Ukraynanın Müstəqillik Günü kimi qeyd olunur. 1991 — SSRİ lideri Mixail Qorbaçov Kommunist Partiyasının baş katibliyindən istefa verib Uğursuz “QKÇP” çevrilişindən sonra SSRİ Prezidenti Mixail Qorbaçov Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının baş katibi vəzifəsindən istefa verib. O, eyni zamanda Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsini özünü buraxmağa çağırıb. Bu qərar onilliklər ərzində SSRİ-yə faktiki olaraq təkbaşına rəhbərlik etmiş Kommunist Partiyasının hakimiyyətinin sürətlə dağılmasının simvoluna çevrildi. Cəmi dörd ay sonra — 1991-ci ilin dekabrında SSRİ özü də mövcudluğunu dayandırdı. 2001 — “Türk Ulduzları” ilk dəfə Bakı səmasında çıxış edib Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin məşhur ali pilotaj komandası “Türk Ulduzları” Bakıda ilk nümayiş uçuşunu keçirib. Nümayiş Türkiyə Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisi ordu generalı Hüseyn Kıvrıqoğlunun Azərbaycana səfəri çərçivəsində təşkil olunub. Səfər zamanı Azərbaycan və Türkiyə arasında hərbi əməkdaşlığın inkişafı ilə bağlı məsələlər də müzakirə edilib. 2002 — Azərbaycan Konstitusiyasına dəyişikliklər üzrə referendum keçirilib Azərbaycanda Konstitusiyaya əlavə və dəyişikliklərin edilməsi ilə bağlı ümumxalq səsverməsi keçirilib. Dəyişikliklər insan hüquqlarının müdafiəsi və dövlət institutlarının fəaliyyəti ilə bağlı bir sıra yenilikləri əhatə edib. Vətəndaşların müəyyən hallarda Konstitusiya Məhkəməsinə birbaşa müraciət etmək imkanları genişləndirilib, Ombudsman institutunun konstitusion əsasları möhkəmləndirilib. Referendum həmçinin prezident səlahiyyətlərinin vaxtından əvvəl başa çatması halında onun səlahiyyətlərinin kim tərəfindən icra olunması mexanizminə dəyişiklik etdi: əvvəlki qaydadan fərqli olaraq bu funksiya Baş nazirə həvalə edildi. 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅

#TarixdəBuGün 23 avqust 1514 — Səfəvilərlə Osmanlılar arasında Çaldıran döyüşü baş verib Şah I İsmayılın rəhbərlik etdiyi Səfəvi ordusu ilə Sultan I Səlimin başçılıq etdiyi Osmanlı ordusu Çaldıran düzündə üz-üzə gəlib. Döyüş Osmanlı ordusunun qələbəsi ilə nəticələnib. Osmanlıların odlu silah və artilleriyadan geniş istifadə etməsi döyüşün nəticəsinə ciddi təsir göstərib. Məğlubiyyətdən sonra Osmanlı qüvvələri Səfəvilərin paytaxtı Təbrizə daxil olsalar da, şəhərdə uzun müddət qala bilməyiblər. Çaldıran döyüşü Osmanlı-Səfəvi rəqabətinin ən mühüm hadisələrindən biri olaraq regiondakı qüvvələr balansına uzunmüddətli təsir göstərib. 1722 — I Pyotrun qoşunları Dərbəndi ələ keçirib Rusiya imperatoru I Pyotrun Xəzəryanı yürüşü zamanı rus qoşunları Dərbəndə daxil olub. Bu yürüş Rusiyanın Xəzər sahillərində möhkəmlənmək və regionun strateji ticarət yollarına nəzarəti genişləndirmək siyasətinin tərkib hissəsi idi. Növbəti il Rusiya qüvvələri Bakını da ələ keçirdi. Rusiya Xəzərin qərb və cənub sahillərində əldə etdiyi ərazilərin böyük hissəsini sonradan İranla bağladığı 1732 və 1735-ci il müqavilələri ilə geri qaytardı. 1895 — Azərbaycan hərbi xadimi Cəmşid Naxçıvanski anadan olub Azərbaycanın görkəmli hərbi xadimi və diviziya komandiri Cəmşid Naxçıvanski Naxçıvanda anadan olub. O, məşhur Naxçıvanskilər nəslinin nümayəndəsi idi və ilk hərbi təhsilini Tiflisdə alıb. Birinci Dünya müharibəsində iştirak edən Naxçıvanski Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Milli Orduda xidmət edib. Sovet dövründə isə Azərbaycan Atıcı Diviziyasının komandiri kimi fəaliyyət göstərib və yüksək səviyyəli hərbi kadrların hazırlanmasında iştirak edib. 1938-ci ildə Stalin repressiyaları zamanı həbs edilərək güllələnib. 1956-cı ildə ölümündən sonra bəraət alıb. Bu gün Bakıda fəaliyyət göstərən Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Lisey onun adını daşıyır. (1895–1938) 1923 — Türkiyə Böyük Millət Məclisi Lozanna müqaviləsini təsdiqləyib Türkiyə Böyük Millət Məclisi Lozanna Sülh Müqaviləsini ratifikasiya edib. Müqavilə bir ay əvvəl — 24 iyul 1923-cü ildə Türkiyə ilə Birinci Dünya müharibəsinin qalib dövlətləri arasında imzalanmışdı. Lozanna əvvəlki Sevr müqaviləsini faktiki olaraq qüvvədən saldı və yeni Türkiyə dövlətinin beynəlxalq səviyyədə tanınmasının hüquqi əsasını yaratdı. Bir neçə ay sonra, 29 oktyabr 1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyəti elan edildi. 1925 — Mustafa Kamal Atatürk geyim islahatını Kastamonudan başladıb Türkiyə Respublikasının qurucusu Mustafa Kamal Atatürk Kastamonuya səfəri zamanı müasir geyim və şapka istifadəsini təşviq edən çıxışlar edib. Bu proses Türkiyədə həyata keçirilən genişmiqyaslı modernləşmə islahatlarının bir hissəsi idi. Həmin ilin noyabrında Türkiyə Böyük Millət Məclisi Şapka Qanununu qəbul etdi. 1939 — Hitler Almaniyası ilə Stalin SSRİ-si Molotov–Ribbentrop paktını imzalayıb Nasist Almaniyasının xarici işlər naziri Yoahim fon Ribbentrop və SSRİ xarici işlər naziri Vyaçeslav Molotov Moskvada 10 illik hücum etməmək haqqında müqavilə imzalayıblar. İosif Stalin də danışıqlarda iştirak edib. Lakin müqavilənin ən mühüm hissələrindən biri ictimaiyyətə açıqlanmayan gizli protokol idi. Burada Şərqi Avropanın Almaniya və SSRİ arasında təsir dairələrinə bölünməsi nəzərdə tutulurdu. Cəmi 9 gün sonra — 1 sentyabr 1939-cu ildə Almaniya Polşaya hücum etdi və İkinci Dünya müharibəsi başladı. Sentyabrın 17-də isə SSRİ Polşanın şərqinə daxil oldu. Almaniya 22 iyun 1941-ci ildə SSRİ-yə hücum etməklə paktı pozdu. 1942 — İkinci Dünya müharibəsinin ən qanlı döyüşlərindən biri: Stalinqrad Almaniyanın 6-cı Ordusunun Stalinqrada genişmiqyaslı hücumu ilə şəhər uğrunda döyüşün ən ağır mərhələlərindən biri başlayıb. Luftwaffe-nin kütləvi bombardmanları şəhərin böyük hissəsini dağıdıb. Aylarla davam edən küçə döyüşlərindən sonra Sovet ordusu alman qüvvələrini mühasirəyə aldı. 1943-cü ilin fevralında Almaniyanın 6-cı Ordusu təslim oldu. Stalinqrad döyüşü İkinci Dünya müharibəsinin əsas dönüş nöqtələrindən biri hesab edilir. 1943 — Azərbaycan kinosunun tanınmış aktyoru və rejissoru Şahmar Ələkbərov anadan olub Azərbaycanın Xalq artisti, aktyor və kinorejissor Şahmar Ələkbərov Gəncədə anadan olub. O, Azərbaycan kinosunun ən yaddaqalan simalarından birinə çevrilib. “Yeddi oğul istərəm”də Qəzənfər, “Axırıncı aşırım”da İman, “Həyat bizi sınayır”da Arif, “Arxadan vurulan zərbə”də Gündüz Kərimli, “Babək”də Cavidan kimi obrazları ilə tanınıb. Sonralar rejissorluğa keçərək Gülbəniz Əzimzadə ilə “İmtahan”, müstəqil şəkildə isə “Sahilsiz gecə” və “Qəzəlxan” filmlərini çəkib. Şahmar Ələkbərov 1992-ci ildə 48 yaşında vəfat edib. (1943–1992) 1978 — NBA əfsanəsi Kobe Bryant anadan olub Amerikalı əfsanəvi basketbolçu Kobe Bryant Filadelfiyada anadan olub. Bryant bütün 20 illik NBA karyerasını Los Angeles Lakers klubunda keçirib. Beş dəfə NBA çempionu olub, 2008-ci ildə liqanın ən dəyərli oyunçusu — MVP seçilib və 18 dəfə NBA All-Star heyətinə düşüb. 2006-cı ildə Toronto Raptors-a qarşı bir oyunda 81 xal toplaması NBA tarixinin ən məşhur fərdi performanslarından biridir. Kobe Bryant 26 yanvar 2020-ci ildə 13 yaşlı qızı Gianna və daha yeddi nəfərlə birlikdə helikopter qəzasında həlak olub. (1978–2020) 1990 — Şərqi və Qərbi Almaniyanın birləşmə tarixi müəyyənləşdirilib Şərqi Almaniyanın parlamenti — Volkskammer ölkənin 3 oktyabr 1990-cı ildə Almaniya Federativ Respublikasına qoşulması barədə qərar qəbul edib. Beləliklə, İkinci Dünya müharibəsindən sonra iki yerə bölünmüş Almaniyanın yenidən birləşməsi üçün son əsas siyasi addımlardan biri atılıb. 3 oktyabr bu gün Almaniyada Alman Birliyi Günü kimi milli bayramdır. 1993 — Füzuli və Cəbrayıl işğal olunub; 27 il sonra Azərbaycan Ordusu geri qaytarıb Ermənistan silahlı qüvvələrinin genişmiqyaslı hücumları nəticəsində Cəbrayıl şəhəri və Füzuli rayonunun böyük hissəsi işğal olunub. Əhali doğma yurdlarından məcburi köçkün düşüb, yaşayış məntəqələri, tarixi-mədəni abidələr və infrastruktur sonrakı işğal illərində ciddi dağıntılara məruz qalıb. Lakin əvvəlki məlumatlardan fərqli olaraq, bu hadisə artıq yalnız “işğal tarixi” kimi təqdim edilməməlidir. 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusu hər iki rayonun ərazilərini işğaldan azad edib. Cəbrayıl şəhəri 4 oktyabr 2020-ci ildə, Füzuli şəhəri isə 17 oktyabr 2020-ci ildə azad olunub. Hazırda hər iki rayonda genişmiqyaslı yenidənqurma və Böyük Qayıdış prosesi həyata keçirilir. 2008 — Xüsusi dövlət mühafizəsi əməkdaşlarının peşə bayramı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 21 avqust 2008-ci il tarixli Sərəncamı ilə hər il 23 avqust Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti əməkdaşlarının peşə bayramı günü kimi müəyyən edilib. Azərbaycanda xüsusi dövlət mühafizəsi sisteminin əsas vəzifəsi dövlət tərəfindən mühafizə olunan şəxslərin, strateji əhəmiyyətli obyektlərin və xüsusi təyinatlı rabitə sistemlərinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi olub. Sonrakı illərdə bu sahədə struktur dəyişiklikləri aparılıb. 2020-ci ildə Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti ləğv edilərək onun bazasında Prezidentin Təhlükəsizlik Xidməti, Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidməti və Strateji Obyektlərin Mühafizəsi Dövlət Agentliyi yaradılıb. 2011 — Müəmmər Qəddafinin 42 illik hakimiyyəti faktiki olaraq sona çatıb Liviyada üsyançı qüvvələr paytaxt Tripolidə Müəmmər Qəddafinin Bab əl-Əziziyyə kompleksini ələ keçiriblər. Bununla 1969-cu ildən Liviyaya rəhbərlik edən Qəddafi rejimi paytaxt üzərində nəzarəti itirib. Qəddafi qaçmağa müvəffəq olsa da, iki ay sonra — 20 oktyabr 2011-ci ildə Sirt şəhəri yaxınlığında ələ keçirilib və öldürülüb. Onun devrilməsindən sonra isə Liviya uzunmüddətli siyasi parçalanma və silahlı qarşıdurma dövrünə daxil oldu. 📌 Tarixdə bu gün baş verən hadisələrdən xəbərdar olmaq üçün bizi izləyin! 🔴 Spektator ✅