جنگل

توطئه در بندر (۷) مسعود جوزی آذری در خاطرات سیدمحمد کمره‌ای: سیدمحمد کمره‌ای، از اعضای جناح «غیرتشکیلی» حزب دموکرات بود؛ جناحی که در تقابل با جناح «تشکیلی» این حزب، به مخالفت با انگلیسی‌ها و وثوق‌الدوله شناخته می‌شد. وثوق‌الدوله از ۱۵ مرداد ۱۲۹۷ رئیس‌الوزرا شده بود، و از خاطرات کمره‌ای درمی‌یابیم که آذری در همین مرداد رئیس اداره‌ ارزاق پایتخت بوده است. این زمان مصادف با آخرین ماه‌های قحطی بزرگی است که از اسفند ۱۲۹۵ آغاز شده بود و تا مهر ۱۲۹۷ ادامه داشت. سیاست وثوق‌الدوله و آذری در برابر این قحطی، انحصار دولتی خرید گندم از کشاورزان بود. کمره‌ای که مخالف این سیاست بود، در یادداشت ۲۸ مرداد ۱۲۹۷ خود، آذری و طبعاً وثوق‌الدوله را متهم می‌کند که با سختگیری در این کار سبب می‌شوند گندم ساوجبلاغ و خوار و ورامین به‌جای تهران به قزوین برود و به انگلیسی‌ها (نیروی دانسترفورس که محور کرمانشاه به همدان و قزوین تا رشت را در کنترل داشتند) فروخته شود (کمره‌ای، ج ۱: ۴۲۲). شدت سختگیری آذری در این سیاست تا حدی بود که یک روز بعد از این یادداشت، با گسیل تعداد زیادی آژان و قزاق و ژاندارم، رئیس خبازخانه تهران را ابتدا در میدان امین‌السلطان فلک کردند و سپس با تنبیه زیاد به دارالحکومه بردند که این خود سبب شد نانوایان نان کمتری پخت کنند (همان: ۴۲۷). ادامه این مخالفت‌ها و قحطی نان در پایتخت سبب شد در ۱۸ شهریور همین سال «نانواخانه از آذری گرفته شود و به مولیتر [بلژیکی] داده شود و گندم هم آزاد باشد از دروازه‌ها هر کس وارد نماید متعرض نشوند» (همان: ۵۰۸). برخلاف عین‌السلطنه، کمره‌ای آذری را به‌صراحت به سوءاستفاده مالی از مقام خود متهم می‌کند: «صحبت شد که محمدتقی نام نوکر [میرزا حسن] مشارالملک [وزیر مالیه] را آذری سه مرتبه پول داده بود. مشارالملک آذری را خواسته بود که تو چقدر مداخل می‌کنی که به آدم پست من هم در سه مرتبه صد تومان تعارف داده‌ای؟» (همان: ۵۰۸). ادامه دارد... بخش نخست بخش دوم بخش سوم بخش چهارم بخش پنجم بخش ششم بخشی از یک #مقاله منتشرنشده https://t.me/Jangal94