نطقیات

📣 آغاز ثبت‌نام دورهٔ آموزشی آنلاین «بحث‌هایی در فلسفهٔ هوش مصنوعی (اعتماد، مسئولیت و توضیح‌پذیری)» 👤 استاد: دکتر محمدرضا واعظ شهرستانی 🗓 ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰ (مجموعاً هشت جلسه) 🟢 معرفی دوره: وقتی از یک سامانهٔ هوش مصنوعی پاسخ یا پیشنهادی می‌‌گیریم، ممکن است به نتیجهٔ آن اعتماد کنیم، بی‌‌آنکه بدانیم واقعاً شایستهٔ اعتماد است یا نه. این پرسش زمانی جدی ‌تر می‌شود که خروجی آن بر حقوق، فرصت‌ها، منافع یا حتی رفاه ما اثرگذار باشد؛ اینجا این سوال مهم مطرح می‌شود که آیا می‌توانیم از هوش مصنوعی توضیح بخواهیم و نتیجه را به چالش بکشیم؟ در این دوره بررسی می‌کنیم اعتماد موجه به هوش مصنوعی چه معنایی دارد و در چه موقعیت‌هایی مسئولیتی اخلاقی برای توضیح یا توجیه پدید می‌آید. این بحث‌ها به ما کمک می‌کنند هنگام استفاده از هوش مصنوعی سنجیده‌تر داوری کنیم، امکان اعتراض به نتایج نامطلوب را بهتر بشناسیم و دریابیم چرا ارائهٔ توضیح نیز همیشه لازم یا از نظر اخلاقی درست نیست، به‌ ویژه وقتی حقوق یا داده‌‌های دیگران در میان باشد. 👤آشنایی با دکتر محمدرضا واعظ شهرستانی: 🎓 تحصیلات: - کارشناسی مهندسی عمران - کارشناسی ارشد فلسفهٔ علم (عنوان پایان‌نامه کارشناسی ارشد: شرایط استعلایی برای داشتن زبانِ علم در آرای دونالد دیویدسون) - دکتری فلسفه از بن آلمان (عنوان تز دکتری: طرح‌واره‌های مفهومی در فلسفۀ کانت و دیویدسون) ⏺ هم‌اکنون: - پژوهشگر فلسفه در دانشگاه بُن آلمان - موسس و مدیر مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا - عضو هیئت تحریریهٔ ژورنال Childhood & Philosophy - دریافت‌کنندهٔ جایزه بورسیهٔ سالانه بنیاد اروپایی SOPHIA در حوزهٔ فلسفه برای کودکان - فعالیت به‌عنوان Education Advisor در انجمن بین‌المللی فلسفه برای کودکان (ICPIC) - - مدیرمسئول موسسهٔ رویش دیگر 📚 عناوین کتاب‌های تالیفی: - طرح‌واره‌های مفهومی از دیدگاه کانت و دیویدسون، انتشارات نگاه معاصر - هنر در حلقهٔ کندوکاو؛ طرح درس و فعالیت‌هایی در آموزش هنر برای کودکان و نوجوانان؛ انتشارات لگا - فلسفه در زندگی؛ انتشارات نگاه معاصر - جز طنین یک ترانه نیستم؛ انتشارات نگاه معاصر ✍️ مقالات دکتر واعظ در philpeople: - Integrating AI Ethics into Philosophy for Children: Account of a Data-Privacy Lesson - Kant’s Common Human Understanding in the Community of Philosophical Inquiry - Defending Davidson’s Anti-skepticism Argument: A Reply to Otavio Bueno - Davidson's no-priority thesis in defending the Turing Test - Forough’s Existentialist Lifeworld: A Minimalist Reading - The Formation of Language of Science in the Context of Natural Language 🌐 در فضای مجازی: 📨 کانال تلگرامی تنهاتر از برگ: تاملاتی در فلسفه و علم 🔮 صفحهٔ اینستاگرام شخصی 🔮 صفحهٔ اینستاگرام یارا؛ مرکز پیشبرد فلسه برای کودکان و نوجوانان 📞 برای ثبت‌نام و مشاوره در خصوص دوره لطفا با آیدی زیر تماس بگیرید: t.me/nutqiyyat_admin ❇️ 🔮 t.me/nutqiyyat 🔮 t.me/nutqiyyatlib 🔮 t.me/nutqiyyat_classes 🔮 instagram.com/nutqiyyat 🔮 https://youtube.com/@nutqiyyat

🔚

▫️ درسگفتارعلم منطق هگل - بحش اول 👤 دکتر مصطفی زالی 🎓 مقطع: کارشناسی ارشد 🎓 دانشگاه تهران - گروه فلسفه 🗓 نیمسال اول سال‌تحصیلی ۱۴۰۳ - ۱۴۰۴ 🔴 معرفی درسگفتار: - پیش‌نیاز: آشنایی با فلسفهٔ کانت 👈 برای آشنایی با فلسفه ایمانوئل کانت به درسگفتار خوانش جامع فلسفه کانت از دکتر مصطفی زالی گوش کنید. - چشم‌انداز: مواجهه با هگل به عنوان یکی از اثرگذارترین فیلسوفان تاریخ، عمدتاً از مسیر توجه به به فلسفهٔ اجتماعی - سیاسی او و ذیل خوانش دو اثر مهم او یعنی عناصر فلسفهٔ حق یا پدیدارشناسی روح بوده است. در این میان فلسفهٔ نظری او که در دو کتاب منطق کبیر و بخش اول دایرة‌المعارف علوم فلسفی صورت‌بندی شده است، کمتر مورد توجه بوده است و متون ثانوی کم‌شماری به آن پرداخته است. علم منطق به سه کتاب با عناوین وجود، ذات و مفهوم تقسیم می‌شود که به ترتیب در سال‌های ۱۸۱۲، ۱۸۱۳ و ۱۸۱۶ منتشر شده است. یکی از علل اصلی این بی‌توجهی آن است که محتوای این اثر، منسوخ و مبتنی بر رویکرد کهنهٔ ارسطویی محسوب شده است. از این رو بسیاری از مدافعان هگل نیز کوشیدند با تفکیک ماترک زندهٔ هگل از منطق، نظام فکری او را مستقل از منطق بازخوانی نمایند؛ اما در سال‌های اخیر بدبینی و شک نسبت به علم منطق زیر سؤال رفته و به دنبال آن پژوهش‌های مهم و قابل توجهی دربارهٔ منطق هگل به زبان آلمانی و انگلیسی منتشر شده است. البته در خوانش این کتاب نیز رویکردهای تفسیری متفاوتی شکل گرفته است. برای مثال برخی منطق را یک آموزهٔ هستی‌شناختی تلقی کرده‌اند که در آن هگل به‌سان متافیزیک ارسطو، از ساختار معقول جهان بحث می‌کند. در مقابل برخی دیگر ادعا کرده‌اند که این کتاب برخلاف پروژهٔ منطق صوری، در تداوم منطق استعلایی کانت است؛ به‌گونه‌ای که هگل در این اثر طرح استنتاج استعلایی را به شیوه‌ای دیگر دنبال می‌کند. به تعبیر دیگر می‌توان این نزاع را بر سر ماهیت مقولات دانست: منطق به‌مثابهٔ نظریهٔ مقولات به دو جریان عمدهٔ تفسیری منجر می‌شود: مقولات همچون اموری هستی‌شناختی همسنگ مقولات ارسطویی یا مقولات همچون ساختار ضروری اندیشه در تداوم فهم کانتی. به طور خاص همین فهم اول از منطق هگل، به تفسیر هستی‌شناختی از فلسفهٔ هگل می‌انجامد. - هدف از این درس آشنایی با فلسفهٔ نظری هگل از خلال مواجههٔ مستقیم با متن علم منطق و نیز رجوع به برخی از پژوهش‌های مهم متأخر ثانوی است. 📚 منابع درس: ۱. هگل، علم منطق The Science of Logic, translated by George di Giovanni, New York: Cambridge University Press, 2010. ۲. هگل، دایره‌المعارف علوم فلسفی Encyclopaedia of the Philosophical Sciences in Basic Outline. Part 1: Logic, translated and edited by Klaus Brinkmann and Daniel O. Dahlstrom, Cambridge: Cambridge University Press, 2010. ۳. کرینس، عقل در جهان James Kreines, Reason in the World: Hegel's Metaphysics and Its Philosophical Appeal, Oxford University Press, 2015. ۴. پارا، مطلق انعکاسی Andrés F. Parra, Das reflexive Absolute: Über die Bedeutung der Metaphysik in Hegels Wissenschaft der Logik, Klostermann, 2021. ۵. مک‌نالتی، منطق و متافیزیک هگل Jacob McNulty, Hegel's Logic and Metaphysics. Cambridge University Press, 2023. #هگل #علم_منطق #زالی #صوتی ❇️ 🔮 t.me/nutqiyyat 🔮 t.me/nutqiyyatlib 🔮  t.me/nutqiyyat_classes 🔮 instagram.com/nutqiyyat 🔮 https://youtube.com/@nutqiyyat

🖍 در کانال مجمع عالی حکمت اسلامی این جمله از آیت‌الله عبدالله جوادی آملی نقل شده: «آنچه که فعلاً در غرب مطرح است، در حقیقت بخشی از #فلسفه است نه خود فلسفه. یا از نظر #معرفت‌شناسی بحث است، یا کارهایی که با سیاست و اقتصاد آمیخته یا با اخلاق عجین است، که اینها فلسفه عملی است نه فلسفه نظری.» این جمله کاملا غلط است؛ اگر کسی در حد کارشناسی با فلسفهٔ غرب آشنا باشد نادرست‌بودن این جمله را متوجه می‌شود. ای‌کاش اساتید محترم فلسفه اسلامی به حوزهٔ تخصصی خودشان که شرح و تدریس متون فلسفهٔ اسلامی است مشغول باشند و در حوزه‌ای که حتی مقدمات را بلد نیستند وارد نشوند. خودشان از بقیهٔ تحصیلکردگان چنین انتظاری دارند، می‌گویند تا اشارات و حکمة الاشراق و اسفار (با شرح شصت‌هفتاد جلدی رحیق مختوم) را نخوانده‌اید واجد شرایط نظردادن در فلسفهٔ اسلامی نیستید ولی لم تقولون ما لا تفعلون! این‌گونه سخنان چند آسیب جدی به همراه دارد: ۱) متأسفانه در فضای فلسفهٔ اسلامی ما مناسبات مرید و مرادی و روحیهٔ تقلید هنوز بسیار پررنگ است. در چنین فضایی وقتی یکی از استادان فلسفهٔ اسلامی سخنانی از این دست می‌گوید بسیاری از مخاطبان آن را همچون وحی منزل و خدشه‌ناپذیر می‌پذیرند. گویی گوینده حتماً از سر احاطهٔ عمیق و آشنایی دقیق چنین داوری‌ای کرده است. همین تلقی تبدیل به مانعی در مسیر دانش می‌شود؛ به‌گونه‌ای که بسیاری از علاقه‌مندان به فلسفه از تأمل در آراء و اندیشه‌های فیلسوفان بزرگ غرب، همچون دکارت و هیوم و کانت و ویتگنشتاین و دیگران، محروم می‌مانند و در نتیجه امکانات بازنگری در میراث فلسفی خودمان هم گرفته می‌شود. همان‌گونه که ابن‌سینا یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان تاریخ اندیشهٔ بشر است، کانت نیز بی‌تردید از بزرگ‌ترین فیلسوفان تاریخ است و حتی برتر. ۲) از دل این‌گونه سخنان نوعی تقابل‌سازی نادرست و زیان‌بار شکل می‌گیرد؛ تقابلی که یکی از پایه‌های اصلی غرب‌ستیزی‌ای بوده که سال‌ها به این سرزمین آسیب زده و همچنان و همین الان آثار ویرانگر آن در زندگی روزمرۀ ما ساری و جاری است. ۳) این رویکرد ناقص و ابتر مواجهه با فلسفهٔ غرب ادامهٔ همان سنتی است که علامه طباطبایی و مرتضی مطهری در اصول فلسفه و روش رئالیسم پایه‌گذاری کردند و ویژگی اصلی آن نداشتن آگاهی کافی از سنت فلسفهٔ غرب (و به‌ویژه مارکسیسم در آن اثر) بود. این نوع مواجهه تا امروز نیز گریبان اندیشهٔ ما را رها نکرده است. نقل‌قول آیت‌الله جوادی آملی نیز در امتداد همان سنت فکری و در حقیقت بازتولید همان رویکرد است. پ.ن: برای رد هر قولی نیاز به نوشتن مقاله نیست؛ برای رد نقل قول بالا کافی است به مباحث فلسفه قاره‌ای و تحلیلی معاصر نگاه بکنیم تا ببینیم مباحث متافیزیکی چه وضعیتی دارد و این پست کوتاه صرفاً برای تنبّه است. محمد توپچی ❇️ 🔮 t.me/nutqiyyat