ZANiST ZAGROS INSTITUTE

‍ ‍ سێ پڕۆژەی  فێرکاری  زانستی بۆ یەکەم جار لە ئاستی ڕۆژهەڵات و خوارووی کوردستاندا بۆ یەکەم جار لە ئاستی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، لە شاری ئیلام خولی فێرکاری خوێندن و نوسینی زمانی کوردی بۆ مامۆستایانی زانکۆ و دواناوەندی فارسی، بە شێوەی ئەکادێمی؛ هەروەها بە شێوەی ئونلاین بۆ قۆناخی ناوەندی و دواناوەندی قوتابیان لە شاری ئاونون سەر بە پارێزگای ئیلام کراوەتەوە. کامران ڕەحیمی، نووسەر و لێکۆلەر لە ئیلامدا، بە ئاڤامیدیای گوت: لە خولەکەدا نزیکەی سەد کەس لە مامۆستاکانی "زمان و ئەدەبیاتی فارسی" لە قۆناخی دواناوەندی و زانکۆدا لە خولەکەدا بەشداری بەرچاویان کرد بۆ ئەوەی بتوانن وانە بە زمانی کوردی بڵێنەوە. بەگوتەی کامران ڕەحیمی سەرۆکی ئەنستیتوی زانستی زاگرۆس، لە ئاستی ناوچەکانی خوارووی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، واتە لە کرماشان تا وەکو لوڕستان و ئیلام، بۆ یەکەمجار خولی زمانی کوردی بۆ چل قوتابی کچی قۆناخی ناوەندی و دواناوەندی لە شاری ئاودانان کراوەتەوە. پێویست بە وتنە کە ئەنستیتۆ زانستی زاگرۆس لە لایەن زمانەوانان، وێژەوانان و شارەزایانی زمانی کوردی لە خوارووی ڕۆژهەڵات دامەزراوە  هەوڵ بۆ پەرەپێدانی زمان، ئەدەب و هونەری کوردی دەدات و تا ئێستا لە چەندین کۆنفرانسی نێونەتەوەیی بەشداری کردووە و هەروەها لە بواری توێژنەوەی زانستی، چاپ، بڵاو و ویراشتەری بەرهەمی نووسەران، داوەری چەند جەژنواڵە، پەردەلادانی چەند کتێب بەڕێوەبردووە. ئێستاش نزیکەی چەند ساڵە لە چەند ترمی تایبەتدا بۆ پەروەردە کردنی مامۆستای فێرکاری زمان و ئەدەبی کوردی، بە وانەکانی تایبەتی دەستیپێکردووە و لە داهاتوودا پاش تاقیکردنەوە مەدرەکی زانستی پێیان دەدات. https://www.ava.news/ #ئاونون_ئاودانان #پاڵە_پاڵەیی #ئیلام_ایلام #کرماشان_کرمانشاە #لوڕسان_لرستان #دپارتمان_فێرکاری_یادداێن #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ سێ پڕۆژەی  فێرکاری  زانستی بۆ یەکەم جار لە ئاستی ڕۆژهەڵات و خوارووی کوردستاندا بۆ یەکەم جار لە ئاستی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، لە شاری ئیلام خولی فێرکاری خوێندن و نوسینی زمانی کوردی بۆ مامۆستایانی زانکۆ و دواناوەندی فارسی، بە شێوەی ئەکادێمی؛ هەروەها بە شێوەی ئونلاین بۆ قۆناخی ناوەندی و دواناوەندی قوتابیان لە شاری ئاونون سەر بە پارێزگای ئیلام کراوەتەوە. کامران ڕەحیمی، نووسەر و لێکۆلەر لە ئیلامدا، بە ئاڤامیدیای گوت: لە خولەکەدا نزیکەی سەد کەس لە مامۆستاکانی "زمان و ئەدەبیاتی فارسی" لە قۆناخی دواناوەندی و زانکۆدا لە خولەکەدا بەشداری بەرچاویان کرد بۆ ئەوەی بتوانن وانە بە زمانی کوردی بڵێنەوە. بەگوتەی کامران ڕەحیمی سەرۆکی ئەنستیتوی زانستی زاگرۆس، لە ئاستی ناوچەکانی خوارووی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، واتە لە کرماشان تا وەکو لوڕستان و ئیلام، بۆ یەکەمجار خولی زمانی کوردی بۆ چل قوتابی کچی قۆناخی ناوەندی و دواناوەندی لە شاری ئاودانان کراوەتەوە. پێویست بە وتنە کە ئەنستیتۆ زانستی زاگرۆس لە لایەن زمانەوانان، وێژەوانان و شارەزایانی زمانی کوردی لە خوارووی ڕۆژهەڵات دامەزراوە  هەوڵ بۆ پەرەپێدانی زمان، ئەدەب و هونەری کوردی دەدات و تا ئێستا لە چەندین کۆنفرانسی نێونەتەوەیی بەشداری کردووە و هەروەها لە بواری توێژنەوەی زانستی، چاپ، بڵاو و ویراشتەری بەرهەمی نووسەران، داوەری چەند جەژنواڵە، پەردەلادانی چەند کتێب بەڕێوەبردووە. ئێستاش نزیکەی چەند ساڵە لە چەند ترمی تایبەتدا بۆ پەروەردە کردنی مامۆستای فێرکاری زمان و ئەدەبی کوردی، بە وانەکانی تایبەتی دەستیپێکردووە و لە داهاتوودا پاش تاقیکردنەوە مەدرەکی زانستی پێیان دەدات. https://www.ava.news/ #ئاونون_ئاودانان #پاڵە_پاڵەیی #ئیلام_ایلام #کرماشان_کرمانشاە #لوڕسان_لرستان #دپارتمان_فێرکاری_یادداێن #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ سێ پڕۆژەی  فێرکاری  زانستی بۆ یەکەم جار لە ئاستی ڕۆژهەڵات و خوارووی کوردستاندا بۆ یەکەم جار لە ئاستی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، لە شاری ئیلام خولی فێرکاری خوێندن و نوسینی زمانی کوردی بۆ مامۆستایانی زانکۆ و دواناوەندی فارسی، بە شێوەی ئەکادێمی؛ هەروەها بە شێوەی ئونلاین بۆ قۆناخی ناوەندی و دواناوەندی قوتابیان لە شاری ئاونون سەر بە پارێزگای ئیلام کراوەتەوە. کامران ڕەحیمی، نووسەر و لێکۆلەر لە ئیلامدا، بە ئاڤامیدیای گوت: لە خولەکەدا نزیکەی سەد کەس لە مامۆستاکانی "زمان و ئەدەبیاتی فارسی" لە قۆناخی دواناوەندی و زانکۆدا لە خولەکەدا بەشداری بەرچاویان کرد بۆ ئەوەی بتوانن وانە بە زمانی کوردی بڵێنەوە. بەگوتەی کامران ڕەحیمی سەرۆکی ئەنستیتوی زانستی زاگرۆس، لە ئاستی ناوچەکانی خوارووی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، واتە لە کرماشان تا وەکو لوڕستان و ئیلام، بۆ یەکەمجار خولی زمانی کوردی بۆ چل قوتابی کچی قۆناخی ناوەندی و دواناوەندی لە شاری ئاودانان کراوەتەوە. پێویست بە وتنە کە ئەنستیتۆ زانستی زاگرۆس لە لایەن زمانەوانان، وێژەوانان و شارەزایانی زمانی کوردی لە خوارووی ڕۆژهەڵات دامەزراوە  هەوڵ بۆ پەرەپێدانی زمان، ئەدەب و هونەری کوردی دەدات و تا ئێستا لە چەندین کۆنفرانسی نێونەتەوەیی بەشداری کردووە و هەروەها لە بواری توێژنەوەی زانستی، چاپ، بڵاو و ویراشتەری بەرهەمی نووسەران، داوەری چەند جەژنواڵە، پەردەلادانی چەند کتێب بەڕێوەبردووە. ئێستاش نزیکەی چەند ساڵە لە چەند ترمی تایبەتدا بۆ پەروەردە کردنی مامۆستای فێرکاری زمان و ئەدەبی کوردی، بە وانەکانی تایبەتی دەستیپێکردووە و لە داهاتوودا پاش تاقیکردنەوە مەدرەکی زانستی پێیان دەدات. https://www.ava.news/ #ئاونون_ئاودانان #پاڵە_پاڵەیی #ئیلام_ایلام #کرماشان_کرمانشاە #لوڕسان_لرستان #دپارتمان_فێرکاری_یادداێن #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ سێ پڕۆژەی فێرکاری زانستی بۆ یەکەم جار لە ئاستی ڕۆژهەڵات و خوارووی کوردستاندا بۆ یەکەم جار لە ئاستی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، لە شاری ئیلام خولی فێرکاری خوێندن و نوسینی زمانی کوردی بۆ مامۆستایانی زانکۆ و دواناوەندی فارسی، بە شێوەی ئەکادێمی؛ هەروەها بە شێوەی ئونلاین بۆ قۆناخی ناوەندی و دواناوەندی قوتابیان لە شاری ئاڤنو سەر بە پارێزگای ئیلام کراوەتەوە. کامران ڕەحیمی، نووسەر و لێکۆلەر لە ئیلامدا، بە ئاڤامیدیای گوت: لە خولەکەدا نزیکەی سەد کەس لە مامۆستاکانی "زمان و ئەدەبیاتی فارسی" لە قۆناخی دواناوەندی و زانکۆدا لە خولەکەدا بەشداری بەرچاویان کرد بۆ ئەوەی بتوانن وانە بە زمانی کوردی بڵێنەوە. بەگوتەی کامران ڕەحیمی سەرۆکی ئەنستیتوی زانستی زاگرۆس، لە ئاستی ناوچەکانی خوارووی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، واتە لە کرماشان تا وەکو لوڕستان و ئیلام، بۆ یەکەمجار خولی زمانی کوردی بۆ چل قوتابی کچی قۆناخی ناوەندی و دواناوەندی لە شاری ئاودانان کراوەتەوە. پێویست بە وتنە کە ئەنستیتۆ زانستی زاگرۆس لە لایەن زمانەوانان، وێژەوانان و شارەزایانی زمانی کوردی لە خوارووی ڕۆژهەڵات دامەزراوە  هەوڵ بۆ پەرەپێدانی زمان، ئەدەب و هونەری کوردی دەدات و تا ئێستا لە چەندین کۆنفرانسی نێونەتەوەیی بەشداری کردووە و هەروەها لە بواری توێژنەوەی زانستی، چاپ، بڵاو و ویراشتەری بەرهەمی نووسەران، داوەری چەند جەژنواڵە، پەردەلادانی چەند کتێب بەڕێوەبردووە. ئێستاش نزیکەی چەند ساڵە لە چەند ترمی تایبەتدا بۆ پەروەردە کردنی مامۆستای فێرکاری زمان و ئەدەبی کوردی، بە وانەکانی تایبەتی دەستیپێکردووە و لە داهاتوودا پاش تاقیکردنەوە مەدرەکی زانستی پێیان دەدات. https://www.ava.news/ #ئاونون_ئابادانان #پاڵە_پاڵەیی #ئیلام_ایلام #کرماشان_کرمانشاە #لوڕسان_لرستان #دپارتمان_فێرکاری_یادداێن #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ . 🖍 ڕەوز زانستی زوان کوردی تخصصی‌ترین فرهنگ لغت کوردی (شەواژوو)، به عنوان دومین پژوهش سال استان ایلام دست یافت. در آیین اختتامیە «خەڵات ئەدەبی کوردی ئیلام» که روز دوشنبه ۱۴۰۴/۰۹/۱۷ در مجتمع فرهنگی اداره کل ارشاد اسلامی استان ایلام و با حضور مسئولان، هنرمندان و هنر دوستان برگزار شد، با اهدای لوح تقدیر و جایزه از نویسنده و محقق اثر (حجت رشیدی)، تجلیل شد.   «شەواژوو»  تألیف دکتر حجت رشیدی عضو اصلی و مسئول #دپارتمان_تحقیق_پێپرسی انستیتو زانست زاگروس است. این کتاب در چاپ اول در ۱۸۳ صفحه و پس از دو سال با افزودن لغات و اصطلاحات جدید با تصاویر مرتبط به ۲۳۷ صفحه افزایش یافت که در سال ۱۴۰۳ به اهتمام انستیتو زانست زاگروس منتشر شد. فرهنگ لغت تخصصی «شەواژوو» به دو زبان کوردی و فارسی با رسم‌الخط مصوب فرهنگستان و استاندارد کوردی، مشتمل بر یک مقدمه و سه فصل است که ویراستار آن استاد نعمت الله داودیان و طراحی جلد آن بر عهده وحید اسدی بوده‌ است. از امتیازات این اثر، پرداختن محقق به حوزه تخصصی، معادل‌یابی و تشریح بە دو زبان ارزشمند کوردی و فارسی است. #دپارتمان_پێپرسی_تحقیق #دپارتمان_مێدیا_هونەر_سەێمرە #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanst2021

‍ . غیاب تحصیل به زبان کوردی و درخواست از نخبگان زمان کلیپ : ۸ دقیقه؛ طرح: آزمایشی؛ مقاطع: ۱. دانشگاهیان و مدرسان (ایلام، حضوری، زبان آموزشی: تخصصی)؛ ۲. متوسطه (آبدانان، آنلاین، زبان آموزشی: ساده و روزمرە)؛ استاد: کامران رحیمی دبیر: پروین زارعی با عنایت به موانع چندگانه عدم تحصیل رسمی به زبان مادری در مدارس و پیگیری‌ها و درخواست‌های مکرر و  متعدد انستیتو زانست زاگروس جهت اجرای شدن این حق قانونی و انسانی، از کلیه شاعران و نویسندگان ارجمند که درخشان ترین دوران خود را صرف اعتلا و ارتقای ادب کوردی کرده‌اند تا حصول نتیجه قانونی استدعا می‌شود مانند سایر بزرگان فروتن به مقوله تدریس  در محافل و انجمن‌ها حتی خانواده بپردازند. همچنین دبیران و مدرسان می‌توانند در کنار دروس خود ساعاتی را به آموزش زبان کوردی اختصاص دهند. بدیهی است در صورت عدم یادگیری نسل جدید با الفبای زبان خود قطعا با بحران انقطاع فرهنگی و بیگانگی خوانش مخاطب و آثار مواجه می‌شویم. انستیتو زانست زاگروس تاکنون به صورت حضوری و آنلاین ده‌ها دوره مقدماتی، تخصصی و تربیت مدرس زبان کوردی برگزار کرده‌است و امروزه بسیاری از مدرسان و دانش آموختگان این دوره‌ها، فروتنانه و دلسوزانه مشغول امر مهم و حیاتی آموزش زبان محروم کوردی در شهرهای مختلف هستند. #زبان کوردی دارای ۳۴ حرف است و خواندار و نوشتار این الفبا در اکثریت موقع یکسان است. #خط و الفبا مقوله‌ای قراردادی است و در گذشته در طول قرن‌ها و امروزه با گذشت دهها تکوین و اصلاح می‌یابد. #الفبای کوردی تکامل یافته و اصلاح شده خطوط آرامی، عربی و فارسی است. #در مقایسه با سایر الفبا‌ها، فراگیری الفبای کوردی بسیار ساده، کم هزینه و در کوتاه مدت ممکن است. #پس از فراگیری این الفبا، نگارش و خوانش متون، بدون غلط املایی و خطای تلفظی است. #برخی از حروف این الفبا مانند فارسی و عربی نماینده صامت و مصوت هستند. #در حال حاضر یکی از واج‌ها در شاخه کوردی جنوبی یا واجگونه در برخی از گویش‌های این شاخه به پنج شکل متداول است. #انستیتو زانست زاگروس ضمن پذیرش و آموزش سایر نویسه‌ها، مطابق اساسنامه از مصوبات فرهنگستان کوردی و فارسی تبعیت می‌کند و جهت پرهیز از افزایش حروف شبه گویش‌های جغرافیایی کلیت زبان کوردی را مدنظر داشته‌است و از حرفی و کاراکتری پیروی می‌کند که از لحاظ سخت افراری و نرم‌افزاری توسط مایکروسافت و کنسرسیوم «UC» ساپورت می‌شوند.

‍ . غیاب تحصیل به زبان کوردی و درخواست از نخبگان زمان کلیپ : ۸ دقیقه؛ طرح: آزمایشی؛ مقاطع: ۱. دانشگاهیان و مدرسان (ایلام، حضوری، زبان آموزشی: تخصصی)؛ ۲. متوسطه (آبدانان، آنلاین، زبان آموزشی: ساده و روزمرە)؛ استاد: کامران رحیمی دبیر: پروین زارعی با عنایت به موانع چندگانه عدم تحصیل رسمی به زبان مادری در مدارس و پیگیری‌ها و درخواست‌های مکرر و متعدد انستیتو زانست زاگروس جهت اجرای شدن این حق قانونی و انسانی، از کلیه شاعران و نویسندگان ارجمند که درخشان ترین دوران خود را صرف اعتلا و ارتقای ادب کوردی کرده‌اند تا حصول نتیجه قانونی استدعا می‌شود مانند سایر بزرگان فروتن به مقوله تدریس در محافل و انجمن‌ها حتی خانواده بپردازند. همچنین دبیران و مدرسان می‌توانند در کنار دروس خود ساعاتی را به آموزش زبان کوردی اختصاص دهند. بدیهی است در صورت عدم یادگیری نسل جدید با الفبای زبان خود قطعا با بحران انقطاع فرهنگی و بیگانگی خوانش مخاطب و آثار مواجه می‌شویم. انستیتو زانست زاگروس تاکنون به صورت حضوری و آنلاین ده‌ها دوره مقدماتی، تخصصی و تربیت مدرس زبان کوردی برگزار کرده‌است و امروزه بسیاری از مدرسان و دانش آموختگان این دوره‌ها، فروتنانه و دلسوزانه مشغول امر مهم و حیاتی آموزش زبان محروم کوردی در شهرهای مختلف هستند. #زبان کوردی دارای ۳۴ حرف است و خواندار و نوشتار این الفبا در اکثریت موقع یکسان است. #خط و الفبا مقوله‌ای قراردادی است و در گذشته در طول قرن‌ها و امروزه با گذشت دهها تکوین و اصلاح می‌یابد. #الفبای کوردی تکامل یافته و اصلاح شده خطوط آرامی، عربی و فارسی است. #در مقایسه با سایر الفبا‌ها، فراگیری الفبای کوردی بسیار ساده، کم هزینه و در کوتاه مدت ممکن است. #پس از فراگیری این الفبا، نگارش و خوانش متون، بدون غلط املایی و خطای تلفظی است. #برخی از حروف این الفبا مانند فارسی و عربی نماینده صامت و مصوت هستند. #در حال حاضر یکی از واج‌ها در شاخه کوردی جنوبی یا واجگونه در برخی از گویش‌های این شاخه به پنج شکل متداول است. #انستیتو زانست زاگروس ضمن پذیرش و آموزش سایر نویسه‌ها، مطابق اساسنامه از مصوبات فرهنگستان کوردی و فارسی تبعیت می‌کند و جهت پرهیز از افزایش حروف شبه گویش‌های جغرافیایی کلیت زبان کوردی را مدنظر داشته‌است و از حرفی و کاراکتری پیروی می‌کند که از لحاظ سخت افراری و نرم‌افزاری توسط مایکروسافت و کنسرسیوم «UC» ساپورت می‌شوند. #در اتخاذ این مصوبه اصل آموزش و تدریس عمومی و رسمی کلیه گویش‌های همگن در نظر گرفته‌شده‌است. #بدیهی است یکی از تمهیدات و عناصر آموزش رسمی بهره‌گیری از الفبای واحد و استاندارد برای منطقه است. #دپارتمان_فێرکاری_یادداێن #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ . غیاب تحصیل به زبان کوردی و درخواست از نخبگان زمان کلیپ : ۸ دقیقه؛ طرح: آزمایشی؛ مقاطع: ۱. دانشگاهیان و مدرسان (ایلام، حضوری، زبان آموزشی: تخصصی)؛ ۲. متوسطه (آبدانان، آنلاین، زبان آموزشی: ساده و روزمرە)؛ استاد: کامران رحیمی دبیر: پروین زارعی با عنایت به موانع چندگانه عدم تحصیل رسمی به زبان مادری در مدارس و پیگیری‌ها و درخواست‌های مکرر و متعدد انستیتو زانست زاگروس جهت اجرای شدن این حق قانونی و انسانی، از کلیه شاعران و نویسندگان ارجمند که درخشان ترین دوران خود را صرف اعتلا و ارتقای ادب کوردی کرده‌اند تا حصول نتیجه قانونی استدعا می‌شود مانند سایر بزرگان فروتن به مقوله تدریس در محافل و انجمن‌ها حتی خانواده بپردازند. همچنین دبیران و مدرسان می‌توانند در کنار دروس خود ساعاتی را به آموزش زبان کوردی اختصاص دهند. بدیهی است در صورت عدم یادگیری نسل جدید با الفبای زبان خود قطعا با بحران انقطاع فرهنگی و بیگانگی خوانش مخاطب و آثار مواجه می‌شویم. انستیتو زانست زاگروس تاکنون به صورت حضوری و آنلاین ده‌ها دوره مقدماتی، تخصصی و تربیت مدرس زبان کوردی برگزار کرده‌است و امروزه بسیاری از مدرسان و دانش آموختگان این دوره‌ها، فروتنانه و دلسوزانه مشغول امر مهم و حیاتی آموزش زبان محروم کوردی در شهرهای مختلف هستند. #زبان کوردی دارای ۳۴ حرف است و خواندار و نوشتار این الفبا در اکثریت موقع یکسان است. #خط و الفبا مقوله‌ای قراردادی است و در گذشته در طول قرن‌ها و امروزه با گذشت دهها تکوین و اصلاح می‌یابد. #الفبای کوردی تکامل یافته و اصلاح شده خطوط آرامی، عربی و فارسی است. #در مقایسه با سایر الفبا‌ها، فراگیری الفبای کوردی بسیار ساده، کم هزینه و در کوتاه مدت ممکن است. #پس از فراگیری این الفبا، نگارش و خوانش متون، بدون غلط املایی و خطای تلفظی است. #برخی از حروف این الفبا مانند فارسی و عربی نماینده صامت و مصوت هستند. #در حال حاضر یکی از واج‌ها در شاخه کوردی جنوبی یا واجگونه در برخی از گویش‌های این شاخه به پنج شکل متداول است. #انستیتو زانست زاگروس ضمن پذیرش و آموزش سایر نویسه‌ها، مطابق اساسنامه از مصوبات فرهنگستان کوردی و فارسی تبعیت می‌کند و جهت پرهیز از افزایش حروف شبه گویش‌های جغرافیایی کلیت زبان کوردی را مدنظر داشته‌است و از حرفی و کاراکتری پیروی می‌کند که از لحاظ سخت افراری و نرم‌افزاری توسط مایکروسافت و کنسرسیوم «UC» ساپورت می‌شوند. #در اتخاذ این مصوبه اصل آموزش و تدریس عمومی و رسمی کلیه گویش‌های همگن در نظر گرفته‌شده‌است. #بدیهی است یکی از تمهیدات و عناصر آموزش رسمی بهره‌گیری از الفبای واحد و استاندارد برای منطقه است. #دپارتمان_فێرکاری_یادداێن #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ حرف­ها و آواهای کوردی زبان کوردی دارای ۳۴ حرف است که عبارتند از: ئـ، ا، ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ، د، ر، ڕ، ز، ژ، س، ش، ع، غ، ف، ڤ، ق، ک، گ، و، وو، ۆ، ل، ڵ، م، ن، هـ، ه‌‌، ی، ێ. نخست آن ­که الفبای کوردی بر یک اصل اساسی استوار است و آن یکسانی تلفظ و نگارش واژگان است؛ یعنی واژگان همان­گونه که تلفظ شده نوشته می­شوند: 1ـ مصوت کوتاه ضمه (ــُـ) با حرف واو بزرگ (و)/u/ نوشته می‌شود. مثال: کورد (کُرد)، ئوتاق (اُتاق)، فورم (فُرم)... 2- مصوت کوتاه فتحه (ــَـ) با حرف (ه‌/ ـه)/e/ نوشته می‌شود. مثال: سه‌ر (سَر)، فره (بسیار)، ده‌ر (بیرون)، خه‌م (غَم)... نکته: در زبان کوردی مصوت کسره وجود ندارد، از این رو حرفی نیز برای آن در نظر گرفته­ نشده­است و معمولاً در صورت نیاز همان کسره (ــِـ)/i/ اعمال می‌شود. مثال: کِرد (کرد)، بِرد (بُرد)، مِل (گردن) ... 3- مصوت بلند (وُ) برای این که با ضمه (ــُـ) اشتباه نشود با دو واو (وو)/û/ نوشته می‌شود. مثال: شوور (شوُر)، کوور (کوُر)، نوور (نوُر)... 4ـ در جنوب و برخی از گویش­های شمالی و میانی زبان کوردی، واجی وجود دارد که مابین حروف «ی» و «و» تلفظ می‌شود، این حرف با واو هفت‌دار (ۆ)/ü/ نوشته می‌شود.[1] مثال: دۆر(دور)، شۆ(شوهر)، خۆن(خون)، کردۆ(کرده­بود)، دۆه‌ت (دختر) ... 5ـ در زبان کوردی، «ای» مجهول وجود دارد که امتداد تلفظ آن به اندازه دو کسره است و در رسم‌الخط کوردی بدین صورت (ێ)/ê/ نوشته می­شود. مثال: شێر(شیرجنگل)، بڕێ (عده­ای)، خوازێ (می­خواهد) ... نکته: اگر همزه ( أ ) قبل از حروف صدادار واقع شود در رسم­الخط کوردی به صورت (ئـ) نوشته می‌شود:  مثال: ئاگر(آتش)، ئازاد(آزاد)، ئه‌ور(اَبر)، ئه‌سر(اَشک)، ئوتاق (اُتاق)، ئورده‌ک(اُردک)، ئِنسان (اِنسان)، ئمڕوو(اِمروز)، ئیلام (ایلام)، ئیمان (ایمان)، ئێواره‌(عصر)، ئێران(ایران)، ئۆشم (می‌گویم).  6- در زبان کوردی دو نوع «ر» وجود دارد: نوع اول در تلفظ و شکل نوشتاری با فارسی /r/ یکسان است. مثال: جار (دفعه)، لار(کج)، دار(درخت). نوع دوم: که بدان «ڕ»/rr/ لرزشی می‌گویند، تقریبا مشدد تلفظ می­شود. مثال: کوڕ (پسر)، جاڕ (مزرعه درو شده)، پڕ (پُر)، بنووڕ (ببین). 7- در زبان کوردی دو نوع لام وجود دارد: نوع اول، در تلفظ و شکل نوشتاری با فارسی /L/ یکسان است مثال: که‌ل(شکاف)، په‌ل(شاخه). نوع دوم که بدان «ڵ» /ll/کوردی می­گویند، سنگین تلفظ می‌شود. مثال: که‌ڵ(گوزن)، په‌ڵ (سنگ پهن). 8- به جای سه حرف «ذ، ظ، ض» فقط حرف «ز» /z/نوشته می‌شود. مثال: زڕات (ذرت)، زاڵم (ظالم)، زامن (ضامن). 9ـ به جای دو حرف «ث، ص» فقط حرف «س» /s/ نوشته می‌شود. مثال: سروه‌ت (ثروت)، ساف (صاف)، سابوون (صابون). 10- به جای­«ط» حرف «ت» فقط /t/نوشته می‌شود. مثال: ته‌ناف(طناب)، تانه‌ (طعنه)، تڵا (طلا).   1ـ این واج در واقع نماینده صامت (ẅ) و مصوت (ü) در کوردی جنوبی است و همچنین واج «ö» در کوردی پهله­ای، لکی و گورانی ­نو نیز با این حرف نوشته ­می­شود. گفتنی است دلیل  انتخاب این حرف برای واج­های مذکور جهت امور مهمی نظیر زبان معیار آموزشی و هم­خوانی با یونی کد، پشتیبانی مایکروسافت و همگرایی است.

‍ ‍ ‍ ‍ .                «پرسەنامە» بەڕێز ماموستا مستەفا بەیگی ئەمر خودا کردن ناوەخت برازات، «مێهدی بەیگی»، وە ئێوە و بنەماڵەی ئەو پاکڕەوانە تەسلیەت دۆشیمن. ڕەوانێ شاد بوو و هامخەمتیم.         ئەنستیتو زانست زاگروس #کوردی_فەیلی #ئیلام_ایلام #مێهران_مهران #ڕێزەوەن_ریزون #زەڕووش_زرگوش #نووسەران_کورد -------------------------------------------------- #استاد مصطفی بیگی متخلص به «ڕوودووس فه‌یلی» متولد ۱۳۵۰ در شهرستان مهران و دارای مدرک ارشد معماری از دانشگاه تهران است وی از شاعران پیشکسوت و نوگرا در حوزه گویش کوردی فیلی است و تاکنون صدها مقاله و یادداشت به کوردی در مطبوعات  و چند اثر در حوزه شعر، داستان کوتاه، تحقیق از جمله نادیارا، واژا، خێاوان پەتی، شرح دیوان کوردی عباسی آرام، معماری سیاە چادر... منتشر کرده‌است همچنین سه مجموعه شعر کوردی برای کودکان با آهنگسازی به عنوان پیشکسوت این عرصه آماده چاپ دارد. مهندس بیگی مسۇل بخش بیستون مجلە  کوردی ئاوێنە در تهران بود کە اوایل دهە هفتاد بیشترین تاثیر در اعتلا و ارتقای کوردی جنوبی خاصه در ایلام، کرماشان و لرستان داشت متعاقبا با سردبیری هفته نامه صبح ایلام موج جدید و موثر در مطالبه‌گری و موج کورده‌واری در دهه هشتاد به راه انداخت علاوه بر آن ایشان شهرداری دهلران، ایلام و رییس سازمان میراث فرهنگی را در کارنامه خود دارد که به سهم خود در بازسازی هویت فرهنگی و مبلمان شهری گام‌های ماندگار برداشت هم اکنون نیز مسؤل شورای نویسندگان کورد سایت بین‌الملی شفق در بغداد ارگان رسمی کوردهای فیلی است که از لحاظ کمی و کیفی و میزان تولیدات متون به کوردی جنوبی مقام نخست را دارست. #دپارتمان_مێدیا_ڕەسانە_سەیمرە #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ . وەڕگێڕانی ڕۆمانێکی «عەتا نەهایی» بە ئینگلیزی بە پێشەکی کاوان محەمەدپوور ـ ڕەخنەگەری هاوچەرخ متن؛ کوردی و فارسی ڕۆمانی "باڵندەکانی دەم با"، نووسینی مامۆستا عەتا نەهایی، لەلایەن وەشانخانەی "Common Notions" بە زمانی ئینگلیزی چاپ کراوە و بڕیارە ڕۆژی ٢ی دسامبر بە شێوەی فەرمی بڵاوبکرێتەوە. ئەم بەرهەمە کە یەکێکە لە شاکارە ئەدەبییەکانی کورد و هەنووکە لە کتێب‌فرۆشییەکانی ئەمریکا دەست ئەکەوێت، پاش چەند ساڵ هەوڵی بێ‌وچاون، لەلایەن "چیا پەرویزپوور" و "حورییە مەلکی" ورگێڕدراوەتەوە سەر زمانی ئینگلیزی. لە پێشەکی وەگێڕانی ئینگلیزی ئەم بەرهەمە کە لە لاین ڕەخنەگری ئەدەبی، "کاوان محەمەدپوور" نووسراوە، بەرهەمەکانی عەتا نەهایی وەک خاڵی وەرچەرخان لە مێژووی چیرۆکی کوردیدا پێناسەکراون و نووسەر جەختی لەسەر لایەنی داهێنەرانەی "باڵندەکانی دەم با"، لەهەمبەر جوانی‌ناسیی ڕۆژئاوایی کردوە. عەتا نەهایی، ئەم ڕۆمانەی ساڵی ١٣٨٠ی هەتاوی نووسیوە و تا ئەمڕۆکە چەندین جار لەلایەن وەشانخانە کوردییەکان بە دیزاین و ڕووبەرگی جیاوازەوە لە چاپ دراوە.  چیرۆکی "باڵندەکانی دەم با" بەسەرهاتی نووسەرێکە کە پاش ساڵانێک دووری لە نیشتمان بۆ نووسینی دوایین چیرۆکی خۆی دەگەڕێتەوە کوردستان..... شایانی ئاماژەیە، وەشانخانەی "Common Notions" یەکێک لە وەشانخانە بەناوبانگەکانی ئەمریکایە و جەختی لەسەر ئەدەبی داهێنەرانە و ڕەخنەگرانەیە لە پێناو گشتی کردنەوەی دادپەروەری کۆمەڵایەتی. --------------------------------------------------- انتشار رمان عطا نهایی بە انگلیسی با مقدمۀ منتقد معاصر کاوان محمدپور ترجمه انگلیسی رمان "پرندگان در باد" (بە کوردی: باڵندەکانی دەم با) نوشتە عطا نهایی توسط انتشارات « Common Notions » چاپ و به شیوه رسمی دوم دسامبر سال جاری میلادی رونمایی خواهد شد. این رمان که یکی از آثار برتر ادبیات داستانی کوردی است، پس از چند سال تلاش‌ بی‌وقفه، توسط «چیا پرویزپور» و «حوریه ملکی» از زبان کوردی به انگلیسی ترجمه شدە و هم اکنون  نسخه چاپی آن در سراسر کتب فروشی‌های آمریکا قابل دسترس است. در مقدمه انگلیسی این اثر به قلم «کاوان محمدپور»، آثار عطا نهایی به عنوان نقطه عطف تاریخ داستان نویسی کوردی مطرح شده‌اند و رمان "پرندگان در باد" همچون اثری خلاقه در برابر زیبایی‌شناسی غربی معرفی شده است. عطا نهایی رمان "پرندگان در باد" را سال 1380 پایان داد و تاکنون از سوی نشرهای مختلف کوردی بار تجدید چاپ شده است. همچنین این اثر به قلم "رضا کریم مجاور" نیز به زبان فارسی ترجمه شده است. داستان رمان، سرگذشت نویسنده‌ای ست که سال‌ها پس از دوری، به وطن خود، کردستان بازمی‌گردد تا آخرین داستانش را بنویسد... انتشارات "Common Notions" یک نشر مستقل و مطرح در ادبیات آمریکاست که خود را متهعد به نشر آثار خلاقه و انتقادی در جهت توسعه همگانی عدالت اجتماعی می‌داند. #عەتا_نەهایی #کاوان_محەمەدپوور #چیا_پەرویزپووڕ #حوریە_مەڵکی #دپارتمان_چیروک_داستان #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ . ئەرسەڵانی، ژە گورانی تا شێعر کوردی د.حجت رشیدی، مسۇل دپارتمان تحقیقات و نشر انستیتو زاگرس خوشبختانه در سال‌های اخیر تلاش برای زنده نگه‌داشتن زبان مادری، به ویژه کوردی جنوبی، عشق و امید را در دل همه دوستداران این زبان دیرپا و سترگ زنده کرده است. انجمن‌های ادبی همچون: انجمن ادبی ارشاد اسلامی، انستیتو زانست زاگروس، جلسات نقد و بررسی شعر کوردی، کلاس‌های آموزش الفبای کوردی، شرکت در کنفرانس‌های بین‌المللی، جشنوارە‌های گوناگون و... ، نویدبخش روزهایی روشن و آینده‌ای درخشان برای این زبان است. در این میان، آثار و تألیفات گوناگونِ چاپ‌شده به زبان کوردی و برگزاری جلسات نقد و بررسی این آثار، درخور توجه و امیدآفرین است. یکی از آثار چاپ‌شده که در روزهای اخیر نیز رونمایی و مورد نقد و بررسی قرار گرفت، مجموعه‌ی شعر با نام ((جارێ بپرس هەواڵم))، اثر استاد علی‌محمد ارسلانی است. این مجموعه در قالب‌های: غزل، مثنوی، دوبیتی، رباعی با اوزان هجایی و آزاد و ترانه‌های کوردی است که دومین مجموعه‌ی وی پس از مجموعه ((هێمان هایه خێاڵم)) است. شاعر در این اثر تلاش کرده است بی‌هیچ یک‌جانبه‌نگری، از لغات و عبارت‌های رایج کوردی جنوبی بهره گرفته و به قول خود از تنوع گویش‌های جنوبی به خوبی استفاده کند. این اثر مشحون از مضامین ملی، آیینی، عاشقانه‌ها، عارفانه‌ها، مضامین امروزی و... است و عبارات، اصطلاحات، ضرب‌المثل‌ها، مقامات موسیقی، کلمات ناب کوردی در آن، هر خواننده‌ای را مجذوب خود خواهد کرد. ارسلانی، از آن شاعرانی است که دل در گرو زبان مادری خویش دارد و تلاش‌های ارزنده و ماندگار او، در حفظ و گسترش این زبان ارزشمند، قابل اعتنا و ستایش است. از دیگر آثار ماندگار وی تألیف کتاب ((هوره‌های ایلامی)) است که در آن علاوه بر بررسی مقام‌های مختلف این آوازِ کهنِ کوردی، ترجمه و برگردان ابیات هوره به فارسی است که به این اثر با ارزش، لطف و جذابیت خاصی بخشیده است. ارسلانی، علاوه بر کار تألیف و پژوهش در حوزه زبان و ادبیات کوردی، یکی از خوانندگان مطرح کوردزبان ایلامی است که طنین صدای گرم و صمیمی وی، همواره مورد توجه و علاقه اهالی کوردستان، به ویژه ایلامیان، بوده و هست. وی نسبت به ضبط و احیای آثار موسیقی مقامی، اهتمام جدی از خویش نشان داده و در کنار آن همه تلاش و کوشش به عنوان شاعر، خواننده و آهنگساز، آثاری ماندگار و درخور، در قالب آواز ایرانی و ترانه‌های ایلامی خلق نموده که بارها در شبکه‌های مختلف صدا و سیما پخش شده است. ارسلانی، ردیف عالی آواز ایرانی را از سال هفتاد و چهار نزد استاد بزرگ آواز ایران، زنده‌یاد محمدرضا شجریان آغاز کرد و اولین مدیر واحد موسیقی صدا و سیمای مرکز ایلام  در دهەی هفتاد بود که موسیقی مقامی ایلامی را بە روایت استادان وقت گردآوردی کرده است. همچنین از دهەی هفتاد تاکنون آواز ایرانی را  در انجمن موسیقی فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام  تدریس می‌کند. وی تهیەکنندە، محقق، نویسندە و کارگردانِ پرکار برنامەهای رادیویی و تلویزیونی است. ارسلانی متولد سال ۱۳۵۳ از شهرستان چوار، استان ایلام است. انستیتو زانست زاگروس برای این شاعر، محقق و خواننده کورده‌وار روزهایی درخشان و روشن‌تر از گذشته، آرزو می‌کند. #ئیلام_ایلام #کوردی_فەیلی #ئەرکوازی_ارکوازی #چەوار_چوار #دپارتمان_پێپرسی_پێپاکی_چاپمەنی #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ ‍ .          پەنج ئافرەت کورد، دەنگ کریان ئەڕا تیم ملی تووپان ۱. عاتفەی ئیمانی _ ئیلام، ئاودانان ۲. سەنا سادقی ـ پاوە ۳. زارا قەنبەری _ کەنگاوەر ۴. سومەیەی ئسماعیلی ـ پیرانشار(خانە) ۵. فاتمەی مەخدوومی ـ قوروە -------------------------------------------------- #ئیلام_ئاودانان #کرماشان_کەنگاوەر #کرماشان_پاوە #کوردستان_قوروە #پیرانشار_خانە #دپارتمان_مێدیا_ڕەسانە_سەیمرە #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ ‍ .                «پرسەنامە» بەڕێز دوکتور ئیسماعیلی شەمس بە بۆنەی کۆچی ناوەختی ئاموزای بەڕێزتان پرسە و سەرەخۆشی، ئاراستەی ئێوە و بنەماڵەی بەڕێزتان دەکەین. هەروەها خۆمان بە بەشداری خەمتان دەزانین و ڕەوانێ شاد بێت. ئەنستیتو زانست زاگروس #کورد_کوردستان #دانشگاە_کردستان_زانکۆ_سنە #گورانی_گۆرانی #هورامی_هەورامی #کرماشان_کرمانشان #پاوە_پاوە -------------------------------------------------- #بەڕێز دوکتور ئیسماعیلی شەمس، وەکو مێژوونووس بەناوبانگ و ڕەخنەگری هاوچەرخ، تا ئێستا دەیان وتار و کتێب لەم بوارەدا بڵاو کردووە و لە ڕاستکردنەوی هەڵەکانی مێژووی نەتەوەی کورد هەنگاوی هەڵگرتووە. هەروەها ئەمساڵیش لە جەژنەواڵەی قەڵەمی مامۆستا هەژار خەڵاتی یەکەمی وەرگرت. #دپارتمان_مێدیا_ڕەسانە_سەیمرە #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ . ✅ باوک کوردی کلهری دکتر حجت رشیدی، عضو اصلی انستیتو زانست زاگروس استاد کریم کریم‌پور، نویسنده و محقق نستوه، بزرگمردی که "تار و پود وجودش عشق به زبان و ادبیات کوردی بود و خدمات ماندگار علمی، فرهنگی و ادبی‌اش این عشق ناب را به اثبات رسانده است. وی از لحاظ کمی و کیفی پیشکسوت تحقیقات زبانی و ادبی کوردی کلهری محسوب می‌شود که همه همّ و وقتِ خود را به قلم و کتاب سپرده بود و تا واپسین لحظات حیات متعهد به اصول اخلاقی و علمی بود. انسانی شرافتمند و آزاده که در حیاتِ فرهنگی سعی نکرد گویشی را زیر مجموعه گویش دیگر قرار دهد و به اصول علمی و امر واقع پایبند بود از این رو نامش نیک و جاودان است. استاد کریم‌پور، در طول دوران فعالیت‌های فرهنگی، آثار فراوان و متعددی اعم از کتاب و مقاله به زبان کوردی و فارسی منتشر و به دوستداران فرهنگ دیرپا و سترگ کوردی تقدیم کرد. وی در حدود چهار دهه تلاش، به نگارش و تحقیق در حوزه کوردی جنوبی خاصه کلهری مشغول بود. زنده‌یاد کریم کریم‌پور، سرانجام در فروردین ۱۴۰۰ روی در نقاب خاک کشید و در قطعه هنرمندان کرمانشاه به خاک سپرده شد. از این نویسنده پرکار و توانا، آثاری بر جای مانده است که رونق‌بخش محفل دوستداران زبان و ادب  کوردی است. ـــ فرهنگ لغت کوردی ((خوەرهڵات)) در ۳ جلد و ۱۲۱۵ صفحه که در سال ۱۳۸۰ از سوی انتشارات صبح روشن  منتشر شد. این کتاب علاوه بر واژه‌هایی که از کوردی به فارسی معادل‌سازی شده است، بخش‌های دیگری هم دارد که به توضیح و شرح رسم‌الخط کوردی، شرح و دستور گرامر  کوردی کلهری می‌پردازد و در پایان جلد سوم به اصطلاحات و کنایه‌هایی پرداخته که در زبان کوردی رایج است و در بخشی دیگر به مطابقت کلمات مشترک بین زبان کوردی و فارسی و پرداخته است. این اثر در واقع از حیث تاریخ چاپ و تحقیقات میدانی در واقع نخستین فرهنگ لغت محسوب می‌شود و سنگ زیربنا و مرجع تحقیقات بعدی در این حوزه شد. ـــ لالایی در ادبیات کوردی کلهری، انتشارات مؤلف و نوبت چاپ: اول ۱۳۷۳ ـــ گلاره و افسانه  کلەوا، انتشارات مؤلف و نوبت چاپ: اول ۱۳۹۲ ـــ دستور زبان تطبیقی گویش‌های کوردی با زبان‌های ایران باستان، انتشارات مؤلف و نوبت چاپ: اول ۱۳۹۲ ـــ دستور زبان کوردی کلهری، انتشارات مؤلف و نوبت چاپ: ۱۳۹۰ ـــ تقویم ایلیاتی کرمانشاه، انتشارات: چشمه هنر و دانش و نوبت چاپ: اول ۱۳۸۱ ـــ حافظ کوردی، گلچینی از غزل‌های حافظ به گویش کوردی کلهری، انتشارات مؤلف و نوبت چاپ: اول ۱۳۹۶ ـــ ترجمه قرآن به کوردی که اجازه انتشار نیافت. ـــ و... استاد کریم‌پور را ((پدر ادبیات کوردی کلهری)) می‌شناسند که توانست در طول دوران زندگی پربار و ارزشمندش، خدماتی ماندگار به زبان و ادبیات کوردی داشته باشد. یاران، یاوەران، خاترم خەمە دەنگ هاودەنگم لەێ ناوە کەمە «شاگە و خان مەسۆر» # کوردی کلهری  یکی از گویش‌های عمده در شاخۀ کوردی جنوبی است و بسیاری از بزرگان علم،  ادب و... از جمله میرزای رضای کلهر خوشنویس شهیر، کیهان کلهر نوازنده معروف جهانی و... از این مردمان اصیل و باستانی می‌باشند. منبع:  با سپاس از خانواده محترم آن مرحوم که در تدوین و نگارش این پست همراهی کردند. #انستیتو زانست زاگروس بە عنوان مرجع رسمی و مرکز علمی پیشنهاد می‌کند به پاس خدمات و تحقیقات ارزنده شادروان، کتابخانه و خیابانی به نام «کریم کریم‌پور» به همت فعالان فرهنگی مزین شود. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #دپارتمان_پێپرسی_پێپاکی_چاپمەنی #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ .               هشدار؛ گرته‌برداری ساختار زبان کوردی را نابود می‌کند. (متن فارسی و کوردی لاتین) سید کافی علوی ـ ارومیه نویسنده، گوینده، روزنامه‌نگار عضو اصلی انستیتو زانست زاگروس همه‌ زبانهای زنده جهان در سایه آموزش و نوشتار استاندار توانسته‌اند تاکنون به حیاتشان ادامه بدهند و رشد شکوفا شوند. عموما هر زبانی علاوه بر دو گونه نوشتاری و گفتاری دارای ساختار مستقل و تنوع گویشی است.زبان کوردی علیرغم عدم تدریس همگانی و کتابت عمومی، بخصوص در طول صد سال اخیر که دچار تهاجم انکار، آسیمیله، تعریب، تتریک، تفریس و بی مهری واقع شده‌است توانسته در سایه شرایط سخت جغرافیایی، ضمن حفظ ادبیات شفاهی و تا حدودی نوشتاری  به حیات خود ادامه دهد. با تبختر می‌توان گفت که زبان کوردی در مقابل همه ناملایمات و بی عدالتی‌ها  موجودیتش را حفظ و از خطر اضمحلال رهایی یافته است. اما در دوران معاصر پدیده گرته‌برداری از زبان‌های همجوار در نوشتار کوردی تهدیدی جدی محسوب می‌شود. تحصیل‌کردگان نسل نوین کورد، در پاره‌ای موارد از ساختار نحوی، صرفی و سیاق زبان کوردی در نوشتار متاثر از زبان‌های بیگانه هستند این مسئله در زبان مطبوعاتی و خبرگزاری‌ها به شدت دیده ‌می‌شود و این امر به جهت عدم آشنایی عمیق گویشوران به دستور و سیاق زبان کوردی است. در برخی متون و تکست‌ها، صرفا کلمات کوردی هستند، اما نحو و سیاق متاثر و گرته‌برداری از زبان‌های بیگانه است، به نحوی که  اشتباهات فاحش زبانی پدیدار شده‌ که ناشی از عدم رعایت اصول و ساختار دستور زبان کوردی است. این تهدید جدی در بلند مدت منجر به نابودی اصالت، فصاحت و شیرازه زبان کوردی می‌شود. این معضل در همه شاخه‌های زبان کوردی دیده می‌شود که در اینجا به چند مورد در شاخه شمالی زبان کوردی به اختصار اشاره می‌شود: 1-  در کوردی شمالی هر اسمی مذکر یا مؤنث و در مواردی خنثی است. متاسفانه بیشتر افرادی که در محیط خانواده و جامعه زبان کوردی را یاد نگرفته‌ا‌ند و بعد از آموزش به زبان بیگانە به یادگیری زبان کوردی روی آورده‌اند، توان تشخیص نامهای مذکر و مؤنث یا خنثی را ندارند. گفتنی است روش تشخیص جنسیت اسامی بدین شیوه است: کلیه اسامی که دال بر لطافت، آرامش، دلنشینی، مثبت‌انگاری، عدم خطر و...  باشند مانند: کانی، مال، گول، گیا، دار، باژێر، ئەشکەفت و... مونث هستند و اسامی که دال بر سختی، خطر، ضمخت و... باشند مانند چەم، چیا، بەرد، گوند، چەک، چەقوو و... مذکر هستند. در ضمن در میان ترکیب مونث حرف «ا» و در ترکیب مذکر حرف «ێ» می آید مثال: کانیا ولات (مونث)، چەمێ ولات (ترکیب مذکر). 2-  همۀ زبانها دارای شکل نوشتاری و گفتاری هستند و کارکرد هر کدام مشخص است. متاسفانه در مطبوعات و نوشتار کوردی، زبان محاوره و بازاری با رسمی فرقی ندارند و اصول نوشتاری استاندارد رعایت نمی‌شود. برای مثال؛ گویشور در زبان محاوره مجاز است کلمات و جمله را کوتاه و مختصر بیان کند.  همانطور که در زبان محاوره‌ای فارسی «میشه» می‌گویند اما در نوشتار «می‌شود» می‌نویسند چون که نوشتار رسمی مخاطب خاص خود دارد و جنبه تفهیم آن بارزتر است، مثال در کوردی: م گو(گفتاری)، من گوت(نوشتاری). 3-  در کوردی شمالی دو دسته ضمیر وجود دارد گروه اول (ئەز، تو) همیشه در زمان مضارع به کار می‌روند و کاربرد آنها در  زمان گذشته صرفا با افعال  لازم یا در نقش مفعولی است مثال: ئەز هاتم(فعل لازم ماضی)، ئەز دبێژم(فعل مضارع)، ئەز گرتم(من دستگیرشدم). دستە دوم (من، تە) در زمان گذشته و با افعال متعددی همراهند، مثال: من گوت، ته گرت. متاسفانه عدم تشخیص و کاربرد این ضمایر در مکالمه و نوشتار از سوی برخی از گویشوران  باعث کژفهمی  شدە‌است برای نمونه در جمله زیر هرچند کلمات کوردی هستند اما کاربرد ضمایر متاثر از گرته‌برداری از زبان‌های بیگانه است که حتی باعث دگرگونی معنای  می‌شود:  پۆلیس من گرت و من ئشکەنجە کر. (من پولیس را دستگیر کردم و من شکنجه کردم)(؟!) در صورتی که صحیح آن بدین سیاق است: پۆلیس ئەز گرتم ئەز ئشکەنجە کرم. 4-  ان و ێن an،ên نشانه‌های جمع هستند که کاربرد آن‌ها در واحد‌های زیر مشخص می‌شود: چه‌ند گولان بۆ من بینه. هنده‌ک گولێن سۆر بۆ من بینه. (چند تا گل برای من بیاور. مقداری گول سرخ برای من بیاور). پس کاربرد نشانە جمع «ێن» زمانی است کە هستە، صفت داشته‌باشد. 5-  ڤان/ وان  در زبان کوردی پسوند فاعلی، شغلی و نگهداری است، متاسفانه این پسوند را در مواردی نابجا به کار میبرند. مثال چالاک دقیقا  به معنی فعال است.  بنابراین افزودن این پسوند به چالاک(چالاکڤان)  بە معنی اکتیو، حشو زائد است زیرا خود کلمە چالاک بە معنی فعال است و دیگر نیازی بە این پسوند فاعلی ندارد.... عین نوشتە بە کوردی لاتین در کامنت #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ ‍ ‍ ‍ ‍ . فەوزیەی بەشارەت ئەندام ئەنستیتو زانست زاگروس خەڵات مێهرگان گرت. دە تاریخ ۱۴۰۴/۸/۶ دە ۲۳ و ۲۴مین خەڵات مێهرگان ئەدەب - تێران، فەوزیەی بەشارەت ئەندام کارای ئەنستیتو زانست وە ڕومان «هورمسگەگان ژنێگ» خەڵات مێهرگان ئەدەب برد ئی ڕومانە خاتوو مەستوورەی دڕەخشی وە فارسی هەڵگەردانگە. لازم وە وتنە دە بەش زوان داڵگی، تەنیا ئی ڕومانە خەڵات گرت. پارەکەیش ڕووژ دوشەمە ۱۴۰۳/۵/۱ خاتوو "فەوزیە بەشارەت" ڕوماننووس بیجاڕ گەڕووس لە دەس  وەزیر ڕوشنبیری و لاوان (وزیر فرهنگ و ارشاد) لە هەولێر وە بووت خزمەت وە بنزوان گەڕووسی خەڵات و خوەرداشت گرت. # فەوزیە بەشارەت، چیروکنووس و ئەندام بنەکی ئەنستیتو زانست زاگروس، سال ۱۳۴۹ لە  شار بیجاڕ گەڕووس وە دی هاتگە و ئێسەیش نیشتەجی شار سنەس. تا یەمە سێ کتاو ڕومان چاپ کردگە: ۱.سەرچوپی ئاگر لە ڕیخەسیە، یەکم کومەڵە چیروک، ۱۳۹۷، گوتار؛ ۲. هورمسگەگان ژنێگ،  ساڵ ۱۳۹۹ وە پشتیوانی شار کتاو بیجاڕ چاپ و وڵاو بییە و ئوو خاتوو مەستوورەی دڕەخشی وە ناو «اشک‌های یک زن» وە فارسی ئەڵگەردانگە؛ ۳. سەماێ چارەنۆس ساڵ ۱۴۰۰ لە لابن نەشر گوتار چاپ بۆە و خاتوو «هدیەی مەسرووری» وە فارسی تەرجمەێ کردگە.   لە تاریخ 30 مهر مانگ ۱۴۰۳ دە زانستگای کوردستان مجوز چاپ تازەترین بەرهەمە ئی خاتوونە پەسەند کریا و لەی ڕوونەمایی بیە. ڕومان «وەیشوومەی وەفر»(مانای عزاداری برف) ناو نووترین ڕومانێگە کە  ڕووبەرگەێ جوور کارەیل پێشین  هەر ماموستا هادی زیائدینی ئەڵڕازنگە. سەمای چارەنۆس سێمین کتاو نووسەر، وە قەڵەم خاتوو هدیەێ مەسروری تەرجومە بیە وە  فارسی وە ناو «رقص سرنوشت». هەر ئی کتاوە  بەدریە ساعدی تەرجومەێ کردگە وە سورانی. ئێسەیش  فوزیەێ بەشارت خەریک نووسین پەنجمین ڕومانەێ وە بنزوان گەڕووسیە. #بیجاڕ، ئاخرین شار لە خوەرنشین کوردستانە و وە  بنزوان گەڕووسی که پەلێ دە کوردی خوارگ یا پاڵەوانییە قسە دکەن و یەکایەک جوور کوردی فەیلی/ ئیلامییە. لەێ سی ساڵە شاعران و نووسەران پایەبەرزێ سەر هێزدانە و خزمەت گەوراێ وە چیرووک، شێعر، وشەنامە، ئەدەب زاڕووانەێ ئی بنزوان ئەسڵەمەنە کردنە. #بیجاڕ_گەڕووسی #فەوزیەی_بەشارەت موسقی کلیپ: گوورانیچڕ، عادڵ نادری، سنە شێعر، زانا قاسمی‌فەڕ، بیجاڕ #دپارتمان_پێپرسی_پێپاکی_چاپمەنی #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021 وزير ثقافة اقليم كوردستان يكرم الروائية الكوردية “فوزية بشارت” اربيل-التآخي التقى وزير الثقافة والشباب في حكومة اقليم كوردستان الاستاذ “محمد حمه سعيد” يوم الأثنين 23 تموز 2024 في اربيل، الروائية الكوردية من شرق كوردستان “فوزية بشارت”. وقدمت الأستاذة “فوزية بشارت” خلال اللقاء شرحاً مقتضباً عن لهجة كروس التي تعد احدى اللهجات الكوردية الجنوبية،معربة عن سرورها لتدوين نتاجاتها بلغة الأم. ومن جانبه اعرب وزير الثقافة والشباب في حكومة اقليم كوردستان عن سروره بالتطور الذي تشهده الحركة الثقافية و الأدبية في شرق كوردستان،معبراً عن اعجابه بلهجة كروس الكوردية. كما اكدت الروائية “فوزية كروس” على ضرورة الكتابة بلهجة كروس الكوردية ،موضحة انها ألفت ثلاثة كتب ادبية بين مجموعات قصصية و روايات باللهجة الكوردية الكروسية. يذكر ان الروائية بشارت من مواليد عام 1971 مدينة بيجار في شرق كوردستان،وهي احدى العضوات الرئيسية في معهد “زانست زاكروس” الثقافیە #کوردی_خوارگ #گورانی_پاڵەوانی #بیجاری_گەڕووسی #فەیلی_پەهڵەیی #ایلامی_ئیلامی #کرمانشاە_کرماشان #کلهری_کەڵڕی #قروە_قوروە #شاهیندژ_شایندژ #کلاردشت_کەلاردەشت #بغداد_بەغدا #خانقین_خانەقین @zanist2021

‍ . معیارسازی کوردی رسالت نویسندگان است. ریکار احمد، انستیتو کورد- استکهلم (متن بە زبان‌های فارسی، کوردی/ لاتین) ‍ ریکار احمد در سال ١٩٦٤ در هولیر متولد شد، از دانشکده مهندسی فارغ‌التحصیل شد و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته روزنامەنگاری دریافت کرد. او نویسندگی را از سال ۱۹۷۷ آغاز کرد، و بیست و شش اثر منتشر شده دارد که بیشتر آنها در زمینەها زبان و زبان‌شناسی است. وی در حال حاضر عضو اتحادیه نویسندگان کورد و عضو هیئت مدیره انستیتو کورد در استکهلم است. تلاش برای ایجاد یک زبان استاندارد رسالت زبان‌شناسان و روشنفکران است انسان‌ به عنوان موجودی اجتماعی، دائماً به تغییر علاقه‌مند هستند و سعی در بهبود و تکامل دارند. از آنجا که زبان پل ارتباطی و تفاهم بین مردم است، مانند انسان تغییر کرده و تکامل یافته است. زبان نقش مهمی در وحدت و یکپارچگی بین اعضا یک ملت داشته است. در این راستا، بسیاری از مردم زبان استاندارد را با زبان نوشتاری مرتبط می‌دانند، شاید بە این دلیل کە برای فرهنگ و سیستم آموزشی مناسب است. البته نوشتار، به زبان معیار شکلی پایدار می‌دهد و استاندارد فرایند آن را تسهیل می‌کند. بنابراین ملت‌ها برای وحدت بین قبایل و طبقات مختلف خود به یک زبان معیار نیاز دارند. استانداردسازی زبان معمولاً در رابطه با گویش‌های مختلف و سایر ساختارهای اجتماعی رخ می‌دهد، زیرا یک جامعه مدرن بە یک زبان استاندارد، یعنی زبان نوشتاری مشترک، نیاز دارد. زبان نوشتاری از بسیاری جهات با زبان گفتاری متفاوت است و زمینه استفاده از آن نیز متفاوت است زیرا نویسندگان و خوانندگان  در یک سطح نیستند که این امر بر زبان معیار تأثیر می‌گذارد. برخی  معتقدند  ایجاد یک زبان عام که استاندارد یک ملت باشد، مستقیماً وظیفه ملت  است که یک عمل طبیعی است، یعنی خودجوش و در نتیجه روابط اجتماعی و اقتصادی است. در طول تاریخ، سه روش اصلی برای ایجاد زبان‌های معیار اثبات شده است: اول: دین یا مذهب واحد و مشترک؛ دوم: قدرت و اقتدار؛ سوم: سازش و توافق زبان‌شناسان و نویسندگان یک ملت. در  زمانهای قدیم هیچ وسیله ارتباطی وجود نداشت، اما زبان اوستایی از طریق نوشته‌های زرتشت و پیروانش جایگاه خود را پیدا کرد. با آمدن اسلام زبان عربی الفصحا یعنی زبان قرآن، و توسط حکومت امویان تحمیل شد. زبان‌های فرانسوی و اسپانیایی نیز از طریق تلاش‌های رسمی، یعنی توسط مقامات مرکزی از بالا به پایین، هدایت و استاندارد شدند. اکنون ما کردها نه پیرو زبان یک دین خاص هستیم و نه قدرت و مرجعیت زبان استانداردی را تحمیل می‌کند و نه زبان‌شناسان و نویسندگان ما آن را ایجاد می‌کنند. پس ما کردها چه باید بکنیم؟ اکنون ما کردها چگونه می‌توانیم برای نجات از سرگردانی بین این همە لهجەهای مختلف،  به یکی از آنها اعتماد کنیم؟ برای رهایی از این سرگردانی و ایجاد یک زبان مشترک، باید نکات زیر را در نظر بگیریم کە: اولاً: آیا این لهجە در میانه و محل تلاقی همه گویش‌ها قرار دارد؟ یا می‌تواند پلی بین همه باشد؟ ثانیاً: آیا از نظر دستوری مناسب‌تر است؟ ثالثاً: آیا مردم مناطق مختلف آن را به راحتی می‌فهمند؟ در راستای ایجاد یک زبان معیار کوردی، گزینە مهمی وجود دارد که آن بازگشت به زبان پهلوی است. در پهلوی فقط دو گویش گوورا و بهدینی وجود داشت. گوورا متعلق به سران ارتش، امیران و سلسله‌ها بود، اما بهدینی برای همه مؤمنان بود. اکنون گوورا به گوران تغییر یافته و گویش‌های هورامی، لکی، لری، کلهری، فیلی، زنگنه‌ای و زازاکی از آن پدید آمده‌اند و بهدینی تغییر کرده است و گویش‌های سورانی، بادینی، بوتانی و سرحدی شکل گرفته‌اند. بسیاری از افراد، تثبیت زبان معیار را به معنای مرگ سایر گویش‌ها تعبیر می‌کنند؛ اما این دغدغە جایی در این بحث ندارد، چون هدف از زبان معیار ایجاد وحدت بین همە گویشهای مختلف است نە از بین بردن آنها. حقیقتا درست نیست دنبال پاسخ‌هایی باشیم که آیا انتخاب و تثبیت زبان معیار به زبان یک ملت آسیب می‌رساند؟ یا اینکه آیا زبان معیار «خوب» است یا «بد» است؛ صحبت در این بارە ضروری یا دلگرم‌کننده نیست، زیرا برای ما هدف مهم است و آن ایجاد و تثبیت یک زبان معیار است تا از این طریق آن بتوان زبانی مشترک برای کاربرد نوشتاری  و آموزشی نسل‌های آیندە ملت کورد ایجاد شود. اکنون در غیاب یک اقتدار رسمی و نبود دولت برای دستیابی به زبان کوردی استاندارد، لازم است که مؤسسات، آکادمی‌ها و سایر مراکز زبان با مشورت زبان‌شناسان و متخصصان، گرد هم آیند و بە  توافق برسند. مسیر واقعی برای ایجاد یک زبان استاندارد کوردی از این مرحله شروع و به آن ختم می‌شود. #ئەنستیتو_زانست_زاگروس #دپارتمان_پێپرسی_پێپاکی_چاپمەنی @zanist2021 #عین نوشتار به زبان کوردی/لاتین در کامنت...

‍ . معیارسازی کوردی رسالت نویسندگان است. ریکار احمد، انستیتو کورد- استکهلم (متن بە زبان‌های فارسی، کوردی/ لاتین) ‍ ریکار احمد در سال ١٩٦٤ در هولیر متولد شد، از دانشکده مهندسی فارغ‌التحصیل شد و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته روزنامەنگاری دریافت کرد. او نویسندگی را از سال ۱۹۷۷ آغاز کرد، و بیست و شش اثر منتشر شده دارد که بیشتر آنها در زمینەها زبان و زبان‌شناسی است. وی در حال حاضر عضو اتحادیه نویسندگان کورد و عضو هیئت مدیره انستیتو کورد در استکهلم است. تلاش برای ایجاد یک زبان استاندارد رسالت زبان‌شناسان و روشنفکران است انسان‌ به عنوان موجودی اجتماعی، دائماً به تغییر علاقه‌مند هستند و سعی در بهبود و تکامل دارند. از آنجا که زبان پل ارتباطی و تفاهم بین مردم است، مانند انسان تغییر کرده و تکامل یافته است. زبان نقش مهمی در وحدت و یکپارچگی بین اعضا یک ملت داشته است. در این راستا، بسیاری از مردم زبان استاندارد را با زبان نوشتاری مرتبط می‌دانند، شاید بە این دلیل کە برای فرهنگ و سیستم آموزشی مناسب است. البته نوشتار، به زبان معیار شکلی پایدار می‌دهد و استاندارد فرایند آن را تسهیل می‌کند. بنابراین ملت‌ها برای وحدت بین قبایل و طبقات مختلف خود به یک زبان معیار نیاز دارند. استانداردسازی زبان معمولاً در رابطه با گویش‌های مختلف و سایر ساختارهای اجتماعی رخ می‌دهد، زیرا یک جامعه مدرن بە یک زبان استاندارد، یعنی زبان نوشتاری مشترک، نیاز دارد. زبان نوشتاری از بسیاری جهات با زبان گفتاری متفاوت است و زمینه استفاده از آن نیز متفاوت است زیرا نویسندگان و خوانندگان  در یک سطح نیستند که این امر بر زبان معیار تأثیر می‌گذارد. برخی  معتقدند  ایجاد یک زبان عام که استاندارد یک ملت باشد، مستقیماً وظیفه ملت  است که یک عمل طبیعی است، یعنی خودجوش و در نتیجه روابط اجتماعی و اقتصادی است. در طول تاریخ، سه روش اصلی برای ایجاد زبان‌های معیار اثبات شده است: اول: دین یا مذهب واحد و مشترک؛ دوم: قدرت و اقتدار؛ سوم: سازش و توافق زبان‌شناسان و نویسندگان یک ملت. در  زمانهای قدیم هیچ وسیله ارتباطی وجود نداشت، اما زبان اوستایی از طریق نوشته‌های زرتشت و پیروانش جایگاه خود را پیدا کرد. با آمدن اسلام زبان عربی الفصحا یعنی زبان قرآن، و توسط حکومت امویان تحمیل شد. زبان‌های فرانسوی و اسپانیایی نیز از طریق تلاش‌های رسمی، یعنی توسط مقامات مرکزی از بالا به پایین، هدایت و استاندارد شدند. اکنون ما کردها نه پیرو زبان یک دین خاص هستیم و نه قدرت و مرجعیت زبان استانداردی را تحمیل می‌کند و نه زبان‌شناسان و نویسندگان ما آن را ایجاد می‌کنند. پس ما کردها چه باید بکنیم؟ اکنون ما کردها چگونه می‌توانیم برای نجات از سرگردانی بین این همە لهجەهای مختلف،  به یکی از آنها اعتماد کنیم؟ برای رهایی از این سرگردانی و ایجاد یک زبان مشترک، باید نکات زیر را در نظر بگیریم کە: اولاً: آیا این لهجە در میانه و محل تلاقی همه گویش‌ها قرار دارد؟ یا می‌تواند پلی بین همه باشد؟ ثانیاً: آیا از نظر دستوری مناسب‌تر است؟ ثالثاً: آیا مردم مناطق مختلف آن را به راحتی می‌فهمند؟ در راستای ایجاد یک زبان معیار کوردی، گزینە مهمی وجود دارد که آن بازگشت به زبان پهلوی است. در پهلوی فقط دو گویش گوورا و بهدینی وجود داشت. گوورا متعلق به سران ارتش، امیران و سلسله‌ها بود، اما بهدینی برای همه مؤمنان بود. اکنون گوورا به گوران تغییر یافته و گویش‌های هورامی، لکی، لری، کلهری، فیلی، زنگنه‌ای و زازاکی از آن پدید آمده‌اند و بهدینی تغییر کرده است و گویش‌های سورانی، بادینی، بوتانی و سرحدی شکل گرفته‌اند. بسیاری از افراد، تثبیت زبان معیار را به معنای مرگ سایر گویش‌ها تعبیر می‌کنند؛ اما این دغدغە جایی در این بحث ندارد، چون هدف از زبان معیار ایجاد وحدت بین همە گویشهای مختلف است نە از بین بردن آنها. حقیقتا درست نیست دنبال پاسخ‌هایی باشیم که آیا انتخاب و تثبیت زبان معیار به زبان یک ملت آسیب می‌رساند؟ یا اینکه آیا زبان معیار «خوب» است یا «بد» است؛ صحبت در این بارە ضروری یا دلگرم‌کننده نیست، زیرا برای ما هدف مهم است و آن ایجاد و تثبیت یک زبان معیار است تا از این طریق آن بتوان زبانی مشترک برای کاربرد نوشتاری  و آموزشی نسل‌های آیندە ملت کورد ایجاد شود. اکنون در غیاب یک اقتدار رسمی و نبود دولت برای دستیابی به زبان کوردی استاندارد، لازم است که مؤسسات، آکادمی‌ها و سایر مراکز زبان با مشورت زبان‌شناسان و متخصصان، گرد هم آیند و بە  توافق برسند. مسیر واقعی برای ایجاد یک زبان استاندارد کوردی از این مرحله شروع و به آن ختم می‌شود. #ئەنستیتو_زانست_زاگروس #دپارتمان_پێپرسی_پێپاکی_چاپمەنی @zanist2021 #عین نوشتار به زبان کوردی/لاتین در کامنت...

‍ . معیارسازی کوردی رسالت نویسندگان است. ریکار احمد، انستیتو کورد- استکهلم (متن بە زبان‌های فارسی، کوردی/ لاتین) ‍ ریکار احمد در سال ١٩٦٤ در هولیر متولد شد، از دانشکده مهندسی فارغ‌التحصیل شد و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته روزنامەنگاری دریافت کرد. او نویسندگی را از سال ۱۹۷۷ آغاز کرد، و بیست و شش اثر منتشر شده دارد که بیشتر آنها در زمینەها زبان و زبان‌شناسی است. وی در حال حاضر عضو اتحادیه نویسندگان کورد و عضو هیئت مدیره انستیتو کورد در استکهلم است. تلاش برای ایجاد یک زبان استاندارد رسالت زبان‌شناسان و روشنفکران است انسان‌ به عنوان موجودی اجتماعی، دائماً به تغییر علاقه‌مند هستند و سعی در بهبود و تکامل دارند. از آنجا که زبان پل ارتباطی و تفاهم بین مردم است، مانند انسان تغییر کرده و تکامل یافته است. زبان نقش مهمی در وحدت و یکپارچگی بین اعضا یک ملت داشته است. در این راستا، بسیاری از مردم زبان استاندارد را با زبان نوشتاری مرتبط می‌دانند، شاید بە این دلیل کە برای فرهنگ و سیستم آموزشی مناسب است. البته نوشتار، به زبان معیار شکلی پایدار می‌دهد و استاندارد فرایند آن را تسهیل می‌کند. بنابراین ملت‌ها برای وحدت بین قبایل و طبقات مختلف خود به یک زبان معیار نیاز دارند. استانداردسازی زبان معمولاً در رابطه با گویش‌های مختلف و سایر ساختارهای اجتماعی رخ می‌دهد، زیرا یک جامعه مدرن بە یک زبان استاندارد، یعنی زبان نوشتاری مشترک، نیاز دارد. زبان نوشتاری از بسیاری جهات با زبان گفتاری متفاوت است و زمینه استفاده از آن نیز متفاوت است زیرا نویسندگان و خوانندگان  در یک سطح نیستند که این امر بر زبان معیار تأثیر می‌گذارد. برخی  معتقدند  ایجاد یک زبان عام که استاندارد یک ملت باشد، مستقیماً وظیفه ملت  است که یک عمل طبیعی است، یعنی خودجوش و در نتیجه روابط اجتماعی و اقتصادی است. در طول تاریخ، سه روش اصلی برای ایجاد زبان‌های معیار اثبات شده است: اول: دین یا مذهب واحد و مشترک؛ دوم: قدرت و اقتدار؛ سوم: سازش و توافق زبان‌شناسان و نویسندگان یک ملت. در  زمانهای قدیم هیچ وسیله ارتباطی وجود نداشت، اما زبان اوستایی از طریق نوشته‌های زرتشت و پیروانش جایگاه خود را پیدا کرد. با آمدن اسلام زبان عربی الفصحا یعنی زبان قرآن، و توسط حکومت امویان تحمیل شد. زبان‌های فرانسوی و اسپانیایی نیز از طریق تلاش‌های رسمی، یعنی توسط مقامات مرکزی از بالا به پایین، هدایت و استاندارد شدند. اکنون ما کردها نه پیرو زبان یک دین خاص هستیم و نه قدرت و مرجعیت زبان استانداردی را تحمیل می‌کند و نه زبان‌شناسان و نویسندگان ما آن را ایجاد می‌کنند. پس ما کردها چه باید بکنیم؟ اکنون ما کردها چگونه می‌توانیم برای نجات از سرگردانی بین این همە لهجەهای مختلف،  به یکی از آنها اعتماد کنیم؟ برای رهایی از این سرگردانی و ایجاد یک زبان مشترک، باید نکات زیر را در نظر بگیریم کە: اولاً: آیا این لهجە در میانه و محل تلاقی همه گویش‌ها قرار دارد؟ یا می‌تواند پلی بین همه باشد؟ ثانیاً: آیا از نظر دستوری مناسب‌تر است؟ ثالثاً: آیا مردم مناطق مختلف آن را به راحتی می‌فهمند؟ در راستای ایجاد یک زبان معیار کوردی، گزینە مهمی وجود دارد که آن بازگشت به زبان پهلوی است. در پهلوی فقط دو گویش گوورا و بهدینی وجود داشت. گوورا متعلق به سران ارتش، امیران و سلسله‌ها بود، اما بهدینی برای همه مؤمنان بود. اکنون گوورا به گوران تغییر یافته و گویش‌های هورامی، لکی، لری، کلهری، فیلی، زنگنه‌ای و زازاکی از آن پدید آمده‌اند و بهدینی تغییر کرده است و گویش‌های سورانی، بادینی، بوتانی و سرحدی شکل گرفته‌اند. بسیاری از افراد، تثبیت زبان معیار را به معنای مرگ سایر گویش‌ها تعبیر می‌کنند؛ اما این دغدغە جایی در این بحث ندارد، چون هدف از زبان معیار ایجاد وحدت بین همە گویشهای مختلف است نە از بین بردن آنها. حقیقتا درست نیست دنبال پاسخ‌هایی باشیم که آیا انتخاب و تثبیت زبان معیار به زبان یک ملت آسیب می‌رساند؟ یا اینکه آیا زبان معیار «خوب» است یا «بد» است؛ صحبت در این بارە ضروری یا دلگرم‌کننده نیست، زیرا برای ما هدف مهم است و آن ایجاد و تثبیت یک زبان معیار است تا از این طریق آن بتوان زبانی مشترک برای کاربرد نوشتاری  و آموزشی نسل‌های آیندە ملت کورد ایجاد شود. اکنون در غیاب یک اقتدار رسمی و نبود دولت برای دستیابی به زبان کوردی استاندارد، لازم است که مؤسسات، آکادمی‌ها و سایر مراکز زبان با مشورت زبان‌شناسان و متخصصان، گرد هم آیند و بە  توافق برسند. مسیر واقعی برای ایجاد یک زبان استاندارد کوردی از این مرحله شروع و به آن ختم می‌شود. #ئەنستیتو_زانست_زاگروس #دپارتمان_پێپرسی_پێپاکی_چاپمەنی @zanist2021 #عین نوشتار به زبان کوردی/لاتین در کامنت...