ZANiST ZAGROS INSTITUTE

‍ ‍ ‍ به مناسبت نصب مجسمۀ شهیرترین و مردمی‌ترین شاعر کورد    انستیتو زانست زاگروس به پاسِ تلاش‌‌ و مساعی ارزشمند، اهالی قلم، اعضای محترم شورای شهر ، شهردار محترم ایلام و به ویژه  استاد وحید اسدی، طراح و سازنده ارجمند، که در طراحی، ساخت و نصبِ مجسمه شاعرِ بزرگ و برجسته کورد زبان، غلام‌رضاخان ارکوازی نقش داشته و تلاس نموده‌اند،  مراتب سپاس و قدردانیِ خود را اعلام می‌نماید و امیدوار است که همۀ دست‌اندرکاران، دلسوزان، فرهنگ‌دوستان جان‌آگاه، در راستای حفظ فرهنگ و زبان و ادبیات کوردی گام‌های مؤثرتر و ماندگارتری بردارند.              انستیتو زانست زاگروس ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ غلام‌رضاخان ارکوازی، یکی از چهره‌های مردمی و شاعران شهیر قرن سیزدهم استان ایلام است.  غلام‌رضاخان ارکوازی، فردی معروف و شاعری بزرگ بوده که سالیانی از طرف حسن‌خان والی مقتدر، مقامِ ریاست و رهبری ایل ارکوازی را نیز بر عهده داشته است. ارزشمندترین و مشهورترین اثر این شاعر بزرگِ کورد زبان، «مناجات‌نامه» اوست که در ۲۴ بند و در قالب مثنوی سروده‌اند. از دیگر آثار وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد‌: ـــ مثنوی «باوەیاڵ» در رثای فرزند جوانمرگ و دلیرش، احمدخان؛ ـــ شعر «خەریوی» که در روزهای دوری و تبعید از زادگاهش سرودەاند؛ ـــ اشعار منسوب تغزلی  «زڵەێخام شووران» و «زڵەێخام ژه چین» که فضای این دو شعر با دیگر اشعار وی متفاوت است؛ گر چه درباره غلام‌رضاخان ارکوازی سخن فراوان است و مجال اندک، اما معرفی افرادی که در زمینه معرفی، شرح زندگانی و بررسی اشعار وی تلاش‌ ارزنده و ماندگار کرده‌اند ضروری است گفتنی است زبان شعری ارکوازی در کنار ملا حقعلی سیاهپوش در خر‌م‌آباد به جهت صبغۀ مذهبی کمتر دستخوش تغییر و تحول کاتبان و منقحان واقع شده و همچنان اصالت کوردی قدیم همانا گورانی محفوظ‌تر است: ـــ علامه محمدعلی سلطانی (۱۳۶۲)، در کتاب «مناجات‌های جاویدان ادب کُردی» به شرح اشعاری از غلام‌رضاخان و زندگانی وی پرداخته است؛ ـــ زنده‌یاد اسماعیل ططری (۱۳۶۲)،  نمایندۀ شجاع کرماشان در کتاب «مناجات‌نامه غلام‌رضا ارکوازی» که نسبت به معرفی و شرح ابیات وی پرداخته‌اند. ـــ اسفندیار غضنفری امرایی (۱۳۶۴)، در کتاب «گلزار ادب لرستان» که ضمن خدمت، در باب پردازش سبک باستانی کوردی گورانی  کوتاهی کرده‌اند؛ - استاد بی ادعا شادروان صفی‌الدین بورکه‌یی(۱۳۷۰) در جلد دوم تاریخ مفصل ادبیات کوردی و متعاقبا پروفسور خزنه‌دار در اثری با همین عنوان هر دو به زبان کوردی؛ ـــ استاد متواضع محی‌الدین صالحی (۱۳۷۳)، در کتاب «یاران ورین» صفحات  ۶۸ تا ۸۳ به شرح کوتاهی از زندگانی و ذکر ابیاتی از وی، به ویژه مناجات‌نامه پرداخته‌اند. ـــ استاد ظاهر سارایی (۱۳۷۹)، در کتاب «شاعر قله‌های مه‌آلود» به تصحیح، ترجمه و شرح تمامی ابیات وی پرداخته و در آغاز کتاب به سیر تاریخی کورد نیز پرداخته‌اند، که در میان آثار موجود در رابطه با غلام‌رضاخان ارکوازی و شرح و توضیح اشعار وی، کم‌نظیر است. #کوردی_گورانی #کورد_کوردستان #کوردی_فیلی_ایلامی #ایلامی_ئیلامی #ئەنستیتو_زانست_زاگروس #دپارتمان_پێپرسی_تحقیق @zanistzagros

‍ ‍ ‍ به مناسبت نصب مجسمۀ شهیرترین و مردمی‌ترین شاعر کورد    انستیتو زانست زاگروس به پاسِ تلاش‌‌ و مساعی ارزشمند، اهالی قلم، اعضای محترم شورای شهر ، شهردار محترم ایلام و به ویژه  استاد وحید اسدی، طراح و سازنده ارجمند، که در طراحی، ساخت و نصبِ مجسمه شاعرِ بزرگ و برجسته کورد زبان، غلام‌رضاخان ارکوازی نقش داشته و تلاس نموده‌اند،  مراتب سپاس و قدردانیِ خود را اعلام می‌نماید و امیدوار است که همۀ دست‌اندرکاران، دلسوزان، فرهنگ‌دوستان جان‌آگاه، در راستای حفظ فرهنگ و زبان و ادبیات کوردی گام‌های مؤثرتر و ماندگارتری بردارند.              انستیتو زانست زاگروس ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ غلام‌رضاخان ارکوازی، یکی از چهره‌های مردمی و شاعران شهیر قرن سیزدهم استان ایلام است.  غلام‌رضاخان ارکوازی، فردی معروف و شاعری بزرگ بوده که سالیانی از طرف حسن‌خان والی مقتدر، مقامِ ریاست و رهبری ایل ارکوازی را نیز بر عهده داشته است. ارزشمندترین و مشهورترین اثر این شاعر بزرگِ کورد زبان، «مناجات‌نامه» اوست که در ۲۴ بند و در قالب مثنوی سروده‌اند. از دیگر آثار وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد‌: ـــ مثنوی «باوەیاڵ» در رثای فرزند جوانمرگ و دلیرش، احمدخان؛ ـــ شعر «خەریوی» که در روزهای دوری و تبعید از زادگاهش سرودەاند؛ ـــ اشعار منسوب تغزلی  «زڵەێخام شووران» و «زڵەێخام ژه چین» که فضای این دو شعر با دیگر اشعار وی متفاوت است؛ گر چه درباره غلام‌رضاخان ارکوازی سخن فراوان است و مجال اندک، اما معرفی افرادی که در زمینه معرفی، شرح زندگانی و بررسی اشعار وی تلاش‌ ارزنده و ماندگار کرده‌اند ضروری است گفتنی است زبان شعری ارکوازی در کنار ملا حقعلی سیاهپوش در خر‌م‌آباد به جهت صبغۀ مذهبی کمتر دستخوش تغییر و تحول کاتبان و منقحان واقع شده و همچنان اصالت کوردی قدیم همانا گورانی محفوظ‌تر است: ـــ علامه محمدعلی سلطانی (۱۳۶۲)، در کتاب «مناجات‌های جاویدان ادب کُردی» به شرح اشعاری از غلام‌رضاخان و زندگانی وی پرداخته است؛ ـــ زنده‌یاد اسماعیل ططری (۱۳۶۲)،  نمایندۀ شجاع کرماشان در کتاب «مناجات‌نامه غلام‌رضا ارکوازی» که نسبت به معرفی و شرح ابیات وی پرداخته‌اند. ـــ اسفندیار غضنفری امرایی (۱۳۶۴)، در کتاب «گلزار ادب لرستان» که ضمن خدمت، در باب پردازش سبک باستانی کوردی گورانی  کوتاهی کرده‌اند؛ - استاد بی ادعا شادروان صفی‌الدین بورکه‌یی(۱۳۷۰) در جلد دوم تاریخ مفصل ادبیات کوردی و متعاقبا پروفسور خزنه‌دار در اثری با همین عنوان هر دو به زبان کوردی؛ ـــ استاد متواضع محی‌الدین صالحی (۱۳۷۳)، در کتاب «یاران ورین» صفحات  ۶۸ تا ۸۳ به شرح کوتاهی از زندگانی و ذکر ابیاتی از وی، به ویژه مناجات‌نامه پرداخته‌اند. ـــ استاد ظاهر سارایی (۱۳۷۹)، در کتاب «شاعر قله‌های مه‌آلود» به تصحیح، ترجمه و شرح تمامی ابیات وی پرداخته و در آغاز کتاب به سیر تاریخی کورد نیز پرداخته‌اند، که در میان آثار موجود در رابطه با غلام‌رضاخان ارکوازی و شرح و توضیح اشعار وی، کم‌نظیر است. #کوردی_گورانی #کورد_کوردستان #کوردی_فیلی_ایلامی #ایلامی_ئیلامی #ئەنستیتو_زانست_زاگروس #دپارتمان_پێپرسی_تحقیق @zanistzageos

‍ ‍ ‍ به مناسبت نصب مجسمۀ شهیرترین و مردمی‌ترین شاعر کورد    انستیتو زانست زاگروس به پاسِ تلاش‌‌ و مساعی ارزشمند، اهالی قلم، اعضای محترم شورای شهر ، شهردار محترم ایلام و به ویژه  استاد وحید اسدی، طراح و سازنده ارجمند، که در طراحی، ساخت و نصبِ مجسمه شاعرِ بزرگ و برجسته کورد زبان، غلام‌رضاخان ارکوازی نقش داشته و تلاس نموده‌اند،  مراتب سپاس و قدردانیِ خود را اعلام می‌نماید و امیدوار است که همۀ دست‌اندرکاران، دلسوزان، فرهنگ‌دوستان جان‌آگاه، در راستای حفظ فرهنگ و زبان و ادبیات کوردی گام‌های مؤثرتر و ماندگارتری بردارند.              انستیتو زانست زاگروس ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ غلام‌رضاخان ارکوازی، یکی از چهره‌های مردمی و شاعران شهیر قرن سیزدهم استان ایلام است.  غلام‌رضاخان ارکوازی، فردی معروف و شاعری بزرگ بوده که سالیانی از طرف حسن‌خان والی مقتدر، مقامِ ریاست و رهبری ایل ارکوازی را نیز بر عهده داشته است. ارزشمندترین و مشهورترین اثر این شاعر بزرگِ کورد زبان، «مناجات‌نامه» اوست که در ۲۴ بند و در قالب مثنوی سروده‌اند. از دیگر آثار وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد‌: ـــ مثنوی «باوەیاڵ» در رثای فرزند جوانمرگ و دلیرش، احمدخان؛ ـــ شعر «خەریوی» که در روزهای دوری و تبعید از زادگاهش سرودەاند؛ ـــ اشعار منسوب تغزلی  «زڵەێخام شووران» و «زڵەێخام ژه چین» که فضای این دو شعر با دیگر اشعار وی متفاوت است؛ گر چه درباره غلام‌رضاخان ارکوازی سخن فراوان است و مجال اندک، اما معرفی افرادی که در زمینه معرفی، شرح زندگانی و بررسی اشعار وی تلاش‌ ارزنده و ماندگار کرده‌اند ضروری است گفتنی است زبان شعری ارکوازی در کنار ملا حقعلی سیاهپوش در خر‌م‌آباد به جهت صبغۀ مذهبی کمتر دستخوش تغییر و تحول کاتبان و منقحان واقع شده و همچنان اصالت کوردی قدیم همانا گورانی محفوظ‌تر است: ـــ علامه محمدعلی سلطانی (۱۳۶۲)، در کتاب «مناجات‌های جاویدان ادب کُردی» به شرح اشعاری از غلام‌رضاخان و زندگانی وی پرداخته است؛ ـــ زنده‌یاد اسماعیل ططری (۱۳۶۲)،  نمایندۀ شجاع کرماشان در کتاب «مناجات‌نامه غلام‌رضا ارکوازی» که نسبت به معرفی و شرح ابیات وی پرداخته‌اند. ـــ اسفندیار غضنفری امرایی (۱۳۶۴)، در کتاب «گلزار ادب لرستان» که ضمن خدمت، در باب پردازش سبک باستانی کوردی گورانی  کوتاهی کرده‌اند؛ - استاد بی ادعا شادروان صفی‌الدین بورکه‌یی(۱۳۷۰) در جلد دوم تاریخ مفصل ادبیات کوردی و متعاقبا پروفسور خزنه‌دار در اثری با همین عنوان هر دو به زبان کوردی؛ ـــ استاد متواضع محی‌الدین صالحی (۱۳۷۳)، در کتاب «یاران ورین» صفحات  ۶۸ تا ۸۳ به شرح کوتاهی از زندگانی و ذکر ابیاتی از وی، به ویژه مناجات‌نامه پرداخته‌اند. ـــ استاد ظاهر سارایی (۱۳۷۹)، در کتاب «شاعر قله‌های مه‌آلود» به تصحیح، ترجمه و شرح تمامی ابیات وی پرداخته و در آغاز کتاب به سیر تاریخی کورد نیز پرداخته‌اند، که در میان آثار موجود در رابطه با غلام‌رضاخان ارکوازی و شرح و توضیح اشعار وی، کم‌نظیر است. #کوردی_گورانی #کورد_کوردستان #کوردی_فیلی_ایلامی #ایلامی_ئیلامی #ئەنستیتو_زانست_زاگروس #دپارتمان_پێپرسی_تحقیق @zanistzagros

‍ ‍ ‍ به مناسبت نصب مجسمۀ شهیرترین و مردمی‌ترین شاعر کورد    انستیتو زانست زاگروس به پاسِ تلاش‌‌ و مساعی ارزشمند، اهالی قلم، اعضای محترم شورای شهر ، شهردار محترم ایلام و به ویژه  استاد وحید اسدی، طراح و سازنده ارجمند، که در طراحی، ساخت و نصبِ مجسمه شاعرِ بزرگ و برجسته کورد زبان، غلام‌رضاخان ارکوازی نقش داشته و تلاس نموده‌اند،  مراتب سپاس و قدردانیِ خود را اعلام می‌نماید و امیدوار است که همۀ دست‌اندرکاران، دلسوزان، فرهنگ‌دوستان جان‌آگاه، در راستای حفظ فرهنگ و زبان و ادبیات کوردی گام‌های مؤثرتر و ماندگارتری بردارند.              انستیتو زانست زاگروس ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ غلام‌رضاخان ارکوازی، یکی از چهره‌های مردمی و شاعران شهیر قرن سیزدهم استان ایلام است.  غلام‌رضاخان ارکوازی، فردی معروف و شاعری بزرگ بوده که سالیانی از طرف حسن‌خان والی مقتدر، مقامِ ریاست و رهبری ایل ارکوازی را نیز بر عهده داشته است. ارزشمندترین و مشهورترین اثر این شاعر بزرگِ کورد زبان، «مناجات‌نامه» اوست که در ۲۴ بند و در قالب مثنوی سروده‌اند. از دیگر آثار وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد‌: ـــ مثنوی «باوەیاڵ» در رثای فرزند جوانمرگ و دلیرش، احمدخان؛ ـــ شعر «خەریوی» که در روزهای دوری و تبعید از زادگاهش سرودەاند؛ ـــ اشعار منسوب تغزلی  «زڵەێخام شووران» و «زڵەێخام ژه چین» که فضای این دو شعر با دیگر اشعار وی متفاوت است؛ گر چه درباره غلام‌رضاخان ارکوازی سخن فراوان است و مجال اندک، اما معرفی افرادی که در زمینه معرفی، شرح زندگانی و بررسی اشعار وی تلاش‌ ارزنده و ماندگار کرده‌اند ضروری است گفتنی است زبان شعری ارکوازی در کنار ملا حقعلی سیاهپوش در خر‌م‌آباد به جهت صبغۀ مذهبی کمتر دستخوش تغییر و تحول کاتبان و منقحان واقع شده و همچنان اصالت کوردی قدیم همانا گورانی محفوظ‌تر است: ـــ علامه محمدعلی سلطانی (۱۳۶۲)، در کتاب «مناجات‌های جاویدان ادب کُردی» به شرح اشعاری از غلام‌رضاخان و زندگانی وی پرداخته است؛ ـــ زنده‌یاد اسماعیل ططری (۱۳۶۲)،  نمایندۀ شجاع کرماشان در کتاب «مناجات‌نامه غلام‌رضا ارکوازی» که نسبت به معرفی و شرح ابیات وی پرداخته‌اند. ـــ اسفندیار غضنفری امرایی (۱۳۶۴)، در کتاب «گلزار ادب لرستان» که ضمن خدمت، در باب پردازش سبک باستانی کوردی گورانی  کوتاهی کرده‌اند؛ - استاد بی ادعا شادروان صفی‌الدین بورکه‌یی(۱۳۷۰) در جلد دوم تاریخ مفصل ادبیات کوردی و متعاقبا پروفسور خزنه‌دار در اثری با همین عنوان هر دو به زبان کوردی؛ ـــ استاد متواضع محی‌الدین صالحی (۱۳۷۳)، در کتاب «یاران ورین» صفحات  ۶۸ تا ۸۳ به شرح کوتاهی از زندگانی و ذکر ابیاتی از وی، به ویژه مناجات‌نامه پرداخته‌اند. ـــ استاد ظاهر سارایی (۱۳۷۹)، در کتاب «شاعر قله‌های مه‌آلود» به تصحیح، ترجمه و شرح تمامی ابیات وی پرداخته و در آغاز کتاب به سیر تاریخی کورد نیز پرداخته‌اند، که در میان آثار موجود در رابطه با غلام‌رضاخان ارکوازی و شرح و توضیح اشعار وی، کم‌نظیر است. #کوردی_گورانی #کورد_کوردستان #کوردی_فیلی_ایلامی #ایلامی_ئیلامی #ئەنستیتو_زانست_زاگروس #دپارتمان_پێپرسی_تحقیق @zanistzageos

‍ به مناسبت نصب مجسمۀ شهیرترین و مردمی‌ترین شاعر کورد    انستیتو زانست زاگروس به پاسِ تلاش‌‌ و مساعی ارزشمند، اهالی قلم، اعضای محترم شورای شهر ، شهردار محترم ایلام و به ویژه  استاد وحید اسدی، طراح و سازنده ارجمند، که در طراحی، ساخت و نصبِ مجسمه شاعرِ بزرگ و برجسته کورد زبان، غلام‌رضاخان ارکوازی نقش داشته و تلاس نموده‌اند،  مراتب سپاس و قدردانیِ خود را اعلام می‌نماید و امیدوار است که همۀ دست‌اندرکاران، دلسوزان، فرهنگ‌دوستان جان‌آگاه، در راستای حفظ فرهنگ و زبان و ادبیات کوردی گام‌های مؤثرتر و ماندگارتری بردارند.              انستیتو زانست زاگروس ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ غلام‌رضاخان ارکوازی، یکی از چهره‌های مردمی و شاعران شهیر قرن سیزدهم استان ایلام است.  غلام‌رضاخان ارکوازی، فردی معروف و شاعری بزرگ بوده که سالیانی از طرف حسن‌خان والی مقتدر، مقامِ ریاست و رهبری ایل ارکوازی را نیز بر عهده داشته است. ارزشمندترین و مشهورترین اثر این شاعر بزرگِ کورد زبان، «مناجات‌نامه» اوست که در ۲۴ بند و در قالب مثنوی سروده‌اند. از دیگر آثار وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد‌: ـــ مثنوی «باوەیاڵ» در رثای فرزند جوانمرگ و دلیرش، احمدخان؛ ـــ شعر «خەریوی» که در روزهای دوری و تبعید از زادگاهش سرودەاند؛ ـــ اشعار منسوب تغزلی  «زڵەێخام شووران» و «زڵەێخام ژه چین» که فضای این دو شعر با دیگر اشعار وی متفاوت است؛ گر چه درباره غلام‌رضاخان ارکوازی سخن فراوان است و مجال اندک، اما معرفی افرادی که در زمینه معرفی، شرح زندگانی و بررسی اشعار وی تلاش‌ ارزنده و ماندگار کرده‌اند ضروری است گفتنی است زبان شعری ارکوازی در کنار ملا حقعلی سیاهپوش در خر‌م‌آباد به جهت صبغۀ مذهبی کمتر دستخوش تغییر و تحول کاتبان و منقحان واقع شده و همچنان اصالت کوردی قدیم همانا گورانی محفوظ‌تر است: ـــ علامه محمدعلی سلطانی (۱۳۶۲)، در کتاب «مناجات‌های جاویدان ادب کُردی» به شرح اشعاری از غلام‌رضاخان و زندگانی وی پرداخته است؛ ـــ زنده‌یاد اسماعیل ططری (۱۳۶۲)،  نمایندۀ شجاع کرماشان در کتاب «مناجات‌نامه غلام‌رضا ارکوازی» که نسبت به معرفی و شرح ابیات وی پرداخته‌اند. ـــ اسفندیار غضنفری امرایی (۱۳۶۴)، در کتاب «گلزار ادب لرستان» که ضمن خدمت، در باب پردازش سبک باستانی کوردی گورانی  کوتاهی کرده‌اند؛ - استاد بی ادعا شادروان صفی‌الدین بورکه‌یی(۱۳۷۰) در جلد دوم تاریخ مفصل ادبیات کوردی و متعاقبا پروفسور خزنه‌دار در اثری با همین عنوان هر دو به زبان کوردی؛ ـــ استاد متواضع محی‌الدین صالحی (۱۳۷۳)، در کتاب «یاران ورین» صفحات  ۶۸ تا ۸۳ به شرح کوتاهی از زندگانی و ذکر ابیاتی از وی، به ویژه مناجات‌نامه پرداخته‌اند. ـــ استاد ظاهر سارایی (۱۳۷۹)، در کتاب «شاعر قله‌های مه‌آلود» به تصحیح، ترجمه و شرح تمامی ابیات وی پرداخته و در آغاز کتاب به سیر تاریخی کورد نیز پرداخته‌اند، که در میان آثار موجود در رابطه با غلام‌رضاخان ارکوازی و شرح و توضیح اشعار وی، کم‌نظیر است. #کوردی_گورانی #کورد_کوردستان #کوردی_فیلی_ایلامی #ایلامی_ئیلامی #ئەنستیتو_زانست_زاگروس #دپارتمان_پێپرسی_تحقیق @zanistzageos

‍ به مناسبت نصب مجسمۀ شهیرترین و مردمی‌ترین شاعر کورد    انستیتو زانست زاگروس به پاسِ تلاش‌‌ و مساعی ارزشمند، اهالی قلم، اعضای محترم شورای شهر ، شهردار محترم ایلام و به ویژه استاد وحید اسدی، طراح و سازنده ارجمند، که در طراحی، ساخت و نصبِ مجسمه شاعرِ بزرگ و برجسته کورد زبان، غلام‌رضاخان ارکوازی نقش داشته و تلاس نموده‌اند،  مراتب سپاس و قدردانیِ خود را اعلام می‌نماید و امیدوار است که همۀ دست‌اندرکاران، دلسوزان، فرهنگ‌دوستان جان‌آگاه، در راستای حفظ فرهنگ و زبان و ادبیات کوردی گام‌های مؤثرتر و ماندگارتری بردارند.              انستیتو زانست زاگروس ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ غلام‌رضاخان ارکوازی، یکی از چهره‌های مردمی و شاعران شهیر قرن سیزدهم استان ایلام است. غلام‌رضاخان ارکوازی، فردی معروف و شاعری بزرگ بوده که سالیانی از طرف حسن‌خان والی مقتدر، مقامِ ریاست و رهبری ایل ارکوازی را نیز بر عهده داشته است. ارزشمندترین و مشهورترین اثر این شاعر بزرگِ کورد زبان، «مناجات‌نامه» اوست که در ۲۴ بند و در قالب مثنوی سروده‌اند. از دیگر آثار وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد‌: ـــ مثنوی «باوەیاڵ» در رثای فرزند جوانمرگ و دلیرش، احمدخان؛ ـــ شعر «خەریوی» که در روزهای دوری و تبعید از زادگاهش سرودەاند؛ ـــ اشعار منسوب تغزلی «زڵەێخام شووران» و «زڵەێخام ژه چین» که فضای این دو شعر با دیگر اشعار وی متفاوت است؛ گر چه درباره غلام‌رضاخان ارکوازی سخن فراوان است و مجال اندک، اما معرفی افرادی که در زمینه معرفی، شرح زندگانی و بررسی اشعار وی تلاش‌ ارزنده و ماندگار کرده‌اند ضروری است گفتنی است زبان شعری ارکوازی در کنار ملا حقعلی سیاهپوش در خر‌م‌آباد به جهت صبغۀ مذهبی کمتر دستخوش تغییر و تحول کاتبان و منقحان واقع شده و همچنان اصالت کوردی قدیم همانا گورانی محفوظ‌تر است: ـــ علامه محمدعلی سلطانی (۱۳۶۲)، در کتاب «مناجات‌های جاویدان ادب کُردی» به شرح اشعاری از غلام‌رضاخان و زندگانی وی پرداخته است؛ ـــ زنده‌یاد اسماعیل ططری (۱۳۶۲)، نمایندۀ شجاع کرماشان در کتاب «مناجات‌نامه غلام‌رضا ارکوازی» که نسبت به معرفی و شرح ابیات وی پرداخته‌اند. ـــ اسفندیار غضنفری امرایی (۱۳۶۴)، در کتاب «گلزار ادب لرستان» که ضمن خدمت، در باب پردازش سبک باستانی کوردی گورانی کوتاهی کرده‌اند؛ - استاد بی ادعا شادروان صفی‌الدین بورکه‌یی(۱۳۷۰) در جلد دوم تاریخ مفصل ادبیات کوردی و متعاقبا پروفسور خزنه‌دار در اثری با همین عنوان هر دو به زبان کوردی؛ ـــ استاد متواضع محی‌الدین صالحی (۱۳۷۳)، در کتاب «یاران ورین» صفحات ۶۸ تا ۸۳ به شرح کوتاهی از زندگانی و ذکر ابیاتی از وی، به ویژه مناجات‌نامه پرداخته‌اند. ـــ استاد ظاهر سارایی (۱۳۷۹)، در کتاب «شاعر قله‌های مه‌آلود» به تصحیح، ترجمه و شرح تمامی ابیات وی پرداخته و در آغاز کتاب به سیر تاریخی کورد نیز پرداخته‌اند، که در میان آثار موجود در رابطه با غلام‌رضاخان ارکوازی و شرح و توضیح اشعار وی، کم‌نظیر است. #کوردی_گورانی #کورد_کوردستان #کوردی_فیلی_ایلامی #ایلامی_ئیلامی #ئەنستیتو_زانست_زاگروس #دپارتمان_پێپرسی_تحقیق @zanistzageos

‍ ئەمرخودا کردن ناوەخت براێ عەزیزمان، شاعر و نۆسەر زانا و گەورا ((نێعمەتولا داودیان)) کەسێ که عومرێ ده پاێ زوان کوردی وسا و زامەت کیشا، خەم و خوسەێ فرەێ کرده بەشمان. جی ئەو براێ نازارمانه چووڵ و یادێ له ویرمان نیەچوو. ڕووژ سێ‌شەمه، دوانزەێ خورداد مانگ له ساعەت سێ تا پەنج ده حوسەینیەێ شاداباد شار ئیلام، وه یادێ ده دەور یەک جەمەو دویم.        ئەنستیتو زانست زاگروس #کوردی_فەیلی #ئیلام_ایلام ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ استاد نعمت‌الله داودیان در سال ۱۳۴۲ در شهر ایلام به دنیا آمد. وی از شاعران و چهرەهای درخشان فرهنگ و ادب استان ایلام است. داودیان علاوه بر شعر فارسی، از حامیان و حافظان جدی زبان و ادبیات کوردی است که مجموعه شعری با عنوان "جامەکەێل بێ‌دەنگی" منتشر کرده است. وی علاوه بر شعر کوردی و فارسی به نقد ادبی نیز علاقەمند است و بسیاری از آثار نویسندگان استان را ویراستاری کرده است. این استاد ارجمند  متأسفانه در تاریخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۴ جان به جان‌آفرین تسلیم کرد. #دپارتمان_ پێپرسی ــ تحقیق #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ سیاسەتی چەپکە گوڵ بە بۆنەی رۆژی زمانی دایکی فەەیدوون پەوازە - مەریوان, ئەندام ئەنستیتو زانست زاگروس هەموو زاراوە کوردییەکان میرات و کەلەپووری فەرهەنگی و مەعنەویی کوردن کە لە سەردەمی ئێمەدا بۆ مانەوە و زیندووراگرتنی، پێویستە بە شێوەی سەردەمیانە و دیموکراتیک لە گەلییدا مامەڵە بکرێت. ئێمەی کورد وەک گەلێکی گەورە و زیندوو سەرەڕای ئەوەیکە خاوەن هیچ مافێکی نەتەوەیی و فەرهەنگی نین بەڵام پێویستە لە ئاست زمانی کوردی و خەبات بۆ مانەوەی، سیاسەتێکی تۆکمە و مۆدێرن دابرێژین و بگرینەبەر. خوێندنەوەی نوێ بۆ دارشتنی پلان و سیاسەتی زمانی پێوەندی راستەوخۆی بە چوارچێوەی سیاسەتی گشتییەوە هەیە. لە وڵاتانی دیموکراتیک و فرە چەشن و فرە کلتووردا هەموو میرات و پاشماوە مێژوویی و دێرینەکان بە بایەخەوە مامەڵەی لە گەلدا دەکرێت و بۆ هەر هەموویان لە بەستێن و چوارچێوەگەلی زانستیدا وەکوو مۆزەخانەگەلی تایبەت، نۆژەنکردنەوەی ئاسەوارەکان، گەشەپێدانی زمان و کلتوورە کەمینەکان و... هەوڵی پاراستنیان دەدرێت. لە ئەمریکادا سیاسەتی پاراستن و نۆژەنکردنەوەی زمان و کلتووری کۆلۆنی و هۆزە ناشارژیارییەکان  کە رێژەیان ناچێتە هەزار کەس بەدی ئەکرێت و هەتا زمانەکەیان بڕ بکات خوێندن و خوێندەواری بەشێکە لە پرۆسەی ژیانی رۆشنبیری. لە کوردستان چەندین زاراوەی گەورە و بچووک هەیە کە بە تێکرای هەموویان جەستە و پەیکەرەی زمانی کوردی پێک دێنن. زاراوەکان، زمانی دایکی ئاخێوەرەکانن، بەڵام زمانی نەتەوەیی، زمانی کوردییە و لە ئاستی سەرەوە و ئاستی نێودەوڵەتییدا وەک یەک زمان دەناسرێین. ئێمەی کورد وەک لایەن و رێخراوەکان و تەنانەت وەک تاکەکەس، پێویستە سەبارەت بە زمانی دایکی و شێوازی گەشەپێدانی، سیاسەت و رێچکەیەکی سەردەمیانە و دیموکراتیک بگرینە پێش. سیاسەتی دیموکراتیک یانێ پلورالیزمی فەرهەنگی و گرتنە بەری سیاسەتی بوژانەوەی هەموو پێکهاتە زمانی، کلتووری و ئاینییەکان بە بێ هیچ جیاوازی و هەڵاواردنێک. ئەگەر دەرحەق بە  زاراوەیەکی کوردی کەمتەرخەمی و نادادپەروەری بکرێت لە راستییدا وەکوو ئەوە وایە ئەندامێکی لەشی ئەو زمانە گشتییە جەڵدە لێی بدات یا بە ئەنقەست ئیفلیج بکرێت. لە ئاست زاراوەکانی زمانی کوردیدا پێویستە لایەن و رێخراو و قەڵەم بەدەستان رەچاوی ئەو خاڵانە بکەن: ــ هەموو زاراوەیەک پێویستە لە بوارەکانی نووسیاری و فەرهەنگییەوە خاوەنی دەزگای پەروەردە و راهێنانی تایبەت بە خۆیان بن. ــ هەتا هەر ئاستێکی باڵا لە خوێندندا کە زاراوەکان هێز و کێشمان و دەرەتانیان هەیە پرۆسەی خوێندەواری ئازاد و پێویستە. ــ زاراوە کوردییەکان بۆ لێکهەڵپێکران و لێک نزیک بوونەوە لە یەکتر، دەتوانن هاوتەریب و هاوکات لە گەل خوێندنی زمانی دایکییدا زاراوە و تەنانەت زمانەکانی دیکەش بخوێنن. ــ دەزگای راگەیاندن و چاپەمەنی بۆ هەموو زاراوەکان رەچاو بکرێت و هەروەها سەبارەت بە ئارشیڤ، ئەنستیتۆ، مۆزەخانەی کلتووری و... ــ نووسەران، رۆشنبیران، سترانبێژان و... پارێزەر و گەشەپێدەری زاراوە و زمانی دایکی خۆیانن و بە شێوەی تاکەکەس و بەکۆمەڵ دەبێت بەردەوام لە چالاکیدا بن. زمانی کوردی کاتێک دەبێتە زمانێکی ستاندارد و پێوەر کە هەموو رەنگاورەنگییەکانی نێو قەوارە و جوغرافیای فەرهەنگی کوردستان، وەکوو یەک دەرەتانی گەشە و نەشەیان پێبدرێت. درووستکردنی زمانی پێوەر ئەوە نیە کە زاراوەیەکی سەرەکی هەڵبژێریت و لە کاناڵی دەزگای راهێنان و بارهێنانەوە بە سەر هەموو زاراوەکانی دیکەیدا بسەپێنیت و سیاسەتی سرینەوە و هەڵووشینی هەموو جیاوازییەکان بگریتە پێش. لە ئێراندا زاراوەی تارانی بێجگە لەوەیکە سیاسەتی سرینەوەی زمانە جیاوازەکانی ئێرانی گرتۆتە بەر، بەڵکوو سەبارەت بە زاراوەکانی دیکەی زمانی فارسی ئەو سیاسەتە رەچاو دەکات. سیاسەتی کوردی نابێت سیاسەتی سرینەوەی رەنگاورەنگییەکان بێت بەڵکوو گرتنەبەری سیاسەتی چەپکە گوڵ دەرحەق بە زاراوە و پێکهاتە جیاوازەکان باشترین و زانستیترین هەڵوێستە. سیاسەتی چەپکە گوڵ یانێ هەر گوڵێک بە پاراستنی رەنگ و بەرامە و جوانییە تایبەتەکانی خۆی، شکۆ و جوانی بداتە چەپکە گوڵ و هەمووان پێکەوە تابلۆیەکی جوان لە رەنگەکان لە نێو چەپکە گوڵدا بنەخشێنن. کاتێک سیاسەتی چەپکەگوڵ پێرەو بکرێت ئاخێوەری زاراوەکان لە کاتی قسەکردندا نەک هەست بە سووکایەتی، شەرم و ترس ناکەن بەڵکوو بە بێ ئەوەیکە بۆ فێربوونی زاراوەیەکیتر هیچ زەختێک بخەنە سەر خۆیان، بە شانازییەوە هەستە دەروونی و زمانەوانییەکانی خۆیان دەرئەبرن.  سەرئەنجامی باسەکە ئەوەیە کە پێش دەسپێکی هەر چالاکی و پرۆژەیەک پێشوەختە پێویستە بە تیوەر و بیرۆکە، رێچکەی چالاکییەکان دیاری بکرێت و بە زانستەوە مامەڵە لە گەل کاروبارەکان بکرێت. سیاسەتی زمانی یەکێک لەو سیاسەتانەیە کە بێجگە لە پاراستنی زمان دەبێتە کۆڵەکەیەک بۆ سەقامگیری و گەشەی  دیموکراسی. @zanist2021

‍ سیاسەتی چەپکە گوڵ بە بۆنەی رۆژی زمانی دایکی فەەیدوون پەوازە - مەریوان, ئەندام ئەنستیتو زانست زاگروس هەموو زاراوە کوردییەکان میرات و کەلەپووری فەرهەنگی و مەعنەویی کوردن کە لە سەردەمی ئێمەدا بۆ مانەوە و زیندووراگرتنی، پێویستە بە شێوەی سەردەمیانە و دیموکراتیک لە گەلییدا مامەڵە بکرێت. ئێمەی کورد وەک گەلێکی گەورە و زیندوو سەرەڕای ئەوەیکە خاوەن هیچ مافێکی نەتەوەیی و فەرهەنگی نین بەڵام پێویستە لە ئاست زمانی کوردی و خەبات بۆ مانەوەی، سیاسەتێکی تۆکمە و مۆدێرن دابرێژین و بگرینەبەر. خوێندنەوەی نوێ بۆ دارشتنی پلان و سیاسەتی زمانی پێوەندی راستەوخۆی بە چوارچێوەی سیاسەتی گشتییەوە هەیە. لە وڵاتانی دیموکراتیک و فرە چەشن و فرە کلتووردا هەموو میرات و پاشماوە مێژوویی و دێرینەکان بە بایەخەوە مامەڵەی لە گەلدا دەکرێت و بۆ هەر هەموویان لە بەستێن و چوارچێوەگەلی زانستیدا وەکوو مۆزەخانەگەلی تایبەت، نۆژەنکردنەوەی ئاسەوارەکان، گەشەپێدانی زمان و کلتوورە کەمینەکان و... هەوڵی پاراستنیان دەدرێت. لە ئەمریکادا سیاسەتی پاراستن و نۆژەنکردنەوەی زمان و کلتووری کۆلۆنی و هۆزە ناشارژیارییەکان  کە رێژەیان ناچێتە هەزار کەس بەدی ئەکرێت و هەتا زمانەکەیان بڕ بکات خوێندن و خوێندەواری بەشێکە لە پرۆسەی ژیانی رۆشنبیری. لە کوردستان چەندین زاراوەی گەورە و بچووک هەیە کە بە تێکرای هەموویان جەستە و پەیکەرەی زمانی کوردی پێک دێنن. زاراوەکان، زمانی دایکی ئاخێوەرەکانن، بەڵام زمانی نەتەوەیی، زمانی کوردییە و لە ئاستی سەرەوە و ئاستی نێودەوڵەتییدا وەک یەک زمان دەناسرێین. ئێمەی کورد وەک لایەن و رێخراوەکان و تەنانەت وەک تاکەکەس، پێویستە سەبارەت بە زمانی دایکی و شێوازی گەشەپێدانی، سیاسەت و رێچکەیەکی سەردەمیانە و دیموکراتیک بگرینە پێش. سیاسەتی دیموکراتیک یانێ پلورالیزمی فەرهەنگی و گرتنە بەری سیاسەتی بوژانەوەی هەموو پێکهاتە زمانی، کلتووری و ئاینییەکان بە بێ هیچ جیاوازی و هەڵاواردنێک. ئەگەر دەرحەق بە  زاراوەیەکی کوردی کەمتەرخەمی و نادادپەروەری بکرێت لە راستییدا وەکوو ئەوە وایە ئەندامێکی لەشی ئەو زمانە گشتییە جەڵدە لێی بدات یا بە ئەنقەست ئیفلیج بکرێت. لە ئاست زاراوەکانی زمانی کوردیدا پێویستە لایەن و رێخراو و قەڵەم بەدەستان رەچاوی ئەو خاڵانە بکەن: ــ هەموو زاراوەیەک پێویستە لە بوارەکانی نووسیاری و فەرهەنگییەوە خاوەنی دەزگای پەروەردە و راهێنانی تایبەت بە خۆیان بن. ــ هەتا هەر ئاستێکی باڵا لە خوێندندا کە زاراوەکان هێز و کێشمان و دەرەتانیان هەیە پرۆسەی خوێندەواری ئازاد و پێویستە. ــ زاراوە کوردییەکان بۆ لێکهەڵپێکران و لێک نزیک بوونەوە لە یەکتر، دەتوانن هاوتەریب و هاوکات لە گەل خوێندنی زمانی دایکییدا زاراوە و تەنانەت زمانەکانی دیکەش بخوێنن. ــ دەزگای راگەیاندن و چاپەمەنی بۆ هەموو زاراوەکان رەچاو بکرێت و هەروەها سەبارەت بە ئارشیڤ، ئەنستیتۆ، مۆزەخانەی کلتووری و... ــ نووسەران، رۆشنبیران، سترانبێژان و... پارێزەر و گەشەپێدەری زاراوە و زمانی دایکی خۆیانن و بە شێوەی تاکەکەس و بەکۆمەڵ دەبێت بەردەوام لە چالاکیدا بن. زمانی کوردی کاتێک دەبێتە زمانێکی ستاندارد و پێوەر کە هەموو رەنگاورەنگییەکانی نێو قەوارە و جوغرافیای فەرهەنگی کوردستان، وەکوو یەک دەرەتانی گەشە و نەشەیان پێبدرێت. درووستکردنی زمانی پێوەر ئەوە نیە کە زاراوەیەکی سەرەکی هەڵبژێریت و لە کاناڵی دەزگای راهێنان و بارهێنانەوە بە سەر هەموو زاراوەکانی دیکەیدا بسەپێنیت و سیاسەتی سرینەوە و هەڵووشینی هەموو جیاوازییەکان بگریتە پێش. لە ئێراندا زاراوەی تارانی بێجگە لەوەیکە سیاسەتی سرینەوەی زمانە جیاوازەکانی ئێرانی گرتۆتە بەر، بەڵکوو سەبارەت بە زاراوەکانی دیکەی زمانی فارسی ئەو سیاسەتە رەچاو دەکات. سیاسەتی کوردی نابێت سیاسەتی سرینەوەی رەنگاورەنگییەکان بێت بەڵکوو گرتنەبەری سیاسەتی چەپکە گوڵ دەرحەق بە زاراوە و پێکهاتە جیاوازەکان باشترین و زانستیترین هەڵوێستە. سیاسەتی چەپکە گوڵ یانێ هەر گوڵێک بە پاراستنی رەنگ و بەرامە و جوانییە تایبەتەکانی خۆی، شکۆ و جوانی بداتە چەپکە گوڵ و هەمووان پێکەوە تابلۆیەکی جوان لە رەنگەکان لە نێو چەپکە گوڵدا بنەخشێنن. کاتێک سیاسەتی چەپکەگوڵ پێرەو بکرێت ئاخێوەری زاراوەکان لە کاتی قسەکردندا نەک هەست بە سووکایەتی، شەرم و ترس ناکەن بەڵکوو بە بێ ئەوەیکە بۆ فێربوونی زاراوەیەکیتر هیچ زەختێک بخەنە سەر خۆیان، بە شانازییەوە هەستە دەروونی و زمانەوانییەکانی خۆیان دەرئەبرن.  سەرئەنجامی باسەکە ئەوەیە کە پێش دەسپێکی هەر چالاکی و پرۆژەیەک پێشوەختە پێویستە بە تیوەر و بیرۆکە، رێچکەی چالاکییەکان دیاری بکرێت و بە زانستەوە مامەڵە لە گەل کاروبارەکان بکرێت. سیاسەتی زمانی یەکێک لەو سیاسەتانەیە کە بێجگە لە پاراستنی زمان دەبێتە کۆڵەکەیەک بۆ سەقامگیری و گەشەی  دیموکراسی. @zanist2021

‍ به­‌ردتاش دوکتر ڕەزا ئابی ـ ئیلام ئەندام ئەنستیتو زانست زاگروس (فولکلور کوردی ئیلام، کرماشان، لوڕستان) پیاگ به­‌ردتاشێ ده فێر مه­‌قام بانێ بۆ. هه­‌ر ڕوژێ چه­‌ن ڕێ کوچگ یان به‌رد، دفرەت ئه­‌مان ده کار و ژیان خوه‌­ێ ڕازی نه­‌ۆ. یه­‌ێ ڕوژ فرێشته­‌ێ خوه‌ێ خه­‌ێ ده پووس ئاموزاێ به­‌ردتاش ­و ئۆشێگه­‌ێ: ئێسه هه­‌ر ئارزوێ دێری بۆشه­‌م تا بێارمه­‌ێ‌ ده­‌س­ و دامانت! به­‌ردتاش ئه­‌وه‌­ڵ بڵاجه‌ۆێ دێاێ تا یه­‌ کە ئۆشێ: ولا م دووس دێرم بوومه پاتشا! ئامووزا (فرێشته) ئۆشێ: خاس بنووڕه ئه­‌و چیا، ده ئه­‌وره له­‌شکه­‌رێ هه­‌ن که پاتشاگه­‌ێان ده نام گه‌رده‌چۆچان، گوم کردنه، تو بچووه ئه­‌وره­‌و بۆش؛ م پاتشاتانم. به­‌ردتاش چوو ئوو وە ئاسانی دووگه پاتشا. چه­‌نێ پێ چوو، به‌ردتاش دۆنێ که پاتشا بۆن ناتوانێ سه­‌فراێ بخه­‌فنێ! دوجاره ئۆشێگە فرێشته: قه­‌زا و بڵات وه گیانم ولا م خوازم بوومه خوه‌­ر. هەنزاێ بۆه خوه‌­ر، چنه گه‌رمشت خوه‌ێ بە‌ێگە‌ و بان که چشتێ نه­‌ماۆ گشت زه­‌مین دابتێونێ! ده­‌ێ وه‌­خته ئه­‌ورێ دە ژێر لیسک خوەێ دی. ژە خوەێ پرسی:  نەکەێ م هەر ئەور  بۆمه؟ ئمجا وته ئامووزا: م بکه وه‌ ئێ ئه­‌وره. ئاخره­‌ێ بۆه ئه­‌وره­، ئه‌وقره واران واری که لافاو دنیا گرتەوەر، ته‌نیا چگاێ بۆ که وه‌ ژێر ئاو نیه­‌چگ. دوجاره وت: م هەر یه‌ بۆمه؟ ئمجا وته ئامووزا: م بکه وه‌ ئه­‌و کۆه. فرێشته­‌یش کرده­­‌ێ وه‌ ئه­‌و چیاێ بەرزە. به­‌ردتاش وه‌­ختێ خاس نووڕی دی، به‌ردتاشێ ده بان چیاگه دێرێ ده په­‌سا، به­‌رد تاشێ! وه‌­رد خوه‌­ێ وت: م وه‌ ئی گه­‌ورایی و مەزنییە ده په­‌سا دێرن پامه­‌و ده­‌ن! م باته بوومه ئه­‌و به­‌ردتاشه! ئاخره­‌ێ فرێشته وته­‌ێ: زانی ئه­‌ڕا یه پێت کردم؟ بەردتاش پرسی: ئه­‌ڕا چه؟ فرێشته وت: خواستم بزانی هۆچ کارێ جور کار و پێشه­‌ێ خوه‌­ت، ئارامت نیه­‌که­‌ێ! #ئەنستیتو زانست زاگروس ئەڕا پەیمانەسازی(معیار) زوان کوردی گام هەڵگرێ. #وێنە: دوکتر شەهاب قەنبەری #دپارتمان_چیروک_داستان #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ انتخاب دکتر برهم صالح به عنوان کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل (پیرۆزبایی نووسەرانی کوردستان) بەڕێز دوکتور بەرهەم ساڵح بە خوشحاڵییەوە هەڵبژادنی جەنابتان وەک بەرپرسی کومیساریای باڵای پەنابەرانی ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان بە هیوابەخش دەزانین و پیرۆزباییتان پێ‌دەڵێین. بێ‌گومان ئەم هەڵبژاردنە جیا لەوەی نیشانەی متمانەی کۆمەڵگای نێودەوڵەتییە بە ئەزموون و پسپۆڕی بەڕێزتانەوە، بۆ نەتەوەی کورد و هەموو ئەو خەڵکانەش تامی تاڵی شەڕ و ئاوارەیی و پەنابەرییان چێشتووە، دڵخۆشکەر و هیوابەخشە. بەڕێزتان ئەزموونێکی قووڵتان هەیە لەو ڕەنجانەی لە هەناوی توندوتیژی و بێ‌وڵاتی و تاراوگەنشینییەوە هەڵقوڵاون، ئەزموونێک کە دەتوانێ دەورێکی گرینگی ببێت لە کەمکردنەوەی ئازار و ئینسانی‌تر کردنەوەی دۆخی پەنابەراندا. بوونی ئێوە لەم شوێنە هەستیارەدا، دەرفەتێکە بۆ ئەوەی دەنگی ملوێنان ئاوارە و پەنابەر لە هەموو جیهاندا بە شێوەیەکی ئەخلاقی‌تر و مرۆڤانەتر ببێسترێت. وەک ئاگادارن خەڵکی کوردستان سەرەڕای ئەوەی لە مێژووی خۆیاندا بەردەوام ئاوارەیی و پانابەرییان تا سەر ئێسک ئەزموون کردووە، بەڵام خاکی هەرێمی کوردستان بووە بە پەناگەیەکی ئارام بۆ پەنابەرانێکی زۆری ناوچەکە کە گیرۆدەی شەڕ و برسێتی و ماڵوێرانین. لەم ڕوانگەوە دەوری جەنابتان وەک کوردێک لەم پێگە نێونەتەوەییەدا، هەڵگری واتا و بەرپرسیارەتییەکی روون و گەورەیە. ئێمە وەک کۆمەڵێک لە نووسەران و رۆژنامەوانان و چالاکانی فەرهەنگیی رۆژهەڵاتی کوردستان، هیوای سەرکەوتنتان بۆ دەخوازین لە بەڕێوەبردنی ئەو ئەرکە جیهانییەی پێتان سپێردراوە و هیوادارین دەسپێکی هەنگاوی کاریگەر بێت بۆ بەرگری لە ماف و کەرامەت و داهاتووی هەموو پانابەران. - بەهرام وەڵەدبەگی - خالید تەوەکولی - سەلاح خەدیو - رەزا شەجیعی - کامبیز کەریمی - فەرهاد ئەمین‌پوور -کامران ڕەحیمی - محەمەد یەعقوبی - جەلیل ئاهنگەرنیژاد - ئومید وەرزەنده - وریا غەفووری - نیعمه‌ت زەحمەتکەش - ئەردەشیر پەشەنگ #دکتر برهم صالح، سیاستمدار برجسته کورد، متولد سال ۱۹۶۰ میلادی از شهر سلیمانیه در اقلیم کوردستان عراق و دارای مدرک دکترا از دانشگاه لیورپول انگلستان است. وی پیشتر علاوه بر نخست‌ وزیری، هشتمین رییس جمهور کشور عراق بوده‌است. #سازمان_ملل_متحد #United_Nations #لێژنەی سەرۆکایەتی ئەنستیتوی زانستی زاگروس #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021

‍ «ئه‌سپ لێوه‌» مەتەڵ فولکلور کوردی (ئیلام، کرماشان، لوڕسان) گردەوکردن: عەباس محەمەدزادە- مەڵگشاێ ئەندام سەرەکی ئەنستیتو زانست زاگروس  پاتشاێ بۆ، زاڕوو نێاشت. یه‌ێ ڕوژ، ده‌ورێشی دوعاێ، ئه‌ڕا پاتشا نۆسان. چه‌ن مانگ وه‌­ێ چگ، ژن پاتشا هه‌فت گله‌ گووشت هاورد. وه‌زیر ژه‌ ترس پاتشا، سه‌ندووق چووینێ هاورد، گووشته‌یله‌ خسته‌ نامێ و سه‌ندووقه‌ خسته‌ نام ده‌لیا! سه‌ندووقه‌ لا گرت و که‌فت نام ئاسیاوێ! ، لووینه‌ وه‌ خوه‌شحاڵی سه‌ندووقه‌ برده‌ ماڵ و ئشکانه‌ێ.  وه‌ختێ گووشته‌یله‌ دی، چه‌قوو دا ئەلەێان. ئه‌وانه‌ بۆنه‌ هه‌فت کوڕ. لووینه‌ یه‌کێ ژەێان دا ژنه‌ێ و شه‌ش تر دا وه‌ دایکان تا ئێوەتێان بکه‌ن. ده‌ لاێ تره‌و، وه‌ختێ ده‌ورێش هاتە‌و‌، وته‌ پاتشا: ئه‌ڕا ئه‌وانه‌ خستنه‌ نام ده‌لیا؟ و دوجاره‌ دوعا نۆسان. نوو مانگ وه‌­ێ چگ، ژن پاتشا هه‌فت گله‌ گووشت­ تر هاورد. ئیجاره‌ پاتشا چه‌قووه‌ وه‌­شان و گووشته‌یله‌ بۆنه‌ هه‌فت کوڕ نازار و خوەش شێوه! چه‌ن ساڵ وه‌­ێ چگ. باوگێان مرد. گشت چشته‌یلێان ژه‌ ده‌س دان. ته‌نیا سێ چشت مەنیا: قاتر شه‌لێ، جام که‌لێ، بگده چه‌کێ! هه‌فت کوڕ ده‌ ژاری، وه‌رد داڵگیان کووچ کردن تا شه‌و ده‌ ساراێ چووڵێ ئاگرێ ده‌م دان.  ئێسه‌ بچیمنه‌ شوون وه‌ سه‌رهات ئه‌و هه‌فت براگه‌! ئه‌وانیش گه‌وراو بۆن. یه‌ێ ڕوژ وه‌رد ژن لووینه‌ قیڕ قاڕ کردن و ده‌و وڵاته‌ کووچ کردن تا ده‌ ساراێ چووڵێ خستن. وه‌ختێ نووڕین دین ده‌ێ‌ سارا ئاگرێ ئەوکریاگه‌. ئه‌وان وتن: دو که‌س ژەمان بچوو، بزانێ ئه‌وان کیین؟ وه‌ختێ برایل چگنه‌ نزیک ده‌نگێ ژه‌فتن که‌ وت: هه‌ێ کوڕه‌یل، ئیوه‌ هه‌فت براێ­ تر دێرن که‌ نیه‌زانم هانه‌ کوو؟ ئیوه‌ کوڕ پاتشان ... ده‌ێ وه‌خته‌ برایل فامستن که‌ یانه‌ هه‌فت براگه و داڵگیانن! چگنه‌ نزیک، ده‌س خستن ده‌ مل یه‌کتری و گشتێ که‌فتنه‌ رێ وه‌ره‌و شار گه‌پێ! وه‌ختێ چگن وه‌ ئه‌و شاره‌، پاتشاێ ئه‌وان، فره‌ هورمه‌تێان گرت. وه‌لێ وه‌زیر نه‌خشه‌ێ کیشا تا ژه ‌نام بوه‌ێگێان. وه‌زیر وت: پاتشا ئه‌سپ لێوه‌ و مایین شه‌که‌رخان خوازێ! یان ئه‌سپه‌ بێارن یا بچنه‌ نام زندان!  یه‌کێ ژه‌ کوڕه‌یل وت: من چم دیارمەێ و که‌فتەو‌ رێ، ئمجا پیاگ زانا و گه‌پێ دی. پیاگ زانا وت:  ئه‌سپ لێوه‌ تا یەمه‌ هه‌زار که‌س کووشتگه‌! کوڕ وت: ئه‌ێ پیاگ زانا، تو باته‌ یارمه‌تیم بەیت. خوڵاسه‌، پیاگ گه‌پ وت: بچوو وه‌ ئه‌و کۆه‌، چاڵ ئاوێ هه‌سه‌ که‌ ئه‌سپ لێوه‌ هه‌فته‌ێ یه‌ێ جار، ژەێ تێر ئاو خوه‌ێ. ده‌‌ لاێ ئه‌وه‌، چاڵ­ تر دورست بکه‌، ئاو نام ئی چاڵه‌ بڕشن ده‌ نام ئه‌و چاڵە، ئمجا پڕ چاڵه‌ ئه‌وه‌ڵه‌، قیل بکه‌، وه‌ختێ ئه‌سپ لێوه‌ خوازێ ئاو بخوه‌ێ، ده‌سه‌یلێ ده‌ نام قیل گیر که‌ێ، ئمجا تو بکوشەێ... کوڕ‌ چگ، ئه‌و جوره‌یش کرد. ئمجا خوه‌ێ هەشار کرد.  وه‌ختێ نووڕست، دنیا بۆ وه‌ ته‌م و توز! ئه‌سپ لێوه‌ نف نا ده‌ ئاو و وه‌لێ ده‌سه‌یلی ده‌ نام قیل گیرکرد. ئمجا کوڕ وە شمشێره‌ ژه بەین برده‌ێ و سوار مایین شه‌که‌رخان بۆ و ئه‌ڵگه‌ردیا. وه‌ختێ هاته‌ نزیک دەلیا، مایین شیپان! کوڕ دی هەفت نووماێ ڕه‌نگین ژه‌ نام دەلیا هاتنه‌ ده‌ر و که‌فتنه‌ شوون داڵگێان. تو نه‌ۆش، مایین شه‌که‌رخان ژه‌ ترس ئه‌سپ لێوه‌، نوومایله‌ێ خستگه‌ ده‌ دەلیا، تا ئه‌سپ لێوه‌ نه‌کوشێگان! خوڵاسه‌ کوڕ،‌ مایین شه‌که‌رخان دا وه‌ پاتشا و هه‌و شه‌وه‌ وه‌رد داڵگێ و سێنزه‌ براگه‌ێ ئه‌ڵگه‌ردیان وه‌ره‌و وڵات خوه‌یان.. #ئەنستیتو زانست زاگروس ئەڕا ئستانداردسازی کوردی خوارگ، گام هەڵگرێ. وێنەکیش: دوکتر شەهاب قەنبەری #دپارتمان_چیروک_داستان #ئەنستیتو_زانست_زاگروس  @zainst2021

‍ «ئه‌سپ لێوه‌» مەتەڵ فولکلور کوردی (ئیلام، کرماشان، لوڕسان) گردەوکردن: عەباس محەمەدزادە- مەڵگشاێ ئەندام سەرەکی ئەنستیتو زانست زاگروس  پاتشاێ بۆ، زاڕوو نێاشت. یه‌ێ ڕوژ، ده‌ورێشی دوعاێ، ئه‌ڕا پاتشا نۆسان. چه‌ن مانگ وه‌­ێ چگ، ژن پاتشا هه‌فت گله‌ گووشت هاورد. وه‌زیر ژه‌ ترس پاتشا، سه‌ندووق چووینێ هاورد، گووشته‌یله‌ خسته‌ نامێ و سه‌ندووقه‌ خسته‌ نام ده‌لیا! سه‌ندووقه‌ لا گرت و که‌فت نام ئاسیاوێ! ، لووینه‌ وه‌ خوه‌شحاڵی سه‌ندووقه‌ برده‌ ماڵ و ئشکانه‌ێ.  وه‌ختێ گووشته‌یله‌ دی، چه‌قوو دا ئەلەێان. ئه‌وانه‌ بۆنه‌ هه‌فت کوڕ. لووینه‌ یه‌کێ ژەێان دا ژنه‌ێ و شه‌ش تر دا وه‌ دایکان تا ئێوەتێان بکه‌ن. ده‌ لاێ تره‌و، وه‌ختێ ده‌ورێش هاتە‌و‌، وته‌ پاتشا: ئه‌ڕا ئه‌وانه‌ خستنه‌ نام ده‌لیا؟ و دوجاره‌ دوعا نۆسان. نوو مانگ وه‌­ێ چگ، ژن پاتشا هه‌فت گله‌ گووشت­ تر هاورد. ئیجاره‌ پاتشا چه‌قووه‌ وه‌­شان و گووشته‌یله‌ بۆنه‌ هه‌فت کوڕ نازار و خوەش شێوه! چه‌ن ساڵ وه‌­ێ چگ. باوگێان مرد. گشت چشته‌یلێان ژه‌ ده‌س دان. ته‌نیا سێ چشت مەنیا: قاتر شه‌لێ، جام که‌لێ، بگده چه‌کێ! هه‌فت کوڕ ده‌ ژاری، وه‌رد داڵگیان کووچ کردن تا شه‌و ده‌ ساراێ چووڵێ ئاگرێ ده‌م دان.  ئێسه‌ بچیمنه‌ شوون وه‌ سه‌رهات ئه‌و هه‌فت براگه‌! ئه‌وانیش گه‌وراو بۆن. یه‌ێ ڕوژ وه‌رد ژن لووینه‌ قیڕ قاڕ کردن و ده‌و وڵاته‌ کووچ کردن تا ده‌ ساراێ چووڵێ خستن. وه‌ختێ نووڕین دین ده‌ێ‌ سارا ئاگرێ ئەوکریاگه‌. ئه‌وان وتن: دو که‌س ژەمان بچوو، بزانێ ئه‌وان کیین؟ وه‌ختێ برایل چگنه‌ نزیک ده‌نگێ ژه‌فتن که‌ وت: هه‌ێ کوڕه‌یل، ئیوه‌ هه‌فت براێ­ تر دێرن که‌ نیه‌زانم هانه‌ کوو؟ ئیوه‌ کوڕ پاتشان ... ده‌ێ وه‌خته‌ برایل فامستن که‌ یانه‌ هه‌فت براگه و داڵگیانن! چگنه‌ نزیک، ده‌س خستن ده‌ مل یه‌کتری و گشتێ که‌فتنه‌ رێ وه‌ره‌و شار گه‌پێ! وه‌ختێ چگن وه‌ ئه‌و شاره‌، پاتشاێ ئه‌وان، فره‌ هورمه‌تێان گرت. وه‌لێ وه‌زیر نه‌خشه‌ێ کیشا تا ژه ‌نام بوه‌ێگێان. وه‌زیر وت: پاتشا ئه‌سپ لێوه‌ و مایین شه‌که‌رخان خوازێ! یان ئه‌سپه‌ بێارن یا بچنه‌ نام زندان!  یه‌کێ ژه‌ کوڕه‌یل وت: من چم دیارمەێ و که‌فتەو‌ رێ، ئمجا پیاگ زانا و گه‌پێ دی. پیاگ زانا وت:  ئه‌سپ لێوه‌ تا یەمه‌ هه‌زار که‌س کووشتگه‌! کوڕ وت: ئه‌ێ پیاگ زانا، تو باته‌ یارمه‌تیم بەیت. خوڵاسه‌، پیاگ گه‌پ وت: بچوو وه‌ ئه‌و کۆه‌، چاڵ ئاوێ هه‌سه‌ که‌ ئه‌سپ لێوه‌ هه‌فته‌ێ یه‌ێ جار، ژەێ تێر ئاو خوه‌ێ. ده‌‌ لاێ ئه‌وه‌، چاڵ­ تر دورست بکه‌، ئاو نام ئی چاڵه‌ بڕشن ده‌ نام ئه‌و چاڵە، ئمجا پڕ چاڵه‌ ئه‌وه‌ڵه‌، قیل بکه‌، وه‌ختێ ئه‌سپ لێوه‌ خوازێ ئاو بخوه‌ێ، ده‌سه‌یلێ ده‌ نام قیل گیر که‌ێ، ئمجا تو بکوشەێ... کوڕ‌ چگ، ئه‌و جوره‌یش کرد. ئمجا خوه‌ێ هەشار کرد.  وه‌ختێ نووڕست، دنیا بۆ وه‌ ته‌م و توز! ئه‌سپ لێوه‌ نف نا ده‌ ئاو و وه‌لێ ده‌سه‌یلی ده‌ نام قیل گیرکرد. ئمجا کوڕ وە شمشێره‌ ژه بەین برده‌ێ و سوار مایین شه‌که‌رخان بۆ و ئه‌ڵگه‌ردیا. وه‌ختێ هاته‌ نزیک دەلیا، مایین شیپان! کوڕ دی هەفت نووماێ ڕه‌نگین ژه‌ نام دەلیا هاتنه‌ ده‌ر و که‌فتنه‌ شوون داڵگێان. تو نه‌ۆش، مایین شه‌که‌رخان ژه‌ ترس ئه‌سپ لێوه‌، نوومایله‌ێ خستگه‌ ده‌ دەلیا، تا ئه‌سپ لێوه‌ نه‌کوشێگان! خوڵاسه‌ کوڕ،‌ مایین شه‌که‌رخان دا وه‌ پاتشا و هه‌و شه‌وه‌ وه‌رد داڵگێ و سێنزه‌ براگه‌ێ ئه‌ڵگه‌ردیان وه‌ره‌و وڵات خوه‌یان.. #ئەنستیتو زانست زاگروس ئەڕا ئستانداردسازی کوردی خوارگ، گام هەڵگرێ. وێنەکیش: دوکتر شەهاب قەنبەری #دپارتمان_چیروک_داستان #ئەنستیتو_زانست_زاگروس  @zainst2021

‍ ‍ کیسه‌ڵی باوه‌ڕم  و سه‌ودای هه‌ر رێبوارێک   (تێڕۆانینێک له‌ هونڕاوه‌کانی محه‌مه‌دڕەزا ڕوسته‌م‌پووڕ)   کامران ره‌حیمی ـ ئیلام سادق هیدایه‌ت ده‌بێژێ: «ده‌ ژیان­دا زامه‌کانی هه‌یه‌ که‌ وه‌ک خیرک ده‌تخوا»، ئه‌و زامانه‌ میراتی ڕابردوو بن یان ئێستا، له‌ زاری یه‌که‌م که‌س بێت یان سێهه‌م که‌سی تاک، هه‌ر به‌شی ڕۆژهه‌ڵات و زاگروسی چه‌وساوه‌یه‌ که‌ له‌ نێوانی سونه‌ت و مودێڕندا، بێ ده‌ره‌تان و بێ چاودێری به‌ره‌لا بووه‌ تا ڕاده‌یه‌ک که‌ ده‌توانین بێژین "ژان و زام و بڕین و هاوار و قێڕین" کلیل وشه‌کانی زۆربه‌ی ده‌قه‌کانی چه‌ند ده‌یه‌ ڕابردووی ئه‌ده‌بی کوردی هاوچه‌رخه‌. محه‌مه‌دڕەزا ڕوسته‌م‌پووڕ ساڵی 1974 ز. له‌ شاری ئیلام له‌ دایک بووه‌ و سه‌ره‌ڕای ڕه‌خنه‌ و نه‌قد ئه‌ده‌بی، ڕۆژنامه‌وانی، چاپی چه‌ندین به‌رهه‌م، کۆڕگێڕی و هاوبه‌شی له‌ سمینار و ئه‌نجومه‌نه ‌ئه‌ده‌بیه‌کان، ئێستاش به‌رپرسی ماڵپه‌ڕی "هه‌فت خه‌ت" ه‌. من و محه‌مه‌دڕەزا  له‌ ساڵانی 1998 هه‌تا 2002 له‌ هه‌وته‌نامه‌ی پێکی ئیلام، دراوسێ دیوار به‌ دیوار یه‌ک بووین. به‌شی کوردی "زوان ئیمه‌" له‌ ئه‌ستووی من بوو و  به‌شی فارسی رنگین کمان(کۆڵکه‌زێڕینه‌) ئه‌و چاودێری ده‌کرد. پاڵ به‌ پاڵی یه‌ک، خه‌ریکی کاری ڕۆشنبیری بووین. پاشان دوای چوار ساڵ، به‌ هۆیه‌کانی جۆراجۆر که‌ لێره‌ جێگه‌ی ئاماژه‌ نیه‌ به‌شی کوردی "زوان ئیمه‌" داخرا. به‌ڵام محه‌مه‌درزا، پیاوانه‌ و پێشڕه‌وانه‌، نزیک به‌ دو ده‌یه‌ بێوچان به‌رپرسی ڕەنگین کەمان بوو، به‌ شێوه‌یه‌ک که‌ زۆربه‌ی شاعیرانی ئیلام له‌و دەروەچە شێعریان بڵاو بوو و هاوکات به‌شی" زاڕو" تایبه‌ت به‌ ئه‌ده‌بی مناڵان له‌ هه‌وته‌نامه‌ی ئاوای زاگروس بڵاو ده‌کات و هه‌روه‌هاش نزیکی 10 ساڵه‌ وه‌کو ئاماده‌کاری به‌رنامه‌ ئه‌ده‌بیه‌کان له‌ سدا و سیمای ئیلام کار ده‌کات. محه‌مه‌دڕەزا، یه‌که‌م هۆنراوه‌ی بڵێند و نوێخوازانه‌ی به‌ نێوی "بڵوزه‌ی ژان" له‌ ساڵی 2000 له‌ به‌شی زوان ئیمه‌ چاپ کرد که‌ سه‌ره‌ڕای ڕەخنه‌ی سه‌له‌فییه‌کان، به‌ باشی لێ پێشوازی کرا و هه‌ر ئه‌وه‌ش بۆته‌ بنه‌مای ئاوڕدانه‌وه‌ی جیدی ئه‌و به‌ شیعری کوردی و هه‌نگاو هه‌ڵگرتن به‌ره‌و رچه‌شکێنی که‌ له‌ ئه‌نجام­دا توانی کۆمه‌ڵه‌ شیعری به‌ کوردی خواروو به‌ نێوی" لانه‌وێز" لە وەشانگەی گوتار بڵاو بکات. له‌ راستی­دا ڕوسته‌م‌پووڕ به‌ چینی دووهه‌می شاعیرانی ناوچه‌ی ئیلام، دێته‌ ئه‌ژماره‌. به‌ڵام به‌ چاپی 6 به‌رهه‌م توانیوه‌ خۆی وه‌کو یه‌کێک له‌ چاڵاکترین شاعیرانی هاوچه‌رخ بناسێنێت. ده‌ ساڵی 2005 یه‌کێک له‌ به‌رهه‌مه‌کانی بوو به‌ کتێبی هه‌ڵبژارده‌ی ساڵ و له‌ سێهه‌مین مێهره‌جانی شیعری فەجر پله‌ی یه‌که‌می هێنا. ئه‌و به‌ دو زمانی فارسی و کوردی شیعر لێ بڵاو بۆته‌وه‌ هیوادارم به‌ هۆی توانایی و لێهاتوویی له‌ داهاتوو کتێبخانه‌ی کوردیش ده‌وڵه‌مه‌ند بکات. سه‌رجه‌م به‌رهه‌مه‌کانی بریتین له‌: 1- له‌ زاری زامه‌کان 2- نێوی تری نه‌هاتن 3- لانه‌­وێز( کۆمه‌ڵه‌ شێعر به‌ کوردی خواروو) 3-هه‌وت جارباران 4- زامه‌کانێک که‌ نه‌ژمێردران 5- ڕوناک تر له‌ سبه‌ی 6- مێوانی زام 7- ماڵی خوا کام به‌ره‌ 8- پێاسه‌(ئه‌م دوانه‌ی دوایی­دا ئاما‌ده‌ی چاپن). ڕوسته‌م‌پووڕ له‌ سه‌ره‌تا زۆر هۆگری غه‌زه‌ڵ بوو دوای چاپی چه‌ند به‌رهه‌م له‌م بواره‌­دا توانی به‌ شێوازی نوێخوازانه‌ و مودێرن، گۆڕانکاری بکات له‌ سه‌ر ئه‌م قاڵبی کڵاسیکه‌. پاشان ئازایانه‌ ده‌ستیکرد به‌ هۆنینه‌وه‌ی شێعر نوێ و پێشڕه‌و، به‌ شێوه‌یه‌ک که شێعری ئیلام تا ڕاده‌یه‌ک غه‌زه‌ڵ له‌ ڕوی فورم و ناوه‌ڕۆکه‌وه به‌ ئاستی به‌رز و ئه‌مڕۆیی گه‌یاند. زمانی شێعری شاعیر، هه‌ر وه‌کو خۆی زۆر ساکار و خۆماڵیه‌ و پڕه‌ له‌ مژاره‌کانی تازه‌ و هه‌روه‌ها له‌ باری ناوه‌ڕۆکه‌وه‌ ده‌توانین ئاماژه‌ بکه‌ین به‌ ئاویتاری بیر و هزر و ڕامان له‌ گه‌ل سروشت، بایه‌خدان به‌ کێشه‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی و وێنه‌کانی ئه‌کتیڤ و ئه‌مڕۆیی. لێره‌دا  بۆ نمونه‌ 12 کورته‌ شێعر له‌ کتێبه‌کانی" له‌ زاری زامه‌کان"  و" نێوی تری نه‌هاتن" هه‌ڵمبژاردووه‌ و ته‌رجومه‌م کردووه‌ به‌ کوردی: «1» جوان­ترین هێمای ئه‌وین مردن له‌ باوه‌شی تاریکیدایه‌ کاتێک که‌ شه‌م نوره‌ خه‌ڵتێنه‌رێکه‌ بۆ کلکسیونی په‌پوڵه‌کان "2" بێ نان و ناو به‌ له‌شی خوێناوی پڕ له‌ ئه‌وین پێش­ده‌چێت... کیسه‌ڵ نییه‌ هزرم ژێر و بانی بکات سه‌ودای هه‌ر رێبوارێک... #دریژەی وتار لە کامنتی کاناڵی فەرمی ئەنستیتو... سەرچاوە: ماهنامە ڕوژگار، ساڵ دوم، آذر ۱۴۰۴ با سردبیری استاد محمدعلی قاسمی، ویژه‌نامه استاد محمدرضا رستم‌پور. #دپارتمان_پێپرسی_تحقیق #ئەنستیتو_زانست_زاگروس @zanist2021