دارالإفتاء انوار العلوم خیرآباد

🔷 بخشی از مسائل و احکام معاملات زعفران 🔸 قسمت شانزدهم 🔶 سوال: مالک زمین شخصی را به عنوان دهقان و کشاورز تعیین نموده و زمین و بذر و آب و... در اختیارش قرار داده تا بصورت شراکتی کشاورزی کند و در پایان ۲۰% یا ۲۵% محصول را به دهقان می‌دهد، بفرمائید در این صورت عشر محصول بر عهده‌ی مالک زمین است یا بر عهده‌ی دهقان؟            الجواب باسم ملهم الصواب 🔶 جواب: بنابر قول راجح، بر هر دو (مالک و دهقان) به اندازه‌ی سهم‌شان عشر واجب است. البته می‌توانند ابتدا (قبل از تقسیم)، از کل محصول عشر را پرداخت نمایند و سپس بقیه‌ی محصول را مطابق قرارداد بینشان تقسیم نمایند. و یا بعد از تقسیم، هر کس عشر سهم خود را قبل از کسر هزینه‌ها و مخارج کشاورزی محاسبه و پرداخت نماید. 📚 كما في بدائع الصنائع ۵۶/۲: لو دفعها مزارعة فأما على مذهبهما فالمزارعة جائزة والعشر يجب في الخارج و الخارج بينهما فيجب العشر عليهما. 📚 و في جديد فقهي مسائل ۵۹/۲: صاحبین رحمہم اللہ کی رائے حصکفی رحمہ اللہ و غیرہ نے نقل کی ہے کہ اگر بیج عامل کا ہو تو دونوں اپنے حصہ پیداوار کا عشر ادا کریں گے، اور اگر مالک زمین کا ہو تو وہی پورا عشر ادا کرے گا، مگر کاسانی رحمہ اللہ نے کوئی فرق نہیں کیا ہے اور بٹائی داری میں دونوں کو اپنے حصہ پیداوار کا ذمہ دار بتایاہے۔ شامی رحمہ اللہ کا رجحان بھی اسی طرف ہے۔ (أيضا في المجلد ١ صفحة ۱۶۰ _ ۱۵۹) 📚 و في أحسن الفتاوى ۳۳۵/۴: بر وجوب عشر در حصه‌ی مزارعان اختلاف میان امام و صاحبین رحمهم الله تعالی مشهور است و در کتب مبسوطه مسطور، اما فتوی بر قول صاحبین است و در نقل مذهب صاحبین هم اختلاف میان کتب فقه واقع شده است، بعض تفصیل کرده‌اند که اگر بذر من جانب مالک باشد عشر بر اوست، و اگر من جانب مزارع باشد پس عشر بر مالک و مزارع هر دو مطابق حصه‌ی ایشان است، و اکثر مصنفین تفصیل مذکور نکرده‌اند، بلکه به هر صورت عشر را مشترک از حصه‌ی هر دو می‌فرمایند، یعنی از خارج ارض عشر ادا کرده، بعد از او تقسیم خواهند کرد. علامه شامی رحمه الله تعالی همین را ترجیح داده‌اند، لهذا در رأی این فقیر همین مذهب معمول به است. (أحسن الفتاوى ۳۳۵/۴) 📚وفي فتاوى مفتي محمود ۳۰۵/۳: زمیندار اپنے حصہ کا عشر نکالے اور مزارع اپنے حصہ کا۔ واضح رہے کہ مزارع جو کہ پیداوار میں شریک ہوتاہے اسے مزدور کہنا غلطی ہے۔ 📚 وفيه أيضا ۲۶۱/۳: مزارعت صحیحہ میں عشر زمیندار اور مزارع دونوں پر بقدر حصص ہے۔ 📚 و جاء في فتوی جامعة الرشید: مزارعت میں عشر مالک اور کسان دونوں کے ذمے لازم ہوتا ہے، لہذا اگر پیداوار تقسیم ہوجانے کے بعد ہر ایک اپنے اپنے حصے کا عشر ادا کرے تو یہ بھی درست ہے، مگر زیادہ مناسب صورت یہ ہے کہ تقسیم سے پہلے مجموعہ پیداوار سے عشر نکالاجائے، اس کے بعد بقایا پیداوار آپس میں تقسیم کریں۔ مجيب: احسان اللہ شائق ـ مفتیان: سیّد عابد شاہ صاحب ـ محمد حسین خلیل خیل صاحب مأخذ: دارالإفتاء جامعۃ الرشید کراتشي، فتوی نمبر: 80253 ، تاریخ الإجراء: 2013-11-10 والله أعلم بالصواب 🌐 دارالإفتاء أنوارالعلوم خیرآباد _ تایباد🌐 جهت تماس و ارسال سؤالات با شماره‌های زیر ارتباط برقرار نمایید: 🔷 دارالإفتاء أنوارالعلوم خيرآباد: 05154663622 09150067768 09156264960 https://t.me/feghhsariat 🔴 لینک کانال را به دیگران معرفی کنید و در کار خیر سهیم باشید 🔴