Ali Saǵatuly

Жақсы, исламнан бас тарттық, атеизмді қабылдадық деп елестетейік. Бірақ сонда атеизмді қабылдау нақты нені білдіреді? “Құдай жоқ” деп айту жеткілікті ме? Жарайды, “Құдай жоқ” дедің. Ендеше одан кейінгі сұрақтар басталады: Өмірдің түпкі мәні неде? Моральдың объективті негізі қайда? Неге жақсылық жасауымыз керек? Неге өтірік, зина, зорлық пен жазықсыз адамды өлтіру бұл жай ғана ұнамайтын әрекет емес, объективті түрде жаман болуы тиіс? Исламда бұл мәселелердің жүйелі жауабы бар: адамның өмірі мақсатсыз емес, моральдың негізі бар, халал мен харамның өлшемі бар, ал жасаған іс үшін ақыретте есеп бар. Ал Құдайды дүниетанымнан алып тастасақ, бұл сұрақтарға қандай негіз ұсынамыз? “Қоғам солай шешті” десек қоғамның шешімі өзгерсе, мораль да өзгере ме? “Әркім өзі шешеді” десек онда зұлымдықты объективті түрде немен айыптаймыз? Ал әділетсіздік ше? Біреуді өмір бойы қинап, жазадан құтылып өлген адамның соңғы есебі қайда? Сондықтан мәселе тек “Құдайға сенеміз бе, сенбейміз бе?” деген жерде тоқтамайды. Мәселе Құдайды дүниетанымнан алып тастағаннан кейін өмірдің мәнін, объективті моральды, адам қадірін және түпкі әділетті қандай негізбен сақтап қаламыз? Сондықтан бұл сұрақтар мені исламнан бас тартуға емес, керісінше исламның жауабын тереңірек түсінуге жетелейді. Өйткені Құдайға сенбеу ол мәселенің соңы емес. Керісінше, сол сәттен бастап ең маңызды сұрақтар туындайды: өмірдің мәні неде, ненің дұрыс-бұрысын кім анықтайды, адам не үшін өмір сүреді және әділетсіздік түбінде қалай өтеледі? Мен үшін ислам осы сұрақтардың бәріне бір-бірінен бөлек емес, біртұтас жауап береді.