بەرسڤدانا ڕەتکەرێن سوننەتێ
Open in Telegram
1 668
Subscribers
No data24 hours
-97 days
-2430 days
Data loading in progress...
Similar Channels
Tags Cloud
No data
Any problems? Please refresh the page or contact our support manager.
Incoming and Outgoing Mentions
---
---
---
---
---
---
Attracting Subscribers
September '26
September '260
in 0 channels
August '26
+8
in 3 channels
Get PRO
July '26
+5
in 0 channels
Get PRO
June '26
+3
in 0 channels
Get PRO
May '26
+2
in 0 channels
Get PRO
April '26
+3
in 0 channels
Get PRO
March '26
+3
in 3 channels
Get PRO
February '26
+9
in 3 channels
Get PRO
January '26
+7
in 2 channels
Get PRO
December '25
+11
in 3 channels
Get PRO
November '25
+3
in 3 channels
Get PRO
October '25
+6
in 3 channels
Get PRO
September '25
+2
in 2 channels
Get PRO
August '25
+23
in 3 channels
Get PRO
July '25
+4
in 3 channels
Get PRO
June '25
+5
in 3 channels
Get PRO
May '25
+27
in 3 channels
Get PRO
April '25
+3
in 2 channels
Get PRO
March '25
+5
in 0 channels
Get PRO
February '25
+9
in 1 channels
Get PRO
January '25
+25
in 2 channels
Get PRO
December '24
+334
in 0 channels
Get PRO
November '24
+245
in 0 channels
Get PRO
October '24
+178
in 0 channels
Get PRO
September '24
+136
in 0 channels
Get PRO
August '24
+311
in 1 channels
Get PRO
July '24
+384
in 0 channels
Get PRO
June '24
+479
in 1 channels
Get PRO
May '24
+557
in 3 channels
Get PRO
April '24
+531
in 22 channels
Get PRO
March '24
+96
in 20 channels
Get PRO
February '24
+151
in 69 channels
Get PRO
January '24
+64
in 72 channels
Get PRO
December '23
+70
in 65 channels
Get PRO
November '23
+39
in 58 channels
Get PRO
October '23
+52
in 49 channels
Get PRO
September '23
+45
in 0 channels
Get PRO
August '23
+49
in 0 channels
Get PRO
July '23
+38
in 0 channels
Get PRO
June '23
+69
in 0 channels
Get PRO
May '23
+61
in 0 channels
Get PRO
April '23
+88
in 0 channels
Get PRO
March '23
+8
in 0 channels
Get PRO
February '230
in 0 channels
Get PRO
January '230
in 0 channels
Get PRO
December '220
in 0 channels
Get PRO
November '22
+12
in 0 channels
Get PRO
October '22
+83
in 0 channels
Get PRO
September '22
+53
in 0 channels
Get PRO
August '22
+82
in 0 channels
Get PRO
July '22
+51
in 0 channels
Get PRO
June '22
+46
in 0 channels
Get PRO
May '22
+36
in 0 channels
Get PRO
April '22
+78
in 0 channels
Get PRO
March '22
+72
in 0 channels
Get PRO
February '22
+283
in 0 channels
Get PRO
January '22
+702
in 0 channels
Get PRO
December '21
+212
in 0 channels
Get PRO
November '21
+286
in 0 channels
Get PRO
October '21
+1 343
in 0 channels
| Date | Subscriber Growth | Mentions | Channels | |
| 07 September | 0 | |||
| 06 September | 0 | |||
| 05 September | 0 | |||
| 04 September | 0 | |||
| 03 September | 0 | |||
| 02 September | 0 | |||
| 01 September | 0 |
Channel Posts
ئیمام احمد دبێژیت : ئەگەر تو بێدەنگ بی و ئەز ژی بێدەنگ بم، نەزان دێ چەوا یا دروست ژ یا نەدروست جودا کەت؟
طبقات الحنابلة جـ1صـ287
| 2 | تۆ نەشیێ وەل یێن کەڕ بکەی گۆهداریا تە بکەن چونکی دێ پشتا خۆ دەنە تە. باشە ئەگەر ئەڤە بەحسێ کەڕێ حەقیقی بیت، ئەڤێ گۆهێ وی کەڕ، ئەگەر ئەو پشتا خۆ بدەتە تە یان نەدەتە تە، هەر گۆهـ ل تە نابیت! مەعنا وێ ئەوە: ئەوێن پشتا خۆ دەنە تە، ئەو کەڕن ژ حەقیێ، نە کو گۆهـ لێ کەرن.» | 40 |
| 3 | پێغەمبەر سڵاڤ لێ بن ل معرکا بەدرێ دا، پشتی سەرکەڤتنێ، چو سەر کەلەخێن (لەشێن) موشرکان و گۆتێ:
رقم الحديث: 3705
(حديث مرفوع) حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ ، سَمِعَ رَوْحَ بْنَ عُبَادَةَ ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، قَالَ : ذَكَرَ لَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ يَوْمَ بَدْرٍ بِأَرْبَعَةٍ وَعِشْرِينَ رَجُلًا مِنْ صَنَادِيدِ قُرَيْشٍ , فَقُذِفُوا فِي طَوِيٍّ مِنْ أَطْوَاءِ بَدْرٍ خَبِيثٍ مُخْبِثٍ , وَكَانَ إِذَا ظَهَرَ عَلَى قَوْمٍ أَقَامَ بِالْعَرْصَةِ ثَلَاثَ لَيَالٍ , فَلَمَّا كَانَ بِبَدْرٍ الْيَوْمَ الثَّالِثَ أَمَرَ بِرَاحِلَتِهِ فَشُدَّ عَلَيْهَا رَحْلُهَا , ثُمَّ مَشَى وَاتَّبَعَهُ أَصْحَابُهُ ، وَقَالُوا : مَا نُرَى يَنْطَلِقُ إِلَّا لِبَعْضِ حَاجَتِهِ حَتَّى قَامَ عَلَى شَفَةِ الرَّكِيِّ فَجَعَلَ يُنَادِيهِمْ بِأَسْمَائِهِمْ وَأَسْمَاءِ آبَائِهِمْ يَا فُلَانُ بْنَ فُلَانٍ ، وَيَا فُلَانُ بْنَ فُلَانٍ أَيَسُرُّكُمْ أَنَّكُمْ أَطَعْتُمُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ , فَإِنَّا قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا , فَهَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا ؟ قَالَ : فَقَالَ عُمَرُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تُكَلِّمُ مِنْ أَجْسَادٍ لَا أَرْوَاحَ لَهَا ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ , مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ " ، قَالَ قَتَادَةُ : أَحْيَاهُمُ اللَّهُ حَتَّى أَسْمَعَهُمْ قَوْلَهُ تَوْبِيخًا وَتَصْغِيرًا وَنَقِيمَةً وَحَسْرَةً وَنَدَمًا "
مەعنا حەدیسێ ئەڤەیە: پێغەمبەر سلاڤ لێ بن چو هنداڤی کەلەخێن مشرکان ل شەرێ بەدرێ و گۆتێ: "یا فلان یا فلان، هەوە دیت ئەوا خودایێ من وەعد دایە من چ ئینا سەرێ هەوە؟" عمری گۆتێ: "یا رسول الله، ئەڤە مرینە، ما گۆهـ ل تە هەیە؟" گۆتێ: "وان گۆهـ ل من هەیە، بەلَس نەشیێن جاب بدەن."
إذن، حەدیسێ ل بخاری سەلماند کو ڤان مریان گۆهـ ل پێغەمبەری هەەیە، لێ قورئانێ دبێژیت: {فَإِنَّكَ لَا تُسۡمِعُ ٱلۡمَوۡتَىٰ} (تۆ نەشیێ وەل مریان بکەی گۆهـ ل تە بیت). إذن، ئەڤە تەناقضە (دژبەرییە)؟
حەدیس تەبعەن مەعنا وێ یا دیارە، بەلێ قورئان: {فَإِنَّكَ لَا تُسۡمِعُ ٱلۡمَوۡتَىٰ} (تۆ نەشیێ وەل مرۆڤێن مری بکەی گۆهـ ل تە بیت)، بەلگێ ئەگەر ب دروستی تفسیر بکەی، نە بەحسێ مریێن حەقیقی یە (ئەوێن مرین)، بەلکو بەحسێ وان کەسانە ئەوێن دلێن وان مری: {فَإِنَّكَ لَا تُسۡمِعُ ٱلۡمَوۡتَىٰ} (تۆ نەشیێ ئەو کەسێن دلێن وان مری و کافر، وەلێ بکەی گۆهداریا تە بکەن).
و ئەڤ ئایەتە: {وَٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْـًٔا وَهُمْ يُخْلَقُونَ ، أَمْوَاتٌ غَيْرُ أَحْيَاءٍ}؛ بێژیت ئەو کەسێ عیبادەتێ غەیری خودێ بکەت، ئەو هەمی دبێ رحن دمرينە، کافر د مرینە، ئانکو دلێن وان یێن مریینە. و ئەڤە بەحسێ مریین مجازییە، نە یا حەقیقی.
{فَإِنَّكَ لَا تُسۡمِعُ ٱلۡمَوۡتَىٰ} جەوابا وێ چییە؟ {وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَّن فِى ٱلْقُبُورِ} (یان ژی ل جهەکی دی: {إِن تُسۡمِعُ إِلَّا مَن يُؤْمِنُ بِآيَاتِنَا}): تو نەشیێ وەل یێن مری بکەی گۆهـ ل تە بێن، بەلێ تو دێ شیێ وەل یێن خودان باوەر بکەی گۆهـ ل تە بێن.
مری و خودان باوەر، ئەڤە نە موقابلەنە؛ مری، ئانکۆ دلێن وان مری یە، ئانکو ئەوێن کافرێن دلمری، تو نەشیێ وەلێ بکەی گۆهداریا تە بکەن. تۆ دکاری ئەوێن ساخ (ئەوێن ئیمان ب خودێ هەیی) وەلێ بکەی گۆهداریا تە بکەن. ئانکو خۆ ل موقابلا وێ یا دیارە، ئەڤە مجازە.
ئەڤ ئایەتە دلیلە کو نە بەحسێ مریێن حەقیقی یە: {وَلَا تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ ٱلدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ}: تو نەشیێ وەل یێن کەڕ بکەن گۆهداریا تە بکەن. کەڕ ل ڤێرێ نە مەعنا کەریا حەقیقییە (یێ گۆهێ وی کەڕ)، بەلکو کەڕ ئەوە ئەوێ کەڕ ژ حەقیێ؛ خودێ گۆهـ دایێ، بەلێ یێ کەڕە ژ حەقیێ، گۆهێ خۆ نادەتە حەقیێ.
قورئان دبێژیت: {إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ}؛ ب ڕاستی خرابترین خودان لەش ل سەر عەردی بەحس دکەت -ژ دروستکرییێن خودێ- ل نک خودێ، ئەو کەڕن، یێن گۆهێن وان ژ حەقیێ هاتینە گرتن، ڤێجا گۆهـ لێ نابت.
باشە ئەگەر ئەڤە بەحسێ کەڕێن حەقیقی بێت، ئەڤە موخالیفی عەدالەتا خودێ یە! چاوا رب العالمین ئەوی دایە کەڕ و دبێژیت ئەڤە خرابترین مەخلوقن؟ ئەڤە مجازە و نە حەقیقەتە؛ ئەڤە بەحسێ وان کەسانە ئەڤێن گۆهێن وان ژ حەقیێ قطعن، ئەڤە مجازە ب دلیلێ: {إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ} (چونکی قطعن، ئەو دێ ژ دەڤ تە چێن). | 41 |
| 4 | https://youtu.be/6HIoBzlCIdM?si=CD6QJ1OhKAc-w0Du | 45 |
| 5 | یاسایێن عەقلی بۆ جیهانا غەیبێ: عەقلێ مرۆڤی یێ کێم و قاصرە، و خودایێ مەزن عەقلەک سنوردایە مە؛ ژبەر وێ چەندێ، ژیانا بەرزەخێ (گۆڕی) ب عەقلێ مە یێ کێم ناهێتە پیڤان.»
سنورداربوونا عەقلێ مرۆڤی:
عەقلێ مرۆڤی، هەرچەندێ مەزن و پێشکەفتی ژی بیت، لێ ئەو د ناڤ سنورێن ماددی، جهـ و دەمی(زمان و مکانی) دا گرێداییە و هاتییە بندەستکرن». مرۆڤ نەشێت تشتێن نەبینراو (جیهانا غەیبێ) تنێ ب پیڤانێن فیزیکی و مێشکێ خۆ یێ مادی شرۆڤە بکەت، چونکی عەقلێ مرۆڤی خودان شیانەکا ب سنورە (قاصرە) و نە شێت سنورێن زانستێ خودایی ببڕیت.»
جیهانا بەرزەخێ (عالەمێ غەیبێ):
ژیانا گۆڕێ و بەرزەخێ نە ژ جیهانا ماددی و فیزیکی یا ڤێ دونیایێیە، بەلکو ژ جیهانا غەیب و مەلەکوتێیە. یاسایێن وێ، چەوانییا سزایێ یان خوشیا وێ ب تەمامی جودا نە ژ یاسایێن مرۆڤی. هەروەکی چەوا مرۆڤ نە شێت پێناسەکا زانستی بۆ (روحێ) بکەت ب ڕێکا ئامیرێن تاقیگەهێ، ب هەمان ڕەنگ ژیانا بەرزەخی ژی ب عەقلێ سادە و پیڤانێن تەنگ ناهێتە خواندن.
بنەمایێ باوەریێ:
ئەركێ عەقلی ل ڤێرە ئەوە کۆ بگەهیتە وێ باوەرییا مەزن کۆ «خودایێ مەزن و پێغەمبەرێ وی سلاڤ لێ بن ڕاستی بۆ مە بەحس کرینە»، و دەما عەقل گەهشتە ڤی سنوری، دڤێت ڕادەست ببیت و باوەری ب غەیبێ هەبیت، بێی کۆ کۆتەکیێ بکەت و بڤێت هەر تشتەکی تنێ ب عەقلێ خوە یێ کێم بپیڤیت. | 63 |
| 6 |  No text... | 1 |
| 7 | fff9f49f7669d065.mp3 | 71 |
| 8 | ئەرێ تو دزانی دەرکەتنا زێرەڤان نێروەی و یێن وەکی وی ژ نیشانێن هاتنا قیامەتێنە؟
بەرێ خوە بدە ڤێ فەرمودێ پێغەمبەر سلاڤ لێ بن دبێژیت: « يُوشِكُ الرَّجُلُ مُتَّكِئًا عَلَى أَرِيكَتِهِ يُحَدَّثُ بِحَدِيثٍ مِنْ حَدِيثِي فَيَقُولُ : بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، فَمَا وَجَدْنَا فِيهِ مِنْ حَلَالٍ اسْتَحْلَلْنَاهُ، وَمَا وَجَدْنَا فِيهِ مِنْ حَرَامٍ حَرَّمْنَاهُ، أَلَا وَإِنَّ مَا حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلُ مَا حَرَّمَ اللَّهُ».
واتە: «نێزیکە زەلامەک ل سەر تەنەشتەکا خۆ پاڵدای، حەدیثەک ژ حەدیثێن من بۆ بهێتە ڤەگوهاستن و بێژت: د ناڤبەرا مە و وە دا پەرتۆکا خۆدێ (قورئان) یا هەی، هەر حەلالەکا مە تێدا دیت دێ حەلال کەین، و هەر حەرامەکا مە تێدا دیت دێ حەرام کەین! هشیار بن، ئەوا پێغەمبەرێ خۆدێ - سلاڤێن خۆدێ ل سەر بن - حەرام کری، وەکی وێیە یا خۆدێ حەرام کری».
ڤێجا وەختێ مروڤێن هوسا دەردکەڤن پێتڤیە ئیمانا مە ب دینێ مە ب هێز تر و موکم تر لێ بێت و بێژین (صدق رسول الله) پێغەمبەری سلاڤ لێ بن راست گوت و ئەڤە ئەو مروڤ دەرکەفتن.
هەروەسا دەرکەفتنا ڤان مروڤان ببیتە ئەگەرەک پتر گرنگیێ ب فەرمودەو و ژیاننامەیا پێغەمبەری سلاڤ لێ بن بدەین و پتر بەلاڤ بکەین، هەروەسا لێزڤرینێ دئیمانا خودا بکەین و بەرهەڤ بین بو قیامەتێ چونکی روژ ب روژ نیشانێن قیامەتێ یێن دەردکەڤن. | 114 |
| 9 |  No text... | 57 |
| 10 | ئەڤە منھەجێ ئەهلی سوننێ و جەماعەتێ یە د بیاڤێ ئەخلاق و رەفتارێن جڤاکی دا.
ئەهلی سوننێ فەرمانێ ب چاکییێ دکەن (ئەمر ب مەعروفی)، و ژ خرابکاریێ رێگریێ دکەن (نەهی ژ مونکەری)، ل دیڤ وێ چەندێ یا شەرعێ ئیسلامێ دبینیت.
و ئەو دبینن کو حەج و جیهاد، و نڤێژێن جومعێ و جەژنێن ئیسلامێ دڤێت ل گەل میر و بەرپرسان بێنە کرن، چ ئەو میرێن چاک بن یان یێن خراب بن، و ئەو لسەر نڤێژێن جەماعەتێ یا بەردەوامن.
و ئەو باوەرییا وان ئەوە کو دڤێت دلسوز بن بۆ هەمی ئومەتا ئیسلامێ، و باوەرییا وان ب رامانا ڤێ فەرموودێ هەی: «مومنین د ناڤبەرا خۆ دا وەک ئاڤاهییەکی یە، هندەک دێ هندەکێن دی ب هێز کەن»، و پێغەمبەری سلاڤ ل سەر بن
تبلێن خۆ د ناڤ تبلێن خۆ دا تێکەل کرن.
و باوەری ب ڤێ حەدیسێ ژی هەی: نموونەیا موسلمانان د حەژێکرن، بزاڤکرن و دلوڤانییا وان دا، وەکێ یا لەشەکی یە، دەمێ ئەندامەکێ وی یێ نەخۆش بیت، هەمی لەشی ب ڤی ئەندامی نەخۆشیێ دگەل ئێشیت.
و ئەو فەرمانێ ب سەبرێ دکەن دەمێ بەلا دگەهیت، و شوکرێ دکەن دەمێ خۆشی دگەهیت، و ڕازیبوونا ب قەدەرێ دکەن.
و ئەو خەلکی گازی دکەن بۆ ئەخلاقێن بلند و کارێن باش.
و باوەرییا وان ب رامانا ڤێ حەدیسێ هەی: کەمالترین مومن د ئیمانی دا، ئەوێن ئەخلاقێ وان یێ جوانترین بیت.
و ئەو خەلکی هان ددەن بۆ وێ یەکێ کو: تو پەیوەندیێ ل گەل وی کەسی دروست بکەی یێ پەیوەندیێن دگەل تە دبرن)، و تو بدەیە وی کەسی یێ تە بێ بەهر دکەت، و تو لێ وی ببوری یێ زولمێ ل تە دکەت.
و ئەو فەرمانێ ب رێزگرتنا دایک و بابان دکەن، و سەرەدانا خزم و کەس و کاری دکەن (سیلەیێ ڕەحمێ)، و جیرانیا باش دکەن، و چاکبوونێ د گەل ئێتیما، هەژاران دکەن، و ب نەرم و جوانی دگەل دیل و خزمەتکاران دئاخڤن، و نەھیێ ژ فەخری دکەن. | 64 |
| 11 | دبێژن: «دێف هزرا خۆ هەرن»، بەلێ پا ئەو خۆ دێف هندەک فەیلەسوفان دچن و دویڤچوونا هزرا وان دکەن.
باشە، مادەم تو دێف هندەک مرۆڤان دچي، هنگی طعنێ (کێماسیێ) ل وان ژی نەدە؛ ئەڤە هنگی ئەو دێف مەزهەبێ شافعی یان مالکی یان حنبلی یان حنفی دچن، و ئەم ژی دێف مەزهەبان دچن، بەلکو قياسا وان قورئان و سونەتە؛ یەعنی ئەگەر مەزهەبی ئاخفتنەک گوت و نە دێف قورئان و سونەتێ بوو، ئەم وەرناگرین.
ڤێجا گەلەک جاران دێ هندەک خۆ شارەزا کەن و بێژن: «دەمێ بەحسێ هزرکرنێ دهێتە کرن، هندەک عاجز دبن و حساسیەتا پێ هەیە».
من حساسیەت پێ هەیە، چونکی هوین هندەک ئاخفتنان دکەن، و هوین مەبەست و مورادا وان ئاخفتنان نزانن، فضلًا ژ هندێ کو هوین نزانن دویڤچوونا تشتەکی بکەن | 69 |
| 12 | گێڕانا مەوليدێ و ساخكرنا وێ يان عەدەتەكە يان پەرستنەکە:
.
هەكە عەدەت بيت، هینگێ خەلەتە بهێتە هەژمارتن عەدەت، چونكی ژبەر حەژێكرنا پێغەمبەری ﷺ دهێتە كرن، و حەژێكرنا وی ﷺ پەرستنە، ڤێجا نابيت بكەينە عەدەت.
هەكە پەرستن بيت، پەرستن تەوقيفینە، دڤێت دەقێت ئاشکەرا (صەريح) پێ هەبن، چونكی ئەسل د پەرستناندا نينن ئیلا هەكە بەڵگەک هاتبيت ژ قورئان و سوننەتێ، و مادەم جوداهی كەتيە تێدا كا دروستە يان خەلەتە بكەين، هینگێ دێ لدويڤ ئەسلی چين حەتا بۆ مە 100% دياردبيت كۆ يا هەی، و ئەسل د پەرستناندا نەبوونە ئیلا ب بەڵگە جێگیرببن.
............................ ...................... ........... ..... ... .ه
تێبینی: ئەوێ بێژيت يا هەی و يا مەشروعە، سەر وییە بەڵگەی بينيت، چونكی ئەوێ دبێژيت ئەڤ پەرستنە يێ هەی و ئەسل د پەرستنێدا نەيیە ئیلا ب بەڵگە.
بۆ نموونە بەری پێغەمبەر ﷺ بهێت نە نڤێژ هەبوون نە روژی نە زەكات....نە هەر پەرستنەک، وی شنی ديار كرن و قورئان بۆ هات و پەرستن تەشريع بوون، ئەڤجا دەمێ دبێژم نڤێژ پەرستنە سەر هەر موسلمانەكیيە بكەت، بەڵگێ من (وأقيموا الصلاة)يە، و بەڵگێ من كريارا پێغەمبەریيە ﷺ.
ڤێجا #بلا_د_مقاصدي_بين | 76 |
| 13 | تومارا خواندنێ (٨١١)
................................
(مەولید ~٧~)
(مەولید و هەوا و هەوەس و کەراهییەت!)
محمد بشێری ئیبراهیمی دبێژیت:
(محمدﷺ داخوازا ژ هەوە کری ئیسلامێ بجهبینن، و داخواز ژ هەوە نەکریە مەولید بکەن = «إن محمدا يطالبكم بإقامة الدين، لا بإقامة المولد»)
(الآثار 4 / 144).
ئەڤ گۆتنا ئیبراهیمی - الله دلۆڤانیێ پێ ببەت- کۆ جهێ هزرکرنێ و ل سەر ڕاوەستانێیە، دبێژیتە مە:
(ان الفرق شاسع بين الٳسلام كما يريده البعض و الٳسلام كما هو إسلام! = ئیسلام وەکو خودایێ خودان و پێغەمبەرێ ویﷺ دڤێت، جودايە ژ وێ ئیسلاما کۆ خەلکەک ب عەقل و هەوەسا خوە بۆ دچن)!
∆∆∆∆∆
پا ڤێجا برایێ موسلمان ئاگەهداربە:
✓(دینێ کامل زێدەهیێ قەبویل ناکەت)
ئاگەهداربە:
✓(ئەوا ل سێ چەرخێن زێڕینێت ئیسلام دین نەبیت، ئەڤرۆ نابیتە دین)
ئاگەهداربە:
✓(محمدﷺ زۆر ژ وێ مەزنترە جەژنا ژ دایکبوونێ بۆ بهێت کرن)
∆∆∆∆∆
ل دۆماهیێدا:
ئەوا ل سەری بەندە ژ فەیسبوکێ وی بەلاڤ کربوو، برادەرەکێ شیعە ژێ دلگران ببوو، چونکی ئەوا ئەڤرۆ دبینین ژ دینێ شیعەگەریێ -وەکو ئاهنگگێڕان ب مەولیدێ- درەنگ پەیدابوویە، ژ سێ چەرخێت زێرینێت ئێکەم یێن ئیسلامێ جهـــ نەبوویە!...
ب کورتی؛ برادەرێ شیعە ب چەند کومێنتەکان دلگرانییا خوە دەربڕیبوو، من ژی ش بزاڤ کر تێبگەهیت! بەلێ نەشییا!!
دزانی بۆچی؟؟
چونکی ئەو کەراهییەت و کەرب ل سەر پەروەردە بووی؛ ڕێگرە ژ هندێ کۆ جوان هزربکەت...!!
بلا بۆ تە یا سەیر نەبیت ئەڤرۆ زۆربەیا ئەو سەرێت ئاهەنگا مەولیدێ هان دەدەن؛ ئەڤ کەرب و کراهییەتە بۆ ئەهلێ تەوحید و سوننەتێ هەی! هەر ژ بەر ڤێ چەندێ نەڤێن تێبگەهن!
===========
سەرۆکانی:
° [ٱلۡیَوۡمَ أَكۡمَلۡتُ لَكُمۡ دِینَكُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَیۡكُمۡ نِعۡمَتِی وَرَضِیتُ لَكُمُ ٱلۡإِسۡلَـٰمَ دِینࣰاۚ][المائدة 3]
° تومارێن مەولیدێ
° تێلیگرام https://t.me/txwendinewe
============ | 70 |
| 14 | ئەڤە گۆتنا کەسەکی نینە کۆ دویر ژ سەردەمێ پێغەمبەری بیت؛ ئەڤە گۆتنا هەڤالەکێ مەزنە کۆ ئێکسەر ژ پێغەمبەری فێربوویە. ئەو دبێژیت: اتبعوا ولا تبتدعوا؛
کەواتە، ئەو کەسێن مەولیدێ دکەن پێدڤییە بەرسڤا ئەڤی پسیاری بدەن: ئەرێ ئەوان د ڤی بابەتیدا لدویڤ ڕێبازا سەحابەیان دچن، یان شێوازەکێ نوی داهێنن کۆ سەحابەیان نەکرییە؟
7. بەڵگەیێ سەلەفان
(سەلەفان ئەڤ کارە نەکرییە، دگەل وێ چەندێ کۆ هۆکار هەبوو و چو بەربەست نەبوون هەکەر کارەکی خێر ۆ باش با، یان ژ لایێ خێرێڤە پتر با، وی دەمی سەلەف پتر ژ مە هەژی بوون بۆ وی کاری.)
هەکە مەولید وەک جەژن و پەرستنەکا دەستنیشانکری دگەل ڕێبازا پێغەمبەری سلاڤ لێ بن بگونجیت، دڤێت بەڵگەیێ پێغەمبەری، کارێ سەحابەیان و دویڤچوونا سەلەفان بهێتە نیشاندان. هەکە ئەڤ بەڵگە نەبیت، ئینا بانگەشەیا «مەولید سوننەتە» پشتڕاست نابیت. حەژێکرنا ڕاستەقینە ب دویڤچوونا پێغەمبەری دیار دبیت، نە ب داهێنانا جەژنەکا دینی. | 53 |
| 15 | گۆتنا کۆ مەولید خێرە یان سوننەتە «مەولید دگەل سونەتێیە»
پێشەکی:
ئێک: ب چو ڕەنگان مەرەما من نە ئەوە سفکاتێ ب کەسێن مەولید دکەن بکەم، و نەژی من دڤێت ئەز بڕیارێ ل سەر ئنیەتێن خەلکی بدەم. بێ گۆمان گەلەک کەس هەنە ڕەنگە ئنیەتا وان تنێ حەژێکرن و ڕێزگرتنا پێغەمبەری سلاڤ خودێ لسەر بن
(مرۆڤ دینێ خوە ب تنێ ب حەژێکرنێ ب دەستڤە نائینیت؛ دڤێت حەژێکرن و دویڤکەڤتن پێکڤە هەبن.». هەر کەسەک دبیت ڕەنگە بێژیت: «ئەز گەلەک حەژ پێغەمبەری دکەم»، لێ ئەڤ حەژێکرنه ب چ دیار دبیت؟ ئەرێ ب داهێنانا کارەکێ نوی، یان ب دویڤکەڤتنا ڕێکا خودێ و پێغەمبەری؟)
1. قورئان: دین تەمام بوویە و پێدڤی ب زێدەکرنێ نینە
خودایێ مەزن دبێژیت:
﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا﴾
(ئەڤرۆ دینێ هەوە بۆ تەمام کر، نیعمتا خوە ل سەر هەوە تەمام کر و ئیسلام وەک دین بوو هەوە پەسەند کر.) [المائدة: 3]
ئەڤ: ئایەتە بنەمایەکێ مەزن ددەت دیارکرن: خودایێ مەزن دین تەمام کریە. هەکە پەرستنەک و جەژنەکا دەستنیشانکری بۆ نزیکبوونا خودێ پێدڤیبا، دڤیا دناڤ ئەوی دینێ تەمام کریدا هەبا. پشتی تەمام بوونا دینێ، کەس نەشێت پەرستنەکا نوی بۆ نزیکبوونا خودێ دابنیت و پاشی بێژیت: «ئەڤە حەژێکرنە.
ئەڤە پسیارەکە پێدڤی ب پێگیرکرنێ هەیە: مەولید وەک جەژن ل کیڤەیە د ناڤ ئەوی دینێ خودێدا گۆتی تمام بوویە؟ ئەگەر بەلگەیەکێ ئاشکەرا ژ قورئان یان سوننەتێ نەبیت، چەوان دبیت وەک شێوازەکێ دینی بهێتە دانان؟
2. قورئان: دویڤکەڤتنا پێغەمبەری پیڤەرێ حەژێکرنێیە
خودایێ مەزن دبێژیت:
﴿قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ﴾
(ئهى پێغهمبهر تو بێژه: ئهگهر ڕاسته ههوه خودێ دڤێت هوين دويڤكهفتنا من بكهن خودێ ژى دێ هوين ڤێن [آل عمران: 31]
ئەڤێ ئایەتێ نەگۆتییە: ئەگەر حەژ خودێ دکەن، ڕۆژەکا نوی وەک جەژن دابنێن. بەلکۆ گۆتییە: (فاتبعوني)؛ ئانۆ دویڤچونا من بکەن .
کەواتە، کەسەک مەولیدێ بکەت و دبێژیت «ئەڤە ژبەر حەژێکرنا پێغەمبەرییە»، پێدڤییە بەرسڤێ بدەت: باشە، حەژێکرن ب دویڤکەفتنێ دهێتە پیڤان یان داھێنانا تشتێ نوی؛ ژ کیڤە ژ ڕێبازا پێغەمبەری کۆ وی ڕۆژا ژدایكبوونا خوە کریە جەژن و فەرمان دا کارێن تایبەت تێدا بهێنە کرن؟.
3. قورئان: دەمێ هەڤڕکی و جودابوونێ دڤێت بزڤرین بو قورئان و سوننەتێ
خودایێ مەزن دبێژیت:
﴿فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ﴾
(ئەگەر هوین ل سەر تشتەکی خیلاف چوون بزڤرن بۆ خودێ و پێغەمبەری، ئەگەر هوین باوەری ب خودێ و ڕۆژا دوماهیێ دئینین.) [النساء: 59]
بابهتێ مەولیدێ جوداهی ھەیە دناڤ زانایێن پاشیناندا(خەلەفان) ، کەواتە پیڤان، ئینیەتا کەسەکی یان هەستێن وی نینە؛ و یا دروست پیڤان قورئان و سونەتە. ئەگەر کەسەک بێژیت مەولید پەرستن و جەژنە، ئەم دێ بێژینە وی: کا فەرمانا پێغەمبەری ل سەر ڤی کاری؟کا کارێ وی؟ کا کارێ هەڤالان؟»
4. فەرموودە: هەر تشتەک نوی د دینیدا ڕەتکریە
د صحیح البخاري دا ژ عائیشا خودێ ژ رازیبت هاتییە کو پێغەمبەری سلاڤ لێ بن گۆتییە:
«مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ فِيهِ فَهُوَ رَدٌّ» [متفق عليه]
ئەڤ فەرموودە ب ئاشکەرای دوو بنەمایان ددەت مە:
ئێک: کار دڤێت د ناڤ «ئەڤ کارێ مە» یێ ئیسلامێدا هەبیت.
دوو: هەکە تشتەک ل دینێ نەبیت و بهێتە زێدەکرن، ڕەتکریە و نە دروستە.
مەولید وەک جەژن، هەکە وەک پەرستنەکا دەستنیشانکری بهێتە کرن، پێدڤی ب بەڵگەی هەیە. ئەگەر د سوننەتێدا نەهاتییە، ئەڤ فەرموودە ئێکسەر پسیار دکەت: بەڵگەیێ ئینانا ئەڤی کاری ل دینی کیڤەیە؟
5. فەرموودە: باشترین ڕێباز، ڕێبازا محمدییە
پێغەمبەر سلاڤ لێ بن د صحیح مسلم دا دبێژیت:
«وَخَيْرُ الْهُدَى هُدَى مُحَمَّدٍ، وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ»
(و باشترین ڕێنمایی، ڕێنماییا محمەدییە؛ و خراپترین کار، کارێن نوی کرانە؛ و هەر بیدعەیەک سەرداچونە.) [صحيح مسلم]
ئەڤ فەرموودە ب شێوازەکێ ئێکسەر دبێژیت کۆ ڕێنماییا پێغەمبەری سلاڤ لێ بن باشترین ڕێنماییە. کەواتە کەس نەشێت شێوازەکێ نوی د پەرستنێدا دانیت و پاشی ئەڤی کاری ب «خێر و حەژێکرن» پەسەند بکەت، د دەمەکیدا کۆ ڕێبازا پێغەمبەر سلاڤ لێ بن هەیە و باشترینە.
هەکە ڕێبازا محمدی باشترین بیت، بۆچی شێوازەکێ دی یێ پێدڤییە؟
6. ڕێبازا هەڤالان و گۆتنا عبداللە بن مسعود ـی
عبداللە بن مەسعود خودێ ژێ رازی بیت، کۆ ئێک ژ زانایێن مەزنێن سەحابەیان بوو، دبێژیت:
«اتَّبِعُوا وَلَا تَبْتَدِعُوا، فَقَدْ كُفِيتُمْ، وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ»
(دویڤچوونا پێغەمبەری بکەن و کارێن نوی د دینیدا نەکەن؛ چونکی ئەوا پێغەمبەری بۆ هەوە هێلای بەسە و هەر کارەکێ نوی (بیدعە) (بەرزەبوونە-گومڕاییە).» | 60 |
| 16 | هندەک دبێژن: ما خودێ دێ سەرا وان سەدەقە و سەلەوەتا مە ئەشکەنجە دەت ئەوێت ئەم د رۆژا بوونا پێغەمبەری علیه السلام ـدا ددەین؟!
... برا، ئەو تشتە ب زاتێ خۆ حەرام نینن و ژبەر وان تە ئەشکەنجە نادەت، بەلێ پا چونکی سەرپێچیە و گرێدانا وان تشتایە ب دەمەک و ئەگەرەکیڤە کۆ شەریعەتی نەگۆتیە د وی دەمیدا زێدە کەن یان هەکە ئەو ئەگەر هات هین وەبکەن؛ هینگی سەرا وێ سەرپێچیێ گونەهە و مرۆڤ هەژی ئەشکەنجێ دبیت. .
سعید بن المسیب ـی زەڵامەک دیت پشتی بانگێ سپێدێ یێ گەلەک سوننەتا دکەت، ئانکۆ پتر ژ دوو رکاعەتا، ئینا نەهیا وی کر کۆ ژ دووان پتر بکەت. . زەڵامی گوتێ: بابێ محمدی، ما دێ خودێ سەرا نڤێژێ من ئەشکەنجە دەت؟ گوتێ: نە، بەلکی دێ تە ل سەرا هندێ ئەشکەنجە دەت کۆ تە سەرپێچیا سوننەتێ کر.
ئەڤ دەقە و چیرۆکا سعید بن المسیب اللە دلوڤانیێ پێ ببەت بنەمایەکێ زێڕین و فقهی یێ گەلەک گرنگ ددەستنیشان دکەت بۆ تێگەهشتنا پەیڕەوێ (مخالفة السنة) د دینێ ئیسلامێدا، و ب ئاشکەرایی جوداهیا د ناڤبەرا بنەمایێ پەرستنێ ب خوە و شێواز و دەمێ پەیڕەوکرنا وی دیار دکەت.
بابهتێ (مەولیدا پێغەمبەری - المولد النبوي) ب شێوەیەکێ زانستی:
1. شروڤەکرنا چیرۆکا سعید بن المسیب:
ڕەوشا زەلاڵ: ئەوی زەلام کارەکێ خراب نەکربوو، یان سەدەقە نەدابوو، بەلکۆ «نڤێژ» دکر (کۆ ب خوە پەرستنەکا مەزنە ل دهف خودی).
پسیارا زەلامی: گۆت: (ئەی بابێ محمد، ما دێ خودێ سەرا نڤێژێ من ئەشکەنجە دەت؟). ئانکۆ ل دەف وی، چونكی کار خێرە و تێدا نڤێژ و سجود هەیە، ما خودێ دێ سەرا ڤی کاری من ئەشکەنجە دەت
بەرسڤا زانایی (سعید بن المسیب): گۆتێ: (نە، بەلکی دێ تە ل سەرا هندێ ئەشکەنجە دەت کۆ تە شەرپێچیا سوننەتێ کر).
حیکمەت و پەیام: مەبەستا سعید ئەو نەبوو کۆ بنەمایێ نڤێژکرنێ گونەهـ یان حەرامە، بەلکۆ شێواز، دەم و سنووردارکرنا شەرعی هاتییە شکاندن. پێغەمبەری ڕێنمایی کریە کۆ پشتی دەرکەفتنا فەجری (دەما بانگا سپێدێ) مروڤ ب تنێ دوو رکاعەتێن سوننەتێ (سنتة الفجر) بکەت و پاشی نڤێژا فەرزێ، ...نەهێلانا زێدەکرنا رکاعەتان ل وی دەمی فەرمانەکا شەرعییە. هەکە مروڤ ژ خوە ڤە دەمەکێ دەرڤەی سوننەتێ بۆ خوە بکەتە عادەت و بێژیت «ئەڤە خێرە»، ل وێرێ ئەو دکەفیتە د سەرپێچیا فەرمانا پێغەمبەری دا.
2. پێگیرکرنا بابهتێ مەولیدێ (المولد النبوي) ب ڤی بنەمایی:
چەوان ئەم دشێین ڤی بنەمایی (قاعیدەیا سعید بن المسیب) بکار بینین بۆ بابهتێ ئاهەنگگێڕانا مەولیدێ؟
جوداهیا د ناڤبەرا «جنس العبادة» و «صفة العبادة»:
پەسنا پێغەمبەری، سڵاڤ دان ل سەر، خاندن و زکر خودێ؛ ئەڤە ب خوە بنەمایێن حەلال و گەلەک مەزنن د ئیسلامێدا. کەس نابێژیت سلاڤدان یان پەسنا پێغەمبەری حەرامە (هەروەکی زەلامی د فەرموودێدا گۆتییە: "ما خودێ دێ سەرا نڤێژێ من ئەشکەنجە دەت؟").
لێ ئاریشا مەولیدێ چییە؟ ئاریشە د (تخصیص الوقت، والصفة، والمناسبة) دا یە. ئانکۆ دەستنیشانکرنا ڕوژەکا تایبەت (١٢ی رەبیع الاول) وەک «رۆژا ژدایكبوونا پێغەمبەری» بۆ ئاهەنگگێڕان، ئاڤاکرنا رێورەسمێن تایبەت، و گۆتنا کۆ ئەڤە پەرستنەک یان نەریتەکێ دینییە، ئەڤە ئەو سەرپێچی و داهێنانە (بدعة) یە یا کۆ شەرعێ نەدایە دیارکرن.
ئەگەر خودێ تێكەلی مەولیدێ بکەین:
کەسەک دبێژیت: (ما خودێ دێ سەرا سلاڤدان، شرینی و گۆتنا پەسنێن پێغەمبەری من ئەشکەنجە دەت؟)
بەرسڤ ب بنەمایێ سعید بن المسیب: خودێ سەرا « سلاڤدانێ» تە ئەشکەنجە نادەت، بەلکۆ خودێ تە ل سەرا سەرپێچیا سوننەتێ و داهێنانا شێوازەکێ نوی ل دینێ وی (الابتداع في الدين) ئەشکەنجە دەت. چونکی پێغەمبەری و هەڤالێن وی د ژیان ب ژیانا خوە و رۆژا ژدایكبوونا وی ب ئاهەنگ و مەولیدان نەدکرن، و هەکە خێر با، ئەو دا بەری مە کەن
بنەمایێ فقهی یێ مەزن:
(الأصل في العبادات التوقيف) (بنەمایێ سەرەکی د پەرستناندا ڕاوەستاندنە ل سەر ئەوا شەرعی گۆتی). مروڤ نەشێت ژ خوە ڤە دەمی، یان ڕێورەسمێن نوی بۆ پەرستن و گێڕانێن دینی داهێنیت ب ڤێ بهانەیێ کۆ تشتەکی خێرە
چیڕۆکا سعید بن المسیب نیشا مە ددەت کۆ ئینیەتا باش و کارێ باش (وەکی نڤێژێ یان پەرسنکرنێ) نابنە بەڵگە بۆ شەرعیەتا شیوازەکێ نوی یێ کۆ پێغەمبەری (سەلاڤێن خودێ لسەر بن) نەکریە و نیشا نەدایە. هەر کارەکی دینی یێ کۆ بیتە گرێدان ب دەمەک یان ئەگەرەکیڤە بێی بەڵگەیێ شەرعی، دکەفیتە د وێ خانه و سەرپێچییا سوننەتێدا یا کۆ مرۆڤ ل سەر دهێتە پرسیارکرن. | 276 |
| 17 | ھندەک کەس ئەڤرۆ دەمێ تەنگاڤ دبن پشت بەستنێ ل سەر ابن کثیر داکو مولید جائز بکەن
ئەگەر کەسەک بێژیت: (ابن کثیری مدح مۆلید کریینە، ژ بەر ڤێ چەند مۆلید دروستە)، ئەم دبێژین نەخێر و بەرسڤا وی ب ڤی ڕەنگییە ددەین
ئێکەم: ابن کثیری تنێ اخبار و تشتێن وی پاشای نقل کرینە و گۆتینە ، ئەڤە فەتوا نینە کو بێژیت مۆلید دروستە.
دوو: ابن کثیری پاشای ژ بەر هندەک سالوخەتێن دی مەدحێن وی کریینە؛ مەدحکرنا سالوخەتێن باش، مەدحکرنا هەمی کارێن وی نینە ئەڤە و ئەڤە اسلوبی شیخ ابن کثیری ژیک کو.ابن تیمیە
سێ: هەکه گۆتنا ابن کثیری ل سەر بابهتێ مۆلیدێ بەڵگەیێ دوماهیێ بێت، وی دەمێ دڤێت تو دەقەکێ ڕاستەوخۆ ژ وی بینیت کو بێژیت: (مۆلید سنەتە) یان (پێغەمبەری ئەمر پێ کریە). لێ ئەڤ دەقە نینە.
چار: هەتا هەکە زانایەکی د رەئیا خو دا خەلەتی ژی بکەت، ڕێبازا دینێ ب گۆتنا وی نائێتە پیڤان. رب عالمین گۆتییە: (هەکە هین ل سەر تشتەکی خیلاف چون ن، بزڤرنە بۆ قورئانی و سونەتێ )، ( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا﴾نە بۆ هەر زانایەکی بێ مەرج.
پێنج: ابن تەیمیە -کو د هەمان سەردەمێ وان زانایان دا ژیایە و ابن کثیری قوتابیێ وی یە و دەقێ مۆلیدێ ب تەمامی خاندبو- ب ئاشکرا گۆت: (گرتنا ڤێ ڕۆژێ وەکی جەژنێ، تشتەکی نویە و بیدعە و چ بنەمای بۆ نینە)
و ب ڕاسی چ دەقەکێ ئاشکەرا و سەریح (ڕاستەوخۆ) ژ ابن کثیر نینە کو تێدا گۆتبیت: (مۆلید دروستە) یان (مۆلید سنەتە). ئەوا ھاتیە نقل کرن بتنێ اخبارەکێ مێژوویی یە ل سەر چەوانیا ئاهەنگگێڕانا پاشایێ (اربیل) د پەرتووکا خۆ یا مێژوویی دا (البداية والنهاية).
ابن کثیر رحمە اللە د پەرتووکا خۆ (البداية والنهاية)، د بەحسێ سالا (630 كۆچی) دا، دەما بەحسێ پاشایێ اربیلی (المظفر أبو سعيد) دکەت، دبێژیت:
«وكان المظفر يعتني بالمولد الشريف في ربيع الأول، ويجعله احتفالاً هائلاً... وكان فيهم من اهل الصلاح والخير، وكان يحب الصالحين والعلماء، وتصدق بأموال طائلة...»
(و مظفری گرنگی ب مۆلیدا شەریف ددا د رەبیع الاول دا، و ئاهەنگەکا مەزن دکر... و د ناڤ وان دا خەلکێن خێرکەر و چاک هەبون، و حەژێکرنا زانا و زەلام چاک دکر، و ب کوژمەیێن مەزن یێن پارەی سەدەقە ددان...)
پاشی ابن کثیر د ههمان جه دا گۆتنا زانایێن دەڤەرا خۆ (وەکی الحافظ ابن دحية) ل دۆر ڤی کاری دئینیت و دبێژیت:
«وقد انكر ابن دحية على من فعل ذلك، وقال: ليس له أصل في السنة... ولكن استحسن ذلك آخرون من العلماء...»
(و ابن دحیەی رد وان دکر ئەو کەسێن ئەڤ کار دکرن، و گۆت: چ بنەمای بۆ نینە د سنەتێ دا... لێ زانایێن دی ئەڤ کارە پەسەند کر).
وەک دیار د دگوتنا ، ابن کثیر دا ل ڤێرە تنێ مێژونڤێسە (مؤرخ) و کار و بارێن پاشای نقل کرینە («وكان المظفر يعتني...»)، و حتی رەئیەکی ددەت کو هندەک زانایان ئەڤە پەسەند کریە و هندەکان ژی (وەکی ابن دحية) رق کریە.
وی ب خۆ فەتوا دایە و گۆتییە: "مۆلید دروستە و ئەڤە سنەتە"؟ نەخێر، چ دەقەکێ صەریح (ڕاستەوخۆ) ژ ابن کثیر نینە کو بیتە دلیل و بێژیت (أنا أجيز المولد). لەوما پشتبەستنا هندەک کەسان ب گۆتنێن ابن کثیر بۆ دروستییا مۆلیدێ، نقلەکا مێژووییە، نەک فەتوا شەرعی یا سەریح. | 57 |
| 18 |  تەحەدیەک بۆ ڕەتکەرێن سوننەتێ: پێغەمبەری ﷺ ب کیژ فرمانا قورئانێ نڤێژ بۆ لایێ قودسێ دکر؟! | 51 |
| 19 | 🧔🏼 سەیدا...
🧑🏼🏫بەلێ
🧔🏼 سەیدا قورئان کێ نفیسی یە؟
🧑🏼🏫 قوران پێغەمبەری سلاڤ لێ بن یا نفیسی.
🧔🏼 مشکیلە نینە، ب کیش خەطی نڤیسی؟ و نقطە و کەسرە و فەتحە ل سەر بوون؟
🧑🏼🏫 بەلێ ئە، ب نقطە و کەسرە و فەتحە ڤە یا نڤیسی، هەکە وەنەکربیت ئەو یەعنی رسالە درست نەگەهاندیە.
🧔🏼 جانە، بەس سەیدا علمێ حەرەکە و تەشکیلێ و نەحوی ل سالێن ٦٠ ێ هجری و خێرڤە ل سەر وەختێ خیلافەتا امام عەلی خودێ ژێ ڕازی بیت یێ دەرکەتی، شنی نە هۆسا بوون حەرەکە، هندەک نوقطە ب کار دئینان ل شینا کەسرێ و فەتحێ و ضەمێ، شنی ل سالا پشتی ١٠٠ ێ هجری الخلیل بن احمد الفراهیدی یێ هاتی نوقطە یێت داناینە ل سەر حەرفا دا ژێک بهێنە جدا کرن، و حەرەکێت بەری هنگی یێت کرینە خەتەک ل سەر وەک فەتحە و خەتەک ل بن وەکی کەسرە و سەرێ واوێ ل سەر وەکی ضەمە.
یەعنی تاریخ تشتەکی دبێژیت، و تۆ تشتەکێ دی.
🧑🏼🏫 برا قەناعەتا مە دا وەسایە کو پێغەمبەری سلاڤ لێ بن وەسا یا نڤیسی، مە شۆلەش نەحوی و تاریخێ نینە، ئەم دیف تاریخێ ناچین.
🧔🏼 سەیدا قوران نیشا مە ددەت کو سەحکەینە تاریخێ و تتشا ل سەر ئاڤا کەین، بۆ نموونە قوران دبێژیتە جی و فەلا: (ما كان ابراهيم يهوديا ولا نصرانيا)، ئەڤە تاریخە و دبێژیتێ ابراهیم نە جی بوو نە فەلە، و چەندین ئایەتێت دی.
🧑🏼🏫 ↙️⬇️↘️➡️↗️⬆️↖️⬅️
......................................................................................................
سەحکە مەنهەجێ وان، وی تاریخ کرە سفڕ دا و ب چ حساب نەکر دا مەنهەجێ وێ جهێ خۆ بگریت کو قوران تنێ دینە، و دبێژیت دیف قورانێ دچم و ئەو ب خۆ ل دیف مەضمومێ وێ ماچیت.
.
ل ڤێ نە راستیان، هاتن قوران ب هندەک قاعیدا تەفسیر کر ئەو قاعیدە نە ل دیف لوغەت و ل دیف دینی نە، دا مەضمونێ قورانێ ژێ بگوهرن و مەعنایا وێ تەحریف کەن.
.
#بلا_د_مقاصدي_بين | 65 |
| 20 | بەرسڤەکا عەقڵی و قورئانی بۆ منکەرێن سونەتی
پێشەکی: ل سەر هێزا عەقڵی د قبولکرنا حەقیێ دا
مروڤ ب وێ هێزا عەقل و هزرکرنا کو خودێ دایە مرۆڤی، ژ هەمی مخلوقاتێن دی جودا دبيت. عەقڵ مەزنترین پیڤەر بۆ جوداکرنا راستێ ژ خەلەتیێ و حەقیێ ژ باتلیێ. هەر دەمێ مرۆڤ بێلایەنی ل گەردوونێ و ژیانێ بنێرت ، دێ گەهیتە وێ باوەریێ کو چ تشت بێ مەرەم و بێ سازێن کۆنتڕۆلکرنێ نینە.
د دینێ ئیسلامێ دا، عەقڵ و نەقڵ (قورئان و سونەت) دوو هەڤالێن هەڤدوو نە؛ عەقڵ پێدڤی ب روناھیا وحییە دا رێکا خۆ ب دروستی ببینی، و وحی ژی ب رێکا عەقڵی دهێتە فھمکرن و جێبەجێکرن. لێ د ڤێ سەردەمێ دا، هندەک کەس پەیدا بووینە (یێن کو ب "مونکەرێن سونەتێ" هاتینە ناسکرن) و ب ناڤێ پاراستنا قورئانێ، سونەتا پێغەمبەرێ خودێ (ﷺ) ڕەت دکەن و دبێژن "ئەم بتنێ ب قورئانێ قبل دکەین".
ئەڤ پەرتووكە «بەرسڤا عەقڵی و قورئانی بۆ منکەرێن سونەتی»، وەک پشکەک ژ بەرەڤانیکرنا ب هێز ل بنەمایێن ئیسلامێ، ئەڤ پەرتووكە رابوویە ب هەلوەشاندنا ڤێ گۆتنا شاش.. ب رێکا لۆژیک، عەقڵ و بەڵگەیێن قورئانی ب هەلوەشینیت فکرا وان
خاڵێن سەرەکی یێن پێشەکیێ بۆ ڤێ پەرتووکێ:
قورئان ب خۆ فەرمانا گوهدارییا پێغەمبەری دکەت: چەوا ممکنە مرۆڤ بێژیت "ئەم قورئانێ ب تنێ قەبوول دکەین" لێ د هەمان دەم دا ئایەتێن قورئانێ یێن کو فەرمانا گوهدارییا پێغەمبەری (ﷺ) دکەن ژبیر بکەت؟ ئەڤە ئێکڕێزیەکا عەقڵی نینە، بەلکو کێماسیە د تێگەهشتنێ دا.
سونەت وەک روناھییا دووێ: وەک ل بەرگێ پەرتووکێ هاتیە دیارکرن: (قورئان روناهییە و سونەت ئەو چاڤە یێ وی روناهیی دبینیت). بێی سونەتێ، قورئان دێ بۆ مرۆڤی تاری بیت، چونکی جێبەجێکرنا عەمەلی و فەرمانێن خودێ بتنێ د سونەتا پێغەمبەری ﷺ دا هاتینە ڤەگوهاستن.
پچبوونا گۆتنا "بتنێ قورئان": عەقڵ وەرارێ ب ڤێ چەندێ ناکەت کو پەرتووكەک بێی زارڤەکرن و بێی ڕێڤەبەرەکێ مەیدانی (کو پێغەمبەرە ﷺ) ئەرێ قورئان ب تنێ بەسە بۆ تێگەهشتنا دین بێی پێدڤیبوون ب سونەتێ؟"، چونکی خودێ بخۆ کارێ شۆڤەکرنێ دایە پێغەمبەری.
ئەڤ پەرتووكە دەرمانە بۆ وێ گومانێ، و نیشا خاندەڤانی ددەت کو قبللکرنا قورئانێ بێی سونەتێ، وەک مرۆڤەکییە کو بڤێت ب ئێک چاڤ تەماشەی جیهانێ بکەت؛
الحمد للە رب العالمین
پەرتوک ب شێوازێ( پ د ف ) | 271 |
