بەرسڤدانا ڕەتکەرێن سوننەتێ
رفتن به کانال در Telegram
1 722
مشترکین
اطلاعاتی وجود ندارد24 ساعت
-67 روز
-2730 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
ابر برچسبها
هیچ دادهای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
ژوئیه '26
ژوئیه '260
در 0 کانالها
ژوئن '26
+3
در 0 کانالها
Get PRO
مه '26
+2
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '26
+3
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '26
+3
در 3 کانالها
Get PRO
فوریه '26
+9
در 3 کانالها
Get PRO
ژانویه '26
+7
در 2 کانالها
Get PRO
دسامبر '25
+11
در 3 کانالها
Get PRO
نوامبر '25
+3
در 3 کانالها
Get PRO
اکتبر '25
+6
در 3 کانالها
Get PRO
سپتامبر '25
+2
در 2 کانالها
Get PRO
اوت '25
+23
در 3 کانالها
Get PRO
ژوئیه '25
+4
در 3 کانالها
Get PRO
ژوئن '25
+5
در 3 کانالها
Get PRO
مه '25
+27
در 3 کانالها
Get PRO
آوریل '25
+3
در 2 کانالها
Get PRO
مارس '25
+5
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '25
+9
در 1 کانالها
Get PRO
ژانویه '25
+25
در 2 کانالها
Get PRO
دسامبر '24
+334
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '24
+245
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '24
+178
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '24
+136
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '24
+311
در 1 کانالها
Get PRO
ژوئیه '24
+384
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '24
+479
در 1 کانالها
Get PRO
مه '24
+557
در 3 کانالها
Get PRO
آوریل '24
+531
در 22 کانالها
Get PRO
مارس '24
+96
در 20 کانالها
Get PRO
فوریه '24
+151
در 69 کانالها
Get PRO
ژانویه '24
+64
در 72 کانالها
Get PRO
دسامبر '23
+70
در 65 کانالها
Get PRO
نوامبر '23
+39
در 58 کانالها
Get PRO
اکتبر '23
+52
در 49 کانالها
Get PRO
سپتامبر '23
+45
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '23
+49
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '23
+38
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '23
+69
در 0 کانالها
Get PRO
مه '23
+61
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '23
+88
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '23
+8
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '230
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '230
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '220
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '22
+12
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '22
+83
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '22
+53
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '22
+82
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '22
+51
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '22
+46
در 0 کانالها
Get PRO
مه '22
+36
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '22
+78
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '22
+72
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '22
+283
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '22
+702
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '21
+212
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '21
+286
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '21
+1 343
در 0 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 08 ژوئیه | 0 | |||
| 07 ژوئیه | 0 | |||
| 06 ژوئیه | 0 | |||
| 05 ژوئیه | 0 | |||
| 04 ژوئیه | 0 | |||
| 03 ژوئیه | 0 | |||
| 02 ژوئیه | 0 | |||
| 01 ژوئیه | 0 |
پستهای کانال
ئیلزامکرنا مەنتقی لسەر ڤێ ئایەتی
سوال: ئەگەر خودێ فەرمانا ذبحکرنێ د ناڤ صحوفن ئيبراهم دا نەدابو، پا چەوا ئیبراهیم سلاڤ لێ بن دژایەتیێ ناکەت و دبێژیت: «افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ»؟
ئیلزام: ئیبراهیم سلاڤ لێ بن دزانیت کو خەونا پێغەمبەری وەحییە. ئەگەر خەونا پێغەمبەری وەحی نەبیت، پا ئەو کارێ وی (ذبحکرنا کورێ وی) ب مەنتیقێ منکر سوننەتێ دێ بیتە تاوان
ئەنجام: ئەگەر منکر بێژێن ئیبراهیم سلاڤ لێ بن فەرمانا خودێ بجھ ئینایە، پا تو بوچی وەحی تەنێ د قورئانێ دا دبینی ھ دەرڤەی قورئان بێژی نە وەحیە ، بەلکو د خەون و ئالهم و فەرمانێن پێغەمبەری دا ژی هەیە وەحی و ئەڤ ئایەت دلیل ژ قورئانی بخۆ کو خودێ ب رێکا خەونا ژیک وەحیێ نزل دکەت و ممکن ئەو وەحی ئەمر ژیک بیت و ئایەت دلیلەکێ ئاشکەرایە
رد شەرعي
ئەگەر منکر بێژن ئەڤە ئیبراهیم بوو، نە محمد سلاڤ لێ بن
ئەز دکارم ڤان بەلگەیان ل دژی ھەوە بکار بینم
وەحییا نە د قورئانێ دا: خودێ د قورئانێ دا بەحسێ وێ رویدانێ دکەت، ئەڤە ب خۆ بەلگەیە کو ئەمرێ خودێ د خەونێ دا هاتبو، نەک د کتێبەکێ دا. ئەڤە د سەلمینیت کو وەحییا خودێ ل دەرڤەی دەقێ پەرتوک پێغەمبەرا ژی هەیە.
پێغەمبەر مە سلاڤ لێ بن و سوننەت: پێغەمبەرێ مە سلاڤ لێ بن دبێژیت: «الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ» (خەونا راست پشکەکە ژ ٤٦ پشکێن پێغەمبەرایەتیێ).
ئیلزام: ئەرێ تو ئەی منکر دێ بێژی پێغەمبەرێ مە سلاڤ لێ بن گۆتنەکا خەلەت یان یا نەڕاست گۆتیە؟ ئەگەر تو بێژی نەخێر، پا تو چەوا دانپێدانێ ب وێ وەحیێ ناکەی ئەوا د سوننەتێ دا هاتی؟ئەگەر نە، پا بۆچی خەونا پێغەمبەری نە وەحییە؟ ئەگەر وەحییە، پا بۆچی سوننەت (کو پشکەکە ژ نوبووەتێ) وەحی نینە؟
خالا هەری گرنگ ئیلزام ب الرسالة و النبؤة
شەحروری و اتباع وی د پەرتووکێن خۆ دا دبێژن: النبؤة (پێغەمبەرایەتی) تشتەکێ متحرک و زانست و خەون و تێگەهشتنێن پێغەمبەری ڤە دگریت.
ئیلزام: ئەگەر ئیبراهیم سلاڤ لێ بن ب خەونەکێ (کو پشکەکا النبؤة یە) کورێ خۆ ذبح بکەت، پا بۆچی سوننەتا پێغەمبەرێ مە سلاڤ لێ بن کو پشکەکا مەزنترە ژ النبؤة دڤێت تو رد بکەی؟
خەلەتیا مەنهەجی: منکرا دڤێت بێژین خەونا ئیبراهیمی وەحییە، بەلێ ئەمر پێغەمبەر مە سلاڤ لێ بن د سوننەت وەحی نینە! ئەڤا منکر دبێژین تشتەکی نەمەنتیقی یێ ئاشکرا یە؛ مرۆڤ د ناڤبەرا باوەرییا ب وەحیا پێغەمبەری و رەدکرنا سوننەتێ دا تووشێ ئاریشەیەکا فیکری دبیت.
| 2 | {فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَىٰ فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانظُرْ مَاذَا تَرَىٰ ۚ قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ ۖ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ} [الصافات: 102]. | 47 |
| 3 | لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ..
ڕاوەستان ل سەر ڤێ ئایەتا پیرۆز و هزرکرن تێدا :
{ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ }
ئەڤە هیڤییا هەرا مەزن یا پەرستنکارانە (عابدانە) کۆ خودێ ژ وان ڕازی ببیت، بەلێ ئەم قەت ھزر ل وێ پشکا دوویێ ناکەین دەمی دبێژیت: وَ رَضُوا عَنْهُ" (وئهو ژى ژ خودێ ڕازى بووينه)؟
ڕازیبوون ئەوە کۆ تو ل سەر قەدەرا خودێ نەڕازی نەبی (ئعترازێ نەکەی)، و باوەرییا تە ب وێ هەبیت کۆ ئەگەر خودێ تشتەکێ دەت، یان تشتەکێ ژ تە دستینیت دگریت، هەردوو ژ ئێک ڕەحم و دلۆڤانییا وی دهێن.
یێ بێهنا ڕازیبوونێ بکەت، ئەو د ڤێ دونیایێدا د بەحەشتەکا زویتردا دژیت، بەری بچیتە وێ بەحەشتێ یا ل قیامەتێ.
خودایێ مەزن یێ ژ مە ڕازی ببیت، و مە ژی ژ وی ڕازی بکەت، و دلێن مە ژی ھەردەم بۆ فەرمانێن خۆ یێن ملکەچ بکەت.🤍 | 58 |
| 4 |  بدون متن... | 78 |
| 5 | هندەک ژوان کەسێن دبێژن ئەشکەنجە و خۆشییا قەبری نینە، ڤێ ئایەتێ وەک بەڵگە دئینن: (سورة يس:52 قَالُوا يَا وَيْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا ۜ ۗ
ئەڤە بەرسڤەکا لوغەوی و عقلی ومنتقی و ئیلزامک بو وان بەرسڤا ڤێ گۆمانێ ل سەر چار بنەمایان دێ دیار کەم:
ئێک بەرسڤا لوغەوی (اللغوية)
ئەو دبێژن پەیڤا (مَرْقَدِنَا) ژ "الرقاد" هاتییە کو ئانکو نڤستنا ئارام، و کەسێ بهێتە ئەشکەنجەدان پێ نائێتە گۆتن نڤستییە.
ئیلزام: د زمانێ عەرەبیدا پەیڤا( مَرْقَد) ل سەر کێشێ (مَفْعَل) (اسم مكان)، ئانکو جهێ ڕاکێشانێ. مەرج نینە هەر کەسێ ل سەر جهەکی ڕاکێشای (درێژکری) بیت،رامانا هندێ بدەت کو ئەو یێ د خەو و ئارامییەکا تمام دا یە.
نموونە: مرۆڤێ نەخۆش یێ (کابۆس) و خەونێن ترسناک دبینیت، یێ ل سەر جهێ خۆ ڕاکێشایە و دبێژن یێ نڤستییە، لێ ئەو د ناخێ خۆ دا یێ د ناڤ ئازارەکا مەزندا. کەواتە نڤستن (الرقاد) ل ڤێرێ نە دژی ئازارێ یە، بەلکو دژی رابوونێ یە.
دوو بەرسڤا سیاقی
ئەگەر ئەم سەیرێ هەمی ئایەتێ بکەین، بەرسڤ د ناڤ دا یا دیارە.
ئیلزام: کافر دبێژن: {يَا وَيْلَنَا} (تێچون بۆ مه بت). ئەگەر ئەوان د قەبری دا تنێ خەونەکا ئارام دیتبا و بێ ئاگەهـ بان، بوچی دەمێ رادبن دبێژن تێچون بۆ مه بت؟
مرۆڤێ د خەوا خوش دا بیت، دەمێ ڕادبیت یێ گەشبینە. لێ ئەڤ تێچون بۆ مه بت نیشا ددەت کو ئەو ژ ئەشکەنجەیەکا مەزن (قەبر) ڕابوینە بۆ ئەشکەنجەیەکا بێ دوماهی (جەهنەم)، لەوا توشی ماتمانەکا بوینە.
سێ بەرسڤا عەقلی و مەنتیقی
ل ڤێرێ ئەم مەنتیقێ بەراوردکرنێ (النسبية) بکار دئینین.
ئیلزام: ئەشکەنجەیا قەبری بەرامبەر هول و ترسێن ڕۆژا قیامەتێ و ئاگرێ جەهنەمێ، وەک نڤستنێ یە.
نموونە: ئەگەر زیندانییەک د زیندانەکا تەنگ دا بهێتە ئەشکەنجەدان، و پاشی ببەنە بەر سێدارێ"یان سۆتنێ ئەو دەمێ د زیندانێ دا بوی وەک خەوێ دبینیت بەرامبەر وێ کارەساتا نوکە دبینیت. کەواتە گۆتنا وان (مَن بَعَثَنَا مِن مَرْقَدِنَا) ژبەر مەزناهییا ترسێن قیامەتێ یە، نەکو ژبەر هندێ کو د قەبری دا یێن ئارام بوون.
چار : ئیبن تیمیە د ڤێ مەسەلێ دا تێبینییەکا دقیق ددەت کو (منکر السنە) لێ تێناگەهن:
ئەو دبێژیت: د ناڤبەرا پفکرنا ئێکێ د شاخی دا (کو هەمی دمرن) و پفکرنا دووێ (کو هەمی ڕادبن)، ماوەیەک یێ هەی. د ڤی ماوەیێ کورت دا ئەشکەنجە ل سەر ئەهلێ قەبران ڕادبیت و ئەو دکەڤنە د خەو و بێهۆشییەکێ دا.
لەوا دەمێ بۆ جارەکا دی ڕادبن، دبێژن کێ ئەم ژ ڤێ خەوێ ڕاکرین؟ چونکی ئەو خەوا د ناڤبەرا دوو پفکرنا دا بێدەنگترین دەم بو بۆ وان، لێ ناهێتە وێ ڕامانێ کو بەریھینگێ ئەشکەنجە نەبویە.
کورتیا ئیلزامێ بۆ وان:
ئەگەر هوین دبێژن پەیڤا مرْقَد ئانکو ئەشکەنجە نینە، پا هوین دێ چ بێژن بۆ وێ ئایەتا دبێژیت: {النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا} (ئاگر هەرو سپێدە و ئێڤاری نیشا وان دهێتە دان) دەربارەی ئالێ فیرعەونی؟ ئەڤە بەرامبەر کێ یە ئەگەر ئەشکەنجەیا قەبری نەبیت؟
| 120 |
| 6 | شێوازێن گوھلێبونا ڕاستەوخو (صيغ السماع المباشر)
صِيَغُ السَّمَاعِ الْمُبَاشِرِ:
وەرگێڕان: شێوازێن بهیستنا ڕاستەوخو (بێ ناڤبڕ):
سَمِعْتُ: من بهیست.
حَدَّثَنِي: (ئەوی مروڤی) فەرموودە بۆ من گۆت.
حَدَّثَنَا: فەرموودە بۆ مە گۆت.
أَخْبَرَنِي: خەبەردا من.
أَخْبَرَنَا: خەبەر دا مە.
٢. شێوازێن خواندنێ ل دەف شێخی و دەستویریدانا قورئانی
(القراءة والإجازة)
صِيَغُ الْقِرَاءَةِ عَلَى الشَّيْخِ: شێوازێن خواندنا ل سەر دەستێ شێخی (مامۆستای)
قَرَأْتُ عَلَيْهِ: من ل سەر دەستێ وی خواند.
قُرِئَ عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ: ل سەر دەستێ وی هاتە خواندن و ئەز یێ دبهیسم.
أَخْبَرَنَا قِرَاءَةً عَلَيْهِ: خەبەر دا مە ب ڕێکا خواندنا ل سەر دەستێ وی.
صِيَغُ الْإِجَازَةِ: شێوازێن پێدانا دەستویرێ (ئیجازێ):
أَجَازَنِي: ئیجازە (مۆلەت) دا من.
أَجَازَ لَنَا: ئیجازە دا مە.
أَخْبَرَنَا إِجَازَةً: خەبەر دا مە ب ڕێکا مۆلەتدانێ (ئیجازێ).
٣. شێوازێن دەست ب دەست، نڤێسین، (المناولة والمكاتبة والوجادة)
صِيَغُ الْمُنَاوَلَةِ: شێوازێن دەست ب دەستدانێ (ڕادەستکرنا پەرتووکێ)
نَاوَلَنِي: (پەڕتووک) دەست ب دەست دا من.
نَاوَلَنَا: دەست ب دەست دا مە.
صِيَغُ الْمَكَاتَبَةِ: شێوازێن نڤێسینێ و نامەگوهۆڕینێ
كَتَبَ إِلَيّ: بۆ من نڤێسی (نامە بۆ من فرێکر).
كَتَبَ إِلَيْنَا: بۆ مە نڤێسی.
صِيَغُ الْإِعْلَامِ: شێوازێن ئاگەهدارکرنێ
أَعْلَمَنِي: ئەز ئاگەهدارکرم.
صِيَغُ الْوَصِيَّةِ: شێوازێن وەسیەتکرنێ
أَوْصَى إِلَيَّ بِكِتَابِهِ: وەسیەت بۆ من کر ب پەرتووکا خوە.
صِيَغُ الْوِجَادَةِ: شێوازێن ڤەدیتنەکی (ڤەدیتنا نڤێسینەکێ ب بێی بهیستن)
وَجَدْتُ بِخَطِّ فُلَانٍ: من ب دەستنڤیسێ فلان کەسی ڤەدیت.
قَرَأْتُ فِي كِتَابِ فُلَانٍ: من د پەڕتووکا فلان کەسیدا خواند.
الصِّيغَةُ الْمُحْتَمَلَةُ (الْعَنْعَنَةُ):: شێوازێ گۆماناوی (گۆتنا پەیڤا "ژ فلان کەسی")
عَنْ فُلَانٍ: ژ فلان کەسی.
أَنَّ فُلَانًا قَالَ: کۆ ب ڕاستی فلان کەسی گۆت.
٤. شێوازێن زنجیرەیا قورئانا پیرۆز (أسانيد القرآن)
أَمَّا أَسَانِيدُ الْقُرْآنِ عِنْدَ الْقُرَّاءِ وَأَهْلِ الْإِقْرَاءِ فَتُسْتَعْمَلُ أَلْفَاظًا قَرِيبَةً، مِنْهَا: لێ زنجیرەیا ڕشتێن (ئەسانیدێن) قورئانێ ل دەف خواندەڤان و شارەزایێن قورئانێ، پەیڤێن نێزیکی ڤان دهێنە ب کارئینان، ژ وان ژی
قَرَأْتُ عَلَى فُلَانٍ: من ل سەر دەستێ فلان کەسی خواند.
قَرَأْنَا عَلَى فُلَانٍ: مە ل سەر دەستێ فلان کەسی خواند.
تَلَقَّيْتُ عَنْ فُلَانٍ :من ژ فلان کەسی وەرگرت.
أَخَذْتُ عَنْ فُلَانٍ: من (زانست یان قورئان) ژ فلان کەسی وەرگرت.
أَخْبَرَنِي فُلَانٍ: فلان کەسی خەبەر دا من.
حَدَّثَنِي فُلَانٌ: فلان کەسی بۆ من گۆت.
سَمِعْتُ فُلَانًا يَقْرَأُ: من بهیست فلان کەسی دئاخفت (دخواند).
أَجَازَنِي بِقِرَاءَةِ كَذَا: دەستویری (مۆلەت) دا من بۆ خواندنا ب ڤی شێوەیی.
قَرَأَ عَلَى فُلَانٍ وَأَنَا أَسْمَعُ: ل سەر دەستێ فلان کەسی خواند و ئەز یێ لێ دبهیستم.
نموونەیا بەڵگەیا قورئانێ و جوداهیا وێ دگەل فەرموودێ (مثال وفروقات)
وَمِثَالُ سَنَدِ الْقُرْآنِ:
و نموونەیا زنجیرەیا بەڵگەیا (سەنەدێ) قورئانێ:
قَرَأْتُ الْقُرْآنَ عَلَى فُلَانٍ، وَقَرَأَ عَلَى فُلَانٍ، عَنْ فُلَانٍ... إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ جِبْرِيلَ عَنِ اللَّهِ تَعَالَى.
ئانکو: من قورئان ل سەر دەستێ فلان کەسی خواند، و وی ژی ل سەر دەستێ فلان کەسی خواند، ژ فلان کەسی... هەتا دگەهیتە موحەممەدی کوڕێ عەبدوڵڵا ﷺ، ئەو ژی ژ جەبرائیلی، ئەو ژی ژ خودایێ مەزن و بلند.
وَالْفَرْقُ أَنَّ الْغَالِبَ فِي أَسَانِيدِ الْقُرْآنِ عِنْدَ الْمُتَأَخِّرِينَ هُوَ التَّعْبِيرُ بِـ «قَرَأْتُ عَلَى» وَ «أَخَذْتُ عَنْ» لِأَنَّ الْمَقْصُودَ التَّلَقِّي وَالْمُشَافَهَةُ فِي الْقِرَاءَةِ، بَيْنَمَا يَكْثُرُ فِي الْحَدِيثِ «حَدَّثَنَا» وَ «أَخْبَرَنَا» وَنَحْوُهَا.
ئانکۆ: و جوداهی ئەوە کۆ زۆربەی جاران د سەنەدێن قورئانێدا ل دەف زانایێن سەردەمێن پاشتر، دەربڕین ب پەیڤێن من ل سەر دەستێ وی خواند و من ژ وی وەرگرت دهێتە کرن؛ چونکی مەبەست ژێ وەرگرتن و 'دەڤ- ب -دەڤ' گۆتنا ڕاستەوخویە د خواندنێدا، د دەمەکێ دا د زانستێ فەرموودێدا پەیڤێن (بۆ مە گۆت و خەبەر دا مە و یێن وەک وان) پتر دهێنە ب کارئینان. | 100 |
| 7 | 9. عنعنة الصحابة - وزارة الأوقاف.مرسل الصحابي - وزارة الأوقاف.
10. شبهات حول أحاديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها المتعلقة... - إسلام ويب.
11. أقسام الحديث باعتبار من يضاف إليه (المرفوع - الموقوف - المقطوع) - أوقاف أونلاين.
12. صحيح مسلم - كتاب صلاة المسافرين وقصرها - باب قصر الصلاة بمنى - إسلام ويب.
13. الرد على من ينكر السنة - الإسلام سؤال وجواب.
14.مكانة الصلاة في الإسلام وحكم تاركها - دار الإفتاء المصرية.
ستظلّ الصلاة من أعظم الحجج وأقطعها على منكري السنّة النبوية... - .
دێ نڤێژ مینیت ژ مەزنترین حوججە و ڤەبڕ ترین بەهانەیان ل سەر مونکرێن(ڕەتکەرێن) سوننەتا پێغەمبەرینیێ... | 69 |
| 8 | هەمی سەحابی ب هێز و دادپەروەرن: ئەگەر سەحابیەک فەرموودەکێ ژ سەحابیەکێ دی ڤەگوهاستبیت، ئەو سەحابیێ دی ژی دادپەروەر و ڕاستگۆیە. لەوما، 'سەنەد' د هەمی ڕەوشاندا گەهشتییە و ب هێزە.
ب تایبەتی، دایکا مە عائیشە ئێک ژ زانایێن مەزن یێن سەحابا بوو و ژوان کەسان بوو کۆ پتری ھەر کەسەکی فەرموودە ژ پێغەمبەری ڤەگوهاستینە. ژبەرکۆ ئەو ژ خێزانا پێغەمبەری بوو، زۆر جاران ب ئاشکەرایی و بێ ناڤبەربوون فەرموودە ژ وی گوهلێدبوو یان کردارێن وی ددیتن. لەوما، ڤەگێڕانێن وێ ب 'عن' یان 'قالت' ب هێزە و پەسەندە.
حوکمێ شێوازێ قالت عائشة (عائیشە گۆت) شێوازێ 'قالت عائشة' واتایێ ل سەر وێ چەندێ دکەت کۆو عائیشە ب خوە ڤێ گۆتنێ دبێژیت. ئەڤ گۆتنە دبیت: گۆتنەکا راستەوخۆ ژ پێغەمبەری: کۆ عائیشە ب خوە ژ پێغەمبەری گوهلێبوویە و ڤەدگوهێزیت. د ڤی دۆخیدا، فەرموودە مەرفوعە ب ئاشکەرایی (مرفوع تصریحا).
تێگەهشتن یان دیتنەکا وێ: کۆ عائیشە (ب خۆ کردارەکا پێغەمبەری دیتبیت یان تێگەهشتنەکا وێ ژ پەیاما وی هەبیت. د ڤی دۆخیدا، ئەگەر ئەو گۆتنە ژ وان بابەتان بیت یێن کۆ عەقل نەشێت ب خوە بگەهیتێ (بابەتێن غەیبی یان حوکمێن شەرعی یێن کۆ پێدڤی ب وەحی هەیە)، دێ حوکمێ مرفوعیێ وەرگریت (مرفوع حکماً).
ئەڤە ژبەر وێ چەندێیە کۆ سەحابی، ب تایبەتی یێن وەک عائیشە کۆ د ناڤ خێزانا پێغەمبەریدا بوون، گۆتنێن وان د دەربارەی شەرعێدا ب ژێدەرەکێ ب هێز دهێنە هەژمارتن.
فەرموودا دایکا مە عائیشە دەربارەی فەرزبوونا نڤێژێ: "فُرِضَتِ الصَّلَاةُ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ، فَأُقِرَّتْ صَلَاةُ السَّفَرِ، وَزِيدَ فِي صَلَاةِ الْحَضَرِ" [5]. ئەڤ فەرموودە ب شێوازێ عن عروة بن الزبير، عن عائشة، زوج النبي ﷺ، أنها قالت هاتییە. ئەڤە بەلگەیەکێ ئاشکەرایە عائیشە ب خۆ ڤێ زانیاریێ ڤەدگوهێزیت، و ژبەرکۆ بابەتەکە گرێدای ب فەرزبوونا نڤێژێڤە، کۆ بابەتەکێ شەرعییە و پێدڤی ب وەحیێ هەیە، حوکمێ مرفوعیێ وەرگرتییە و ب هێزە..
پێگیرکرنا مونکران ب بەڵگەیێن عەقلی و لوجیکی:
پێگیرکرنا وان کەسان یێن کۆ گومانان د ئێخنە سەر فەرموودێن پێغەمبەری و ڕۆلێ سەحابا د ڤەگۆهاستنا واندا، دڤێت ب بەڵگەیێن عەقلی و لوجیکی بهێنە بەرسڤدان:
پێدڤییا سەنەدێ د ڤەگوهاستنا زانیاریاندا: د هەر زانستەکی یان بابەتەکێ مێژووییدا، پێدڤی ب سەنەد و زنجیرەکا ڤەگوهاستنێ هەیە داکۆ زانیاری ب دروستی بگەهیت. زانستێ فەرموودێ ب هێزترین و دروستترین سیستەمێ سەنەدێیە کۆ جیهانێ دیتیی.
ڕەتکرنا(رەفز) ڤی سیستەمی ب ڕامانا رەتکرنا هەمی زانیاریێن مێژوویییە ..
ڕۆلێ سەحابا وەک ڤەگوھێزەرێن راستەوخو: سەحابی ڤەگوھێزەرێن راستەوخۆ یێن پەیاما ئیسلامێ و ژیانا پێغەمبەری بوون. وان ب خوە قورئان ژ پێغەمبەری وەرگرت و سوننەتا وی دیت و گوهلێبوون. ئەگەر گۆمان ب ڕاستگۆیی و دروستییا ڤەگوهاستنا وان بهێتە کرن، دێ چەوان باوەری ب قورئانێ ژی ھێتە کرن کۆ وان ب خوە ڤەگوهاستییە؟
ئێکدەنگیا زانایان: ژ دەستپێکا ئیسلامێ و هەتا نها، هەمی زانایێن ئیسلامی ل سەر پەسەندکرنا حەدیسێن سەحابا و حوکمێ (عنعنة الصحابة) کۆدەنگن. ئەڤ کۆدەنگییە ب خوە بەڵگەیەکێ ب هێزە ل سەر دروستییا ڤی بنەمای.
لوجیکێ پاراستنا دینی: خودێ مەزن ب خوە پاراستنا دینێ خوە و قورئان و سوننەتا پێغەمبەری گەرەنتی کریە.
ئەگەر ڕێکا ڤەگوهازتنا سوننەتێ (کۆ سەحابی بنەمایێ وێنە) ب هێز نەبا، دا چەوان دین ب دروستی گەهیتە مە؟ ئەڤە دژی لوجیکێ پاراستنا دینێ خودێیە..
پێدڤییا سوننەتێ بۆ بجهئینانا ئیسلامێ: سوننەت ڕۆنکەرێ قورئانێیە. بێی سوننەتێ، نەشێین چاوانیا نڤێژکرنێ، زەکاتدانێ، حەجکرنێ و زۆر حوکمێن دی یێن شەرعی بزانین؛ڕەتکرنا فەرموودێن سەحابا ب ڕامانا رەتکرنا ڕێکا سەرەکییە بۆ تێگەهشتن و بجهئینانا ئیسلامێ.
کورت و کرمانج، گۆمانبرن د هێزا فەرموودێن کۆ ب شێوازێن 'عن عائشة یان قالت عائشة' هاتینە ڤەگێڕان، گۆمانبرنە د بنەمایێن زانستێ فەرموودێ و ڕاستگۆیی و دادیا سەحاباندا. ئەڤ گۆمانە نە ب بەڵگەیێن زانستی و نە ب بەڵگەیێن عەقلی و لوجیکی دهێنە سەلماندن، بەلکۆ دژی وانن. فەرموودێن دایکا مە عائیشەیێ (دەربارەی نڤێژێ و حوکمێن دی یێن شەرعی، ژ ب هێزترین و دروستترین فەرموودانن و ب کۆدەنگییا زانایان پەسەندن.
ژێدەر:
1. الفرق بين حدثنا و عن في رواية الحديث - إسلام ويب.
2. أقسام الحديث باعتبار من يضاف إليه (المرفوع - الموقوف - المقطوع) - أوقاف أونلاين.
3. ماهو الحديث المرفوع حكماً - أبو الحسن السليماني.
4. حديث بني الإسلام على خمس - إسلام ويب.
5. أدلة كفر تارك الصلاة - الألوكة.
6. الرد على بعض شبهات منكري السنة
7. النبوية - الإسلام سؤال وجواب.
8. مكانة الصلاة في الإسلام وحكم تاركها - دار الإفتاء المصرية.عقوبة تارك الصلاة - بن باز. | 69 |
| 9 | پلەبەندیا شێوازێن ڤەگێڕانا فەرموودێ (صيغ الأداء) و هێزا وان:
شێوازێن ڤەگێڕانا فەرموودێ (صيغ الأداء) ڕۆلەکێ گرنگ د پلەبەندکرنا هێز و سەلماندنا فەرموودێدا دبینن. ئەڤ شێوازە نیشانددەن کا چەوان (ڤەگوهێزەرێ فەرموودێ- راویێ فەرموودێ) ژ شێخێ خوە وەرگرتییە. هەر شێوازەک هێز و باوەرییا خوە هەیە، و زانایێن فەرموودێ ب ڤی شێوەی پلەبەندیا وان دیار کریە:
1. پلەبەندیا شێوازێن ڤەگێڕانا فەرموودێ (صيغ الأداء) ل گۆر هێزێ: پلەبەندیا شێوازێن ڤەگێڕانا فەرموودێ ل گۆر هێز و (واتایا -دلالەتا)وان ل سەر گوهلێبوون یان دیتنا راستەوخو ژ پێغەمبەری سلاڤ لێ بن یان ژ شێخێ راوی، ب ڤی ڕەنگییە:
- پلە
ئێک: (سمعت رسول الله یان حدثني/حدثنا ) من ب گوهێن خوە ژ پێغەمبەری گوهلێ بوو یان شێخێ من بۆ من گۆت
ئەڤە ب هێزترین شێوازە، چونکی واتایێ ل سەر گوهلێبوونا راستەوخو و بێ ناڤبربوونێ دکەت. "حدثني" ئەگەر راوی ب تنێ بیت، و "حدثنا" ئەگەر چەند راوی پێکڤە گوهلێ ببن.
دوو: (رأيت رسول الله ) من ب چاڤێن خوە پێغەمبەر دیت .
ئەڤ شێوازە ژی گەلەک ب هێزە، چونکی واتایێ ل سەر دیتنا راستەوخو دکەت، لێ د ڤەگێڕانا گۆتاراندا سمعت ب هێزترە چونکی گوهلێبوون راستەوخو گۆتارێ ڤەدگوهێزیت.
سێ: أخبرني/أخبرنا رسول الله ) پێغەمبەری ئەز ئاگەهدار کرم یان ئەم ئاگەهدار کرین
ئەڤ شێوازە ژی واتایێ ل سەر گوهلێبوونێ دکەت، لێ هندەک زانایان د ناڤبەرا "حدثني" و "أخبرني"دا جوداهی کریە، کۆ "حدثني" ب هێزترە. لێ ب گشتی هەردوو واتایێ ل سەر گوهلێبوونا راستەوخو دکەن.پێغەمبەری ئەز ئاگەهدار کرم یان مە ئاگەهدار دکەت
چوار: (قال رسول الله ) پێغەمبەری گوت
ئەڤ شێوازە واتایێ ل سەر گۆتنا پێغەمبەری دکەت، لێ ب ئاشکەرایی دیار ناکەت کا راوی ب خوە گوهلێ بوویە یان ژ کەسەکێ دی ڤەگوهاستییە. ئەگەر ژ لایێ سەحابەکێ ڤە بهێتە گۆتن، دێ هێتە قەبویلکرن.
پێنج: (عن رسول الله) ژ پێغەمبەرێ خودێ
ئەڤ شێوازە کێمترین هێز د ناڤبەرا ڤان شێوازاندا هەیە
چونکی واتایێ ل سەر گوهلێبوونا راستەوخو ناکەت و د ناڤبەرا راوی و پێغەمبەری دبیت ناڤبەرەک هەبیت. لێ ئەگەر راوی سەحابی بیت، دێ هێتە قەبویل کرن.
فەرموودێن 'مرفوع' و شێوازێن وان: فەرموودا 'مرفوع' ئەوە یا کۆ گۆتن، کریار، یان ڕازەمەندیا پێغەمبەری ڤەدگۆهێزیت، چ سەنەدێ وێ گەهشتبیتە پێغەمبەری یان نەگەهشتبیت.
هەمی شێوازێن سەرڤە، ئەگەر سەنەدێ وان ب دروستی گەهشتبیتە پێغەمبەری، دێ بنە فەرموودێن مرفوع.
ب تایبەتی(مرفوع تصریحاً): ئەگەر راوی ب ئاشکەرایی بێژیت سمعت رسول الله یان قال رسول الله ئەڤە مرفوعە ب ئاشکەرایی.
مرفوع حکماً: هندەک گۆتن یان کریارێن سەحابا، ئەگەر د دەربارەی بابەتەکێ غەیبی بن یان بابەتەک بن کۆ عەقل نەشێت ب خوە بگەهیتێ، دێ حوکمێ مرفوعی وەرگرن، هەرچەندە سەحابی ب خوە نەگۆتبیت "قال رسول الله.
فەرموودێن دەربارەی فەرزبوونا نڤێژێ و دیارکرنا وێ، ب گشتی ب شێوازێن ب هێز هاتینە ڤەگێڕان وەک سمعت رسول الله" و "قال رسول الله". بۆ نموونە، فەرموودا "بُنيَ الإسلامُ على خَمسِِ" کۆ فەرزبوونا نڤێژێ تێدا هاتییە، ب شێوازێ "قال رسول الله" هاتییە ڤەگێڕان ژ لایێ ئیبن عومەرڤە، و ئەڤە فەرموودەکا سەحیح و موتتەفەق عەلەیهییە (ئانکۆ لدویڤ مەرجێن بوخاری و موسلیم یێن بۆ فەرموودێ داناین هاتییە.)
هەروەسان فەرموودا 'بورەیدە' { العهد الذي بيننا وبينهم الصلاة فمن تركها فقد كفر } ژی ب شێوازێ "سمعت رسول الله" هاتییە ڤەگێڕان [. ئەڤە نیشانددەت کۆ فەرزبوونا نڤێژێ ب بەڵگەیێن ب هێز و ئاشکەرا یێن سوننەتێ هاتییە سەلماندن.
و بەرسڤدانا گۆمانێن مونکران(ڕەتکەرێن سوننەتێ) دەربارەی شێوازێن (عن و قالت) د فەرموودێن دایکا مە عائیشە ـدا:
گۆمانێن کۆ ژ لایێ هندەک کەسانڤە دهێنە ئاراستەکرن دەربارەی هێزا فەرموودێن کۆ ب شێوازێن (عن عائشة یان قالت عائشة) هاتینە ڤەگێڕان گۆمانێن بێ بنەمانە و دژی بنەمایێن زانستێ فەرموودێنە.
و دێ ڤان گومانان ب بەڵگەیێن زانستی و عەقلی بەرسڤدەین(ڕەدکەین)
ئێک: حوکمێ (عنعنة الصحابة-ڤەگێڕانا سەحابا ب عن) د زانستێ فەرموودێدا، عنعنة الصحابة (ڤەگێڕانا سەحابا ب شێوازێ عن) ب ئێکدەنگیا زانایان یا پەسەندکریە(مەقبوولە) و واتایێ ل سەر گەهشتن و پەیوەندییا سەنەدێ دکەت. ئەڤە ژ چەند ئەگەرانڤە دهێت:دادیا سەحابا: هەمی سەحابی ب دادی وڕاستگۆ دهێنە هەژمارتن. خودێ بەرز و بلند ئەو ب ڤی ڕەنگی سالۆخدایە و پێغەمبەرێ خودێ ژی شاھدەیی بۆ وان دایە.
ئەڤە ڕامانا هندێ ددەت کۆ سەحابی درەوێ ناکەن و فەرموودان ب دروستی ڤەدگۆهێزن.
نەبوونا تەدلیس (ڤەشارتن): سەحابی تەدلیسێ ناکەن، ئانکۆ فەرموودەکێ ژ کەسەکێ وەرناگرن و بێژن 'عن فلان' ئەگەر ژێ نەهاتبیتە گوهلێبوون. ئەگەر سەحابی فەرموودەکێ ب شێوازێ 'عن' بێژیت، ڕامانا وێ ئەوە کۆ وی فەرموودە ژ پێغەمبەری ب خوە گوهلێبوویە یان ژ سەحابیەکێ دی گوهلێبوویە. | 71 |
| 10 | هەمی لایەنگریەک ھزرکرنێ سنووردار دکەت؛ چ ب حەق بیت یان ب نەحەق! | 72 |
| 11 | (يَدْخُلُ فُقَرَاءُ الْمُؤْمِنِينَ الْجَنَّةَ قَبْلَ أَغْنِيَائِهِمْ بِنِصْفِ يَوْمٍ خَمْسِ مِائَةِ عَامٍ)ئەڤ فەرموودەیە ئێکە ژ وان بابەتێن کو هندەک مۆنکرێن سوننەتێ یان فەیلەسۆفێن نوی بکار دئینن دا کو بێژن ئیسلام ڕێگریێ ل پێشکەفتن و زەنگینیێ دکەت یان ئیسلام حەز ژ هەژاریێ دکەت، لێ ئەگەر مرۆڤ ب عەقل و زانستی سەحکەت ڤێ حەدیسێ ، دێ بینیت کو ئەڤە لوتکەیا دادپەروەرییا خودایی یە.
بەرسڤا ڤێ شۆبهێ ب بەلگە و عەقل و مەنتقی
١. دەقێ فەرموودەیێ چییە؟
پێغەمبەر ﷺ دبێژیت:
«يَدْخُلُ فُقَرَاءُ الْمُؤْمِنِينَ الْجَنَّةَ قَبْلَ أَغْنِيَائِهِمْ بِنِصْفِ يَوْمٍ خَمْسِ مِائَةِ عَامٍ»
(فەقیرێن باوەرداران دێ بەری زەنگینێن باوەردار چنە بەهەشتێ ب نیڤ ڕۆژ، کو دبیتە پێنجسەد سالان).
ژێدەر: (سنن الترمذي، رقم ٢٣٥٣ - وقال: حديث حسن صحيح).
٢. بەرسڤا مەنتقی: حساب و کورتیا ڕێكێ
ئەگەر ئەم ب مەنتقی و دادوەری سەحکەین بابەتی:
زەنگین: خودانێ مال و ملوکە، کارگەهـ، و پارەیە. د ڕۆژا قیامەتێ دا پێدڤییە بۆ هەر دینارەکا خۆ بەرسڤێ بدەت: ژ کیڤە ئینا؟ و د چ دا مەزێخت؟ (من أين اكتسبه وفيما أنفقه). ئەڤ حسابکرنه دەمی دکێشیت.
فەقیر: د دنیایێ دا مالەکێ وەسا نەبوو کو پێ بێتە تاقیکردن، ژبەر هندێ حسێبا وی گەلەک یا کورت و سادەیە.
نموونەیا عەقلی: دوو گەشتیار (مسافر) دچنە فرۆکەخانێ (مطار)؛ یێ ئێکێ تنێ جانتایەکێ بچووک یێ د دەستی دا (فەقیر)، و یێ دوویێ دەهـ جانتایێن مەزن و بارکرن ڤێ نە (زەنگین). کیش دێ زیتر ژ پشکنینا گومرکێ دەرکەڤیت و چیتە هۆڵا فرۆکێ؟ بێگومان یێ جانتا کێم. ئایا ئەڤە سزادانا زەنگینی یە؟ نەخێر، ئەڤە تەنێ ڕێکارێن پشکنینێ نە.
٣. بەهەشتێ پلە یێن هین، نە تنێ دەمێ چوونێ! (ئیلزامکرنا مۆنکران)
مۆنکرێن سوننەتێ وەسا هزر دکەن کو چونا زویتر دهێتە رامانا هندێ کو فەقیر یێ ژ زەنگینی چاکترە. ئەڤە شاشییەکا مەزنا مەنتقی یە.
زانایان گۆتییە: فەقیر دێ زوویر چیتە بەهەشتێ چونکی حسێبا وی نینە، لێ دەما زەنگینێ ساڵح و خودان خێر (وەک عوسمانێ کوری عفان و عەبدولڕەحمانێ کوری عوف) ژ حسێبێ دەرکەڤیت، ژبەر وێ مالێ وی د ڕێکا خودێ دا مەزێختی، دێ چیتە پلەیێن بلندتر د بەهەشتێ دا ل سەر فەقیری.
ڤێجا زویتر چوون، نابیتە بەلگە بۆ بلندتربوونا پلەیی.
٤. ئیسلام هاندانا زەنگینیێ ددەت یان هەژاریێ؟
ئەگەر ئیسلامێ حەز ل هەژاریێ کربا، دا چەوا زەکات کەتە فەرز؟ بۆ چێبوونا زەکاتێ پێدڤییە زەنگین هەبن.
پێغەمبەر ﷺ دبێژیت: «الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى» (دەستێ بلند -یێ ددەت- چاکترە ژ دەستێ نزم -یێ وەردگریت-). (صحيح البخاري).
پێغەمبەری ﷺ پەنا ب خودێ دبر ژ هەژاریێ و دگۆت: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكُفْرِ وَالْفَقْرِ» (خودایێ من ئەز پەنایێ ب تە دبمە ژ کوفرێ و هەژاریێ). وی هەژاری ب تشتەکێ خۆش نەددیت.
٥. دادپەروەری و دل رەحەتکرن بۆ فەقیران
ئەڤ حەدیسە ئەوپەڕێ دادپەروەرییا جڤاکی یە. فەقیرێ باوەردار یێ کو د دنیایێ دا یێ بێبەش بووی ژ خۆشییان و صەبر کێشای، خودێ د ڕۆژا قیامەتێ دا ب ڤێ مزگنیێ دلی وی خۆش دکەت کو ئەو دێ پێش چاڤێن شاهـ و زەنگینان دا چیتە بەهەشتێ. ئەڤە قەرەبووکرنا (تعويض) وێ ناخۆشییا دنیایێ یە.
مەنتقێ حسابێ: فەقیر زویتر دچیت چونکی جانتایێ وی یێ سڤکە ژ گونەهـ و بەرسڤدانا ل سەر مال و ملوکی.
پلە مەزنترە ژ دەمی: زەنگینێ خێرخواز پاشی دێ چیتە پلەیێن بەرزتر ژ فەقیری.
ئیسلام دژی هەژاریێ یە: ئیسلام هاندانا کارکرن و زەنگینییا حەلال ددەت، لێ ئەڤ حەدیسە بۆ سڤکرنا خەما فەقیرانە د دنیایێ دا.
| 90 |
| 12 | بەرسڤا گومانێن ل سەر ئیمامێ ئەبو حەنیفە دەربارەی زواجا مەحرەمان و گومانێن کو ئیمامێ مەزن ئەبو حەنیفە (رحمه الله) زواجا مەحرەمان (وەکو دگەل دەیک، کچ یان خالەت) حەلال کریە و گۆتیە پێتڤیە مەهر ژی بۆ وان بهێتە دان، گومانێن بێ بنەما و دوور ژ راستیێ نە و منکر السنە ئەڤێ ئەڤێ گوتنێ ژ شیعا نقل دکەن ئەڤ گومانە ژ نەفامیا ب فقهێ ئیسلامی و فھم زانایان دهێن، یان ژی ژبەر ھندی بۆ شێواندنا وێنەیێ ئیمامێ ئەبو حەنیفە و مەزهەبا حەنەفی دهێنە ھەلویستی ئیسلامێ ل سەر زواجا مەحرەمان ئیسلام ب شێوەیەکێ ئاشکەرا و بێ گومان زواجا مەحرەمان حەرام کریە. قورئانا پیرۆز ب ئایەتێن ئاشکەرا ئەڤ چەندە دیار کریە. خودایێ مەزن د سورەتا النساء، ئایەتا 23 دا دبێژیت:﴿حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُم مِّنَ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُم مِّن نِّسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُوا دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ وَأَن تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا﴾ [النساء: 23]ئەڤ ئایەتە ب ئاشکەرایی دیار دکەت کو زواجا دگەل وان کەسان حەرامە کو ب نسەب، شیری، یان زواجی مەحرەم بن. ئەڤە ژ بنەمایێن ئیسلامێ یە و هیچ زانایەکێ ئیسلامی، ژ وان ژی ئیمامێ ئەبو حەنیفە، ل دژی ڤێ چەندێ نەبوویە و نابیت.
راستییا هەلویستێ ئیمامێ ئەبو حەنیفەئیمامێ ئەبو حەنیفە (رحمه الله) ب هیچ شێوەیەکی زواجا مەحرەمان حەلال نەکریە. بەلکو، ئەو ژ وان زانایانە یێن کو ب توندی دژی ڤێ چەندێ راوەستیایە. ئەگەرێ ڤێ گومانێ ژ خالا فقهی یا تایبەت دهێت کو دناڤبەرا زانایان دا ل سەر سزایێ وی کەسی هاتیە گنگەشەکرن یێ کو دگەل مەحرەمەکا خو زواجێ بکەت و پاشی دگەل وێ بکەڤیتە ناڤ پەیوەندیا سێکسی، نە ل سەر حەلالکرنا ڤێ زواجێ
ئیمامێ ئەبو حەنیفە دیتنا خو هەبوو کو ئەگەر کەسەک دگەل مەحرەمەکا خو ب عەقدەکا زواجێ (هەرچەندە عەقدێ باطل و نەدرست بیت) بکەڤیتە ناڤ پەیوەندیا سێکسی، ئەڤ عەقدە، هەرچەندە نەدرست بیت ژی، دبتە شوبهه (گومان) کو حدێ زنایێ (سزایێ شەرعی یێ دیارکری بۆ زنایێ) ل سەر وی کەسی نەهێتە جێبەجێکرن. لێ ئەڤ چەندە ب هیچ شێوەیەکی ناڤێ حەلالکرنا ڤێ چەندێ نادەت د ڤی حالەتی دا، ئیمامێ ئەبو حەنیفە دگۆت کو حدێ زنایێ ل سەر وی کەسی ناهێتە جێبەجێکرن، بەلکو پێتڤیە ب تعزیرەکێ توند و ب ئێش بهێتە سزادان. تعزیر سزایەکە کو دادوەر دیار دکەت و ب شێوەیەکێ گەلەک توندتر ژ حدێ زنایێ دبت، دا کو وی کەسی ژ ڤی کاری بێزار بکەت و رێگریێ ل دوبارەکرنا وی بکەت ھەتا کوشتن ژیک ژبەرکو ئیمامێ ئەبو حەنیفە دیت کو عەقدێ زواجێ، هەرچەندە باطل بیت ژی، دبتە شوبهه بۆ نەجێبەجێکرنا حدێ زنایێ. ئەڤە ژبەرکو حد ب شوبهه دهێتە راگرتن. لێ ئەڤ دیتنە ب هیچ شێوەیەکی رامانا وێ نادەت کو وی زواجا مەحرەمان حەلال کریە. بەلکو، وی ب ئاشکەرایی دیار کریە کو ئەڤ زواجە باطل و حەرامە، و وی کەسی ب گونەهکار دانا و پێتڤیە ب توندی بهێتە سزادان
دیتنا زانایێن دی و قوتابیێن ئەبو حەنیفەژمارەکا زانایێن دی، ژ وان ژی قوتابیێن ئیمامێ ئەبو حەنیفە (ئەبو یوسف و محمد بن الحسن)، د ڤێ خالا تایبەت دا دگەل وی نەبوون. وان دیت کو عەقدێ زواجێ د ڤی حالەتی دا ب هیچ شێوەیەکی نابیتە شوبهه، ژبەرکو ئەڤ عەقدە ب ئجماعێ زانایان باطل و نەدرستە. لەورا، وان دیت کو حدێ زنایێ پێتڤیە ل سەر وی کەسی بهێتە جێبەجێکرن
گومانا کو ئیمامێ ئەبو حەنیفە زواجا مەحرەمان حەلال کریە، گومانەکا بێ بنەما و دوور ژ راستیێ نە. رەئا وی و رەئا هەمی زانایێن ئیسلامی ل سەر حەرامبوونا زواجا مەحرەمان ئاشکەرایە و هیچ گومانەک تێدا نینە. جوداهی د دیتنا وی دا ل سەر سزایێ وی کەسی بوو یێ کو ڤی کاری بکەت، نە ل سەر حەلالبوونا ڤی کاری. وی دیت کو عەقدێ زواجێ، هەرچەندە باطل بیت ژی، دبتە شوبهه بۆ نەجێبەجێکرنا حدێ زنایێ، لێ وی ب توندی سزایێ تعزیری بۆ وی کەسی دیار کریە
ژێدەر[1] هل ثبت عن الإمام أبي حنيفة رحمه الله تعالى أنه أفتى بجواز نكاح المحارم؟ - إسلام سؤال وجواب
[2] مسألة من وطئ امرأة أبيه أو حريمته، بعقد زواج أو بغير عقد - إسلام ويب | 126 |
| 13 | حیجابێ گەردەن و گوهان دیار دکەت:
١- حیجابەکا شەرعی نینە، و نێزیکترە ژ وێ هزرا کۆ دبێژیت (الکاسیات العاریا- یێن جلوبەرگ پوشین و د ڕیس/ڕویسن).
٢- نیشانەک تێدایە ل سەر کێمکرنا بها و سڤک بەرێخوەدانا ڤی دروشمی (فەرزی)، و نیشانەکا سڤکبوونا مەزناهیا ئایینییە د دلیدا.
٣- فتنە و سەردابرنەکا ئاشکەرا بۆ مێران تێدایە، ئەگەر ئەو فەرمانپێکری ژی بن ب پاراستنا چاڤێن خوە (غض النظر عن الحرام-زڤڕاندنا چاڤی ل سەر حەرامی).
٤- چاکبوونا ئافرەتێ ب گوهداریکرنا پەروەردگارێ وێ دبیت، و ئاشکەراکرنا ڤێ گونەهێ وێ و مێرێ بەرپرس ژێ (وەلیێ وێ) دئیخیتە د بن مەترسیەکا مهزندا.
٥- ئەڤە بيرئینانەکە، و بيرئینان ژی مفاى دگەهینیتە مێر و ژنێن باوەردار.
د. محمد الطرايرة | 78 |
| 14 | ... | 83 |
| 15 | ژوان بەڵگەیێن تو بزانی ئیسلام دینێ حەقە
خودێ د سورەت یونس ١٥ دا دبێژت (وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَیۡهِمۡ ءَایَاتُنَا بَیِّنَـٰتࣲ قَالَ ٱلَّذِینَ لَا یَرۡجُونَ لِقَاۤءَنَا)
ئانکو لدەمێ ئایەت و نیشانێن ئاشکەرا بو مشرکا دهاتنە خاندن ( ئانکو ب بەڵگێن ئاشکەرا بو وان دیار دبی کو موحەممەد سلاڤ لسەر بن ژدەڤ خودێ یە ، ئەوانا دگوت : ( ٱئۡتِ بِقُرۡءَانٍ غَیۡرِ هَـٰذَاۤ أَوۡ بَدِّلۡهُۚ ) ( ئەگەر راستە تو ژدەڤ خودایی ) ئەڤێ قورئانێ بگوهورە
مشرکا دگوتە پێغەمبەرى ﷺ بومە قورئانەکا دی بینە ئان ژی ئەڤێ قورئانێ بگوهورە ئەو تشتێن تێدا هاتین حوکمێن وان بگوهورە حەلالا حەرام بکە و حەراماما حەلال بکە ،
لدەمێ وانا وەگوتی خودێ تعالا گوتە پێغەمبەرى ﷺ تو بێژە وانا : ( قُلۡ مَا یَكُونُ لِیۤ أَنۡ أُبَدِّلَهُۥ مِن تِلۡقَاۤئِ نَفۡسِیۤۖ إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا یُوحَىٰۤ إِلَیَّۖ إِنِّیۤ أَخَافُ إِنۡ عَصَیۡتُ رَبِّی عَذَابَ یَوۡمٍ عَظِیمࣲ )
ئانکو بومن چێنابت ئەز چ تشتان ژ ئەڤێ قورئانێ بگوهورم و ئەڤ چەندە نە ب دەستێ منە ، ئەز بتنێ لدیف وێ دچم ئەوا وەحیێ بومن ئینایی ، ئەز د ترسم ئەگەر ئەز گوهداریا خودایێ خوە نەکم ژ وێ روژا مەزنا تژی ئیزا( کو ئەز وێ پەیامێ بگوهورم ئەوا خودێ گوتیە من بگەهینە کو وێ پەیامێ ب دروستی نە گەهینم )
لڤێرێ دڤێت ئەم عەقلێ خوە بدەینە شولی و پسیارێ ژ خوە بکین ،
باشە ئەگەر ئەڤ قورئانە نە ژدەف خودێ با بوچی پێغەمبەرى ﷺ گوهورین تێدا نەدکر ؟ بوچی هندەک تشت نەکرن دناڤدا یێن مشرکا دڤیان ؟ و مع العلم ئەگەر پێغەمبەرى ﷺ ئەو تشتێن لدیف دلێ وان کربان تێدا مشرک دا باوەریێ پێ ئینن ،
بەس چونکی ئیسلام ژدەف خودێ یە و ئیسلام نە دینەکێ بسەرڤە سەرڤە ( سطحی ) یە لەوا پێغەمبەرى ﷺ نەشیا ئێک تشتی ژ قورئانێ کێم و زێدە بکت ،
بێگومان ئەگەر حاشا ئیسلام دینەکێ درەو با سەر خاترا هندێ داکو مشرک باوەریێ بینن پێغەمبەر ﷺ دا هندەک تشتێن لدیف دلێ وان کێم و زێدە کت . | 90 |
| 16 | ب هزرا من ئەڤە باباتەکێ گرنگە بو هەر خودان عەقلەکی
ژوان رێکان یێن تو پێ بزانی ئیسلام ژدەف خودێ یە …
لدەمێ پێغەمبەرى ﷺ ژ دەستپێکێ بانگوازی بو ئیسلامێ و تەوحیدێ دکر لدەمێ هێشتا ل مەکەهێ ، قورەیشیا گەلەک پێ نەخوەش بی ، و زێدە زێدە بو نەخوەش دکر ، ب گەفکرنێ و کوشتنێ و ترساندێ و قوتانێ و کێمکرنێ ، ئانکو هەر ئەزیەت و نەخوەشیاکا هەبت دگەل پێغەمبەرى ﷺ بکارئینا بەلێ پا هەر پێغەمبەرى ﷺ دەست ژ گەهاندنا ئیسلامێ نە بەردا و ب هێزەکا کێم ڤە خوە لبەر هەمی نەخوەشیا گرت و تەنازل نەکر ، هندی ئەز بەحسێ وان نەخوەشیا بکم نائێن هژمارتن لەوا ئەگەر تە بڤێت بزانی کا لدەستپێکا ئیسلامێ لدەمێ هێشتا ل مەکەهێ کا قورەیشیا چەند بو پێغەمبەرى ﷺ نەخوەشکر هەرن ژیننامێ بخوینن داکو هین بزانن .
ێهـ ، ڤێجا من دڤیا بێژم ، ئێک ژوان رێکێن کو تو بزانی ئیسلام دینێ حەقە و رێکا حەقە و موحەممەد سلاڤ لسەر بن پێغەمبەرە و قورئان ژدەف خودێ یە ، ژوان رێکان یێن کو ئەڤان تشتا ب راست و دروست دەردئێخنن ئەوە سەرەڕای وێ چەندا بەری نوکە مە بەحس ژێ کری کو ب هەمی رێکان هاتن داکو پێغەمبەرى ﷺ ژ گازیا ئیسلامێ ب راوستینن نەشیان ، قورەیشی رابین ل رێکەکا دی هاتن پێغەمبەرى ﷺ دا کو ژ ئیسلامێ لێڤە بکن و داکو هەر دینێ باب و باپیرێن وانا یێ شرکی دناڤدا بەلاڤ بت ،
مەزنێت قورەیشیا هاتن دەف پێغەمبەرى ﷺ وەکی عوتبەیێ کورێ رەبیعەی گوتێ ئەی موحەممەد ئەگەر پارە بڤێن ( ئانکو تو ژبەر هندێ بانگەشا ئیسلامێ دکی داکو ببیە مەزن و ببی مەلک و پارە بکەڤن دەستێ تە ) ئەگەر تە ئەڤە بڤێت ئەم دێ بوتە پارە کوم کین داکو تو دناڤ مەدا ببی زەنگینترین کەس .
و ئەگەر تە مەزنی بڤێت دێ تە کەین مەزنێ خوە و بێی تە چ بڕیارا نادین و دێ تە کەینە پاشایێ خوە .
و ئەگەر تە ئافرەت بڤێن ، کا تە کیش ئافرەتا قورەیشی بڤێت بو خوە ب هەلبژێرە ئەم دێ دەهـ ئافرەتا دین تە .
بەرسڤا پێغەمبەرى ﷺ ژبو وانا ئەوبی کو سورەت ( فصلت ) خاند کو تێدا بەحسێ هندێ دکت ئەڤ قورئانە ژدەف خودایێ مەزنە ، نە مروڤەکی نڤێسایە هەما چ تشتێ زەوقێ وی لێدا ئەو دێ دناڤدا زێدە کت .
ئانکو پێغەمبەرى ﷺ پێشنیارا وانا رەدکر و گوهێ خوە نەدایێ و ئینکارا واناکر .
ێهـ ، لڤێرێ بتنێ ئەگەر ئەم عەقلێ خوە بدین شولی ، باشە ئەگەر ئیسلام نە دینێ حەق با و نە رێکا خودێ تعالا با باشە ما چەوا پێغەمبەرى ﷺ ئەڤ تشتە قەبیل نەدکر ؟ باشە مانە ئەگەر ئەڤ دینە نە ژدەف خودێ با مانە دا پێغەمبەر ﷺ ڤێ چەندێ قەبیل کت ؟
باشە ما پێغەمبەر ﷺ چ مەجبور بی سەرا ئەڤی دینی خوە بکت دناڤ هەمی نەخوەشیێ و ئازاران دا ؟ بەس بێگومان رامانا ڤێ چەندێ ئەوە وەحی ب دروستی یا بو پێغەمبەرى ﷺ هاتی و ئیسلام ژدەف خودێ یە و قورئان ژدەف خودێ یە لەوا پێغەمبەرى ﷺ ئەڤ پێشنیارا قورەیشیا رەدکر .
و ژلایەکێ دی ژی ڤە باشە ما پێغەمبەر ﷺ چ مەجبور بی وان خوەشیا ژدەستێ خوە بکت حاشا سەرا دینەکێ درەو ؟ (زەنگینەکا مەزن - پاشایەتی - جانترین ئافرەت) کەس ڤان تشتا ژدەستێ خوە ناکت سەرا تشتەکێ نەیێ حەقیقی ، ١٠٠٠٠٪ ئیسلام دینەکێ راست و دروستە لەوا پێغەمبەرى ﷺ ئیسلام و گازیا ئیسلامێ نە دا ب ئەڤان تشتان .
هەرمروڤەکێ هەبت ئەگەر ئەو تشتێ ئەو گازیێ بو دکت ئەگەر پارەکێ مەزن بو بێت دان داکو دەستا ژ گازیا خوە بەردەت ،ئەو دێ دەستا ژ بانگەوازیا خوە بەردت و ژبو ماڵیەتێ ، بەلێ چونکی ئیسلام حەقیقی یە لەوا پێغەمبەرى ﷺ دەست ژ گازیا ئیسلامێ نە بەدان سەرەڕای هندێ گەلەک نەخوەشی سەرا دیتن بەلێ نەگوهوری دگەل زەنگینی و پاشایەتی و ئافرەتان.
ئەو مناقشێن دناڤبەرا هزرا ئیسلامێ و ئیلحادێ و دینانەتێن دی دا دئێنەکرن ، ئەز دبێژم دێ ب ریدانێن وەکی ڤێ ئێن حەلکرن کو تو ئەڤان جورە تشتێن وەسا بهاڤێژی بەر سینگێ وان یێ دژایەتیا ئیسلامێ دکن ،
ئەگەر وانا بەس ئەو گومان لسەر ئیسلامێ ئینان یێن بەردەوام دوبارە دکن و تو رابی بەرسڤا گومانا وان بدی هوسا حەل نابت چونکی کا چەوا ئەو ژ دینێ تە نە رازیە ئەها وەسا باهرا پتریا جاران ئەو بەرسڤێن تەژی رازی نابن ،
لەوا بتنێ بەرەڤانی کرن نە حەلە ، ئەوژی دێ بت حەل لدەمێ توژی ریدانێن وەکی ڤێ بهاڤێژی بەر سنگی و تو بەحسێ موعجیزێن پێغەمبەرى ﷺ بکی و بەحسێ وان بابەتێن غەیبی بکی یێن پشتی چەند ساڵان دەرکەتین راست و بەری هینگێ د قورئان حەدیسان دا هەبین ،
ئەگەر تە ئەڤ تشتێن وەسا وەسا د مناقشا دگەل ملحد و خودانێن دینەتێن دی دا بکار ئینان ئەوانا چ بەرسڤێن دروست نامینن چونکی چ بەرسڤ نینن ژبلی هندێ خوە بدەست ب حەقیێ ڤە بەردن ئەگەر ئەوبن یێن لدیف حەقیێ دچن .
✍️ ماهر مهدی | 92 |
| 17 | اللَّهُمَّ صَل وَسَلِّم وَبَارِك على نَبِيِّنَا مُحمَّدﷺ | 81 |
| 18 | السلام علیکم و رحمة اللە و برکاتە جەژنا هەوە پیرۆز هەر ساڵ ب خێر و خۆشی بن و ژ خودێ نێزیکتر بن یارب لسەر عیبادەتی بەردەوام بن ب خێر و بێرڤە ل سەر وە ڤەگەریت خودێ تاعەت و عیبادەتێن هەوە قەبیل بکەت و ڕۆژێن هەوە هەمی خێر و خۆشی بن. ژ خودێ دخازم کۆ جەژنا قوربانێ بۆ هەوە بکەتە خوشیەکا بەردەوام و ئارامیەک دلێن هەوە پڕ بکەت و دوعایێن هەوە یێن قەبیلکری بن،
و ساخلەمی و عافییەت و تەناهییێ بدەتە هەوە و بەرەکەتێ بێخیتە د مالبات و مروڤێن هەوە یێن خۆشتڤی .🌸💐 | 86 |
| 19 | اللّه أكبر!
اللّه أكبر من كلِّ شيء ، حقيقةً ومعنىً، فاللّه تعالى أكبر من كلِّ شي ؛ في علمه ، وقدرته ، وسمعه ، وبصره وسلطانه ، وغير ذلك.
ابن عثيمين 🤲 | 87 |
| 20 |  باشترین تشت کو ل ڕۆژا عەرەفێ بهێتە کرن، ذکرێ خودێ (عز وجل) و کرنا دوعایانە. و باشترین دەم بـۆ کرنا دوعایان ل ڕۆژا عەرەفێ، هەر چەندە هەمی ڕۆژا عەرەفێ دەمێ دوعایانە، بەلێ دووماهییا رۆژێ یە. (ئانکو پشتی نیڤرۆیە هەتا ڕۆژئاڤابوونێ). چونکی ئەو دەمە جهێ هێڤی و چاڤەرێکرنا قەبیلکرنا (بەرسڤدانا) دوعایانە.
د. عبد السلام الشويعر | 81 |
