| سەلەفی ئوممەت |
Open in Telegram
قَالَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ :(إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْه) @salafyummat_bot
Show more2 103
Subscribers
No data24 hours
+97 days
+1030 days
Data loading in progress...
Similar Channels
Tags Cloud
No data
Any problems? Please refresh the page or contact our support manager.
Incoming and Outgoing Mentions
---
---
---
---
---
---
Attracting Subscribers
September '26
September '26
+19
in 3 channels
August '26
+58
in 7 channels
Get PRO
July '26
+56
in 11 channels
Get PRO
June '26
+61
in 10 channels
Get PRO
May '26
+75
in 4 channels
Get PRO
April '26
+68
in 18 channels
Get PRO
March '26
+79
in 11 channels
Get PRO
February '26
+79
in 11 channels
Get PRO
January '26
+86
in 11 channels
Get PRO
December '25
+79
in 15 channels
Get PRO
November '25
+46
in 1 channels
Get PRO
October '25
+55
in 6 channels
Get PRO
September '25
+57
in 9 channels
Get PRO
August '25
+54
in 4 channels
Get PRO
July '25
+66
in 11 channels
Get PRO
June '25
+62
in 11 channels
Get PRO
May '25
+64
in 18 channels
Get PRO
April '25
+40
in 4 channels
Get PRO
March '25
+104
in 11 channels
Get PRO
February '25
+39
in 8 channels
Get PRO
January '25
+79
in 8 channels
Get PRO
December '24
+82
in 8 channels
Get PRO
November '24
+158
in 5 channels
Get PRO
October '24
+154
in 5 channels
Get PRO
September '24
+142
in 6 channels
Get PRO
August '24
+160
in 4 channels
Get PRO
July '24
+172
in 5 channels
Get PRO
June '24
+202
in 8 channels
Get PRO
May '24
+194
in 5 channels
Get PRO
April '24
+209
in 8 channels
Get PRO
March '24
+289
in 7 channels
Get PRO
February '24
+186
in 6 channels
Get PRO
January '24
+243
in 7 channels
Get PRO
December '23
+259
in 2 channels
Get PRO
November '23
+54
in 1 channels
Get PRO
October '23
+64
in 2 channels
Get PRO
September '23
+57
in 0 channels
Get PRO
August '23
+81
in 0 channels
Get PRO
July '23
+78
in 0 channels
Get PRO
June '23
+121
in 0 channels
Get PRO
May '23
+69
in 0 channels
Get PRO
April '23
+95
in 0 channels
Get PRO
March '23
+68
in 0 channels
Get PRO
February '23
+56
in 0 channels
Get PRO
January '23
+81
in 0 channels
Get PRO
December '22
+67
in 0 channels
Get PRO
November '22
+76
in 0 channels
Get PRO
October '22
+92
in 0 channels
Get PRO
September '22
+92
in 0 channels
Get PRO
August '22
+79
in 0 channels
Get PRO
July '22
+73
in 0 channels
Get PRO
June '22
+67
in 0 channels
Get PRO
May '22
+107
in 0 channels
Get PRO
April '22
+83
in 0 channels
Get PRO
March '22
+61
in 0 channels
Get PRO
February '22
+35
in 0 channels
Get PRO
January '22
+62
in 0 channels
Get PRO
December '21
+73
in 0 channels
Get PRO
November '21
+95
in 0 channels
Get PRO
October '21
+365
in 0 channels
| Date | Subscriber Growth | Mentions | Channels | |
| 08 September | +2 | |||
| 07 September | +4 | |||
| 06 September | +3 | |||
| 05 September | +3 | |||
| 04 September | +5 | |||
| 03 September | +1 | |||
| 02 September | +1 | |||
| 01 September | 0 |
Channel Posts
| 2 | =
واتە : (وە دەربارەی ئیجماع؛ هاوەڵان و تابیعیەکان لە پاشیان لە زانایان و ئەوانەی شوێنیان کەوتوون هەتا ئەو کاتەی ابن کلاب و أبو الحسن الأشعري دایانهێنا؛ بە ڕەهایی بە ئەم سورەت و ئایەتانەیان وتوە قورئان، وە وتوویانە ئەوە بڵێت مخلوق ـە ئەوە کافرە، وە هیچ کەسێك قورئانێکی پەیوەست بە ذاتی الله ـی نەئەزانی هەتا ابن کلاب ئەوەی داهێنا) .
📚 الانتصار : (٥٩٨/٢)
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) : (وقالت الكلابية والأشعرية : كلام الله الذي ليس بمخلوق هو معنى قائم بنفسه لا يفارق ذاته، وهذا القرآن المتلو المسموع) .
وقال : (والأشعرية موافقة للمعتزلة في أن هذا القرآن المتلو المسموع مخلوق) .
واتە : (کوللابی و ئەشعەریەکان وتیان : ئەو کەلامەی الله کە مەخلوق نیە بریتیە لە مانایەک لە زاتی الله ـدا، لە زاتی الله جیا نابێتەوە، بەڵام ئەم قورئانەی کە ئەخوێندرێتەوە و ئەبیسترێت عیبارەت و حیکایەتە لە کەلامی نەفسی الله) .
وە وتی : (وە ئەشعەریەکان موافقی موعتەزیلە ـن لەوەی کە ئەم قورئانەی ئەخوێندرێتەوە و ئەبیسترێت مەخلوقە) .
📚 الانتصار : (٥٤٤/٢)
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) : (وعند الأشعرية أن القرآن العربي مخلوق .
وقال في آية أخرى : | بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ |، وقوله تعالى : | إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا | .
وعند الأشعري أن الله ما أنزل على نبيه القرآن، وإنما أنزل عليه مفهوم القرآن ومعنى القرآن) .
واتە : (لەلای ئەشعەریەکان قورئانی عەرەبی مەخلوق ـە .
لە ئایەتێکی دیکەدا فەرموویەتی : | بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ |، وە فەرمایشتی تعالى : | إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا | .
وە لەلای أبو الحسن الأشعري الله قورئانی دانەبەزاندووەتە سەر پێغەمبەرەکەی ﷺ، بەڵکو مەفهوم و مانای قورئانی دابەزاندووەتە سەری) .
📚 الانتصار : (٥٥٨/٢)
قورئانی عەرەبی واتە ئەو قورئانەی کە موسوڵمانان پێی ئاشنان و لەناو موسحەفەکاندا نووسراوە و سەلەف مەبەستیان بووە کە وتوویانە مخلوق نییە .
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) : (وعندنا أن القرآن يرفع من المصاحف ومن الصدور، وأنكر الأشعري ذلك) .
واتە : (لەلای ئێمە قورئان بەرز ئەکرێتەوە لە پەڕاو و دڵەکان، وە أبو الحسن الأشعري نکۆڵی لەوە کرد) .
📚 الانتصار : (٦٠٠/٢)
چونکە لەلای ئەشعەریەکان ئەسڵەن قورئان دانەبەزیوەتە سەر پێغەمبەر ﷺ، وە لەناو موسحەفدا نەنووسراوە، بەڵکو موسحەف تەنها حیبر و وەرەقەیە و کەلامی الله عز وجل ـی تێدا نییە .
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) : (فضاق بالأشعري وابن كلاب النفس عن الجواب عن هذا، فوافقوهم أن هذا القرآن المتلو مخلوق كما قالوا .
وادعت الأشعرية قرآنًا وكلامًا لله لا يعقل ولم يسبقهم إلى هذا القول أحد من أهل الملل والنحل فردهم على المعتزلة بخلق القرآن تمويه وتستر بقول أصحاب الحديث، وهو مذهب مسقف باطنه الاعتزال وظاهره التستر) .
پاش باسکردنی ئیلزامی موعتەزیلەکان بۆ ابن کلاب و أبو الحسن الأشعري لە بابەتی قورئاندا العمراني ئەڵێت : (جا أبو الحسن الأشعري و ابن کلاب تەنگیان پێ هەڵچنرا لە جوابدانەوەی ئەمە، هەربۆیە موافەقەیان کردن لەوەی ئەم قورئانە خوێندراوەیە مخلوق ـە وەکو ئەوەی موعتەزیلەکان وتیان .
وە ئەشعەریەکان بانگەشەی قورئان و کەلامێکیان کرد بۆ الله کە مێشك قبووڵی ناکات و هیچ کەسێك پێشیان نەکەوتووە بۆ ئەم وتەیە لە گروپ و کۆمەڵەکان، جا بۆیە ڕەددانەوەیان بۆ موعتەزیلە هەڵخەڵەتاندنە و خۆشاردنەوەیە بە وتەی هاوەڵانی فەرموودە، ئەوەش مەذهەبێکە کە ناواخنەکەی ئیعتیزالە و ڕووکەشەکەی خۆشاردنەوەیە) .
📚 الانتصار : (٥٨٣/٢)
@khazena_SH
@salafyummat | 12 |
| 3 | =
لە بەرامبەردا موسوڵمانان کە الله عز وجل دڵی فراوانکردوون بۆ ئیسلام فەرمایشتی الله عز وجل و پێغەمبەرەکەی ﷺ پێش ئەخەن بەسەر هەموو شتێکدا و، وەکو نووسەر باوەڕیان وایە الله عز وجل لەسەر عەرشە بە ذاتی خۆی، سنووری هەیە بەوەی کە جیایە لە دروستکراوانی .
لە بەرامبەردا کاتێك ئەشعەریە جەهمیەکان بۆ خۆڵکردنەچاوی نەزانەکان ئەڵێن الله لەسەر عەرشە، مەبەستیان زانست و قودرەتی الله عز وجل ـە نەوەك ئەوەی پێغەمبەران علیهم السلام هێناویانە و موسوڵمانان باوەڕیان پێیەتی .
▫️(موافەقەکردنی ئەشعەریەکان بۆ جەهمیەکان لە بابەتی ئیمان)
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) : (فذهب الأشعرية : إلى أن الإيمان الشرعي هو التصديق بالقلب لا غير .
وقيل إن المرجئة يقولون : الإيمان هو القول باللسان والتصديق بالقلب من غير عمل .
وذهب أهل الحديث وجماهير العلماء إلى أن الإيمان : هو التصديق بالقلب والإقرار باللسان بالشهادتين والأعمال بالجوارح) .
واتە : (ئەشعەریەکان چوون بۆ ئەوەی ئیمان لە شەرعدا تەنها بەڕاستدانانی دڵە .
وە وتراوە مورجیئەکان ئەڵێن : ئیمان وتەیە بە زمان و بەڕاستدانانە بە دڵ بەبێ کردەوە .
وە هاوەڵانی فەرموودە و کۆمەڵی زانایان ئەڵێن ئیمان بریتیە لە بەڕاستدانان بە دڵ و، دانپێدانانی زمان بە شایەتومان و، کردەوە بە پەلەکان) .
📚 الانتصار : (٧٣٦/٣)
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْأَشْعَثَ، قَالَ : سَمِعْتُ الْفُضَيْلَ بْنَ عِيَاضٍ يَقُولُ : (إِنَّ أَهْلَ الْإِرْجَاءِ يَقُولُونَ : إِنَّ الْإِيمَانَ قَوْلٌ بِلَا عَمِلٍ .
وَيَقُولُ الْجَهْمِيَّةُ : الْإِيمَانُ الْمَعْرِفَةُ بِلَا قَوْلٍ لَا وَعَمَلٍ .
وَيَقُولُ أَهْلُ السُّنَّةِ : الْإِيمَانُ الْمَعْرِفَةُ وَالْقَوْلُ وَالْعَمَلُ) .
واتە : (مورجیئەکان ئەڵێن : ئیمان وتەیە بەبێ کردەوە .
وە جەهمیەکان ئەڵێن : ئیمان ناسینە بەبێ وتە و کردەوە .
وە ئەهلی سوننە ئەڵێن : ئیمان ناسین و وتە و کردەوەیە) .
📚 السنة لعبدالله : (٥٩٤)
ئەشعەریەکان لە بابەتی ئیماندا هەمان عەقیدەی جەهمیەکانیان هەیە کە پێیان وایە ئیمان تەنها المعرفة یان تصدیق ـی دڵە، ئەمەش عەقیدەی أبو الحسن الأشعري و الباقللاني و بن فورك ـە .
وە هەندێکی دیکەیان هەیە وەکو مورجیئەکان ئەڵێن وتەیە بە زمان و بەڕاستدانانە بە دڵ بەبێ کردەوە .
جا هەرکامیان بن لە نێوان کوفر یان بیدعەدان، وە تەنها ئەمەیان بەسە بۆ ئەوەی ببنە کافر یان گومڕا لەم بابەتەدا .
▫️(موافەقەکردنی ئەشعەریەکان بۆ موعتەزیلە و جەهمیەکان لە بابەتی خەلقی قورئان)
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) : (وقد بينا أن القرآن والسنة والإجماع دل كل واحد منهما أن القرآن هو هذه السور والآيات دون ما تدعي الأشعرية بعقولهم وتأويلهم الذي يؤدي إلى خلاف ذلك) .
واتە : (ڕوونمان کردەوە کە قورئان و سوننەت و ئیجماع هەریەکیان گوزارشتیان لەوە کردووە کە قورئان ئەو سورەت و ئایەتانەیە، لە غەیری ئەوەی ئەشعەریەکان بانگەشەی ئەکەن بە عەقڵ و لێکدانەوەیان کە سەرئەکێشێت بۆ پێچەوانەی ئەوەی قورئان و سوننەت و ئیجماع هەریەکیان گوزارشتیان لێ کردووە و بەڵگەن بۆی) .
📚 الانتصار : (٥٩٩/٢)
لەلای موسوڵمانان الله عز وجل قسە ئەکات، وە قسەکردنەکەی بە دەنگ و پیتە، هەرکاتێك بیەوێت قسە ئەکات، وە قورئانی فەرمووە؛ جبریل ـیش علیه السلام دایبەزاندووەتە سەر پێغەمبەر ﷺ، ئەویش بە هاوەڵانی فەرمووە، ئەوانیش لەبەریان کردووە و لە پەڕاوەکاندا نووسیویانەتەوە .
جا کە ئەوترێت قورئان مەبەست لەوەیە کە یەکەمجار الله عز وجل فەرموویەتی و پاشان نووسراوەتەوە لە پەڕاوەکاندا، وەکو نووسەر ئەڵێت قورئان و سوننەت و ئیجماعیش بەڵگەن بۆ ئەمە .
بەڵام ئەشعەریە جەهمیەکان شوێن ئەو بیدعەیەی ابن کلاب کەوتن کە لە سەردەمی سەلەفدا تەکفیر کرا، وە بە لەفزی لەقەڵەم درا، وتیان قورئان واتە ئەو کەلامە نەفسیەی لە ذاتی الله ـدا هەیە، وە ئەمەی بەردەستمان قورئان نییە، بەڵکو گوزارشتە لەوەی لە ذاتی الله ـدایە، هەربۆیە ئەو قورئانەی ئەیخوێنینەوە و ئەینووسین و لەبەری ئەکەین مەخلوقە، بەس ئەوەی ذاتی الله مەخلوق نییە .
بەم پێیەش بێت الله عز وجل بەڕاستی قورئانی دانەبەزاندووە لەسەر پێغەمبەر ﷺ، بەڵکو مانا و مەدلول و مەفهومی ئەوەی دابەزاندووە کە لە ذاتی خۆیدایەتی .
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) : (وأما الإجماع الصحابة والتابعين ومن بعدهم من العلماء إلى أن حدث ابن كلاب والأشعري ومن تابعهما أطلقوا اسم القرآن على هذه السور والآيات، وقالوا من قال بخلقه فهو كافر، ولا يعرف أحد القرآن القائم بذات الله حتى أحدث ذلك ابن كلاب) .
= | 5 |
| 4 | =
واتە : (وە باسمان کرد کە ئیمانداران لە ڕۆژی قیامەتدا الله عز وجل ئەبینن بە چاویان، وە کافران نایبینن .
موعتەزیلەکان وتیان : دروست و ڕێگەپێدراوی نییە وەسفی الله بکرێت بەوەی کە ئەبینرێت .
وە ئەشعەریەکان وتیان : ئیمانداران ئەبینن، بەڵام ئەوە نییە چاویان پێی بکەوێت و لەبەرامبەریان بێت .
بەڵگە لەسەر پووچەڵکردنەوەی وتەی ئەشعەریەکان ئەوەیە کە : شەرع هاتووە بە جێگیرکردنی بینینی الله عز وجل بە چاوەکان، هەربۆیە ئەوەش خراوەتە سەر بینینی زانراو و باو، ئەوەش ئەوەیە کە چاویان پێی بکەوێت و لەبەرامبەریان بێت .
بە بەڵگەی فەرمایشتی ﷺ : (ئەیبینن وەك چۆن مانگی شەوی چواردە ئەبینن)، ئەمەش داواکاری دانانی سنوور و جسم بۆ الله ناکات، وەك چۆن زانست هەبوون پێی داواکاری دانانی سنوور و جسم نییە بۆی .
وە ئەگەر بڵێن : بینین تایبەت نییە بە چاوەوە، ئەوە گەڕاونەتەوە بۆ وتەی موعتەزیلە لە نکۆڵیکردن لە بینین، وە ئەوەی مەبەست لە بینین زانست هەبوونە دەربارەی بە زانستێكی ناچاری و پێویست، وە گێڕدراوەتەوە لە یەکێك لە دوایینەکانی ئەشعەریەکان وتوویەتی : ئەگەر لەبەر شەرم لە موخالەفەکردنی شێخەکانمان نەبێت ئەوە ئەموت بینین تەنها بریتیە لە زانست .
وە هەر ئاوایان وت دەربارەی بیستنی وتەی الله عز وجل لەلایەن بە موسی ـوە ﷺ کە پەیوەست نییە بە گوێوە، جا ئەگەر پەیوەست نەبێت بە گوێوە ئەوە گەڕاوەتەوە بۆ مانای زانست .
وە وتەکانی ئەشعەریەکان جێگیرکراوە لەسەر بنچینەکانی موعتەزیلە چونکە أبو الحسن موعتەزیلی بووە) .
📚 الانتصار : (٦٤٧/٢)
موسوڵمانان باوەڕیان وایە لە بەهەشتدا ئیمانداران الله عز وجل ئەبینن بە چاوی خۆیان، ئەمەش بە پشت بەستن بە قورئان و فەرموودە و ئاثار .
لە بەرامبەردا موعتەزیلە و جەهمی و ئەشعەری و ماتوریدیەکان کافرن بەوەی لە بەهەشتدا ئیمانداران الله عز وجل ببینن بە چاوی خۆیان، لەبەر چەند قاعیدەیەکی کەلامی کوفری خۆیان چونکە ئەگەر ببینرێت ئەوە ئەبێت شت بێت و ئەوەی شت بێت جسمە و محدودە و، ئەوەی وا بێت ئەبێت لە شوێنێك بێت و جا الله پاکڕاگیراوە لەوەی شت و جسم و محدود بێت لە شوێنێك بێت و . . . تا کۆتایی وەحیە کەلامیە شەیتانیەکان کە نە حساب بۆ خۆیان ئەکرێت نە بۆ بنچینە کەلامیە کوفریەکانیان .
جا موعتەزیلەکان ئەڵێن بینینی الله لە بەهەشتدا واتە عیلمت بە الله زیاد ئەکات .
ئەشعەریەکانیش لە ئەسڵدا باوەڕیان بە وتەی موعتەزیلەکان هەیە و کافرن بە عەقیدەی موسوڵمانان، ئیتر هاتن ویستیان لەو نێوانەدا قسەیەك بکەن لەسەر عەقیدەی کەلامی کوفری خۆیان بمێننەوە و، ئەهلی سوننەی پێ بخەڵەتێنن بەوەی وا پیشان بدەن لەسەر عەقیدەی موسوڵمانانن .
هەربۆیە وتیان الله ئەبینرێت لە بەهەشتدا، بەڵام بە چاو نا، یان وتیان بەچاو بەڵام لە هیچ شوێنێک نا .
ئێ خۆ موعتەزیلەکانیش هەر لەمە ڕایان ئەکرد، کێشەیان ئەوەبوو الله عز وجل شتێك بێت ببینرێت لە شوێنێك بە چاو، ئەشعەریەکانیش هەمان کێشەیان هەیە چونکە یەک بنچینەی کوفری عەقیدەییان هەیە .
هەربۆیە وەك چۆن العمراني هێناویەتی لە یەکێك لە ئەشعەریەکانەوە قووڵایی عەقیدەی ئەشعەریەکان دەربارەی بینینی الله عز وجل هەر عەقیدەی موعتەزیلەکانە کە زانستیان بە الله زیاد ئەکات و کافرن بەوەی الله عز وجل بەچاو ببینرێت لە العلو .
وە دەربارەی بیستنی کەلامی الله عز وجل لەلایەن پێغەمبەر موسی ـوە ﷺ ئەشعەریە جەهمیەکان ئەڵێن : موسی کەلامی الله ـی بیستووە، بەس بە گوێ نا!
ئەمەش هەر ئەوەبوو موعتەزیلەکان ڕەتیان کردەوە، چونکە ئەگەر بە گوێ بیبیستێت ئەوە ئەبێت جێگیری بکەن کەلامی الله عز وجل بە پیت و دەنگە، جا لەبەر ئەوەی کافرن پێی مەجبورن تەئویلێك بدۆزنەوە بڵێن بە گوێ نەبووە، لەمەشدا ئەگەڕێنەوە سەر تەفسیری موعتەزیلەکان کە ئەڵێن زانستی زیادی کردووە بە الله .
▫️(موافەقەی ئەشعەریەکان بۆ موعتەزیلە و جەهمیەکان لەوەی الله عز وجل بە ذاتی خۆی لەسەر عەرشە)
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) : (قد ذكرنا في أول الكتاب أن عند أصحاب الحديث والسنة أن الله سبحانه بذاته بائن عن خلقه على العرش استوى فوق السموات . . . وقالت الأشعرية : لا يجوز وصفه بأنه على العرش ولا في السماء) .
واتە : (باسمان کرد لە سەرەتای کتێبەکەدا کە لەلای هاوەڵانی فەرموودە و سوننەت الله سبحانه بە ذاتی خۆی کە جیایە لە دروستکراوانی لەسەر عەرشە، بەزبووەتەوە لە سەرو حەوت ئاسمانەوە . . . وە ئەشعەریەکان وتیان : دروست و ڕێگەپێدراو نییە الله وەسف بکرێت بەوەی لەسەر عەرشە، وە بەوەی لە ئاسمانە) .
📚 الانتصار : (٦٠٧/٢)
لەلای ئەشعەریە جەهمیەکان دروست نییە چونکە وەحیە کەلامیەکەیان پێیان ئەڵێت ئەگەر الله لەسەر عەرش بێت ئەوە محدودێك لەسەر محدودێکە، ئەگەر وا بێت ئەوە . . . هەتا کۆتایی وڕێنەکانیان .
= | 2 |
| 5 | =
▫️(ئەشعەریەکان هەمان بنچینەی کەلامی موعتەزیلەکانیان هەیە و قسەی ئەوان ئەکەنەوە بە ڕووکەشی وتەی ئەهلی سوننە)
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) في (الانتِصار في الرَّدِ على المعتَزلةِ القدريةِ الأشرار) : (وقد أدخلت المعتزلة، والقدرية على الإسلام وأهله شبها في الدين ليموهوا بها على العوام، ومن لا خبرة له بأصولهم التي بنوا عليها أقوالهم .
فاتبعوا متشابه القرآن وأولوا القرآن على خلاف ما نقل عن الصحابة والتابعين المشهورين بالتفسير، لينفقوا بذلك أقوالهم .
فهم أشد الفرق ضرار على أصحاب الحديث، ثم بعدهم الأشعرية، لأنهم أظهروا الرد على المعتزلة وهم قائلون بقولهم) .
واتە : (موعتەزیلە و قەدەریەکان گومانگەلێکیان هێنایە ناو ئیسلام و ئەهلەکەیەوە تا سەر لە خەڵکی ئاسایی بشێوێنن، وە ئەوانەش کە شارەزای ئەو بنچینەیانە(١) نین کە وتەکانیان لەسەر دامەزراندووە .
جا دەستیان دایە موتەشەبیهەکانی قورئان(٢) و قورئانیان لێکدایەوە بە پێچەوانی ئەوەی نقڵ کراوە لە هاوەڵان و تابیعیە ناسراوەکان بە تەفسیر تا ڕەواج و شەرعیەت بدەنە وتەکانیان .
جا ئەوانە خاوەن زۆرترین زیانن لەسەر هاوەڵانی فەرمووە، لە پاش ئەوانەش ئەشعەریەکان، چونکە وا دەریان خست کە ڕەددی موعتەزیلەکان ئەدەنەوە کەچی هەمان وتەی ئەوان ئەڵێنەوە(٣)) .
📚 الانتصار : (٩٥/١) دار اضواء السلف
(١) کەواتە ئەو کۆمەڵە لادەرانە بنچینەکانیان قورئان و سوننەت و ئاثاری سەلەف نەبووە، بەڵکو شتانێك بووە کە دژی ئەو سێ دانەیە، وە باوەڕیان بە بنچینەکانی خۆیان زیاتر بووە، هەربۆیە قورئان و سوننەت و ئاثاریان لێکداوەتەوە بە شێوەیەك لەگەڵ بنچینەکانیان بگونجێت، لەجیاتی ئەوەی شوێن قورئان و سوننەت و ئاثار بکەون و بنچینەکانیان بخەنە زبڵدانەوە .
(٢) واتە وازیان لە موحکەماتی قورئان هێنا و هاتن موتەشابیهەکانیان بە گوێرەی بنچینەکانی خۆیان تەفسیر کرد .
وە هەندێك لە موحکەماتەکانیشیان وەکو موتەشابیهـ لەقەڵەمدا دا بە کەیفی خۆیان تەفسیری بۆ بکەن، وەکو ئەشعەریە جەهمیەکان .
(٣) ئەشعەریەکان لەسەر هەمان بنچینەی کەلامی موعتەزیلەکانن، تەنها لە فەرعەکاندا موخالەفەیان ئەکەن، وە زۆر زانای دیکەش هەن کە وتوویانە خودی أبو الحسن الأشعري لە بنچینەدا هەر لەسەر عەقیدەی کەلامی و بنچینەی موعتەزیلەکانە، بەڵکو تەنها لە فەرعەکاندا لە عەقیدەی ئەوان پاشگەز بووەتەوە و تەوبەی کردووە .
- السجزي (٤٤٤ هـ) ئەڵێت : (ولقد حكى محمد بن عبد الله المالكي المغربي وكان فقيهًا صالحًا عن الشيخ أبي سعيد البرقي وهو من شيوخ فقهاء المالكيين ببرقة عن أستاذه خلف المعلم وكان من فقهاء المالكيين أيضًا أنه قال : (أقام الأشعري أربعين سنة على الاعتزال، ثم أظهر التوبة، فرجع عن الفروع وثبت على الأصول) .
وهذا كلام خبير بمذهب الأشعري وغوره) .
واتە : (محمد بن عبدالله المالکي المغربي گێڕاویەتەوە، وە فەقیهێکی صالح بوو لە الشیخ أبي سعید البرقي ـەوە کە لە شێخە فەقیهە مالیکیەکانە لە برقة لە مامۆستاکەی خلف المعلم کە ئەویش لە فەقیهە مالیکیەکانە وتی : (أبو الحسن الأشعري چل ساڵ مایەوە لەسەر عەقیدەی موعتەزیلە، پاشان تۆبەی دەرخست، جا لە فەرعەکان پاشگەزبوویەوە و لەسەر ئەسڵ و بنچینەکان بەجێگیری مایەوە) .
ئەمە وتەی کەسێکی شارەزایە بە قوڵایی مەذهەبی أبو الحسن الأشعري) .
📚 رسالة السجزي إلى أهل زبيد في الرد على من أنكر الحرف والصوت : (٢٠٩)، دار اضواء السلف
هۆکارەکە ئەوەیە کە ئەشعەریەکان بۆ ئەوەی وا پیشان بدەن عەقیدەی ئەهلی سوننەیان هەیە هەمان قسەی ئەهلی سوننە ئەکەن لە بەشێك لە بابەتەکان، دواتر کە بە تەفسیلی وتەکە لێك ئەدەنەوە سەیر ئەکەیت ئەمە هەمان وتەی موعتەزیلەکانە بەس بە دوو سێ خۆدزینەوەوە .
▫️(موافەقەی ئەشعەریەکان بۆ موعتەزیلە و جەهمیەکان لە نەفیکردنی بینینی الله عز وجل لە بەهەشتدا)
- قال العمراني الشافعي (٥٥٨ هـ) : (وقد ذكرنا أن المؤمنين يرون الله يوم القيامة بأبصارهم ولا يراه الكفار .
وقالت المعتزلة : لا يجوز وصف الله بأنه يرى .
وقالت الأشعرية : المؤمنون يرونه ولكن لا يرونه عن مقابلة .
وأما الدليل على إبطال قول الأشعرية فهو : أن الشرع ورد بثبوت الرؤية لله تعالى بالأبصار فَحُمِل ذلك على الرؤية المعهودة، وهو ما كان عن مقابلة .
بدليل قوله ﷺ : (كما ترون القمر ليلة البدر)، ولا يقتضي ذلك تحديدًا ولا تجسيمًا لله، كما لا يقتضي العلم به تحديدًا له ولا تجسيمًا .
وإن قالوا : إن الرؤية لا تختص بالأبصار، رجعوا إلى قول المعتزلة، في نفي الرؤية، وأن المراد بالرؤية العلم به علمًا ضروريًا، وقد حكي عن بعض متأخري الأشعرية أنه قال : لولا الحياء من مخالفة شيوخنا لقلت إن الرؤية العلم لا غير .
وهكذا قالوا في سماع موسى لكلام الله أنه لا يختص الأذن، وإذا لم يختص الأذن رجع إلى معنى العلم .
وأقوال الأشعرية مثبتة على أصول المعتزلة لأن أبا الحسن كان معتزليًا) .
= | 2 |
| 6 | ▫️خستنەڕووی ئەوەی ئەشعەریەکان لە بابەتی ئیمان و، قورئان و، العلو و بینینی الله عز وجل لە قیامەتدا هەمان عەقیدەی جەهمی و موعتەزیلەیان هەیە لەلایەن العمراني الشافعي ـەوە (٥٥٨ هـ)
یحیی بن أبي الخیر العمراني اليمني الشافعي (٥٥٨ هـ) خاوەنی کتێبە چاپ کراوەکانی (البَیَانُ في مَذهَبِ الإِمَامِ الشّافِعي) و، (الانتِصار في الرَّدِ على المعتَزلةِ القدريةِ الأشرار) و، (السُّؤالُ عَمَّا في المذّهب مِن الإشكالِ)، یەکێكە لەو شافیعی مەذهەبانەی کە بە گشتی لەسەر عەقیدەی سەلەف بووە .
واتە لە فیقهـ و عەقیدەشدا لەسەر مەذهەبی ئیمامی الشافعي بووە، لە یەمەن ژیاوە و وەفاتی کردووە .
وە زۆر دژی ئەهلی کەلام و بەتایبەتی ئەشعەریە جەهمیەکان بووە، وە کتێبێکی چاپ نەکراوی هەیە بەناوی (الرد علی الأشعرية والقدرية) .
- الطيب بامخرمة (٩٤٧ هـ) نقڵ ئەکات لە عبدالله بن أسعد الیافعي الأشعري (٧٦٨ هـ) دەربارەی یحیی بن أبي الخیر العمراني اليمني الشافعي (٥٥٨ هـ) خاوەنی کتێبی (البیان) ئەڵێت :
(كان حنبلي العقيدة؛ أي : يقول بالصوت والحرف والجهة كما هو مذهب الحشوية، وكان عليه عقيدة غالب أهل اليمن .
حتى أن بعضهم سئل : من أين جاء أهل اليمن هذا الاعتقاد؟
فقال : غرهم صاحب (البيان)) .
واتە : (عەقیدەی حەنبەلی بوو(١)، واتە دەنگ و پیت(٢) و جیهەتی(٣) جێگیر ئەکرد وەك چۆن ئەوە مەذهەبی حەشویەکانە(٤)، وە زۆربەی خەڵکی یەمەن عەقیدەیان لەسەر ئەوە بوو .
بگرە یەکیان پرسیاری لێکرا : خەڵکی یەمەن ئەم عەقیدەیەیان لە کوێ هێنا؟
وتی : خاوەنی کتێبی (البیان) هەڵیخەڵەتاندن) .
پاشان الطيب بامخرمة (٩٤٧ هـ) ئەڵێت : (كذا نقله اليافعي عن الشيخ عبد الله الساكن بذي السفال، ولا شك أن أهل اليمن كانوا يعتقدون ذلك من قبل ظهور صاحب (البيان)) .
واتە : (الیافعي ئاوا نقڵی کردووە شێخ عبدالله دانیشتووی السفال، وە گومان نییە لە ئەهلی یەمەن ئەو عەقیدەیەیان هەبوو(٥) پێش دەرکەوتنی خاوەنی کتێبی (البیان)) .
📚 قلادة النحر في وفيات أعيان الدهر : (٢٠٧/٤)
(١) کە ئەوترێت لە عەقیدەدا حەنبەلی بووە واتە لەسەر عەقیدەی سەلەف بووە، چونکە ئەشعەریە جەهمیەکان هەرکەسێك لەسەر عەقیدەی کوفری خۆیان نەبێت ئەڵێن لەسەر عەقیدەی حەنابیلەیە .
وە لەبەر ئەوەش کە هاوەڵە موتەکەلیمە ئەشعەریەکانی خۆیانی لێ دوور بخەنەوە، چونکە دژایەتی تووندی حەنبەلیەکان بۆ ئەشعەریەکان شتێکی زۆر ناسراوە .
(٢) عەقیدەی سەلەف ئەوەیە الله عز وجل قسە ئەکات بە قسەکردنێکی حەقیقی، قسەکردنەکەی بە دەنگ و پیتە، وە ئەشعەریەکان کافرن بەو عەقیدەیە .
(٣) عەقیدەی سەلەف ئەوەیە الله عز وجل بە ذاتی خۆی لەسەر عەرشە، ئەشعەریە جەهمیەکانیش بە ناڕاستەوخۆیی لەژێر کەلیمەیەکی موجمەلدا نەفی ئەوە ئەکەن الله عز وجل لەسەر عەرش بێت، ئەڵێن جیهەتی نییە .
جا کاتێك کەسێك تۆمەتبار ئەکەن بەوەی جیهەت جێگیر ئەکات، ئەوە لەڕاستیدا تۆمەتباریان کردووە بەوەی پێی وایە الله عز وجل بە ذاتی خۆی لەسەر عەرشە .
(٤) ڕێبازی زەندیقەکان ئەوەیە کە بە ئەهلی سوننە ئەڵێن حەشویە .
- أبو حاتم (٢٧٧ هـ) و أبو زرعة (٢٦٤ هـ) رحمهما الله لەو عەقیدەیەی کە ئیجماعی زانایانی تیادا نقڵ ئەکەن ئەڵێن : (وعلامة الزنادقة تسميتهم أهل الأثر (حشوية)، يريدون إبطال الآثار) .
واتە : (وە نیشانەی زەندیقەکان ناونانی ئەهلی ئەثەرە بە (حەشویە)، ئەیانەوێت ئاثارەکان پووچەڵ بکەنەوە) .
(٥) نەك تەنها یەمەن، بەڵکو موسوڵمانانی هەموو شوێنێك عەقیدەیان بەو جۆرە بووە هەتا ئەشعەریە جەهمیەکان هاتن و عەقیدەی کۆمەڵێك لە خەڵکیان تێکدا بە وەحیەکانی شەیتان، ئەمەش بە پێچەوانەی بانگەشەی ئەشعەریەکانە گوایە زۆرینەی ئوممەت ئەشعەرین!
= | 2 |
| 7 |  +5@khazena_SH
@salafyummat | 3 |
| 8 |  +9@khazena_SH
@salafyummat | 3 |
| 9 | +5 @khazena_SH
@salafyummat | 3 |
| 10 | +9 @khazena_SH
@salafyummat | 11 |
| 11 | - عن قال ابن وهب : (أن مالكا لما ضُرِبَ، حُلِقَ وَحُمِلَ على بعير، فقيل له : نادِ على نفسك .
فقال : (ألا مَنْ عَرَفَنِي، فَقَدْ عَرَفَنِي، وَمَنْ لَمْ يَعْرِفْنِي، فَأَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسِ بْنُ أَبِي عَامِرٍ الأَصْبَحِيُّ، أَقُولُ : طَلَاقُ المُكْرَهِ لَيْسَ بِشَيْءٍ) .
فبلغ جعفر بن سليمان أنه ينادي على نفسه بذلك، فقال : أدركوه، أنزلوه .
- لە ابن وهب ـەوە کە : (مالك کاتێك لێیدرا خرایە سەر وشترێك و سەری تاشرا، پێی وترا : هاوارێك بۆ خۆت بکە .
وتی : (ئەوەی کە ناسیومی ئەوە ئەمناسێت، ئەوەش کە نامناسێت ئەوە من مالك بن أنس بن أبي عامر الأصبحي ـم، ئەڵێم تەڵاقی ئەو کەسەی بەزۆر ژنەکەی پێ تەڵاق دراوە هیچ نییە) .
جا گەیشتە جعفر بن سلیمان کە بەو جۆرە بانگەواز ئەکات بۆ خۆی، وتی : بەدەمیەوە بچن و دایببەزێنن .
- قال ابن وهب : سمعت مالكًا إذا جاءه بعض أهل الأهواء يقول : (أَمَّا أَنَا فَعَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي، وَأَمَّا أَنْتَ فَشَاكٌ، فَاذْهَبْ إِلَى مِثْلِكَ فَخَاصِمْهُ) .
ثم قرأ : | قُلۡ هَٰذِهِۦ سَبِيلِيٓ أَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا۠ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِيۖ | (يُوسُف : ١٠٨) .
- ابن وهب وتی : گوێبیستی مالك بووم کاتێك کەسێك لە ئەهلی هەوا و ئارەزوو بهاتایە بۆ لای ئەیوت : (من لەسەر بەڵگە و ڕۆشناییم لەلایەن پەروەردگارمەوە، بەڵام تۆ دوودڵ و خاوەن گومانیت، جا بڕۆ بۆ لای کەسێکی وەکو خۆت جیدال و موناقەشەی لەگەڵ بکە) .
پاشان ئەیخوێندەوە : | قُلۡ هَٰذِهِۦ سَبِيلِيٓ أَدۡعُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا۠ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِيۖ | .
- عن ابن وهب قال : سمعت مالكًا يحدث عن يحيى بن سعيد : أن عمر بن الخطاب رضي الله عنه قال يوما : عُدُّوا الأَئِمَّةَ؟
فعَدُّوها نحوا من خمسة، قال : (أَفَمَتْرُوكٌ النَّاسُ بِغَيْرِ أَئِمَّةٍ؟!) .
فسألتُ مالك بن أنس عن الأئمة من هم؟
فقال لي مالك : (هُمْ أَئِمَّةُ الدِّينِ فِي الفِقْهِ والوَرَع) .
- لە ابن وهب ـەوە وتی : گوێبیستی مالك بووم ئەیگێڕایەوە لە یحیی بن سعید ـەوە کە عمر بن الخطاب رضي الله عنه ڕۆژێکیان فەرمووی : (پێشەوایان بژمێرن) .
ئەوانیش نزیکەی پێنج دانەیان ژمارد، فەرمووی : (ئایا خەڵکی وازیان لێ ئەهێندرێت بەبێ پێشەوا؟!) .
پرسیارم کرد لە مالك بن أنس داخۆ پێشەواکان کێن؟
مالك پێی وتم : (ئەوانە پێشەوایانی دینن لە فیقهـ و دنیانەویستی و خۆپارێزیدا) .
- قال ابن وهب : قال مالك : (لَمْ يَكُنْ مِنْ فُتْيَا النَّاسِ أَنْ يُقَالَ لَهُمْ : لِمَ قُلْتَ هَذَا؟
كَانُوا يَكْتَفُونَ بِالرِّوَايَةِ وَيَرْضَوْنَ بِهَا) .
- ابن وهب وتی : مالك وتی : (لە فتوادانی خەڵکی نەبوو پێیان بوترێت : بۆ وات وت؟
بەڵکو تەنها بە ڕیوایەتەکە بەسیان ئەکرد و پێی ڕازی بوون) .
ـــــــــ
: واتە کەسێك پرسیارێکی لێ بکرایە بە بۆچوونی خۆی فتوای نەئەدا، بەڵکو دەربارەی پرسیارەکەی ڕیوایەتێکی بۆ ئەکرد لە رسول الله ﷺ، یان هاوەڵان و تابیعینەوە، هەربۆیە پێی نەئەوترا تۆ بۆ وا ئەڵێیت؟
📚#وصايا_الإمام_مالك_بن_أنس : (٤٨)
@salafyummat | 108 |
| 12 |  +1@salafyummat | 89 |
| 13 | +1 @salafyummat | 88 |
| 14 | =
وە وتەی دروست دەربارەی ڕیوایەتەکانی ئەوەیە کە لە هەندێك شێخیدا کە زۆر لەگەڵیاندا بووە لە جێگیرترینی خەڵکیە، وەکو ثابت البناني و علي بن زید، وە تووشی دژبەیەکی ئەبێت لە هەندێك لەوانەدا کە زۆر لەگەڵیاندا نەبووە، وەکو قتادة و أيوب و جگە لەو دووانە، وە بە شێوەیەکی تێروتەسەل دواتر باسی ئەکەین إن شاء الله .
وە مسلم لە الصحیح ـەکەیدا زۆری لێوە ڕیوایەت کردووە، وە البخاري وەکو الشاهد بەڵگەی پێ هێناوەتەوە، وە ئەوترێت یەک فەرموودەی ڕیوایەت کردووە لە کتێبی الرقاق ـدا .
وە ابن حبان نکۆڵی ئەوەی لێ کرد و وتی : (دادپەروەرد نەبووە ئەو کەسەی خۆی بەدوور گرتووە لە فەرموودەی حماد بن سلمة و، بەڵگەی هێناوەتەوە بە أبي بکر بن عیاش لە کتێبەکەیدا، وە بە کوڕی براکەی الزهري و، عبدالرحمن بن عبدالله بن دینار، خۆ ئەگەر وازهێنانی لێی لەبەر ئەوە بێت هەڵەی کردووە ئەوەی هاوتەمەنەکانی وەکو الثوري و شعبة و هاوەڵانیان هەڵەیان کردووە .
جا ئەگەر بڵێت هەڵەکانی زۆر بووە لەبەر گۆڕانی حفظ ـی، ئەوە لە أبي بکر بن عیاش ـیشدا هەبووە، جا أبو بکر لە چ شتێکیدا ئەگات بە حماد بن سلمة؟ لە لێهاتووییەکەی؟ یان کۆکردنەوەی؟ یاخود زانستەکەی؟ یان ضبط ـەکەی؟
وە لە هاوتەمەنەکانی حماد بن سلمة ـدا لە بەسڕە کەس نەبووە هاوشێوەی لە پێگەبەرزی و دینداری و عیبادەت و زانست و نووسین و کۆکردنەوە جێگیری لە سوننەت و سەرکوتکردنی بیدعەچیەکان، وە کەس تانەی لێ نەئەدا لە سەردەمی خۆیدا تەنها موعتەزیلیەکی قەدەری، یان جەهمیەکی بیدعەچی نەبێت بەهۆی ئەو فەرموودە صحيح ـانەی دەری ئەخست و موعتەزلیەکان پێیان باش نەبوو و ئینکاریان لێی ئەکرد) .
(١) ڕاویەکانی وەکو سهیل بن أبي صالح و ئەوانەی دیکە کە ئیمام باسی کردوون، کەسانێك نەبوون هێندە لاواز بن، یان هەڵەیان هەبێت لە فەرموودەدا ئیتر بە تەواوی وازیان لێ بهێنرێت .
بەڵکو هەریەکیان لە ڕوویەکەوە خراپ بوون، جا یان ئەوەی لە شێخێکدا خراپ بوون، یان لە فەرموودەی ناوچەیەك، یاخود لەکاتێکدا خراپ بوون بۆ نمونە تووشی تێکەڵکردن بوون کاتێك پیر بوون .
وەك چۆن ئیمام ئەڵێت : [ئەو قسانەی دەربارەیان کردوویانە لە ڕووی حفظ ـیانەوە بووە لە هەندێك لەوانەدا کە گێڕاویانەتەوە] .
واتە پێش هەموو شتێك ڕەخنەلێگیراو نەبوون لە ڕووی ڕاستگۆیەتیان، بەڵکو لە ڕووی حفظ ـیانەوە، ئەمەش بوارێك ئەدات بە زانایان ڕیوایەتیان لێ بکەن لەو شتانەدا کە بۆیان دەرئەکەوێت فەرموودەکەیان صحیح ـە .
دواتر لە هەندێك لەوانەی گێڕاویانەتەوە ڕەخنەیان لێ گیراوە، وە لە هەموویدا ڕەخنەیان لێ نەگیراوە، کەواتە ئەمەش دووبارە بوارێکی تر ئەداتەوە بە زانایان ڕیوایەتیان لەو شتانەدا لێ بکەن کە ڕەخنەیان لێ نەگیراوە .
(٢) واتە ئیمام یحیی ڕەخنەی لە محمد بن عجلان گرتووە لە ڕیوایەتەکانی لە سعید المقبري ـەوە، ئەمەش مانای وتەکەی ئیمام الترمذي ـیە [لە هەندێك لەوانەدا کە گێڕاویانەتەوە] .
(٣) واتە جارێك کەسێك هەبووە لە نێوان المقبري و أبو هریرة رضي الله عنه، وە جارێك نەبووە، ئیتر ئەو لێی تێکەڵ بووە هەمووی بە شێوەیەك گێڕاوەتەوە کەس لەو نێوانەدا نەبێت، واتە تەدلیسی کردووە .
جا جاری وا هەبووە لە نێوان المقبري و أبو هریرة رضي الله عنه باوکی المقبري هەبووە، وە جاری وا هەبووە کەسێکی دیکە هەبووە، ئیتر ئەو لێی تێکەڵ بووە هەمووی بە شێوەیەك گێڕاوەتەوە کەس لەو نێوانەدا نەبێت .
(٤) واتە واز لە فەرموودەکانیان ناهێندرێت بەتەواوی، بەڵکو ئەنووسرێتەوە بۆ الإعتبار و تقوية، لەگەڵ ئەوەشدا کاتێك تفرد ـیان کرد نابن بە بەڵگە، بەڵکو کاتێك مقرون بوون لەگەڵ فەرموودەی لە خۆیان باشتر ئینجا ئەبن بە بەڵگە .
(٥) ئیمامی أحمد زیاتر شارەزای سهیل بووە، هەربۆیە وای تووە، مەبەستی ئەوە نییە ئیمام یحیی لە خۆیەوە بەبێ زانیاری قسەی کردبێت .
(٦) وەکو ئەوا وایە بیەوێت بڵێت لەکاتێكدا پێشەوایانی وەکو شعبة و الثوري و مالك لێیەوە ڕیوایەتیان کردووە ڕازی نەبوونی یحیی بن سعید بە تەنها نابێتە هۆکاری تانەدان لێی، چونکە ئیمام یحیی رحمه الله ناسراوە بەوەی کەمێك توندی تێدا بووە، ئەمەش لەبەر خەمخۆری بۆ سوننەتی رسول الله، وە تەنها لە کەسانێکی کەم ڕازی بووە .
(٧) ابن إسحاق لە بابەتی السیر و المغازي ـدا جیا کە بابەتەکانی تر ثقة و جێگیر بووە .
(٨) ثقة ـیە واتە درۆزن نییە .
📚 #شرح_علل_الترمذي : (٢١)
@salafyummat | 107 |
| 15 | =
وە أحمد وتی : (ثقة بوو، تەنها ئەوە نەبێت فەرموودەی المقبري لێ تێکەڵ بوو، خۆی لە کەسێکەوە بوو، ئەویش کردی بە لە أبي هریرة ـەوە رضي الله عنه) .
وە ابن عیینة وتی : (محمد بن عجلان بۆی گێڕاینەوە، وە ثقة بوو) .
وە أبو بکر خلاد گێڕایەوە لە یحیی بن سعید وتی : (ابن عجلان ڕیوایەتەکانی مضطرب بوو لە فەرموودەکانی نافع ـدا)، وە بەهایەکی وای نەبوو لەلای .
وە أبو محمد الرامهرمزي گێڕایەوە لە کتێبەکەیدا لە ڕێگەی یحیی بن سعید ـەوە وتی : (چوومە کوفە و ابن عجلان ـی لێبوو، وە کەسانێکی لێبوو بەدوای فەرموودەوە بوون؛ ملیح بن وکیع و، حفص بن غیاث و، عبدالله بن إدریس و، یوسف بن خالد السمتي، وتمان با بڕۆین بۆ لای ابن عجلان .
یوسف بن خالد وتی : فەرموودەکانی ئەم شێخە هەڵاوگێڕاو ئەکەین و ئەیگۆڕین با بزانین حفظ ـی چۆنە .
جا هەڵیانگێڕایەوە، ئەوەی لە سعید ـەوە بوو کردیان بە لە باوکیەوە، وە ئەوەی لە باوکیەوە بوو کردیان بە لە سعید ـەوە .
پاشان ڕۆیشتین بۆ لای، بەڵام ابن إدریس خۆی پاراست و لەلای دەرگاکەدا دانیشت، وە وتی : (بە باش و ڕێگەپێدراوی نازانم)، منیش لەگەڵی دانیشتم .
وە حفص و یوسف بن خالد و ملیح چوونە ژوورەوە، داوایان لێ کرد، ئەویش بەسەریدا تێپەڕی، لە کۆتایی کتێبەکەدا شێخەکە ئاگادار بوویەوە و وتی : (دووبارە بیخوێنەرەوە) .
ئەویش بۆی خوێندەوە، جا وتی : (ئەوەی داواتان لێ کردم لە (باوکمەوە) ئەوە سعید بۆی گێڕامەوە، وە ئەوەی داواتان لێ کردم لە سعید ـەوە ئەوە لە (باوکم) ـەوەیە .
پاشان ڕووی کردە یوسف بن خالد و وتی : (ئەگەر ویستی عەیبدارکردنمت هەبووبێت ئەوە الله موسوڵمانبوونت لێ دابماڵێت) .
وە ڕووی کردە حفص، وتی : (الله تووشی فیتنە و تاقیکردنەوەت بکات لە دین و دنیاکەتدا) .
وە ڕووی کردە ملیح وتی : (الله بە عیلمەکەت سوودت پێ نەگەیەنێت) .
یحیی وتی : جا ملیح زوو مرد و سوودی لێ نەبینرا، وە حفص تووشی فیتنە بوو لە جەستەیدا بە ئیفلیجی، وە بە قەزاوەت لە دینەکەیدا، وە یوسف نەمرد تا تۆمەتبارکرا بە زەندیقی .
وە محمد بن إسحاق بن یسار، خاوەنی المغازي، باسکردنی بەشێوەیەك حەقی خۆی پێ بدرێت درێژە ئەکێشێت، وە کۆمەڵێك توثيق ـیان کردووە .
أحمد وتی : (فەرموودەکانی حسن ـن) .
وە جارێکی تر وتی : (لە فەرموودەکانی ئەم فەرموودەیانەی لێوە ئەنووسرێتەوە)، وەك بڵێیت مەبەست المغازي بێت(٧) .
وە جارێکی کە وتی : (فەرموودەکانی صالح ـن، وە منیش بەڵگەی پێ ئەهێنمەوە) .
وە ابن عیینة وتی : (کەسم نەبینیوە قسە بکات دەربارەی محمد بن إسحاق تەنها بەهۆی بۆچوون و وتەکەی نەبێت دەربارەی قەدەر) .
وە ابن المدیني وتی : (فەرموودەی لای من صحیح ـە) .
وە ابن معین جارێكیان وتی : (ثقة ـیە(٨)، وە حجة نییە) .
وە کەسانی دیکە قسەیان کردووە دەربارەی، وە یحیی بن سعید بەتوندی دائەبەزیە سەری، وە لێوەی نەئەگێڕایەوە، لێوەی گێڕاوەتەوە ئیمام أحمد وتی : (هیچ کەسم نەدیوە کە ڕای یحیی بەرامبەری ئەوەندە خراپ بێت وەك ڕای بەرامبەر محمد بن إسحاق و، لیث و، همام، هیچ کەسێك نەیئەتوانی دەربارەیان قسەی لەگەڵدا بکاتەوە) .
وە ابن مهدي ئەیگێڕایەوە لە پیاوێکەوە لێیەوە، وە مالك و هشام بن عروة و الأعمش بە درۆزنیان داناوە .
وە گومان نییە لەوەی کە تۆمەتبار ئەکرا بە چەند جۆرێك لە بیدعە، لە شیعەگەری و قەدەری بوون و جگە لێیان، وە تەدلیسی کەسانێکی ئەکرد ثقة نەبوون، وە ئەکرێت تەدلیسی ئەو هەواڵانە بکات کە وەری ئەگرێت لە ئەهلی کیتاب ـەوە .
أحمد وتی : (تەدلیس زۆر زۆر بوو) .
پێی وترا : ئەگەر بڵێت بۆیان گێڕاینەوە یان هەواڵیان پێداین؛ ئایا ثقة ـیە؟
وتی : (ئەو ئەڵێت؛ هەواڵی پێدام، کەچی موخالەفە ئەکات)، ئاماژە ئەدات بەوەی بە دان ئەنێت بە گێڕانەوە و هەواڵپێداندا وە سەرەڕای ئەوەش موخالەفەی خەڵکی ئەکات لە گێڕانەوەکەیدا .
الجوزجاني وتی : (بە شێوەیەك فەرموودەی الزهري ئەگێڕایەوە ئەو کەسەی ڕۆچووبوو لە زانستدا ئەیزانی ئەوە بە خیلافی هاوەڵانیەوەیەتی لێوەی) .
وە یحیی بن سعید الأنصاري و شعبة و دوو حماد ـەکە و دوو سفیان ـەکە و کەسانێکی زۆر لێیەوە گێڕاویانەتەوە، وە مسلم فەرموودەکەی ڕیوایەت کردووە پێکەوە لەگەڵ کەسێکی تردا .
بەڵام حماد بن سلمة، لەوانە هەموویان بەرزتر و گەورەترە، ئەو پێشەوای بۆخواسوڵحاوی زانا بە الله و کەلامەکەی؛ أبو سلمة حماد بن سلمة البصري فەقیهی دنیانەویستی خواپەرستە رضي الله عنه .
پێشەوا گەورەکان لێیەوە گێڕاویانەتەوە وەکو : یحیی القطان و ابن مهدي و ابن المبارك و، مالك و الثوري کە هاوتەمەنین، وە شعبة کە تەمەنی لەو زیاترە .
وە دووجار ثقة ـیە، لە جێگیرترینی کەسەکانە لە سوننەتدا، وە لەبەر ئەوە یحیی بن معین وتی : (ئەوەی بە خراپە باسی بکات ئەوە تۆمەتباری بکە لەسەر ئیسلامەتی، وە پێشەوایان ستایشێکی گەورەیان کردووە .
= | 61 |
| 16 | =
- أبو عیسی الترمذي رحمه الله وتی : [هەندێك لە هاوەڵانی فەرموودە قسەیان کردووە دەربارەی سهیل بن أبي صالح و، محمد بن إسحاق و، حماد بن سلمة و، محمد بن عجلان و هاوشێوەی ئەوان لە پێشەوایان، ئەو قسانەی دەربارەیان کردوویانە لە ڕووی حفظ ـیانەوە بووە لە هەندێك لەوانەدا کە گێڕاویانەتەوە، وە پێشەوایان لێیان گێڕاونەتەوە(١) .
بۆی گێڕاینەوە الحسن بن علي الحلواني، بۆی گێڕاینەوە علي بن المدیني وتی : سفیان بن عیینة پێی وتین : (سهیل بن أبي صالح ـمان بە ثبت دائەنا لە فەرموودەدا) .
وە ابن أبي عمر بۆی گێڕاینەوە وتی : سفیان بن عیینة وتی : (محمد بن عجلان ثقة و مأمون بوو لە فەرموودەدا) .
وە لەلای ئێمە یحیی بن سعید القطان قسەی کردووە لە ڕیوایەتی محمد بن عجلان لە سعید المقبري(٢) .
بۆی گێڕاینەوە أبو بکر لە علي بن عبدالله وتی : یحیی بن سعید وتی : محمد بن عجلان وتی : (فەرموودەکانی سعید المقبري هەندێکیان لە سعید لە أبي هریرة ـوەن، وە هەندێکی تریان لە سعید لە پیاوێکەوە لە أبي هریرة ـوە، جا لێم تێکەڵ بوون منیش کردمن بە لە سعید لە أبي هریرة ـەوە(٣)) .
وە لەلای ئێمە یحیی بن سعید قسەی کردووە دەربارەی ابن عجلان لەبەر ئەمە، وە یحیی زۆری گێڕاوەتەوە لە ابن عجلان] .
- ابن رجب ئەڵێت : (سهیل بن أبي صالح السمان کۆمەڵێك لە پێشەوایان قسەیان دەربارەی کردووە .
ابن أبي خيثمة وتی : گوێبیستی یحیی بن معین بووم ئەیوت : (هاوەڵانی فەرموودە بەردەوام خۆپارێز و ئاگاداری فەرموودەکانی سهیل بوون) .
وە ابن معین جارێکی تر پرسیاری لێکرا دەربارەی سهیل، وتی : (بەهێزێکی وا نییە) .
وە جارێکی تر پرسیاری لێ کرا، وتی : (سهیل لاوازە) .
وە عباد الدوري گێڕایەوە وتی : پرسیار لە یحیی بن معین کرا دەربارەی فەرموودەی سهیل و العلاء بن عبدالرحمن؟
وتی : (فەرموودەکانیان نزیکە لە صحیح بوون، وە فەرموودەکانیان بەڵگە نین(٤)) .
وە گوێبیسیی یحیی بووم ئەیوت : (سهیل صالح ـە، وە لاوازیەکی تێدایە) .
وە محمد بن عمرو باشترە لە ئەوانە، واتە لە سهیل و العلاء و عاصم بن عبید الله و ابن عقیل .
وە پێشتر باسی وتەی یحیی بن سعید کرا کە : (محمد بن عمرو باشتر و بەرزترە لە سهیل) .
وە أحمد بن حنبل ئینکاری ئەوەی لێ کرد، وە وتی : (یحیی زانیاری نەبوو دەربارەی سهیل، وە دانیشتووە لەگەڵ محمد بن عمرو(٥)) .
وتی : (سهیل صالح ـە) .
وە هەروەها وتی : (یحیی شتێکی باش و ڕاستی نەکردووە، لەلای خەڵکی سهیل وەکو محمد بن عمرو نەبووە) .
پێی وترا : لەلایان سهیل جێگیرتر بوو؟
وتی : (بەڵێ) .
وە هەروەها أحمد وتی : (سهیل فەرموودەکەی چەندە باشە!) .
وە وتی : (وە العلاء بن عبدالرحمن لەلام لە سەرووی سهیل ـەوەیە، وە لە سەروی محمد بن عمرو ـەوەیە) .
وە عبدالله وتی : پرسیارم کرد لە باوکم دەربارەی العلاء بن عبدالرحمن لە باوکیەوە، وە سهیل لە باوکیەوە؟
وتی : (نەمبیستووە کەس باسی العلاء بکات تەنها بە باشە نەبێت)، وە أبا صالح ـی پێشخست بەسەر العلاء ـدا .
لە (المسند) ـدا بەو جۆرە بوو، وە پرسیارەکە دەربارەی سهیل خۆی بوو نەوەك باوکی .
وە الترمذي هەر لێرەدا گێڕاویەتیەوە لە ابن عیینة وتی : (سهیل ـمان بە ثبت دائەنا لە فەرموودەدا) .
وە ابن معین لە شوێنێکی تر لە ڕیوایەتی عباس الدوري ـدا وتی : (سهیل ثقة ـیە) .
وە العجلي بە ثقة ـی داناوە، وە النسائي وتی : (کێشەی نییە) .
وە ابن عدي وتی : (ئەو لەلام ثبت ـە، کێشەی نییە، هەواڵ و ڕیوایەتەکانی قبووڵ کراوە) .
أبو زرعة وتی : (سهیل نزیکتر و ناسراوترە لە العلاء بن عبدالرحمن) .
وە أبو زرعة وتی : (ئەو بەلامەوە باشترە لە العلاء، وە باشترە لەلام لە عمرو بن أبي عمرو، فەرموودەکەی ئەنووسرێتەوە، وە بەڵگەی پێ ناهێندرێتەوە(٤)) .
وە پێشەوایان مالك و شعبة و الثوري لێیەوە گێڕاویانەتەوە .
وە مسلم لە صحیح ـەکەیدا ڕیوایەتی لێوە کردووە، وە البخاري ـش لەگەڵ کەسێکی تردا .
وە محمد بن عجلان ـی مەدینەیی فەقهیی بۆخواسوڵحاو، شعبة و مالك و القطان و کەسانێکی زۆر لێیەوە گێڕاویانەتەوە، وە ابن عیینة و أحمد و ابن معین بە ثقة ـیان داناوە، وە مسلم فەرموودەکەی ڕیوایەت کردووە لەگەڵ کەسێکی دیکەدا، وە کۆمەڵێک قسەیان دەربارەی حفظ ـی کردووە .
ابن أبي خيثمة وتی : گوێبیستی یحیی بن معین بووم ئەیوت : (یحیی بن سعید لە محمد بن عجلان ڕازی نەبوو) .
وتی : وە گوێبیستی یحیی بن سعید بووم ئەیوت : (ئەگەر بکۆڵمەوە لەوانەی کە ڕیوایەتیان لێوە ئەکەم، ئەوە ڕیوایەت ناکەم مەگەر لە کەمێکەوە نەبێت(٦)) .
وە لە کتێبی علي بن المدیني ـدا : یحیی بن سعید وتی : ابن عجلان وتی : (سعید المقبري ئەیگێڕایەوە لە باوکیەوە لە أبي هریرة ـوە، وە لە پیاوێکەوە لە أبي هریرة ـوە، لێم تێکەڵ بوون، منیش کردمن بە لە أبي هريرة ـوە) .
یحیی وتی : گوێبیستی ئەوە بووم، یان بۆم گێڕدرایەوە لێی، پێم وابێت هەر بیستوومە لێی .
= | 46 |
| 17 | =
وروى أبو بكر بن خلاد، عن يحيى بن سعيد، قال : (كان ابن عجلان مضطرب الحديث في حديث نافع)، ولم يكن له تلك القيمة عنده .
وروى أبو محمد الرامَهُرمُزي في كتابه من طريق يحيى بن سعيد، قال : (قدمت الكوفة وبها ابن عجلان، وبها من يطلب الحديث؛ مَليح بن وكيع، وحفص بن غياث، وعبدالله بن إدريس، ويوسف بن خالد السمتي، قلنا نأتي ابن عجلان .
فقال يوسف بن خالد : نقلب على هذا الشيخ حديثه ننظر فهمه .
فقلبوا فجعلوا ما كان عن سعيد؛ عن أبيه، وما كان عن أبيه؛ عن سعيد، ثم جئنا إليه .
لكن ابن إدريس تورع وجلس بالباب، وقال : (لا أستحل)، وجلستُ معه .
ودخل حفص ويوسف بن خالد، ومليح، فسألوه، فمرَّ فيها، فلما كان عند آخر الكتاب انتبه الشيخ، فقال : (أعد العرض) .
فَعَرَضَ عليه، فقال : (ما سألتموني عن أبي فقد حدثني به سعيد، وما سألتموني عن سعيد، فقد حدثني به أبي) .
ثم أقبل على يوسف بن خالد، فقال : (إن كنت أردت شيني وعيبي فسلبكَ الله الإٍسلام) .
وأقبل على حفص، فقال : (ابتلاك الله في دينك ودنياك) .
وأقبل على مليح، فقال : (لا نفعك الله بعلمك) .
قال يحيى : فمات مليح، ولم ينتفع به، وابتُليَ حفص في بدنه بالفالج، وبالقضاء في دِينه، ولم يمت يوسف حتى اتُّهِم بالزَّندقة .
وأما محمد بن إسحاق بن يسار، صاحب المغازي، فيطول ذكر ترجمته على وجهها، وقد وثقه جماعة .
قال أحمد : (هو حسن الحديث) .
وقال مرة : (يكتب من حديثه هذه الأحاديث)، كأنه يعني المغازي .
وقال مرة : (هو صالح الحديث، وأحتج به أنا أيضا) .
وقال ابن عيينة : (ما سمعت أحدا يتلكم في محمد بن إسحاق إلا في قوله بالقَدَر) .
وقال ابن المديني : (حديثه عندي صحيح) .
وقال ابن معين مرة : (هو ثقة، وليس بحجة) .
وتكلم في آخرون، وكان يحيى بن سعيد شديد الحمل عليه، وكان لا يحدث عنه، ذكره عنه الإمام أحمد وقال : (ما رأيت يحيى أسوأ رأياً منه في محمد بن إسحاق، وليث، وهَمّام، لا يستطيع أحدٌ أن يراجعه فيهم) .
وكان ابن مهدي يحدث عن رجل عنه، وكذبه مالك وهشام بن عروة والأعمش .
ولا ريب أنه كان يُتَّهم بأنواع من البدع، من التَّشَيُّع والقدر وغيرهما، وكان يدلس عن غير الثقات، وربما دَلَّسَ عن أهل الكتاب ما يأخذه عنهم من الأخبار .
قال أحمد : (هو كثير التدليس جدا) .
قيل له : فإذا قال : حدثنا أو أنا فهو ثقة؟
قال : (هو يقول : أخبرني، فيخالف)، يشير إلى أنه يصرح بالتحديث والإخبار ويخالف الناس في حديثه مع ذلك .
وقال الجُوزَجاني : (يمضغُ حديث الزهري بمنطقة حتى يعرف من رسخ في علمه أنه خلاف رواية أصحابه عنه) .
وروى عنه يحيى بن سعيد الأنصاري وشعبة والحمادان والسفيانان وخلق، وخرج مسلم حديثه مقرونا بغيره .
وأما حَمَّادُ بن سَلَمَة، فهو أرفع من هؤلاء كلهم، وهو الإمام الرباني العالم بالله، والعالم بأمر الله، أبو سلمة، حماد بن سلمة البصري، الفقيه، الزاهد، العابد رضي الله عنه .
وقد روى عنه الأئمة الكبار مثل : يحيى بن القطان وابن مهدي وابن المبارك، ومالك والثوري، وهما من أقرانه، وشعبة وهو أسن منه .
وهو ثقة ثقة، من أصلب الناس في السنة، ولذلك قال ابن معين : (من ذكره بسوء فاتهمه على الإسلام)، وأثنى عليه الأئمة ثناء عظيما .
وفصل القول في رواياته أَنَّهُ من أثبت الناس في بعض شيوخه الذين لزمهم كثابت البناني، وعلي بن زيد، ويضطرب في بعضهم الذين لم يكثر ملازمتهم كقتادة وأيوب وغيرهما، وسنذكر ذلك مستوفى فيما بعد إن شاء الله تعالى .
وقد خَرَّجَ له مسلم الكثير في صحيحه واستشهد به البخاري وقيل إنه خَرَّجَ له حديثا واحدا في الرقاق .
وأنكر ابن حبان ذلك عليه فقال : (لم ينصف من جانب حديث حماد بن سلمة، واحتج بأبي بكر بن عياش في كتابه وبابن أخي الزهري، وبعبد الرحمن بن عبد الله بن دينار، فإن كان تركه إياه لما كان يخطئ فغيره من أقرانه مثل الثوري وشعبة وذويهما كانوا يخطئون .
فإن زَعَمَ أن خطأه قد كثر من تَغَيُّر حفظه، فقد كان ذلك في أبي بكر بن عياش موجودا، وأنى يبلغ أبو بكر حماد بن سلمة؟ في إتقانه؟ أم جمعه؟، أم في علمه؟ أم في ضبطه؟
ولم يكن من أقران حَمَّادِ بن سَلَمَةَ بالبصرة مثله في الفضل والدين والنُّسُكِ والعلم والكتبة والجمع والصَّلابِةِ في السنة والقمع لأهل البدع، ولم يكن يثلبه في أيامه إلا معتزلي قدري أو مبتدعي جهمي، لما كان يظهر من السنن الصحيحة التي ينكرها المعتزلة) .
= | 39 |
| 18 | - قال أبو عيسى الترمذي رحمه الله : [وقد تكلم بعض أهل الحديث في سهيل بن أبي صالح، ومحمد بن إسحاق، وحماد بن سلمة، ومحمد بن عجلان، وأشباه هؤلاء من الأئمة، إنما تكلموا فيهم من قِبَلِ حفظهم في بعض ما رَووا، وقد حدث عنهم الأئمة .
حدثنا الحسن بن علي الحلواني ثنا علي بن المديني قال : قال لنا سفيان بن عيينة : (كنا نَعُدُّ سهيل بن أبي صالح ثبتاً في الحديث) .
وحدثنا ابن أبي عمر، قال : قال سفيان بن عيينة : (كان محمد ابن عجلان ثقةً مأموناً في الحديث) .
وإنما تكلَّمَ يحيى بن سعيد القطان عندنا في رواية محمد بن عجلان عن سعيد المَقبُري .
حدثنا أبو بكر، عن علي بن عبد الله، قال : قال يحيى بن سعيد : قال محمد بن عجلان : (أحاديث سعيد المقبري بعضها عن سعيد عن أبي هريرة، وبعضها عن سعيد عن رجل عن أبي هريرة، فاختلطت علي فصيرتها عن سعيد عن أبي هريرة) .
وإنما تكلم يحيى بن سعيد عندنا في ابن عجلان لهذا، وقد روى يحيى عن ابن عجلان الكثير] .
- قال ابن رجب : (أما سهيل بن أبي صالح السمان فقد تكلم فيه جماعة من الأئمة .
قال ابن أبي خثيمة : سمعت يحيى بن معين يقول : (لم يزل أصحاب الحديث يَتَّقون حديث سهيل) .
وسُئِلَ ابن معين مرة أخرى عن سهيل، فقال : (ليس بذاك) .
وسئل مرة أُخرى فقال : (سهيلٌ ضعيفٌ) .
وحكى عباس الدوري قال : سئل يحيى بن معين عن حديث سهيل والعلاء بن عبد الرحمن؟
فقال : (حديثهما قريب من السواء، وليس حديثهما بالحجة) .
وسمعت يحيى يقول : (سهيل صويلح، وفيه لين) .
ومحمد بن عمرو أكبر من هؤلاء، يعني من سهيل والعلاء وعاصم بن عبيد الله، وابن عقيل .
وقد سَبَقَ قول يحيى بن سعيد : (إن محمد بن عمرو أعلى من سهيل) .
وأنكر ذلك عليه أحمد، وقال : (لم يكن ليحيى بسهيل علم، وكان قد جالس محمد بن عمرو) .
قال : (وسهيل صالح) .
وقال أيضا : (لم يصنع يحيى شيئا، الناس عندهم سهيل ليس مثل محمد بن عمرو) .
فقيل له : سهيل عندهم أثبت؟
قال : (نعم) .
وقال أحمد أيضا : (سهيل ما أصلح حديثه) .
وقال : (والعلاء بن عبد الرحمن عندي فوق سهيل وفوق محمد بن عمرو) .
وقال عبد الله : سألت أبي عن العلاء بن عبد الرحمن عن أبيه، وعن سهيل عن أبيه؟
فقال : (ما سمعت أحدا يذكر العلاء إلا بخير)، وقدم أبا صالح على العلاء .
كذا في المسند، وإنما كان السؤال عن سهيل، لا عن أبيه .
وقد ذكر الترمذي هنا عن ابن عيينة، قال : (كنا نعد سهيلا ثبتا في الحديث) .
وقال ابن معين في رواية عباس في موضع آخر عنه : (سهيل ثقة) .
ووثَّقه العِجلي، وقال النسائي : (ليس به بأس) .
وقال ابن عَدي : (هو عندي ثبت، لا بأس به، مقبول الأخبار) .
وقال أبو زرعة : (سهيل أشبه، وأشهر من العلاء بن عبد الرحمن) .
وقال أبو حاتم : (هو أحب إلي من العلاء، وأحب إلي من عمرو بن أبي عمرو، يكتب حديثه، ولا يحتج به) .
وقد روى عنه الأئمة، مالك وشعبة والثوري .
وخرَّج له مسلم في صحيحه، والبخاري مقروناً بغيره .
وأما محمد بن عجلان المدني، الفقيه الصالح، فقد روى عنه شعبة ومالك والقطان وخلق، وقد وثقه ابن عيينة، وأحمد، وابن معين، وخرج مسلم حديثه مقرونا وتكلَّم جماعة في حفظه .
قال ابن أبي خيثمة سمعت يحيى بن معين يقول : (كان يحيى بن سعيد لا يرضى محمد بن عجلان) .
قال : وسمعت يحيى بن سعيد يقول : (لو جَرَّبتُ من أروى عنه، لم أرو إلا عن قليل) .
وفي كتاب علي بن المديني : قال يحيى بن سعيد : قال ابن عجلان : (كان سعيد المقبري يحدث عن أبيه عن أبي هريرة، وعن رجل، عن أبي هريرة فاختلطَ علَيَّ فجعلته عن أبي هريرة) .
قال يحيى : سمعته منه أو حدثته عنه، ولا أعلم إلا أني سمعته منه .
وقال أحمد : (كان ثقة، إلا أنه اختلط عليه حديث المقبري، كان عن رجل، جعل يصيِّره عن أبي هريرة) .
وقال ابن عيينة : (حدثنا محمد بن عجلان، وكان ثقة) .
= | 41 |
| 19 |  +7@salafyummat | 50 |
| 20 | +7 @salafyummat | 68 |
