تاریخ‌خوان

‏اگر دولت آمریکا برای سرنگونی جمهوری اسلامی هدفگذاری کرده باشد، این بار با تجربه از گذشته نه مثل عراق به اشغال کامل سرزمینی و نه مثل افغانستان به جنگ ۲۰ ساله می‌پردازد. ‏چنین هدفی با اجرای یک عملیات چندلایه برای واشینگتن امکان‌پذیر است. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏تعیین و اعلام رهبر جدید از نان شب برای جمهوری اسلامی واجب‌تر است اما اختلافات جناحی و فقدان یکپارچگی در ساختار سیاسی در عمل مانع این ماجرا شده و از طرفی نداشتن رهبر پراکندگی و آشفتگی ساختار را تشدید می‌کند. ‏⁦ گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی یکشنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏بحران ایران در حال تبدیل شدن از یک تقابل با غرب، به یک تقابل با کل نظم منطقه‌ای عربی است و اگر چنین روندی تثبیت شود، جمهوری اسلامی با چیزی مواجه می‌شود که در استراتژی به آن محاصرهٔ ژئوپلیتیکی می‌گویند. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال یکشنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏ابراز تمایل ترامپ به استفاده از نیروی زمینی در جنگ با جمهوری اسلامی فقط یک احتمال برای وضعیتی اضطراری‌ست که ممکن است برای محافظت از برخی تأسیسات به صورت محدود در نظر گرفته شود. این به معنای چشم‌انداز واشینگتن برای اشغال سرزمینی در ایران نیست. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال شنبه ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏سرنوشت جنگ را یک انتخاب در تهران مشخص می‌کند؛ انتخاب بین بقای ایران یا بقای حکومت. ‏فرق‌شان این است که در اولی فقط حکومت دچار تغییر می‌شود اما در انتخاب دوم، حکومت و کشور باهم نابود می‌شوند. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی شنبه ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏راهبردی که جمهوری اسلامی برای خود تعیین کرده بر مبنای مقاومت و آسیب حداکثری طراحی شده و چون راه گریزی از نابودی برایش وجود ندارد، تلاش می‌کند با بیشترین ضربه به حریف، خاک شود. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال برنامهٔ ۲۴ جمعه ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏ وزیر انرژی قطر هشدار داده که جنگ در خاورمیانه می‌تواند منجر به «فروپاشی اقتصادهای جهان» شود و پیش‌بینی کرده که همه صادرکنندگان انرژی خلیج فارس ظرف چند هفته تولید خود را متوقف خواهند کرد و قیمت نفت به ۱۵۰ دلار در هر بشکه خواهد رسید. این هشدارها بیشتر شبیه یک سناریوی هراس‌افکنانه است تا یک پیش‌بینی واقعی. ‏با توجه به اینکه توان موشکی جمهوری اسلامی در حال فرسایش است و با ادامه فشار نظامی احتمالاً طی هفته‌های آینده به‌شدت کاهش می‌یابد. ‏در چنین شرایطی امکان بستن طولانی‌مدت تنگه هرمز عملاً وجود ندارد و مسیر انرژی دوباره باز خواهد ماند. بنابراین ادعای «فروپاشی اقتصاد جهانی» به‌دلیل اختلال در نفت بیشتر یک ابزار فشار سیاسی است تا یک تحلیل اقتصادی جدی؛ تلاشی از سوی برخی بازیگران منطقه‌ای برای تغییر زمین بازی. #انقلاب_شیروخورشید https://x.com/maryam_rahmati/status/2029856057359814667?s=52

‏خاورمیانه همیشه شبیه یک مهمانی خانوادگی است که همه از هم بدشان می‌آید ولی مجبورند کنار هم بنشینند. حالا وقتی یکی از مهمان‌ها صندلی را پرت می‌کند و بعد می‌گوید من نبودم، طبیعتاً بقیه هم قانع نمی‌شوند. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال جمعه ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏جنگ وقتی به این نقطه می‌رسد، یکی از این سه مسیر را می‌رود:‌ فروپاشی سریع توان نظامی یا جنگ فرسایشی طولانی و یا مداخله سیاسی برای آتش‌بس. ‏به نظر من روند‌های فعلی گزینهٔ اول را نشان می‌دهند. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی جمعه ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏سخنان ترامپ در مخالفت با احتمال رهبری مجتبی خامنه‌ای، اشارهٔ مستقیم به انتخاب رهبری در ساختار همین نظام است اما سوال اینجاست که او چنین وضعیتی را صرفاً برای مقطع زمانی کنونی می‌خواهد یا برای آینده نیز چنین نگاهی دارد؟ گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی پنج‌شنبه ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏طبق گزارش‌های نظامی، پدافند هوایی ایران به‌شدت تضعیف شده و نیروهای آمریکا و اسرائیل عملاً توانسته‌اند بخش بزرگی از آسمان ایران را بدون مزاحمت جدی کنترل کنند. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال پنج‌شنبه ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏در شرایطی که جنگ میان جمهوری اسلامی از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر در جریان است، یکی از پرسش‌های مهم درباره‌ی مرحله‌ی بعدی این درگیری مطرح می‌شود: ‏اگر توان موشکی جمهوری اسلامی به‌تدریج کاهش یابد، فاز بعدی استراتژی و منطق بقایی که به کار می‌گیرد چه خواهد بود؟ ‏در حال حاضر بخش اصلی درگیری در آسمان جریان دارد. آمریکا و اسرائیل با حملات هدفمند در حال ضربه زدن به ساختارهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی هستند و در مقابل، جمهوری اسلامی نیز با موشک و پهپاد به پایگاه‌های آمریکا در منطقه و اهدافی در اسرائیل حمله می‌کند. اما این توان موشکی نامحدود نیست و با ادامه‌ی عملیات‌ها احتمالاً به‌تدریج کاهش می‌یابد. ‏یکی از سناریوهای قابل تصور این است که پس از کاهش توان موشکی، جمهوری اسلامی تلاش کند جنگ را از آسمان به زمین منتقل کند؛ یعنی با ایجاد ناامنی‌های گسترده در داخل کشور، وضعیت بی‌ثباتی طولانی‌مدتی ایجاد کند. محاسبه‌ی چنین راهبردی می‌تواند این باشد که گستردگی جغرافیایی ایران امکان حفظ ناامنی پراکنده را فراهم می‌کند و همین امر ممکن است در نهایت کشورهای منطقه را به میانجی‌گری برای توقف جنگ وادار کند. ‏در همین چارچوب، تماس گزارش‌شده‌ی ترامپ با رهبران احزاب کرد در اقلیم کردستان نیز قابل توجه است، هرچند جزئیات آن روشن نیست. یکی از فرضیه‌ها این است که این گفت‌وگوها می‌تواند به مدیریت امنیتی مناطق غرب ایران مربوط باشد؛ به‌گونه‌ای که اگر در آن مناطق نوعی «وضعیت سفید» حفظ شود، امکان جلوگیری از گسترش ناامنی زمینی و در عین حال تسهیل عملیات‌های هوایی در مراحل بعدی که از مرکز ایران به سمت شرق است فراهم شود. ‏با این حال، تحقق چنین سناریویی به یک عامل کلیدی وابسته است: ‏اینکه آیا ترور‌های سران نظامی-سپاهی و سیاسی به طور دقیق انجام می‌شود؛ ساختار فرماندهی نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی پیش از آن به‌طور کامل از کار خواهد افتاد یا نه. ‏اگر این ساختار فروبپاشد، احتمال انتقال جنگ به سطح ناامنی‌های زمینی نیز به‌مراتب کمتر خواهد شد. ‏به همین دلیل، مسئله‌ی اصلی در این مرحله از بحران تنها ادامه‌ی جنگ نیست، بلکه این است که میدان بعدی آن کجا خواهد بود: آسمان یا زمین. ‏⁧ #انقلاب_شیروخورشید⁩ https://x.com/akhavanbahar/status/2029263423507136573?s=52

‏سرنگونی حکومت بر مبنای حملهٔ نظامی، پدیده‌ای تک‌مرحله‌ای نیست که صرفاً با کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی در لحظه رخ بدهد. فلج‌سازی ساختار حکومت و ناکارآ کردن دولت به منظور فراهم آمدن شرایط حضور امن مردم در خیابان‌ها، شرط ضروری دیگر برای این وضعیت است. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی چهارشنبه ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏سخنان ترامپ دربارهٔ رهبری آینده در ایران را می‌توان بر اساس ادبیات و رویکردهای همیشگی او در عقب نشستن از جانبداری مستقیم و تلاش برای تخلیهٔ هیجان‌ها پیش از انفجار آن‌ها ارزیابی کرد وگرنه خودش نیز بهتر می‌داند یک گزینه بیشتر وجود ندارد. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال چهارشنبه ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏با توجه به سازماندهی جنگی آمریکا و اسرائیل، می‌توان هدفگذاری این عملیات را تسلیم مطلق جمهوری اسلامی ارزیابی کرد و بنابراین نمی‌توان انتظار پایان جنگ در دورهٔ کوتاه‌مدت چند روزه را داشت. تهران نیز راهبرد نظامی خود را به گونهٔ آخرالزمانی ترتیب داده است. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال سه‌شنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏تغییر موضع جمهوری اسلامی پیرامون مذاکره با آمریکا و اظهارات لاریجانی بر خلاف ادعای پیشین عراقچی، ناشی از سراسیمگی مقام‌ها و آشفتگی در سامانهٔ تصمیم‌گیری حکومت است. از این‌رو در روزهای آینده همچنان شاهد تداوم جنگ خواهیم بود. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی دوشنبه ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

توافق بدون پرداختن مستقیم به موشکی ممکن است، اما پایدار نخواهد بود و دوباره تبدیل به بمب ساعتی سیاسی می‌شود. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی پنج‌شنبه ۷ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

سیاست خارجی نه اخلاقی است نه رمانتیک. مجموعه‌ای از محاسبات سرد است. اگر پیشنهاد منتقل‌شده بتواند به آمریکا چیزی بدهد که بتواند آن را «پیروزی قابل فروش» بنامد، احتمال توافق هست. اگر نه، وارد چرخه تشدید تنش می‌شویم. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال پنج‌شنبه ۷ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

رقص سوگ یعنی ما هنوز زنده‌ایم… هنوز خیلی‌ها نمی‌دانند و شاید نمی‌خواهند بدانند که سوگ، فقط زاری و گریه نیست. برای ما که عادت کرده‌ایم سوگ را فقط با سکوت و سیاهی ببینیم، این صحنه‌ها ممکن است عجیب یا حتی شوک‌آور باشد. اما از نظر انسان‌شناسی، اصلاً عجیب نیست. در بعضی فرهنگ‌ها، مرگ فقط فقدان نیست؛ گذار است. و گذار را با حرکت، موسیقی و بدن بیان می‌کنند. برای خانواده‌هایی که عزیزشان در شرایط خشونت‌آمیز کشته شده، رقص می‌تواند شکل خاصی از اعتراض باشد: شما می‌خواستید ما را بشکنید، ما ایستاده‌ایم. این تبدیل کردن شوک به حرکت است، اعلام جمعی این پیام است که «ما هنوز زنده‌ایم» و البته نوعی مقاومت در برابر مرگی‌ست که سیاسی یا خشونت‌بار بوده است. سوگ همیشه فقط اشک نیست. گاهی لرزش شانه‌‌ها و گاهی کوبیدن پا به زمین است. غم اگر فقط درون بماند، می‌پوساند. حرکت دادن آن، راهی است برای اینکه آدم زیرش دفن نشود. این نکته را هم برای ارزشی‌ها و حکومتی‌هایی می‌گویم که مغزشان پاره‌سنگ برداشته و با دیدن صحنه‌های رقص سوگ مزخرفات‌شان را در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی تفت می‌دهند: بعد از واقعهٔ کربلا و شهادت حسین‌بن علی وقتی کاروان اسرا را به کوفه بردند، در مجلس عبیدالله‌بن زیاد او با لحنی طعنه‌آمیز پرسید: «کار خدا را با برادرت چگونه دیدی؟» پاسخ زینب این بود: «ما رأیتُ إلا جمیلاً.» یعنی: «جز زیبایی ندیدم.» این تحسین و تمجید و شادی از کشتار نیست؛ رقص سوگ است. 🖊️ روح‌الله رحیم‌پور @tarikhan