تاریخ‌خوان

📌جمهوری‌خواهان و خطای تشخیص مراحل مسئله‌ای که امروز پیش روی جریان‌های جمهوری‌خواه قرار دارد، نه اثبات نظری برتری جمهوری بر پادشاهی است و نه نقد تاریخی این یا آن شکل حکومت. این مباحث در وضعیت عادی سیاست معنا دارند؛ اما جامعه‌ای که در آستانهٔ فروپاشی نظم موجود قرار گرفته، در «وضعیت انقلابی و سپس تاسیسی» به سر می‌برد، نه در «لحظهٔ رقابت ایدئولوژیک». با این حال بخش قابل توجهی از جمهوری‌خواهان همچنان در همان میدان پیشین ایستاده‌اند: تولید موضع، هشتگ‌سازی، و جدل نظری دربارهٔ خوب یا بد بودن پادشاهی. نتیجه روشن است؛ نه جامعه به آن توجهی نشان می‌دهد، نه نیروهای راهبر گذار آن را جدی می‌گیرند، و نه در سطح بین‌المللی به‌عنوان یک مداخلهٔ سیاسی مؤثر دیده می‌شود. این نه از دشمنی دیگران، بلکه از خطای تشخیص موقعیت ناشی می‌شود. سیاست در دورهٔ گذار پیش از آن‌که رقابت بر سر «قدرت آینده» باشد، نزاع بر سر «قواعد آینده» است. در چنین وضعی، پرسش اصلی شکل حکومت نیست، بلکه ترتیب تأسیس آن است. به بیان دقیق‌تر، مسئله تقدم قرارداد اجتماعی بر رقابت سیاسی است. اگر این تقدم رعایت نشود، نتیجهٔ هر انتخابی، حتی اگر دموکراتیک باشد، در معرض منازعهٔ دائمی قرار می‌گیرد، زیرا دربارهٔ قواعد بازی توافقی پیشینی وجود نداشته است. از همین‌جا اهمیت مجلس مؤسسان آشکار می‌شود. مجلس مؤسسان نهادی برای توزیع قدرت نیست، بلکه نهادی برای تدوین پیش‌نویس قانون اساسی و در نتیجه بنیان‌گذاری قرارداد اجتماعی است؛ نقطه‌ای که در آن جامعه ابتدا دربارهٔ حدود اقتدار، حقوق شهروندان و سازوکار تصمیم‌گیری مشترک توافق می‌کند و سپس دربارهٔ اینکه چه ساختاری در درون این چارچوب مستقر شود تصمیم می‌گیرد. به همین دلیل ترتیب منطقی گذار چنین است: نخست، انتخاب مجلس مؤسسان؛ دوم، رأی‌گیری بر سر پیش‌نویس قانون اساسی؛ سوم، تعیین ساختار سیاسی در چارچوب قانون اساسی؛ چهارم، تشکیل دولت بر مبنای ساختار منتخب. برعکس شدن این ترتیب پیامد روشنی دارد. اگر ابتدا صندوق تعیین ساختار برپا شود، جامعه در اوج هیجان پس از فروپاشی نظم پیشین تصمیم خواهد گرفت. در چنین فضایی رأی نه محصول داوری نهادی، بلکه نتیجهٔ انتخاب کسانی‌ست که در مرحله‌ی آزادی‌خواهی یعنی همین حالا نقش پررنگ‌تری داشته‌اند. در این وضعیت، نه تنها انتخاب حاصل پایدار نخواهد بود، بلکه بخش مهمی از نیروهای سیاسی اساساً از مرحلهٔ تأسیسی حذف می‌شوند و امکان مشارکت در تدوین قانون اساسی را از دست می‌دهند. از این منظر، بحث ترتیب صندوق‌ها صرفاً یک ترجیح نظری نیست؛ آخرین امکان مداخلهٔ مؤثر جمهوری‌خواهان در آیندهٔ سیاسی است. اگر مجلس مؤسسان مقدم باشد، جمهوری‌خواهان می‌توانند در تدوین قانون اساسی حضور داشته باشند و سهمی در شکل‌دادن به قواعد مشترک ایفا کنند. اما اگر تعیین ساختار مقدم شود، ترکیب قدرتِ برآمده از فضای احساسی پس از فروپاشی، عملاً آنان را حتی از مجلس مؤسسان نیز کنار خواهد گذاشت. به همین دلیل تأکید بر مجلس مؤسسان دفاع از جمهوری در برابر پادشاهی نیست؛ دفاع از تقدم قرارداد اجتماعی بر نتیجهٔ سیاسی است. حتی اگر در نهایت جامعه همان انتخاب اولیهٔ خود را که شواهد نشان می‌دهد پادشاهی مشروطه است را تکرار کند، آن انتخاب پس از عبور از فرایند تأسیسی، عقلانی‌تر و مشروع‌تر خواهد بود. جمهوری‌خواهان هنوز در مرحلهٔ آزادی‌خواهی قرار دارند، نه در مرحلهٔ رقابت بر سر قدرت. فرصت باقی است، اما محدود: یعنی انتقال بحث از جدل هویتی به مسئلهٔ تأسیس. ورود به این بحث نه یک تاکتیک، بلکه شرط بقا در آیندهٔ سیاسی است. در غیر این صورت، آنان نه در تعیین ساختار پیروز خواهند شد و نه در نوشتن قواعد آن حضور خواهند داشت. بهار اخوان✍🏻 #انقلاب_شیروخورشید

‏آنچه از بخش بزرگی از جمهوری‌خواهان دیده می‌شود، نه کنش است و حتی نه واکنش؛ ‏بیشتر نوعی سرگردانی در میدانی است که مختصاتش تغییر کرده است. ‏در یک‌سو، پس از فروپاشی عملی مفهوم «ملت–دولت» در وضعیت کنونی، رابطه‌ای معنادار میان بخش قابل توجهی از ایرانیان داخل و خارج کشور با شاهزاده رضا پهلوی به‌عنوان راهبرِ دورهٔ گذار شکل گرفته است. ‏در سوی دیگر، آشفتگی در عرصهٔ بین‌المللی، فرسودگی جمهوری اسلامی و تشنگی فزایندهٔ جامعه برای آزادی قرار دارد. ‏این همان میدانی است که جمهوری‌خواهان، به‌معنای دقیق کلمه، در آن دست‌وپا می‌زنند. ‏به‌جای این وضعیت، ضروری است مراحل گذار تشخیص داده شود و به «پله‌های آزادی‌خواهی» نگاه مرحله‌ای صورت گیرد؛ چرا که جریانی که در این مرحله همراه خواست عمومی نباشد، در فردای آزادی نیز جایگاهی نخواهد داشت. ‏پیشنهاد می‌کنم: ‏تلاش شما امروز می‌بایست معطوف به ترتیب فرایند صندوق رأی پس از فروپاشی جمهوری اسلامی باشد؛ ‏ابتدا انتخاب مجلس مؤسسان و سپس تعیین ساختار نظام آینده. ‏⁧ #انقلاب_شیروخورشید⁩ https://x.com/akhavanbahar/status/2024914666989002808?s=52

‏اذعان ترامپ به کشته شدن حداقل ۳۲هزار نفر از معنرضان توسط حکومت، علیرغم اینکه می‌تواند بخشی از فرآیند اصلاح اظهارات قبلی وی در این باره باشد اما در عین حال همچنان مسئولیت اخلاقی و حتی حقوقی سنگینی نیز بر دوش وی قرار خواهد داد. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشتال شنبه ۲ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

‏گویا مسیر تاریخ چنان است که در میانهٔ خواست آمریکا برای توافق حداکثری(تسلیم) و خواست جمهوری اسلامی برای توافق حداقلی(معامله)، جنگ داوری خواهد کرد. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی جمعه ۱ اسفند ۱۴۰۴ @tarikhan

امشب در برنامهٔ چشم‌انداز با دوست عزیزم مهدی مهدوی‌آزاد، افتخار داشتم به همراه جناب شهرام خلدی گرامی پیرامون احتمالات حملهٔ نظامی آمریکا به جمهوری اسلامی و سناریوهای مرتبط با آن به تبادل نظر بپردازیم. از هر دو بزرگوار هم آموختم، هم سپاسگزارم. @tarikhan من فکر می‌کنم حملهٔ نظامی خارجی می‌تواند منجر به سرنگونی حکومت ج‌ا ‌شود مشروط بر این‌که با جنبش اجتماعی در داخل کشور پیوند بخورد. لینک برنامه در یوتیوب👇 https://youtu.be/psfomWcsq0k?si=Z29STo_KyKcmYoSo

‏این یک وضعیت نرمال نیست که مذاکره‌ها در سایهٔ تهدیدها و رجزخوانی‌های متقابل به توافقی پایدار و مطلوب برای همگان منتهی شود. ‏برگزاری رزمایش نیروی دریای سپاه در تنگهٔ هرمز و سخنان تهاجمی رهبر جمهوری اسلامی همزمان با برگزاری مذاکرات، چشم‌انداز آن را تیره‌تر کرده است. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی سه‌شنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

‏سیاست در خاورمیانه هیچ‌وقت دربارهٔ آرزوها نیست. پیرامون توازن ترس و هزینه است و همهٔ بازیگران فعلی هم با ماشین‌حساب حرف می‌زنند، نه با شعار. ‏سوال اصلی این است که تهران و واشینگتن تا چه حدی حاضر به عقب‌نشینی یا انعطاف در مذاکره‌ها هستند؟ گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

اظهارات تهاجمی‌تر ترامپ در ۴۸ ساعت گذشته، ادامهٔ فشار حداکثری به جمهوری اسلامی برای تسلیم آن است که اگر روی میز مذاکره‌ها به‌دست نیاید، حملهٔ نظامی را قطعی‌تر نشان می‌دهد. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

‏اظهارات تهاجمی‌تر ترامپ در ۴۸ ساعت گذشته، ادامهٔ فشار حداکثری به جمهوری اسلامی برای تسلیم آن است که اگر روی میز مذاکره‌ها به‌دست نیاید، حملهٔ نظامی را قطعی‌تر نشان می‌دهد. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

‏امکان توافق در محدودهٔ زمانی یک‌ماهه و ضرب‌الاجل اعلامی ترامپ، غیرممکن نیست اما عوامل محدود کننده و موانع ساختاری آن‌چنان سفت و سخت هستند که نمی‌توان چشم‌انداز روشنی برای این مذاکره‌ها متصور شد. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال جمعه ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

‏از نظر من اظهارات جی‌دی ونس مبنی بر لزوم تغییر حکومت در ایران توسط خود مردم با برنامهٔ احتمالی آمریکا برای حملهٔ هوایی به جمهوری اسلامی تعارض راهبردی ندارد و این دو می‌توانند به عنوان دو قطعه در یک پازل بزرگتر همدیگر را تکمیل کنند. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی پنجشنبه ۲۳ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

‏اظهارات همزمان و همراستای جی‌دی ونس و پیتر هگست دربارهٔ نحوهٔ مواجهه با جمهوری اسلامی، آشکارا یکپارچگی در استراتژی و اهداف دولت آمریکا را در قبال این موضوع نمایان می‌کند؛ درست برخلاف ایران که هر کسی در آن مشغول راندن خر مراد خویش است. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال سه‌شنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

‏سفر علی لاریجانی به مسقط را در ادامهٔ مذاکرات روز جمعه و احتمالاً اعلام نتایج بررسی‌های جمهوری اسلامی و دریافت نظرات آمریکا در رایزنی با مقام‌های عمانی می‌توان ارزیابی کرد. گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

‏سفر نتانیاهو به واشینگتن احتمالاً دو هدف اصلی را دنبال می‌کند: اول فشار به ترامپ و اطمینان از محدود نشدن توافق احتمالی با تهران به برنامهٔ هسته‌ای و دوم اعلام آمادگی تل‌آویو برای اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی حتی به‌صورت مستقل از آمریکا. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

‏آنچه بعد از کشتار می‌بینیم، «پایان اعتراض» نیست؛ مرحله پساکشتار است. مرحله‌ای که حکومت سعی می‌کند با ترکیب گلوله، زندان، ترس و فرسودگی، جامعه را منجمد کند. ‏این وضعیت تصویر مردمی را می‌دهد که عقب ننشسته‌اند، فقط فعلاً زنده ماندن را به فریاد زدن ترجیح داده‌اند. گفت‌وگو با رادیو فردا یکشنبه ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan

‏دیشب در اولین قسمت از برنامهٔ میدان در ⁦تلویزیون صدای آمریکا که توسط دوست بزرگوارم ⁦ فهیمه خضرحیدری⁩ تولید و اجرا می‌شود، همراه با آقایان فرج سرکوهی و ⁦ مهدی خلجی⁩ به بحث چالشی پیرامون موافقت یا مخالفت با حملهٔ نظامی آمریکا به جمهوری اسلامی پرداختیم که دیدن و شنیدنش خالی از لطف نیست. ‏لازم میدانم از مدیریت، تسلط و اجرای عالی خانم خضرحیدری عزیز سپاسگزاری کنم. @tarikhan لینک برنامه در یوتیوب👇 https://youtu.be/neq0YAxaTPM?si=MLYF2qWFWBeUwkbC

‏در برنامهٔ امشب چشم‌انداز با دوست عزیزم مهدی مهدوی‌آزاد و همراه با آقای میعاد ملکی دربارهٔ روند مذاکرات تهران و واشینگتن و احتمال حملهٔ نظامی آمریکا به جمهوری اسلامی تبادل نظر کردیم. ‏صحبت‌های میعاد ملکی که سابقاً یکی از مقام‌های تأثیرگذار در وزارت خزانه‌داری آمریکا بوده، حاوی نکات جالب توجهی بود. @tarikhan ‏لینک برنامه در یوتیوب👇 https://youtu.be/cJ_K8zi7gfA?si=Wkaaxp393H-mCXAk

‏بلایی که حکومت بر سر ایران آورده این است که اگر وضعیت فعلی با آمریکا به جنگ منتهی شود، عدهٔ زیادی از مردم هم آسیب می‌بینند و اگر به توافق برسند بخش زیادی از جامعه دچار بحران و سرخوردگی می‌شوند. مردم در حال له شدن میان وضعیت‌های بد و بدتر هستند. گفت‌وگو با تلویزیون ایران‌اینترنشنال شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ @tarikhan