مؤسسه‌ی مطالعات شیعی سامراء

بارگاه مقدس سامراء، ماه مبارک رمضان ۱۴۴۷ ق. (کانال تلگرامی عتبه عسکریین) @SamarraStudies .

‌ علي بن أبي طالب یقول: .... لا يزالون علی ذلك حتى يـ[خـر]ج علـ[یهـم ر]جل من عترة النبي.... در میراث حدیثی شیعه و اهل سنت، روایات پرشماری در باب بشارت به موعود آخرالزمان به امیرالمومنین (ع) منتسب است که حسب اطلاع ما، کهن‌ترین منبع و دست‌نوشته‌ای که چنین بشارتی را در بر دارد، صحیفهٔ عبدالله بن‌لهیعة (م. ۱۷۴) است که با طریقی مصری از آن حضرت، به توصیف قیام موعود و ویژگی‌های او می‌پردازد:

ح ابن لهيعة عن الحارث بن يزيد أنه سمعه عبد الله بن زرير الغافقي يقول سمعت علي بن ابي طالب: «الفتنة أربعة: فتنة السراء وفتنة الضراء وفتنة یمحّص الناس فیها محیص ذهب المعدن؛ لا یزالون علی ذلك حتى یخرج علیهم رجل من عترة النبی ص ویصلح الله به أمرهم؛ یخرج فی اثنی عشر ألفا إن قلوا أو خمسة عشر ألفا إن كثروا؛ یسیر الرعب بین یدیه لایلقاه عدو إلا هزمهم بإذن الله؛ شعارهم: أمت أمت، لایبالون فی الله لومة لائم؛ فیخرج إلیهم سبع رایات من الشام فیهزمهم؛ ویملك فترجع إلى الناس محبتهم ونعمتهم وفاضتهم وبزازتهم؛ فلایكون بعدهم إلا الدجال؛ قلنا: وما الفاضة والبزازة؟ قال: یفیض لأمر حتى یتكلم الرجل بما شاء، لایخشى شیئا.»

ترجمه:

فتنه چهار نوع است: فتنه خوشی (سراء) و فتنه سختی (ضراء) و فتنه‌ای که مردم در آن همچون طلای معدن پالایش می‌شوند؛ همچنان در آن حال خواهند بود تا اینکه مردی از خاندان پیامبر (ص) بر آنها ظهور کند و خداوند به وسیله او امورشان را اصلاح کند؛ او با دوازده هزار نفر اگر کم باشند یا پانزده هزار نفر اگر زیاد باشند خروج می‌کند؛ ترس و وحشت پیشاپیش او حرکت می‌کند و با هیچ دشمنی روبرو نمی‌شود مگر آنکه به اذن خداوند آنها را شکست می‌دهد؛ شعارشان "بمیران بمیران" است، و در راه خدا از سرزنش هیچ سرزنش‌کننده‌ای باک ندارند؛ پس هفت پرچم از شام به جنگ آنها می‌آیند و او آنها را شکست می‌دهد؛ و حکومت می‌کند و محبت و نعمت و فاضه و بزازه به مردم باز می‌گردد؛ و پس از آنها چیزی جز دجال نخواهد بود؛ گفتیم: فاضه و بزازه چیست؟ گفت: [یعنی] کار به جایی می‌رسد که مرد هر چه بخواهد می‌گوید و از هیچ چیز نمی‌ترسد.

‌ این روایت کهن، در منابع مختلف به صورت کامل و ناقص به نقل از ابن‌لهیعه (قاضی مصر در قرن دوم) ذکر شده است. اما قدیمی‌ترین منبع آن، پاپیروسی مصری است که در دانشگاه هایدلبرگ به کد PSR HEID. INV. ARAB. 50 - 53 نگهداری می‌شود و تاریخ کتابت آن بعید است دورتر از ۲۵۰ باشد. این پاپیروس با نام «صحیفة عبد الله بن لهیعة» (۱۹۸۶ م.) تحقیق و منتشر شده و موضوع آن، بیشتر فتن و نشانه‌های آخرالزمان بوده و توسط شاگرد ابن‌لهیعة، عثمان بن صالح مصری (م ۲۱۹) روایت شده است. (نقلی دیگر از این پاپیروس و توضیحاتی درباره اصالت آن) منبع اصلی این روایت، کتاب ابن‌لهیعه بوده که نعیم بن حماد (م. ۲۲۸) نیز با طریقی دیگر، به آن دسترسی داشته و همین حدیث را به نقل از آن کتاب آورده است (الفتن، ص۲۱۵، برای قطعاتی از این روایت، ن.ک: الفتن، ص۳۰، ۲۳۰. دیگر نقل‌های از طریق ابن‌لهیعة: الطبراني، المعجم الأوسط، ١/ ٢٢٤؛ ۴/ ۱۷۶؛ و از غیر طریق ابن‌لهیعة: الفتن، ۳۵۰؛ الحاكم، المستدرك، ۴/ ٥٥٣؛ ابن عساكر، تاریخ دمشق، ۱/ ۳۳۵ و به طور مرسل: ابن‌منادی، الملاحم، ٢٠٨؛ الهروي، الغريبين، ۶/ ۱۷۳۱؛ ابن‌قتيبة، المسائل والأجوبة، ۱/ ۴۰۳؛ قاضی نعمان، شرح الأخبار، ۳/ ۳۸۸) طرق مختلف نقل این حدیث، در سند و متن تفات‌هایی اندک دارند. اما به نظر می‌رسد که حلقه مشترک تمامی اسانید، عياش بن عباس القتباني (م. ۱۳۳) محدث معروف مصری باشد که او - در بعضی نقل‌ها به صورت همزمان با الحارث بن يزيد الحضرمي (م. ۱۳۰) و در بعضی دیگر با واسطه او - از عبدالله بن زُرَیر الغافقي (م. ۸۰)، محدث شیعی مصر نقل کرده است. از منظر رجالی، تمامی راویان این سند توثیق شده‌اند و از منظر تاریخی نیز به نظر می‌رسد که بتوان هسته‌ای از این نقل را حداقل به عبدالله بن زُرَیر منتسب دانست. طبق نقل مورخین، عبدالله بن زُرَیر غافقی از شیعیان امیرالمومنین (ع) بوده و در جنگ صفین در رکاب ایشان جنگیده و سپس در مصر اقامت کرده است. (ابن‌سعد، الطبقات، ۵/ ٩ و ابن‌یونس، تاریخ مصر، مدخل ۷۳۵) گفتنی است غافقی‌ها بطنی از ابرقبیله ازد بودند که در مصر سکنی گزیدند و برخی از آنان، از جمله ابن‌زریر، که از مشاهیر تابعین مصر در قرن اول بودند، در فعالیت‌های شیعی آن دوران مشارکت داشتند (بامطرف، جامع شمل اعالم المهاجرین المنتسبین إلى الیمن، ۲/ ۱۶۱-۱۶۲) همچنین، نقل‌های آخرالزمانی متعددی از ابن‌زُرَیر در کتب شیعه و اهل سنت به جا مانده است که بعضا موید انتساب روایت مورد بحث به اوست (به عنوان نمونه:‌ طوسی، الغیبة، ٤۶۳ که در آن، «زریر» به «رزین» تصحیف شده است) پیش‌تر نگارنده در ارائه‌ای در سمپوزیوم «منجی در اسلام»، طرق و منابع این روایت را به اختصار معرفی و تحلیل کرده است. (صوت ارائه، ویدئوی ارائه) @Al_Meerath

سید علی موجانی، بازسازی تاریخ فراموش‌شده‌ی عتبات عالیات: عراق، ص ۱۷۸: «حرم و صحن روضه‌ی سامراء، هنگام عملیات به‌سازی و مرمت زیر نظر شیخ‌العراقین و به‌دست معماران استرآبادی» دیده می‌شود که در این تصویر، طلاکاری گنبد تمام شده است اما مناره‌ها هنوز ناتمام‌اند اما نسبت به مناره‌ی تصویر پیشین پیشرفت کرده‌اند. @SamarraStudies .

سید علی موجانی، بازسازیتاریخ فراموش‌شده‌ی عتبات عالیات: عراق، ص 178: «حرم و صحنروضه‌ی سامراء، هنگام عملیات به‌سازی و مرمت زیر نظر شیخ‌العراقین و به‌دستمعماران استرآبادی» @SamarraStudies .

به نظر می‌رسد این نامه را شیخ عبدالحسین طهرانی (شیخ العراقین) برای ناصرالدین‌شاه قاجار نوشته تا باقی‌مانده‌ی خشت‌های طلا را برای طلاکاری گنبد بارگاه مقدس سامراء بفرستد. آن پادشاه نیز در حاشیه نوشته که باید از خشت‌هایی ویژه برای این کار (مهم) بهره برد و به‌زودی آنها را خواهد فرستاد. این سند در مرکز تاریخ و اسناد دیپلماسی وزارت امور خارجه‌ی ایران نگهداری می‌شود. @SamarraStudies .

. #ماه‌تاب ــ ۳ ــ چه کسی تحریف کرد؟ 🔺 وارونه‌نمایی‌های عامدانه‌ی مصطفی حسینی طباطبایی درباره‌ی سنیان باورمند به امام دوازدهم شیعیان https://SamarraStudies.com/mahtab-03/ در آپارات: https://aparat.com/v/fdaj2x1 در یوتیوب: https://youtu.be/QPAaeGe-xNM @SamarraStudies .

#تازه‌های_نشر 🔸سرنوشت بنی قریظه؛ حقیقت ، افسانه

بازخوانی کشتار و نسل کشی صدها قرظی توسط پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله بر اساس روایات تاریخ طبری و سیره ابن هشام

تألیف دکتر عدنان درخشان ✅ در این اثر به یکی از متداول‌ترین شبهات مستشرقین و ملحدین با بیان ساده و عام پسند پاسخ داده شده است←نویسنده با بازخوانی تاریخ و رجوع به ناقلان اصلی گزارش قتل عام 700یهودی بنی قریظه ، و با شواهد فراوانی که هر پژوهشگر محققی را مجاب خواهد کرد ، جعلی بودن حواشی بحث برانگیز این فراز تاریخ را به اثبات می‌رساند. ✍🏻 این اثر به همت نشر «خسرو خوبان» در ۱۷۵صفحه به زیور طبع آراسته شده است. تلفن تماس برای تهیه این اثر: 09356793979

📚فصلنامه بهائی شناسی شماره 36 🔖نقد و پژوهش در اندیشه و تاریخ بهائیت 📖در این شماره می‌خوانیم: 🔸مرابطه با امام 🔹خسارات جریان بابیه و بهائیه به ایران در گفتگوی اساتید مسجد جامع نبوی، رضوی و هاشمی گلپایگانی 🔸تاریخ، ادعاها و تعالیم باب 🔹جلال کهن و تشکیلات بهایی 🔸تشکیلات بهائی و منتقدان 🔹بهائیت از دیدگاه منتقدان و تشکیلات بهائی قسمت 19 چارلز میسون ریمی 🔸تحریف ها بر حدیث لوح فاطمه در اثار بابیان و بهائیان 🔹نقد کتاب فرائد: قسمت پنجم-قائم ستم دیده و شکست خورده 🔸نگاهی بر فعالیت های تبلیغی مبلغان بومی افریقایی 📚 برای تهیه نسخه چاپی از لینک زیر استفاده کنید: https://B2n.ir/nd9850 📞 همچنین می‌توانید با دفتر موسسه تماس بگیرید: 021-22898425 برای ارتباط باما و ثبت سفارش🆔 @adm_gooy یا با شماره 66424113 ☎️ تماس حاصل فرمایید 📍آدرس : تهران، میدان توحید، بن بست توحید، پلاک20، واحد2

📚فصلنامه بهائی شناسی شماره 36 🔖نقد و پژوهش در اندیشه و تاریخ بهائیت 📖در این شماره می‌خوانیم: 🔸مرابطه با امام 🔹خسارات جریان بابیه و بهائیه به ایران در گفتگوی اساتید مسجد جامع نبوی، رضوی و هاشمی گلپایگانی 🔸تاریخ، ادعاها و تعالیم باب 🔹جلال کهن و تشکیلات بهایی 🔸تشکیلات بهائی و منتقدان 🔹بهائیت از دیدگاه منتقدان و تشکیلات بهائی قسمت 19 چارلز میسون ریمی 🔸تحریف ها بر حدیث لوح فاطمه در اثار بابیان و بهائیان 🔹نقد کتاب فرائد: قسمت پنجم-قائم ستم دیده و شکست خورده 🔸نگاهی بر فعالیت های تبلیغی مبلغان بومی افریقایی 📚 برای تهیه نسخه چاپی از لینک زیر استفاده کنید: https://B2n.ir/nd9850 📞 همچنین می‌توانید با دفتر موسسه تماس بگیرید: 021-22898425 برای ارتباط باما و ثبت سفارش🆔 @adm_gooy یا با شماره 66424113 ☎️ تماس حاصل فرمایید 📍آدرس : تهران، میدان توحید، بن بست توحید، پلاک20، واحد2

مساجد جامع شهرها در طول تاریخ نقش بسیار مهمی را به عنوان مرکز خدمات اجتماعی و علمی ایفا می‌کردند. این مکان‌ها با استفاده از خزانه‌ی حکومت یا موقوفه‌ و اهدایی‌های خصوصی ساخته می‌شدند. در کتاب «موزه‌ی جیبی ۱۰» با مسجد جامع #ورامین و بازنمایی باورهای شیعی در آن آشنا می‌شویم. #مسجد_جامع_ورامین پیشاصفوی در اوایل قرن هشتم هجری توسط #ایلخانان ساخته شد. می‌توانید این کتاب را از اینجا سفارش دهید وبسایت نشر مسیر | @masirpub | اینستاگرام

کتابهای بازتاب (پاسخ به نقدهای مصطفی حسینی طباطبایی بر کتاب مهدویت دراندیشه اصلاح دین و ...)، اندیشه اصلاح دین در ایران، شبنامه های پنهان و تاریخ بی غرض در نشر چشمه، جمعه، ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ ش. @SamarraStudies .

ورودی آرامگاه میرزای شیرازی در ضلع شمالی بارگاه مقدس نجف و صندوق چوبی آرامگاه او که بالای سرداب محل خاک‌سپاری او جای داده شده است. (تابستان 1395 ش.) @SamarraStudies .

ملا فتحعلی سلطان‌آبادی ـ که در این تصویر در حال اقامه‌ی نماز جماعت در بارگاه مقدس کربلاست ـ شاگرد میرزای شیرازی در فقه و اصول و استاد او در سیر و سلوک روحانی بود. وی از سوی میرزای شیرازی در مقام امام جماعت شیعیان سامراء برگزیده شده بود و سرانجام بر پیکر وی نماز گزارد. (سید علی موجانی، مکاشفه و تماشا، ص 24 و 297. اصل این تصویر در مجموعه‌ی کاخ گلستان قرار دارد.)

سید محمدحسن حسینی شیرازی (میرزای شیرازی) در سال 1291 ق. از نجف به سامراء رفت تا شهر منسوب به امام این زمان را آباد گرداند. تکاپوهای فکری و اجتماعی او به گسترش مذهب تشیع در مرکز عراق انجامید و بنا به روایت برخی آگاهان، سبب شد تا عالمان شیعی‌مذهب توجه بیشتری به ساحت امام دوازدهم بیابند به گونه‌ای که تعداد آثار مهدویتی نگاشته‌شده در آن زمان از تعداد آثار نگاشته‌شده در سده‌های پیشین بیشتر شد. او را مجدد اسلام در آغاز قرن چهاردهم هجری گفته‌اند. برخی آگاهان بر آن بودند که مهاجرت او به سامراء با دستور از ناحیه‌ی مقدسه بوده است. وی سرانجام در چنین روزی (24 شعبان 1312 ق.) درگذشت و با تشییعی بی‌مانند و دست به دست شدن بدنش از سامراء به کاظمین و سپس کربلا و سپس نجف، بدون استفاده از وسایل نقلیه، در بارگاه مقدس نجف به خاک سپرده شد.

از جمله عالمان دینی که پیش از مهاجرت میرزای شیرازی به سامراء به‌کرات به زیارت بارگاه مقدس آن شهر می‌رفت، ملا علی خلیلی طهرانی بود. روایت او آن است که هرگاه از پله‌های سرداب سامراء (جامع امام مهدی) پایین می‌رفت، نوری را در آنجا می‌دید اما هنگام ورود به آنجا، آن نور نبود. یادداشت بالا، از فقیه تراز اول شیعی‌مذهب، سید حسن صدر، است که در آن از رفتن خود همراه با آن استاد به سرداب و دیدن آنچه او پیش از این می‌دید، سخن گفته است.

نمایی از بارگاه مقدس سامراء، جامع امام مهدی و جامع متوکل عباسی که به نظر می‌رسد به زمان کوشش‌های ساختمانی شیخ عبدالحسین طهرانی (شیخ‌العراقین: وصی میرزا تقی‌خان امیرکبیر) بازگردد. وی از سوی ناصرالدین‌شاه قاجار برای بازسازی مشاهد عراق به آن دیار رفت و در کربلا و سامراء کارهای عمرانی بسیاری انجام داد. وی که از فقیهان تراز اول شیعیان بود، در سال 1286 ق. درگذشت و در بارگاه مقدس کربلا به خاک سپرده شد. از جمله کارهای وی مبارزه با بابیان بغداد است که سرانجام به اخراج میرزا یحیی صبح ازل (جانشین باب) و میرزا حسینعلی بهاء (بعدها: بهاءالله) از بغداد و تبعیدشان به ادرنه انجامید. از این روی، وی در آثار بهاءالله با لقب‌هایی چون «خنزیر» به معنای «خوک» یاد شده است. میرزا حسین نوری طبرسی (فقیه و محدث بلندپایه) در آن سال‌ها ـ که در حدود بیست سال داشت ـ در کنار این استاد خود بود و تکاپوهایش را از نزدیک می‌دید. وی در کتاب «خاتمة مستدرک الوسائل» تلاش‌های استاد خود در مبارزه با بابیان را ستوده است.

. #مکتب_سامراء ــ ۲ ــ معرفی کتاب «بازتاب» (بخش نخست: پاسخ به نقدهای مصطفی حسینی طباطبایی بر کتاب «مهدویت در اندیشه‌ی اصلاح دین» و کتاب‌های «تاریخ مکتوم» و «اندیشه‌ی اصلاح دین در ایران»: تحریف‌های صدونوزده‌گانه) @SamarraStudies .

در مناطق مختلف حوزه‌ی تمدنی ایران، بناهای آئینی خاصی به اسم «امامزاده»ها وجود دارند. ساختمان بعضی از این بناها تا صدها سال قبل از صفویه سابقه دارند. ماندگاری این بناها نشان از تداوم باورهای شیعی در ایران دارد. با ورق زدن کتاب «موزه‌ی جیبی ۹» درمی‌یابیم که #امامزاده_یحیی در #ورامین نیز با ساختمان و کتیبه‌های ویژه‌اش، نمودی از حضور شیعیان ایرانی پیشاصفوی در ورامین دارد. می‌توانید این کتاب را از اینجا سفارش دهید. وبسایت نشر مسیر | @masirpub | اینستاگرام