Homonoia

‍ مانتور به تلماک گفت: «چه مایه دل بر تو می‌سوزانم؛ شور و شیفتگیِ تو بدان‌سان پُرتاب و التهاب است که آن را درنمی‌یابی. می‌پنداری که آرام و دل‌آسوده‌ای؛ و مرگ را می‌جویی! یارای آن داری که بگویی دیگر درشکسته و در فرمانِ عشق نیستی؛ و نمی‌توانی دل از این پریِ دریایی که دوستش می‌داری برکنی! تنها او را می‌بینی؛ تنها آوای او را می‌شنوی، و در برابرِ هر چه جز اوست کوری و کری. مردی که تابِ تب او را به دیوانگی می‌کشد، می‌گوید: من بیمار نیستم. ای تلماکِ کوردل، آماده‌ای چشم از پنه‌لوپ که انتظارت را می‌برد، از اولیس که در ایتاک، در سرزمینی که می‌باید بر آن فرمان رانی، او را بازخواهی دید، فروپوشی. آماده‌ای تا سرافرازی و سرنوشتی بلند را که خدایان، با آن‌همه شگفتی‌ها که در یاریت به انجام رسانیده‌اند، نویدش را به تو داده‌اند، فرونهی؛ آماده‌ای تا از اینهمه خیر و خوبی چشم درپوشی تا بتوانی، سرافکنده و شرمسار، در کنارِ اوشاریس زندگی کنی: آیا هنوز خواهی گفت که به هیچ رویْ دستِ پُرتوانِ عشق تو را به او نمی‌پیوندد؟ پس آن چیست که درونت را بر می‌آشوبد؛ و تاب و آرام از تو می‌رباید؟ چرا برآنی که بمیری؟ چرا با آنهمه شور و شیفتگی، در برابرِ ایزدبانو لب به سخن گشاده‌ای؟ من هرگز ترا به بداندیشی و بدآهنگی بازنمی‌خوانم و متهم نمی‌دارم؛ امّا دل بر کوردلی و غفلت‌زدگیت می‌سوزانم. بگریز، تلماک، بگریز: تنها با گریز از عشق می‌توان بر آن چیرگی جُست. در برابرِ چنین دشمنی، دلیریِ راستین در هراسیدن و گریختن است؛ اما گریزی بی‌هیچ درنگ؛ گریزی چنان شتاب‌آلود که حتی دمی از گریختن بازنمانند و به واپس ننگرند. تو رنج‌هایی را که من از روزگارِ کودکیِ تو بر خود هموار داشته‌ام، و خطرهایی را که در پرتو اندرزهای من از آن‌ها رسته‌ای، از یاد نبرده‌ای: یا سخنانم را باور کن و به کار گیر، یا آن‌که بگذار تو را وانهم و به راهِ خود بروم. کاش می‌دانستی که چه مایه برای من رنجبار و دردناک است که ترا می‌بینم که به سوی نابودیِ خویش می‌شتابی! کاش می‌دانستی در آن هنگام که یارای سخن گفتن با ترا نداشتم، چه مایه رنج برده‌ام! مادری که تو را به جهان آورد، کم‌تر از من، از دردِ زایمان رنج برده است. من خموشی پیشه کرده‌ام؛ رنج و دردم را فروخورده‌ام؛ آه‌ها و ناله‌هایم را در دل کشته‌ام؛ تا ببینم آیا دیگربار به سوی من بازمی‌آیی؛ ای پسرم، دلبندِ جگرپیوندم، دلم را آسوده دار؛ آنچه را که از جانم در نزدِ من گرامی‌تر است، به من بازگردان: تلماک را که گم کرده‌ام به من بازدِهْ؛ خویشتن را به خود بازگردان. اگر فرزانگی و دانایی در درونِ تو بر عشق و شوریدگی چیره گردد، من خواهم زیست؛ بهروز و شادکام خواهم زیست؛ امّا اگر عشق، به رغمِ دانایی، ترا درکشد و دررُباید، مانتور دیگر توانِ زندگی نخواهد داشت.» در آن هنگام که مانتور بدین‌سان سخن می‌گفت، همچنان راهِ خویش را به سوی دریا نیز می‌پیمود؛ و تلماک که هنوز چندان توانا نبود که بتواند او را دنبال کند، دیگر آن توان را داشت که، بی‌هیچ ایستادگی، بگذارد مانتور او را با خود درکشد و ببرد. مینرو که همچنان در پسِ چهرۀ مانتور نهان شده بود، او را در پناهِ سپرِ افسانه‌ایِ خویش می‌گرفت؛ و پرتوهایی ایزدی بر گردِ وی می‌پراکند؛ بدان‌سان که تلماک دلیری و توانی شگرف و نو را در خود می‌یافت که از آن پس که به جزیره راه جُسته بود هرگز آنرا در خود نیازموده بود. خدای عشق از اینکه می‌دید پیرمردی ناشناس نه‌تنها پروایی از تیرهای زهرآگینِ او ندارد، تلماک را نیز از چنگش درمی‌رباید، به سختی آزرده شده بود، و از خشم و تافتگی می‌گریست. برگرفته از کتابِ تلماک، اثرِ فنلون؛ ترجمۀ میرجلال‌الدین کزازی، نشرِ مرکز.