یادداشت های مالی

تحولات نرخ دلار در انتهای 1403 در ابتدای اردیبهشت امسال و قبل از سقوط هلیکوپتر رئیس جمهور، اشاره شد که با فرض تداوم شرایط آن زمان نرخ دلار در انتهای اسفند 1403 حوالی 79000 تومان خواهد بود. در حالی به انتهای سال نزدیک می شویم که با توجه به تحولات پرشتاب و عجیب طی سال، دلار در محدوده 92000 تومان در نوسان است که 16 درصد بالاتر از پیشبینی ابتدای سال است. در هر صورت، نگاهی به نمودار این نکته را به ذهن می آورد که رشد و اصلاح نرخ ارز را نبایستی به رفت و آمد افراد نسبت داد و چاره ثبات ارزی را بایستی در جای دیگری جستجو نمود. یادداشت های مالی @finnota

فناوری های برهم زننده و عبور از بازار بزرگترین پلتفرم فروش طلای آنلاین با عمر کمتر از یکسال به بیش از ۵ میلیون کاربر دست یافت. این در حالی است که مجموع سرمایه گذاران صندوق های طلا به طور تخمینی به یک میلیون نفر نیز نمی رسد. به نظر می رسد در کنار تحریم ها و نحیف شدن بخش واقعی اقتصاد که عامل کاهش جذابیت بازار سرمایه است، ظهور فناوری های برهم زننده* که مسیر سرمایه گذاری را برای عموم افراد تسهیل می کنند، تبدیل به عاملی برای عبور از موانع ذهنی سیاستگذاران اقتصادی شده و تحولات را در جهتی دیگر رقم می زند. در این میان برخی بازیگران بازار سرمایه نیز با بهره گیری از ظرفیت طراحی ابزارهای ترکیبی (مثلا در حوزه بیمه ای و بازاری) به بازی در لبه مقررات می پردازند، اما خیل انبوهی از نهادها علیرغم تشخیص درست از روندهای کلان بازار، در پشت سد قوانین و مقررات گیر می کنند. * Disruptive technologies یادداشت های مالی @finnota

معرفی کانال: تحلیل روزانه ریسک های سیاسی در روزهای کاری، قبل از ساعت ۹ صبح ریسک های بازار توسط دانش آموخته دکتری علوم سیاسی بررسی خواهند شد که می تواند برای فعالان بازار سرمایه، طلا و دلار مفید باشد. کانال را در لینک زیر دنبال کنید: https://t.me/tahlilriskbazar یادداشت های مالی @finnota

دکترای علوم سیاسی در روزهای کاری، قبل از ساعت ۹ صبح ریسک های بازار بررسی خواهند شد. می تواند برای فعالان بازار سرمایه، طلا و دلار مفید باشد. مسئولیت کامنتها با نویسنده کانال نیست. https://t.me/tahlilriskbazar

تفکر توسعه در بازار سرمایه در خبرها آمده است که بزرگترین صرافی رمزارز ایران که در سال 2017 تاسیس شده، طی هشت سال به بیش از 10 میلیون کاربر رسیده است. همچنین بنا به خبری از معاون بهبود محیط کسب و کار وزارت اقتصاد تعداد سکوهای فروش آنلاین طلا به 261 عدد رسیده است. در همین زمان، صندوق های طلای موجود در بازار سرمایه علیرغم قدمت، شفافیت و نظارت بیشتر، به 15 عدد نرسیده اند. اما دلیل این امر چیست؟ اگر بخواهیم موانع توسعه بازار سرمایه را در یک جمله خلاصه کنیم بایستی گفت: توسعه در بازار سرمایه نه از تحقیقات بازار، بلکه از مطالعه دستورالعمل ها و مقررات آغاز می شود. در کسب و کارهای متداول می توان با نیازسنجی مشتریان به یک محصول متناسب با سلیقه بازار رسید. اما در اینجا، تحلیل و بررسی که اتفاقا رکن دائمی نهادهای مالی است، همواره با موانع خارج از کنترل خود روبرو خواهد بود. برای مثال تاسیس صندوق های کالایی نظیر صندوق طلا، مشروط به مواردی است که در ابتدای امر 90 درصد نهادهای مالی را از شمول نهادهای مجاز به تاسیس آن خارج می نماید. نتیجه اینکه جریان سرمایه ی عموم مردم، دائما به سمت حوزه های غیرشفاف هدایت می شود و رقبای جایگزین، با محدودیت و نظارت کمتر، بیشترین سرمایه ها را به خود جذب می کنند. در این حالت، دغدغه ی متولیان بازار که بنا به قانون بازار اوراق بهادار، «ساماندهی، حفظ و توسعه بازار شفاف، منصفانه و کارای اوراق بهادار» است در عمل تبدیل به چیزی علیه آن تبدیل می شود: در برابر صندوق های درآمد ثابت، امتیاز سپرده های قرض الحسنه حضور دارند. در برابر صندوق های طلا، پلتفرم های آنلاین. و معادلی برای حوزه رمزارز در بازار وجود ندارد. در همین رابطه بخوانید: «نگاهی به بازار سرمایه در ایران: مسیر توسعه از گذشته تا آینده» https://t.me/finnota/110 یادداشت های مالی @finnota

تفکر توسعه در بازار سرمایه در خبرها آمده است که بزرگترین صرافی رمزارز ایران که در سال 2017 تاسیس شده، طی هشت سال به بیش از 10 میلیون کاربر رسیده است. همچنین بنا به خبری از معاون بهبود محیط کسب و کار وزارت اقتصاد تعداد سکوهای فروش آنلاین طلا به 261 عدد رسیده است. در همین زمان، صندوق های طلای موجود در بازار سرمایه علیرغم قدمت، شفافیت و نظارت بیشتر، به 15 عدد نرسیده اند. اما دلیل این امر چیست؟ م اگر بخواهیم موانع توسعه بازار سرمایه را در یک جمله خلاصه کنیم بایستی گفت: توسعه در بازار سرمایه نه از تحقیقات بازار، بلکه از مطالعه دستورالعمل ها و مقررات آغاز می شود. در کسب و کارهای متداول می توان با نیازسنجی مشتریان به یک محصول متناسب با سلیقه بازار رسید. اما در اینجا، تحلیل و بررسی که اتفاقا رکن دائمی نهادهای مالی است، همواره با موانع خارج از کنترل خود روبرو خواهد بود. برای مثال تاسیس صندوق های کالایی نظیر صندوق طلا، مشروط به مواردی است که در ابتدای امر 90 درصد نهادهای مالی را از شمول آن خارج می نماید. نتیجه اینکه جریان سرمایه ی عموم مردم، دائما به سمت حوزه های غیرشفاف هدایت می شود و رقبای جایگزین، با محدودیت و نظارت کمتر، بیشترین سرمایه ها را به خود جذب می کنند. در این حالت، دغدغه ی متولیان بازار که بنا به قانون بازار اوراق بهادار، «ساماندهی، حفظ و توسعه بازار شفاف، منصفانه و کارای اوراق بهادار» در عمل تبدیل به چیزی علیه آن تبدیل می شود.

نگاهی به حباب انواع سکه حباب سکه تمام، نیم و ربع در 8 بهمن 1403 به ترتیب 10، 20 و 33 درصد بوده است و از ابتدای آبان تاکنون روند کاهش حباب تداوم داشته است. یکسال پیش در چنین روزی، حباب سکه های مذکور به ترتیب 20، 35 و 68 درصد بود. یادداشت های مالی @finnota

فراخوان: بسته های پایتون در بورس ایران به منظور معرفی بسته های گردآوری و تحلیل داده های بورس، در حال جمع آوری بسته های نرم افزاری مبتنی بر پایتون هستم. اگر مدیر محصول یا کاربر هستید، لطفا لینک گیتهاب آن را برای بنده ارسال کنید. در صورت تمایل نظر خود را هم در خصوص آن بنویسید. یادداشت های مالی @finnota

بازدهی نیروگاه خورشیدی چقدر است؟ ایجاد تابلوی سبز در بورس انرژی و الزام بخشی از مصرف کنندگان به تامین بخشی از برق خود از این مسیر، موجب بهبود اقتصاد طرح های تجدیدپذیر شده است. برای مثال، یک نیروگاه خورشیدی 10 مگاوات قادر به ایجاد بازدهی 51.4 درصد در سال برای سهامداران خود است. اما بازدهی طرح مذکور با حساب سوخت صرفه جویی شده (16.5 درصد بازدهی) و مالیات پرداختی (4 درصد بازدهی)، از دید سیاستگذار معادل 71.9 درصد است و با لحاظ هزینه های مرتبط با آلایندگی یا عدم النفع قطعی برق به مقادیر بالاتری نیز خواهد رسید. یادداشت های مالی @finnota

بازدهی نیروگاه خورشیدی چقدر است؟ ایجاد تابلوی سبز در بورس انرژی و الزام بخشی از مصرف کنندگان به تامین بخشی از برق خود از این مسیر، موجب بهبود اقتصاد طرح های تجدیدپذیر شده است. برای مثال، یک نیروگاه خورشیدی 10 مگاوات قادر به ایجاد بازدهی 51.4 درصد در سال برای سهامداران خود است. اما بازدهی طرح مذکور با حساب سوخت صرفه جویی شده (16.5 درصد بازدهی) و مالیات پرداختی (4 درصد بازدهی)، از دید سیاستگذار معادل 71.9 درصد است و با لحاظ هزینه های مرتبط با آلایندگی یا عدم النفع قطعی برق به مقادیر بالاتری نیز خواهد رسید. یادداشت های مالی @finnota

شفافیت بیشتر برای منابع عمومی- قسمت چهارم در حالیکه نظام بانکی با محدودیت جدی در اعطای تسهیلات روبرو بوده، در سال ۱۴۰۳ نیز شرکت های دانشبنیان دسترسی ویژه ای به تسهیلات بانکی داشته اند. تا انتهای آبان تعداد ۲۲۹۲ شرکت، مجموعا ۲۲۵ همت تسهیلات دریافت کرده اند که ۴۶ درصد بیشتر از مدت مشابه پارسال بوده و سهم این شرکت ها از کل تسهیلات اعطایی کشور به ۵.۲۵ درصد رسیده و هر شرکت به طور متوسط ۹۸ میلیارد تومان دریافتی داشته است. انتشار فهرست شرکت های مذکور توسط بانک مرکزی، اهمیتی معادل با انتشار فهرست دریافت کنندگان ارز ترجیحی دارد، هرچند تاکنون این آرزو محقق نشده است. یادداشت های مالی @finnota

اثر سرکوب نرخ ارز آزاد بر حساب سرمایه ناگفته پیداست که عرضه ارز با قیمت پایین موجب ایجاد تقاضای مازاد برای آن خواهد شد. اما در عمل چه چیزی در اقتصاد ایران اتفاق افتاده است؟ بررسی ها نشان می دهد چهار دوره در اقتصاد ایران وجود داشته است: 1) 1352 تا 1360: سرکوب نرخ ارز توام با خروج سرمایه 2) 1361 تا 1383: عدم سرکوب نرخ ارز توام با عدم خروج سرمایه 3) 1384 تا 1396: سرکوب نرخ ارز توام با خروج سرمایه 4) 1397 تا 1403: عدم سرکوب نرخ ارز توام با خروج سرمایه می توان گفت که دوره اول و سوم به دلیل دسترسی بالای کشور به منابع ارز نفتی، سرکوب نرخ ارز همراه با خروج سرمایه بوده است. دوره سوم نیز در مجموع یک تعادل نسبی در حساب سرمایه همراه با عدم سرکوب نرخ ارز است. اما قسمت معماگونه ی ماجرا مربوط به آخرین دوره (از 1397) است که علیرغم عدم سرکوب نرخ ارز، شاهد خروج سرمایه ایم. مسئله ای که نیاز به بررسی دقیق تر دارد، اما در نگاه اول این حدس قابل طرح است: ترکیبی از وجود نظام چند نرخی ارز و افزایش ریسک های سیستماتیک، توام با توسعه فناوری های انتقال ارز بر بستر دیجیتال، این مسئله را رقم زده اند. یادداشت های مالی @finnota

نسخۀ اول کتاب چالش‌های صنعتی‌شدن ایران روز شنبه به‌عنوان ضمیمۀ رایگان روزنامۀ دنیای اقتصاد منتشر خواهد شد. این کتاب حاصل پژوهشی جمعی است که نتایج آن در همایشی با همین عنوان در ۲۵ آذر ارائه شد.

اثر انتخاب سال پایه در برآورد نرخ دلار؟ اخیرا وزیر اقتصاد با مبنا قرار دادن سال 1401 و لحاظ نمودن اختلاف تورم ایران و آمریکا از آن زمان، نرخ خاصی را به عنوان نرخ تعادلی اعلام نمود. این رویکرد منحصر به ایشان نیست و حتی طرفداران قیمتگذاری دستوری نیز با در نظر گرفتن سال های دیگر، نرخ دلاری به مراتب پایین تر را به عنوان نرخ دلار تعادلی اعلام می کنند. اما ماجرا چیست؟ با توجه به اینکه نرخ تورم ایران و آمریکا به عنوان اعدادی ثابت وارد مدل می شوند، لذا حساسیت مدل به انتخاب سال پایه بسیار بالا است. اگر بخواهیم دقت کار را کمی بالا ببریم، می توان حتی به جای انتخاب سال پایه، دست به انتخاب ماه پایه زد. برای مثال، همانطور که در نمودار قابل ملاحظه است، پس از برآورد نرخ دلار تعادلی آذر 1403 بر مبنای داده های سال 1325 تا 1403 (936 ماه پایه مختلف)، بسته به ماه انتخابی نرخ دلار تعادلی در پایان آذر 1403 عددی بین 14100 الی 116300 تومان خواهد بود. یعنی اگر کسی بخواهد صرفا با قضاوت شخصی خود دست به انتخاب سال پایه بزند، تخمین وی می تواند در این دامنه ی باز تغییر نماید و اعتبار نظر وی را زیر سوال برد. یادداشت های مالی @finnota

بررسی رانت ارزی (آذر 1403) به بهانه تشکیل بازار توافقی، مجددا نگاهی به شاخص رانت ارزی انداخته شد. ملاحظه می‌شود که این شاخص از سقف اخیر خود در اسفند 1401 که معادل 7.2 میلیارد دلار رانت ارزان فروشی ارز در هر فصل بود، به حدود 3 میلیارد دلار رسیده، به نحوی که نسبت رانت مذکور به کل واردات فصل مربوطه از 50 به 19 درصد کاهش یافته است. البته بررسی دوره ی مرداد 1397 تا خرداد 1400 که در آن دوره هم تلاش دولت بر همگرایی دلار بازار رسمی و غیررسمی بود نشان می دهد، حذف تفاوت مذکور و به صفر رساندن این تفاوت نیز کار آسانی نیست. می توان این حدس را می توان مطرح نمود که بخشی از این موضوع ناشی از ذات شرایط تحریمی و بخشی دیگر ناشی از وجود تقاضای خارج از بازار توافقی برای دلار است که هنوز به آن پاسخ داده نمی شود. لذا به نظر می رسد، توسعه دامنه شمول بازار مذکور برای پاسخ به کلیه نیازهای قانونی خرد و کلان اعم از نقد و حواله بایستی یکی از راهکارهای احتمالی در این خصوص باشد. یادداشت های مالی @finnota

رقابت در بازارهای موازی- قسمت پانزدهم جرمی سیگل* در کتاب «سهام برای بلندمدت**» با بررسی داده های صد ساله بازار آمریکا، نشان داده که بازار سهام در کوتاه مدت پرریسک و در بلندمدت کم ریسک است. اما آیا این گزاره در بازار ایران نیز صادق است؟ با نگاهی به سه طبقه دارایی «شاخص کل بورس تهران»، «سکه طلا» و «دلار آزاد» این موضوع را بررسی می کنیم. همانطور که در تصویر مشخص است، نمودار پراکندگی ریسک (محور افقی) و بازده (عمودی) این سه دارایی به تفکیک مدت زمان سرمایه گذاری ترسیم شده است. نتیجتا می توان دید: الف) ریسک سرمایه گذاری در افق های کوتاه مدت در هر سه دارایی بالاتر از افق طولانی است. ب) بین ریسک و بازدهی ارتباط مستقیم برقرار است. یعنی سرمایه گذاری در کوتاه مدت اگرچه ریسک بیشتری دارد، ولی بازده مورد انتظار آن نیز می تواند بهتر باشد. ج) در واقع، کسب بازدهی در کوتاه مدت بیشتر از جنس «زمانسنجی بازار» و در بلندمدت از جنس «تخصیص دارایی» است. د) پروفایل ریسک و بازده دلار به وضوح در رده پایینتری نسبت به سکه و بورس قرار می گیرد. * Jeremy Siegel ** Stocks for the Long Run یادداشت های مالی @finnota