کلکین(افغانستان)

کاتب و کتاب تذکُرالانقلاب _نگاهی به “تذکُر الانقلاب” ملا فیض‌محمد کاتب هَزاره سراج‌التواریخ همانطور که می‌دانیم که در دربار سلطنت و به سفارش و نظارت دربار به نگارش در آمده است. حال اگر اثری از ملا فیض‌محمد کاتب هَزاره به دست‌مان رسیده باشد که وی بدون هیچ‌گونه قید و بند و ملاحظه‌ای، دست به نگارش زده باشد، آن اثر اهمیت مضاعفی می‌یابد و خوشبختانه چنین اثری از کاتب به یادگار مانده است که “تذکُر الانقلاب” نام دارد. تذکُر الانقلاب، به عنوان آخرین اثر به جامانده از سال‌های پایانی زندگانی ملا فیض‌محمد کاتب هَزاره، گزارشی از رویدادهای ماه‌های پایانی حکومت امان‌الله‌شاه و حدود هفت ماه از حکومت حبیب‌الله کلکانی است که کاتب آن را به شیوه‌ای غیر از سراج‌التواریخ تصنیف نموده است که بیشتر متکی به مشاهدات و چشم‌دیده‌های وی، از تحولات و رویدادهای برهه یاد شده می‌باشد که کاتب خود از نزدیک شاهد صحنه‌ی تحولات آن مقطع حساس و مهم از تاریخ افغانستان بوده است. از همین‌روی قلم و بیان کاتب در تذکُر الانقلاب بسیار صریح‌تر و انتقادی‌تر از سراج‌التواریخ می‌باشد. @kabulCom.

تیغ تیز امارت اسلامی، زیر گلوی آزادی بیان در افغانستان طی دو سال گذشته که طالبان برای بار دوم امارت اسلامی را در جغرافیای افغانستان بنا نهاده­اند، بسیاری از آنچه دستاوردهای افغانستان در دو دهه اخیر نامیده می­شدند، در معرض خطر جدی قرار گرفتند. یکی از این دستاوردها، رسانه­ ها و وضعیت آزادی بیان در این کشور بود. چنانچه که در تازه­ترین مورد، براساس گزارش سازمان نی، نهاد حمایت کننده از رسانه های آزاد افغانستان، به مناسبت روز جهانی تلویزیون آمده است که « رسانه­ ها در افغانستان با چالش­ های فراوانی مواجه اند و در دو سال گذشته این چالش مانع گسترش فعالیت رسانه ها شده است. بیش از نیمی از رسانه های دیداری افغانستان دیگر فعالیت ندارند و حدود ۵۲ درصد شبکه های تلویزیونی به دلایل مختلف ازجمله کمبود منابع مالی، فعالیت خود را متوقف کرده اند». @kabulCom

بسته شدن سفارت کابل در دهلی نو: مسیر ابهام زدایی تعامل دهلی و کابلِ تحتِ تسلطِ امارت اسلامی؟ سفارت افغانستان در دهلی نو در روز ۲۴ نوامبر تعطیلی دائمی خود را بیش از ۲۷ ماه پس از آن که طالبان قدرت را در کابل به دست گرفتند، اعلام کرد. این سفارت قبل از این نیز از توقف فعالیت خود در پایتخت هند به دلیل عدم حمایت از سوی دهلی نو و وزارت خارجه تحت رهبری طالبان خبر داده بود. در بیانیه سفارت جمهوری اسلامی افغانستان در هند آمده است که «سفارت جمهوری اسلامی افغانستان در دهلی نو با تأسف، تعطیلی دائمی نمایندگی خود در دهلی نو از تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۲۳ به دلیل چالش های مداوم اعلام می کند». این درحالی است که این سفارت بیش از دو سال بود که به طور مستقل در دهلی نو فعالیت می کرد. در ادامه این بیانیه نیز آمده که سفارت با وجود محدودیت در منابع و قدرت، به طور خستگی ناپذیر برای بهبود در غیاب یک دولت قانونی در کابل تلاش کرده است. @kabulCom

طالبان کیستند؟ _نگاهی به کتاب “طالبان؛ سپاهیان خدا در نبردی اشتباهی” اثر فهمی هویدی شناخت طالبان، به عنوان یکی از واقعیت‌های جامعه افغانستان برای مردم آن کشور و همچنین مردمان سایر کشورهای همسایه و منطقه، به ویژه دانشگاهيان و سیاستمداران، از اولویت و اهمیتی بیشتری برخوردار است. کتاب "طالبان؛ سپاهیان خدا در نبردی اشتباهی" حاصل دو سفر "فهمی هویدی"، نویسنده و روزنامه‌نگار مصری، در سال‌های ۱۳۷۷ش (تابستان ۱۹۹۸م) و ۱۳۷۹ش (۲۰۰۱م) به افغانستانِ تحت سیطره امارت اسلامی یا طالبان است که می‌تواند زاویه معرفتی قابل توجهی از کیستی و چیستی پدیده‌ای به نام طالبان و فهم زمینه‌ها و ریشه‌های ظهورآن ارائه نماید. "طالبان؛ سپاهیان خدا در نبردی اشتباهی" با عنوان اصلی "طالبان جندالله فی المعرکه الغلط" سال ۲۰۰۱م (۱۴۲۲ق) در قاهره چاپ و منتشر شده است (ص ۱۰). این کتاب توسط وحید خضاب، نویسنده و مترجم ایرانی، به فارسی برگردانده شده و توسط نشر شهید کاظمی در قم، زمستان ۱۳۹۹ چاپ و منتشر شده است. @kabulCom

طالبان کیستند؟ _نگاهی به کتاب “طالبان؛ سپاهیان خدا در نبردی اشتباهی” اثر فهمی هویدی شناخت طالبان، به عنوان یکی از واقعیت‌های جامعه افغانستان برای مردم آن کشور و همچنین مردمان سایر کشورهای همسایه و منطقه، به ویژه دانشگاهيان و سیاستمداران، از اولویت و اهمیتی بیشتری برخوردار است. کتاب "طالبان؛ سپاهیان خدا در نبردی اشتباهی" حاصل دو سفر "فهمی هویدی"، نویسنده و روزنامه‌نگار مصری، در سال‌های ۱۳۷۷ش (تابستان ۱۹۹۸م) و ۱۳۷۹ش (۲۰۰۱م) به افغانستانِ تحت سیطره امارت اسلامی یا طالبان است که می‌تواند زاویه معرفتی قابل توجهی از کیستی و چیستی پدیده‌ای به نام طالبان و فهم زمینه‌ها و ریشه‌های ظهورآن ارائه نماید. "طالبان؛ سپاهیان خدا در نبردی اشتباهی" با عنوان اصلی "طالبان جندالله فی المعرکه الغلط" سال ۲۰۰۱م (۱۴۲۲ق) در قاهره چاپ و منتشر شده است (ص ۱۰). این کتاب توسط وحید خضاب، نویسنده و مترجم ایرانی، به فارسی برگردانده شده و توسط نشر شهید کاظمی در قم، زمستان ۱۳۹۹ چاپ و منتشر شده است. @kabulCom

تفکراتی تغییر یافته از روشنفکران پشتون و رژیم تالبان نویسنده در مطلب تحلیلی حاضر به بررسی بُعد تازه ای از جریانِ عادی سازیِ تالبان و پذیرشی متفاوت از سوی طبقه ای برجسته به نام روشنفکران پشتون یا فعالان ناسیونالیست پرداخته است. به باور نویسنده، روشنفکران و یا فعالانی سیاسی که تا پیش از روی کارآمدن مجدد تالبان، تمرکز غالب خود را بر انتقاد، سرزنش و مخالفت با تالبان و یا قرار گرفتن در جبهه اپوزیسیون و تقابل با آنها قرار داده بودند، به نظر می رسد طی این مدت از بازگشت تالبان، نه تنها تابع و تسلیمِ شرایطِ حاضر شده، بلکه با اقداماتی ترغیب کننده در جهت نرمالیزه ساختن حکمرانی این گروه و بلکه برجسته ساختن اقدامات آنها در مسیر توسعه اقتصادی و تشریح تلاش حکام تالبانی در جهت اعتلای زندگی مردم افغانستان، سعی در موجه ساختن رهبری آنها بر جامعه و ترویجِ تفکری تعمیم یافته از تن دادن به حکومت امارت اسلامی شده اند. به گفتۀ نویسنده، به نظر می رسد که رژیم تالبان نیز به نوبۀ خود و به انحای مختلف توانسته است جرقه هایی از علاقمندی و همچنین جذب روشنفکران پست مدرن پشتون را روشن کند. @kabulCom

نخستین نشست کتاب ‌نامه بلخ؛ بررسی کتاب “تاریخ افغانستان؛ یادداشت ‌ها و برداشت ‌ها” نخستین نشست از سلسله نشست‌های کتابنامۀ بلخ با موضوع معرفی و بررسی کتاب “تاریخ افغانستان؛ یادداشت ‌ها و برداشت ‌ها” اثر محمد آصف آهنگ، در تاریخ ۷ شهریور (سنبله) ۱۴۰۲ و در عمارت بلخ برگزار شد. در این نشست علاوه بر حضور دکتر سید‌عسکر‌موسوی، چهره نام‌آشنای افغانستانی که در حوزه تاریخ و فرهنگ افغانستان، فعالیت‌ها و پژوهش‌های علمی و اجرایی بسیاری داشته‌اند و دانش‌آموخته دکترای انسان‌شناسی دانشگاه آکسفورد هستند، خانم دکتر ماندانا تیشه‌یار، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و دکتر سیدجمال مشکات، استاد و پژوهشگر افغانستانی رشته تاریخ نیز حضور داشتند و دیدگاه‌های‌شان را در خصوص این کتاب مطرح نمودند. کتاب حاضر حاصل سال‌ها تتبعات و مطالعات محمدآصف آهنگ در حوزه تاریخ افغانستان می‌باشد که با زحمات چندین ساله‌ی دکتر سید‌عسکر‌موسوی، چهره برجسته علمی افغانستانی، در امر تصحیح و تدوین کتاب، جلد اول آن سال ۱۳۹۹ش توسط نشر واژه در کابل چاپ و منتشر گردید و جلد دوم و پایانی کتاب نیز در آینده منتشر خواهد شد. @kabulCom

تاریخ در ترازوی نقد -نگاهی به کتاب “جعل تاریخ و تاریخ جعل در افغانستان” اثر محیی‌الدین مهدی کتاب “جعل تاریخ و تاریخ جعل در افغانستان” در ۱۹۰ صفحه، شانزده مقاله محیی‌الدین مهدی درباره تحریفات و جعلیات و همچنین قرائت‌های نادرست از تاریخ افغانستان معاصر می‌باشد که نخست با عنوان “ضرورت بازنویسی تاریخ افغانستان” در سایت اینترنتی “آریاپرس” به صورت دیجیتال منتشر شده است و سپس چاپ کاغذی آن با اضافات و بازنگری با عنوان “جعل تاریخ و تاریخ جعل در افغانستان” توسط بنگاه نشر “کتاب کابل” و همکاری نشر امیری منتشر شده است. (صفحه ۸، مقدمه کتاب) هر کدام از مقالات شانزده‌گانه کتاب حاضر، عهده‌دار نقد و بررسی یک موضوع یا یک رویداد از تاریخ افغانستان معاصر است که به زعم نویسنده کتاب، در خوانش‌های رسمی و مرسوم، دچار جعلی‌سازی و تحریفاتی شده است. همچنین شایان ذکر است، تعداد صفحات مقالات کتاب متغیر است. بعضی مقالات، بیست صفحه و بیش از بیست صفحه، از حجم کتاب را در بر گرفته‌اند و برخی دیگر در حد پنج الی ده صفحه‌اند. @kabulCom

افغانستان و پروژۀ کاسا-۱۰۰۰؛ پل حیاتی اتصال دهنده بین آسیای مرکزی و جنوبی گرچه برخی کشورهای آسیای مرکزی چون قرقیزستان و تاجیکستان در طول فصل تابستان نیز از مازاد برق برخوردار هستند؛ اما در مقابل در منطقه جنوب آسیا، کشورهایی چون افغانستان و پاکستان با معضل کمبود برق مواجه می باشند. پروژۀ کاسا یک هزار یک سیستم جدید انتقال برق با ولتاژ بالا است که چند کشور مذکور در آسیای مرکزی و جنوبی را به هم متصل ساخته، با تسهیل تجارت انتقال برق بین کشورهای آسیای مرکزی و جنوبی، به کاهش کمبود انرژی و تشویق کشورها جهت قرار گرفتن در مسیری از رشد اقتصادی کمک می کند. این پروژه یک خط انتقال برون مرزی از کشور قرقیزستان به سمت پاکستان می باشد که از کشور افغانستان نیز عبور می ‌کند. به نظر می رسد پیشبرد پروژه هایی توسعه محور، جریانی از بهره برداری افغانستان از حقوق ترانزیتی و تبدیل شدن به کانون اتصال منطقه در قلب آسیای مرکزی و جنوبی را به همراه داشته باشد. @kabulCom

تاپ ۵۰۰؛ پروژه ای توسعه محور و موازنه ای منطقه ای مابین کمبود و مازاد انرژی در حوزه تجارت منطقه آسیای مرکزی، چندین پروژه با عضویت افغانستان به امضا رسیده که می توان گفت مهم ترین آنها در منطقۀ آسیای مرکزی «خط لوله انتقال گاز طبیعی ترکمنستان-افغانستان-پاکستان-هند (تاپی)» و همچنین «خط انتقال برق ترکمنستان-افغانستان-پاکستان (تاپ ۵۰۰)» بوده اند. دو پروژه مذکور در مسیر ایجاد کریدورهای همکاری اقتصادی منطقه ای شکل گرفته اند. شایان ذکر است که خط انتقال برق تاپ در امتداد همان کریدور خط لوله گاز تاپی قرار داشته و می توان گفت پروژه تاپ همراه با پروژه تاپی در مرتفع ساختنِ چالش ها و مشکلات ناشی از کمبود نیاز به انرژی در جنوب آسیا نقش مهمی در بخش توسعه و امنیت حوزۀ انرژی خواهد داشت. @kabulCom

کتاب‌نامه بلخ پنجمین نشست، آیین رونمایی و نقد و نظر کتابِ "تصویر عبرت" _اولین رمان و داستان نوشته شده به سبک مدرن در افغانستان_ موعد: سه شنبه ۷ قوس (آذر) ۱۴۰۲، ساعت ۱۶ الی ۱۸ میعاد: بلوار کشاورز به سمت غرب خیابان کارگر شمالی پلاک۸۳ عمارت بلخ.

آیا واقعاً تالبان نیاز به شناسایی بین المللی دارند؟ تسلط آهنین طالبان بر کابل پس از آگوست ۲۰۲۱ اکنون به یک واقعیت در افغانستان تبدیل شده است. به طوری که این گروه درحال حاضر بدون هیچ مانع جدی حکومت خود را در افغانستان تثبیت کرده اند، روابط دیپلماتیک خود را گسترش داده اند و در عرصه اقتصاد نیز علی رغم مشکلات بسیار توانسته اند به نوعی موفق عمل کنند و پای سرمایه گذاران کشورهای خارجی مانند چین را به افغانستان دوباره باز کنند و مهم تر از همه این ایده را در سطح منطقه ای و بین المللی تعمیق داده اند که تعامل با طالبان گزینه ای است که باید روی آن فکر کرد اما باوجود همه این مسائل امارت اسلامی هنوز در سطح بین المللی به عنوان دولت حقوقی به رسمیت شناخته نشده است. @kabulCom

فرمان خروج بایدن و تسلط تالبان بر افغانستان؛ گواهی بر شکست بیل روجیو از اعضای ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی ها و سردبیر مجله لانگ وار ژورنال است. به باور نویسنده در مطلب تحلیلی حاضر، جو بایدن امکان آن را داشت تا روند توافق نامه دوحه را رها ساخته و یا جریان خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان را در مسیر دیگری پیش برد. لیکن تصمیمی مصمم جهت صدور فرمان خروج، و فرصت ندادن به دولت و ارتش افغانستان، همچون میخی بر تابوت نیروهای دفاع ملی افغانستان و چراغ سبزی به تالبان در تصرف این کشور بود. دولت بایدن با اظهاراتی متناقض مبنی بر “(یا) ماندن در افغانستان برای مدت زمانی نامحدود، و یا ترک این کشور در اسرع وقت“، درصددِ توجیه تصمیم خود در چشم آمریکایی ها برآمد. این در حالی بود که سایر گزینه ها، همچون خروج مرحله ای که به دولت و ارتش افغانستان اجازه می داد تا خود را برای مبارزه با تالبان به تنهایی آماده کنند، هرگز مورد توجه قرار نگرفت. @kabulCom

اخراج مهاجران: نگرانی های امنیتی مشروع یا مکانیزم مقابله با تحریک طالبان پاکستانی؟ دولت پاکستان در روز چهارشنبه گذشته مدعی شد که حملات تروریستی در این کشور در دو سال گذشته از زمان بازپس گیری قدرت توسط طالبان افغانستان در آگوست ۲۰۲۱، ۶۰درصد افزایش یافته است. انور الحق کاکر، نخست وزیر موقت این کشور در گفت و گو با رسانه ها در اسلام آباد، دولت موقت افغانستان را به حمایت از تحریک طالبان پاکستان متهم کرد که به گفته او از خاک افغانستان استفاده می کند. کاکر معتقد است که طی دو سال گذشته که طالبان افغانستان به قدرت بازگشتند، حملات تروریستی ۶۰ درصد افزایش یافته است درحالی که حملات انتحاری در پاکستان ۵۰۰ درصد افزایش یافته است که در این حملات ۲۲۶۷ پاکستانی جان خود را از دست دادند. @kabulCom

امکانِ حمایت غرب از مردم افغانستان، از مسیر آسیای مرکزی به باور نویسنده، در حالی که گویی ترجیح و انتخابِ بسیاری از دولت های غربی، پیش گرفتنِ رویکردی از صبر و انتظار و یا صرفا نظاره کردن سرانجامِ بحران ها در کشور افغانستان می باشد، اما با پیشتازی کشورهای آسیای مرکزی، به ویژه ازبکستان، در اتخاذ رویه ای عملگرایانه، فرصتی منحصر به فرد ایجاد خواهد شد. چراکه برخی کشورهای آسیای مرکزی همچون ازبکستان، در قبال تحولات و مسائل مرتبط با همسایه ای منزوی و دست به گریبان با بحران های مالی و انسانی، به این نتیجه رسیده اند که نظاره کردنِ افغانستان و تحولات این کشور از دریچۀ ترس و تهدید، به نفع آنها نخواهد بود. در مجموع به باور نویسنده، علی رغم تمایل کشورهای غربی به آرامش و ثبات در افغانستان، اما به نظر می رسد این رویکرد کشورهای آسیای مرکزی چون ازبکستان است که در قبال افغانستان نتایجی را به همراه خواهد داشت. @kabulCom