کلکین(افغانستان)

ارتباط چرخه بی ثباتی در افغانستان و عدم حفظ هویت شهری کابل با نگاهی به کتاب «کابل، پیدایش و گسترش یک پایتخت شاهی» کتاب کابل؛ پیدایش و گسترش یک پایتخت شاهی (از ۱۷۷۳ تا ۱۹۴۸م)، توسط می سکینازی تالیف گردیده و با ترجمه آقایان محمدشعیب عمری و فریداحمد احدی در سال ۱۳۹۷ توسط بنیاد فرهنگی آقاخان ترجمه شده است. این کتاب را می توان تنها اثری دانست که به کابل از منظر شهرسازی و در یک دوره تاریخی به نسبت طولانی پرداخته و تلاش کرده تا تغییرات و تحولات این شهر را از این منظر مورد بررسی قرار دهد. کتاب حاضر پس از دو پیشگفتار و یک مقدمه و معرفی منابع، مطالب خود را در شش فصل و با نظم تاریخی در قالب ۲۰۰ صفحه به خواننده عرضه می کند و در انتها ۹۵ صفحه ضمایم ارزشمندی به کتاب اضافه شده است. این اثر در واقع رساله دکتری خانم سکینازی به زبان فرانسه می باشد که مبتنی بر منابع دست اول قابل توجه و به دقت تالیف شده است، ولی متاسفانه در مقام ترجمه و ویراستاری و چاپ به زبان فارسی دری، مشکلات قابل توجهی داشته که خواننده را به سختی با خود همراه می سازد. @kabulCom

دومین نشست کتاب ‌نامه بلخ؛ بررسی کتاب “ناپلئون افغانستان؛ برگی از زندگی احمدشاه مسعود” دومین نشست از سلسله نشست های کتابنامۀ بلخ با محوریتِ نقد و نظر بر روی کتاب “ناپلئون افغانستان؛ برگی از زندگی احمدشاه مسعود” در تاریخ ۲۸ شهریور (سنبله) ۱۴۰۲ و در عمارت بلخ برگزار شد. کتاب “ناپلئون افغانستان” روایت سال‌ ها مشایعت و هم ‌نشینیِ نزدیک سَندی گال، مستندنگار و خبرنگار اسکاتلندی، از اولین دیدارش با احمدشاه مسعود در دوران جهاد با اتحاد جماهیرشوروی در سال ۱۹۸۲م تا هنگام ترور وی است. این نشست با معرفی و تشریحِ موضوعات قابل تحلیل در کتاب حاضر توسط سرکار خانم دکتر سمیه مروتی( مترجم کتاب)، و با حضور چهره هایی برجسته چون جناب آقای حسام الدین تالقانی (دانشجوی دکتری حقوق بین ‌الملل دانشگاه تهران و عضو شورای مرکزی رهبری حزب جمعیت اسلامی)؛ و همچنین جناب آقای بشیراحمد عثمانی (دکتری روابط بین ‌الملل و استاد دانشگاه در افغانستان) صورت گرفت. @kabulCom

آیا جنوب آسیا جبهۀ رویارویی و صحنۀ تقابلِ بعدی خواهد بود؟ نویسنده مطلب حاضر با بررسی وجهی از تمایل قدرت های جهانی به تداوم جنگ و درگیری های منطقه ای، به بررسی احتمالاتی از تبدیل منطقۀ جنوب آسیا به صحنۀ کشاکش و نزاع آتی می پردازد. به باور نویسنده، از آنجایی که بستر هر جنگ زمینه ای برای تجارت تسلیحات می باشد، احتمال برقراری صلح جهانی نیز موضوعی نامشخص و مبهم باقی خواهد ماند و با مستعد بودن فضای تنش و درگیری به ویژه برای جنوب آسیا، احتمال رویارویی های آتی در این منطقه خصوصا میان کشورهایی چون هند، پاکستان و یا افغانستان وجود خواهد داشت. مناقشات حل نشده بین هند و پاکستان، و همچنین تنش های موجود میان تاالبان افغانستان و مقامات کشور پاکستان بر سر گروه هایی چون تحریک تاالبان پاکستان و یا فعالیت گروه تحریک جهاد پاکستان، همچون انبار باروتی مستعد انفجار و بالا گرفتن درگیری های احتمالی آتی در جنوب آسیا خواهد بود. @kabulCom

تمایل تاجیکستان به توسعه خطوط ترانزیت و ملاحظاتی مرتبط با بازگشت تالبان سهم محدود شبکه های ریلی، مانع بزرگی جهت ادغام تاجیکستان در زنجیره ‌های ارزشمند منطقه ‌ای و جهانی بوده است. عبور خطوط ریلی بین المللی تاجیکستان از ازبکستان و گاها بالا گرفتن تنش بین دو کشور در گذشته نیز، به بسته شدن مرزها منجر شده است. به همین خاطر تاجیکستان از پروژه هایی چون تات که ازبکستان را دور می زند، استقبال نموده است. قرار گرفتن در مسیری از توسعه شبکه های مواصلاتی، و احداث خطوط ریلی برای کشورهای آسیای مرکزی به ویژه برای کشورهایی محصور در خشکی چون افغانستان و تاجیکستان اهمیت خاص خود را دارد. از زمانی که تالبان بار دیگر قدرت را در افغانستان به دست گرفتند، دولت های آسیای مرکزی، به استثنای تاجیکستان، تا حد امکان به تجارت معمول خود با افغانستان ادامه داده، برای دیدار با مقامات تالبان، هیئت های دیپلماتیک شان را به کابل فرستادند. @kabulCom

تاجیکستان در مقابل تالبان: صدایی واحد و تنها در آسیای میانه آنچه نویسندۀ مطلب حاضر به شرح آن پرداخته است، اشاره به موضع گیری های مستمر تاجیکستان در برابر تالبان از زمان به قدرت رسیدن این گروه می باشد؛ رویه و رویکردی محتاطانه اما مقابله جو که به گونه ای تاجیکستان را در میان سایر کشورهای آسیای مرکزی همچون صدایی متفاوت از سایرین، مجزا و متمایز ساخته است. اتخاذ این دست مواضعِ مشخص بدان معنا می باشد که دوشنبه تنها بازیگر منطقه آسیای میانه است که دیدگاه خاص و متفاوتی نسبت به تالبان و تعامل با این گروه داشته است؛ اما مابقی کشورهای آسیای میانه با اولویت منافع داخلی و منطقه ای خود، تمایلی به سرشاخ شدن با تالبان و یا مخالفت با حاکمیتِ حال حاضرِ آنها ندارند. بدین ترتیب به گفتۀ نویسنده، تاجیکستان همچنان سرسخت ترین منتقد تالبان در آسیای مرکزی باقی مانده و میزبان گفتگوها و نشست هایی متشکل از آراء، نظرات و صداهای مختلف افغان ‌ها می باشد. @kabulCom

کتاب‌نامه بلخ هفتمین نشست با محوریت نقد و نظر کتابِ "پیش‌گامان شعر نو در افغانستان" اثر پرتو نادری. با حضور: _پرتو نادری (مولف کتاب) _ وحید عیدگاه طرقبه‌ای (منتقد، استاد دانشگاه تهران) _ فروزان کریمی (منتقد؛ شاعر و نویسنده، دانشجوی دکتری ادبیات) _ روح‌الله بهرامیان (منتقد؛ شاعر و نویسنده، دانشجوی دکتری ادبیات) موعد: سه شنبه ۵ جَدی(دی) ۱۴۰۲، ساعت ۱۷ الی ۱۹ میعاد: بلوار کشاورز به سمت غرب خیابان کارگر شمالی پلاک۸۳ عمارت بلخ.

مبارزه با داعش، بدیل طالبان برای همسویی جهان با خود بازگشت طالبان به قدرت فرصتی طلایی را برای بسیاری از گروه­های تروریستی در خاک افغانستان رقم زد تا بتوانند آزادانه و در جغرافیایی امن فعالیت­ها و تحرکات خود را تقویت و گسترش دهند و شبکه­ای از اتحادهای جدید را ایجاد کنند. به طوری که ایمن الظواهری در خاک افغانستان و در سایه نظام سیاسی که امارت اسلامی بنا کرده بود، مورد هدف پهبادهای ایالات متحده قرار گرفت و کشته شد. علاوه­بر آن، تحریک طالبان پاکستانی از زمان تسلط طالبان بر قدرت، فعالیت و حملات خود را به خاک پاکستان افزایش داده که منجر به تیرگی روابط کابل-اسلام­آباد شده است. درواقع، خروج ایالات متحده از افغانستان برای گروه­های افراطی اسلامی به عنوان نقطه عطف در تاریخ جهاد بوده و منجر به تقویت روحیه آنها شد و به همکاری بیشتر آنها منجر گردید. @kabulCom/

روایت دشتی از روزهایی که هنوز نرفته‌اند -نگاهی به کتاب “دور و نزدیکِ آمرصاحب” اثر محمدفهیم دشتی کتاب “دور و نزدیکِ آمرصاحب” دورنمای سال‌ها خاطراتی است که محمدفهیم دشتی از اولین آشنایی‌اش در دوران خردسالی تا هنگامه ترور احمدشاه مسعود، از وی به قلم خویش روایت کرده است. @kabulCom

افغانستان، پاکستان و تغییرات اقلیمی نویسندگان مطلب حاضر با اشاره به سیاستِ اخیر اسلام آباد مبنی بر اخراج بسیاری از افغان ها از پاکستان، به تشریح چالش های احتمالیِ ناشی از ورود سیل جمعیت به افغانستان، شامل بار شدن  مشکلاتی بر بحران اقتصادی و مالی، مصائب مرتبط با بیکاری و نبود اشتغال کافی، خشکسالی و کمبود مواد غذایی لازم، و پیامدهای اقلیمی مرتبط در این راستا پرداخته اند. به باور نویسندگان مطلب حاضر، تمامی گروه ها و جناح های مختلف افغان خواستار ارائه کمک در جهت مقابله با تغییرات آب و هوایی مضر و پیشبرد اقداماتی در این راستا می باشند، اما تمرکز بر هزینه پروژه های مذکور امری قابل توجه است؛ در حالی که اهداکنندگان از اقدام خودداری می ‌کنند. چراکه آمریکا هرگونه فعالیت اقلیمی و انکشافی تحت حاکمیت تالبان را ممنوع اعلام کرده است. همچنین به نظر می رسد متخصصان، اندیشمندان و دانشگاهیان افغانستان که خواستار ورود و فعالیت در زمینه مرتفع ساختن مشکلات اقلیمی و انجام اقداماتی می باشند نیز اجازه شرکت در نشست ها و کنفرانس آب و هوایی سازمان ملل متحد ندارند. @kabulCom

ادامه مطلب بالا ☝️☝️☝️ محروم کردن دختران و زنان افغان از حق تحصیل و کار و مشارکت نه تنها آنها را از فضاهای عمومی دور می کند، بلکه سلامت و رفاه اجتماعی و اقتصادی کل جمعیت را به خطر می اندازد. بازداشت ها و ناپدید شدن های خودسرانه، سرکوب رسانه ها و محدودیت های مذهبی که بر اقلیت ها تحمیل می شود، تنها نمونه های اندکی از حکومت طالبان در افغانستان امروزی است. @kabulCom

ترافیک دیپلماتیک طالبان برای شناسایی در میانه سرنوشت نامعلوم کرسی افغانستان در سازمان ملل با ادامه یافتن بحران های پیچیده و بهم پیوسته افغانستان، وضعیت کنونی چشم اندازهای آینده و اثرات سرریز آن نامطمئن تر، خطرناک تر و مهار آن سخت تر  شده است. چنانچه که بحران انسانی با پیامدهای فاجعه بار عمیق تر، واکنش بین المللی به طور فزاینده ای نه تنها به دلیل سیاست های طالبان و ممنوعیت کار زنان، بلکه به دلیل کمبود شدید بودجه، محدودتر و فقر گسترده و ناامنی غذایی اکثریت قریب به اتفاق جمعیت، نشانگر آن است که علی رغم برخی نشانه های اقتصادی مثبت گزارش شده، اقتصاد کشور شکننده است. این درحالی است که مشکلات اقتصادی افغانستان با مجموعه وسیعی از عوامل موثر مانند ادامه مهاجرت کادر تکنوکرات های باقی مانده، تشدید می شود. فرار سرمایه، محدودیت در بخش بانکی، فقدان شفافیت و پاسخگویی رهبران طالبان در مدیریت عوامل ملی و مالی و ممنوعیت کشت خشخاش به عنوان منبع درآمد مهم  بخشی از جمعیت افغانستان شرایط را بدتر خواهد کرد. م @kabulCom

تسریع همکاری های خطوط مواصلاتی میان ترکمنستان و افغانستان جهت اتصال منطقه ای در گذشته، سیستم ترانزیت در کشورهای آسیای مرکزی متناسب با سیستم توزیعی تمرکز یافته در دوران شوروی و کنترل آن در منطقه بنا شده بود، اما امروزه توازن قوا گویی درحال تغییر است. آمریکا از افغانستان عقب نشینی نموده و روسیه نیز درگیر اوکراین می باشد. در این شرایط چین فرصتی برای گسترش نفوذ خود و تنوع بخشیدن به مسیرهای تجاری به اروپا می بیند و کشورهای آسیای مرکزی نیز به دنبال ارتباطاتی نوین با یکدیگر و نیز با چین هستند. چنانچه ترکمنستان فعالانه درصدد پیشبرد پروژه های ترانزیتی جهت دست یابی به مزایای ناشی از تقویت مشارکت های تجاری و برجسته ساختن نقش خود در اتصالات منطقه ای بوده و روی کار آمدن طالبان در افغانستان نیز مانعی بر سر راه اهداف این کشور به نظر نمی رسد. بدین ترتیب شاهد اعزام هیات های فنی و متخصصان از ترکمنستان به افغانستان، دیدار و صحبت طرفین جهت تشکیل کمیته مشترک، و بحث به منظور افزایش حمل و نقل، رفع مشکلات تجار و بهبود هماهنگی بین دو طرف بودیم. @kabulCom

کمترین دخالت، بیشترین آسیب پذیری: افغانستان و پیامدهای تغییرات اقلیمی دفتر هماهنگ کننده کمک های بشردوستانه سازمان ملل متحد در افغانستان(اوچا) اعلام کرده  که افغانستان ۰٫۸۰ درصد گازهای گلخانه ای جهان را تولید می کند. این دفتر در صفحه اجتماعی ایکس(توئیتر سابق) خود آورده است که «کشورهایی هستند که آسیب شدید از تغییرات اقلیمی دیده اند اما کم ترین مسئولیت را در بروز اثرات آن دارد. این نهاد همچنین نوشته است که ما باید برای راه حل های عادلانه در مورد تغییرات اقلیمی متحد شویم و از کشورهایی که در خط مقدم آسیب پذیری از این تغییرات هستند حمایت کنیم». اما این نهاد درحالی این نوشته را منتشر کرده که طی برگزاری نشست سالانه سازمان ملل متحد در مورد تغییرات اقلیمی در دبی که افغانستان در آن دعوت نشده بود، دفتر هیات معاونت ملل متحد در افغانستان(یوناما) می گوید که این کشور جزء ۱۰ کشور آسیب پذیر از تغییرات اقلیمی و دارای آمادگی کم برای رویارویی با اثرات تغییرات اقلیمی است. @kabulCom

کتاب‌نامه بلخ ششمین نشست با محوریت نقد و نظر کتابِ "دولت-ملت‌سازی در افغانستان" اثر مجتبی نوروزی موعد: سه شنبه ۲۱ قوس (آذر) ۱۴۰۲، ساعت ۱۷ الی ۱۹ میعاد: بلوار کشاورز به سمت غرب خیابان کارگر شمالی پلاک۸۳ عمارت بلخ.

شاعران شعر نو فارسی در افغانستان _معرفی و نگاهی به کتاب “پیش‌گامان شعر نو در افغانستان” اثر پرتو نادری پرچم‌دار شعر نو زبان فارسی، علی اسفندیاری معروف به “نیما یوشیج” است که با طرح‌اندازی نوینی که در قالب و محتوای شعر فارسی انداخت، او را به “پدر شعر نو” می‌شناسند، به نحوی که شعر نو فارسی با عنوان “شعر نیمایی” نیز شناخته می‌شود. کتاب “پیش‌گامان شعر نو در افغانستان” عهده‌دار بررسی زندگی ادبی پانزده تن از شاعرانی است که پرچم‌دار شعر نو فارسی در دهه‌ سی خورشیدی در افغانستان بوده‌اند. کتاب “پیش‌گامان شعر نو در افغانستان” در واقع اثر پژوهشی شاعر و نویسنده نام‌آشنای افغانستان، پرتو نادری است که از سه بخش تشکیل شده است؛ کتاب با مقدمه پنجاه صفحه‌ای تحت عنوان “سخن آغازین” (صص ۷_ ۵۶) شروع می‌شود و بخش میانی در بیش از دوصد صفحه، عهده‌دار بررسی پانزده تن از پیش‌گامان شعر نو فارسی در افغانستان است (صص ۵۷_ ۲۷۸) و در نهایت کتاب با “سخنان پایانیِ” (صص ۲۷۹_ ۲۹۴) مولف و پژوهشگر، خاتمه می‌یابد. @kabulCom

ناکامی فرآیند صلح سازی در دوره جمهوریت، عاملی در پس زدن از قدرت در نظام امارت اسلامی پس از دو دهه حضور ایالات متحده در افغانستان، درگیری بین دولت مرکزی با طالبان به بن بست مرگباری رسید و رویای تحقق صلح در افغانستان که شامل همه گروه ها و اقوام باشد همچنان به یک آرمان ملی دست نیافتنی مبدل کرد. بازگشت طالبان به قدرت هرچند به سال ها منازعه در افغانستان پایان داد و امنیت و آرامش را به افغانستان آورد اما نظام سیاسی نتوانست از همه اقوام و گروه های داخل در افغانستان نمایندگی کند و صلح به معنای واقعی آن پیاده شود. امری که دلیل آن را جدا از ماهیت ایدئولوژیک طالبان باید به روند نادرست صلح در بیست سال گذشته نسبت داد که در دو بعد داخلی و خارجی قابل بررسی است. چراکه مسیر اشتباه رسیدن به صلح معنادار در افغانستان از ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ در روندی اشتباه با رویکردهایی اشتباه قدم گذاشته بود که این خطاها هم متوجه بازیگران داخلی و هم کنشگران بین المللی و در راس آنها ایالات متحده بود. @kabulCom

توسعه ترانزیتی، حرکتی اساسی در چینش پازل همکاری های اقتصادی ازبکستان و افغانستان افغانستان با قرار گرفتن در نقطۀ کانونی راهبردی منطقه می تواند با تمرکز بر نقش محوری خود در اتصال کشورهای آسیای مرکزی به جنوب آسیا، از مزایایِ موقعیت جغرافیایی خود در مسیر اهدافی سیاسی-اقتصادی بهره برد. لیکن این کشور همواره به دلایل داخلی قادر به بهره برداریِ صد در صدی از مواهب ناشی از موقعیت استراتژیک خود نبوده و غالبا حوزۀ ترانزیت ریلی در افغانستان محدود و در مرحله توسعه بوده است. اما در مقابل برای کشورهای همسایه همچون ازبکستان، راه‌ آهن و توجه به خطوط مواصلاتی از جمله ریلی، به عنوان ستون فقرات اقتصاد آن محسوب می شود. در همین راستا خط آهن افغان- ترانس که ادامه دهنده خط ریلی ترمذ- مزارشریف است پروژه ای حائز اهمیت محسوب می شود که نه تنها برای ازبکستان، بلکه برای آسیای مرکزی نیز اهمیت دارد، چنانچه به نظر می رسد بازگشت تالبان به قدرت نیز هیچ اختلالی در برنامه های ازبکستان برای توسعه راه آهن ایجاد نکرد. @kabulCom

طرح تالبان درجهت بازسازی و مشروعیت بخشی به القاعده نویسندگاه مطلب تحلیلی حاضر با اشاره به بحران حاضر در خاورمیانه، براین باور هستند که گروه القاعده با سوء استفاده از فضای همواره ملتهب و متشنجِ منطقه و با بهره گیری از فرصتِ مساعد ناشی از بازگشت مجدد تالبان به قدرت، درصدد تجدید حیات و تقویت خود برآمده است. به بیان نویسندگان این مطلب، القاعده طی سال ها با طرح نقشه ای دقیق از حمایت تالبان، اعمال نفوذ در میان آنها و به ویژه همکاری با شبکه حقانی و زمینه سازی برای حاکمیتِ مجدد این گروه، به تثبیت موجودیت و نیز تقویت نقش خود در آینده کمک کرده و اکنون تحت لوای حکمرانی تالبان، این گروه نیز به پیشوایی جهاد جهانی می اندیشد. القاعده بنای کار خود را بر آن نهاده است که در حال حاضر چراغ خاموش پیش رود تا از این طریق به حفظ وجهۀ بین المللی تالبان در جهت عمل به وعده هایشان -ممانعت در بهره برداری از خاک افغانستان به عنوان پناهگاهی امن برای گروه های افراطی-، یاری رساند. اما نهایتا القاعده به افغانستانِ تحت کنترلِ تالبان، دقیقا به همین منظور می نگرد. @kabulCom