آموزش زبان بلوچی(بلۏچیگ)

#افعال در زبان بلوچی #Ag àn ma balòči zubànà Čonď 1 Àyag - آمدن Ravag - رفتن Kanag - کردن Gendag - دیدن Čàrag - گرفتن Biyag/Buvag - شدن Sedag - گسستن Sendag - گسستن توسط یکی Šòdag - شستن Pačag - پختن(سرخ کردن) Geràdag - پختن Varag - خوردن Golàťag - نوشیدن Zirag/Zurag - خریدن-برداشتن-گرفتن Čenag - برداشتن-چیدن Kaššag - کشیدن Sòčag - سوختن Mannag - پذیرفتن Sekkag - تعلیم دیدن Darbarag - فرا گرفتن Dàrag - نگه داشتن Pèčag - جمع و جور کردن لباس و پارچه Nendag - نشستن Òštag - ایستادن Vapsag - خوابیدن Brèsag - بافتن Sàyag - ساییدن Gerag - گرفتن Dayag - دادن Čòpag - زدن-خمیر کردن Parrag - نفوذ کردن *⃣ توجه: برای اینکه انجام دهنده را در بلوچی نام ببریم به جای ag به آخر فعل òk اضافه میکنیم و انجام دهنده‌ی کار میشود. *⃣ در بلوچی هرگاه در یک جایی دو حرف صدادار کنار هم بیاید yیاvیاh بینشان قرار میگیرد، اگر اولین حرف صدادار u,ò,o باشد y بینشان نمی‌آید و بر اساس لهجه‌های زبان بلوچی vیاh می‌آید اگر هم حرف صدادر اول i,e,è باشد حرف y بینشان می‌آید اگر هم حرف صدادار اول a,à باشد بر اساس لهجه y,v,h می‌آید که در لهجه‌ی سرحدی(رخشانی) v می‌آید مثلا À به صورت Àvag میشود همینطور برای لهجه‌های مکرانی(جهلسری) y می‌آید مثل Àyag و در لهجه‌های سلیمانی و دیگر لهجه‌ها در برخی جاها از حرف h بین حروف صدادار استفاده میشود مثل: Àhag 🗺 Balòči zubàn e sar o sòj @SarOSouj

در زبان بلوچی صفت‌ها( ÈNàn ) همیشه در آخر پیشوند èn ایْن میگیرند. چند تا از صفت‌های در زبان بلوچی: Sàrèn هوشمند Gàrèn گمشده Varnàèn جوانسال Pàkèn چیز پاک Torondèn چیز سخت Àzizèn عزیزان Sopètèn سفید رنگ Ďaďèn قدرتمند Sàpèn چیز صاف Kasterèn کوچکترین Gehterèn بهترین Àpèn آبدار Tarrèn خیس Bèvaďèn نامرتب Wahdigèn تاریخی Čòťèn چیز کج Ganòkèn Mèkai شخص دیوانه Šunzèn Mèči چیز سبز رنگ Zanďèn چاق @SAROSOUJ

اختصار کلمات اسم / N صفت / ÈN فعل / AG @SAROSOUJ

توجه کنید که اشکال امر و نهی در مثال برای مفرد هستند اگر دارید به کسانی امر میکنید باید به آخر ag یا فعل پسوند et اضافه کنید مثلا: Beyàr + et = beyàret بیارید Košag: Makoš + et = Makošet نکشید اگر آن اشخاص یا یک شخص را به انجام یک کار امر میکنید به آخر فعل i اضافه میکنید مثلا اگر شخص یا اشخاصی را امر کنید که یک خروس را بگیرد اینجوری امر میکنیم: Begeri Koròsà خروس رو بگیر Begereti Koròsà خروس رو بگیرید اگر از یک خروس بیشتر باشند به فعل پسوند eš اضافه میکنیم مثلا: Begereš Koròsàn خروس ها رو بگیر Begereteš Koròsàn خروس ها رو بگیرید 🗺 Balòči zubàn e Sar o Sòj @SarOSouj

Čokalok dastà majàyet دست بچه رو گاز نگیرید این اصطلاح در جایی به کار میرود که یک شخصی گرم مشغول با بچه‌ها باشد و برای تمسخر او به بچه‌ها میگویند: Čokalok dastà majàyet #Sòj برای اینکه به کسی چیزی بگویید که انجام دهد به اول فعل Be اضافه میکنیم 🔶 مثل : Jàag: Be + Jà = Bejà *⃣ گاز بگیر Kanag: Be + Kan = Bekan بکن Àrag: Be + Àr = Beyàr *⃣ بیار Àyag/Àvag: Be + À = Beyà بیا Gendag: Be + Gend = Begend ببین Dàrag: Be + Dàr = Bedàr نگه دار - Jàag: Ma + jà = Majày *⃣ گاز نگیر Kanag: Ma + kan = Makan نکن Àrag: Ma + àr = Mayàr نیار Àyag: Ma + à = Mayàyet نیا Gendag: Ma + gend = Magend نبین Dàrag: Ma + dàr = Madàr نگه ندار *⃣ پیشوند Be برای امر کردن به یک چیزی میآید و پیشوند Ma نیز برای نهی کردن از چیزی میآید که کاملا در مثال ها توضیح داده شده است. *⃣ هرگاه در زبان بلوچی دو حرف صدادار ( A,E,O,Ò,U,I,È,À ) در کنار هم بیاید بین آنها y یا بیشتر در لهجه‌های سرحدی v میآید مثل: Beyàyet که دوتا y در این جمله بر اساس همین قاعده در این کلمه آمده‌اند، ضمنا حتی در اندک لهجه‌هایی به جای y حرف h نیز میآید مثل : Beyàhet که در اصل همان y میباشد که بین مصوت‌ها میآید. 🗺 Balòči zubàn e sar o sòj @SarOSouj Lekànk : @LaakcheriBalouch

Sòp sohrant - سیب‌ها قرمز هستند اما اینجا Sòp یا سیب اصلا جمع بسته نشده است!!!؟ پس چطور معنی این جمله جمع میشود؟ جواب: اگر دقت بکنید در آخر بیان صفت سیب یا همان رنگ سیب پسوند ant که برای جمع است به کار گرفته شده است و ent نیست پس میتوان بدون جمع بستن خود چیز به آخر آن به جای ent از ant استفاده کنیم و آن را جمع ببندیم دقت کنید اگر Sòp sohrent باشد منظور یک سیب است *⃣ در برخی گویش‌های زبان بلوچی خود چیز نیز جمع بسته میشود مثل Sòpàn sohrant یا حتی میگویند Sòpàn sohrent که این هم جمع هست چون خود سیب جمع بسته شده است @SarOSouj

این استثناء برای t آخر کلمات نیز وجود دارد و ant و ent گاها به صورت an و en نیز تلفظ میشود اما هرگز نباید به صورت an و en نوشته شوند مثل: eši kaigent? این مال کیست این جمله میتواند به صورت eši kaigen هم تلفظ شود sòp sohrant - سیب‌ها قرمز هستند در اینجا نیز میتوانید به صورت sòp sohran تلفظ کنید اما به این صورت نوشتن اشتباه است @SarOSouj

در زبان بلوچی گاها g در حرف مالکیت تلفظ نمیشود و تنها ai تلفظ میشود، البته این به معنای ‌حذف شدن کامل g نیست و بعد از ant و ent حرف g تلفظ میشود مثل: Maig + ant = Maigant Šomaig + ent = Šomaigent Mèkaaig + ant = Mèkaaigant این مسئله بیشتر برای حروف مالکیتی که قبل از aig حرف a یا à آمده باشد است مثلا برای Kadig حرف g تلفظ میشود اما بصورت خیلی کوتاه و اگر تلفظ نکردن g برای جمله بی معنی نباشد مشکلی نیست که g تلفظ نشود @SarOSouj

به این کلمات در زبان بلوچی و طرز نوشتن آن‌ها توجه کنید. Bir - صاعقه Bèr - انتقام Berr - جهنده،وحشی Tur - تور Tòr - وسیله‌ی برای بالا رفتن از درخت نخل که از برگ درخت داز ساخته میشود Torr - چرخش Kòr - کور Korr - نامرتب Man - من - I/me Ma,Màn - در - in Mà - ما - We/us Tir - تیر Ťèr - نوجوان Mòr - مورچه Morr - بخیل Boll - تاج Bòl - توپ Bàl - بال Bàli - هواپیما Luť - بزرگ Lòť - خواست Kuť - کچل Kòť - کُت Gaťť - محدود Goťť - گلو Siť *⃣- کابین Sèť - ثروتمند Konť - ناتیز،وسیله‌ای برای سقف خانه Kònď - زانو Piť - وصل،کامل،انجام Pèťťi - صندوقچه Ďàku - صندوق Ďèki - صندلی،تکیه گاه Danz - گَرد Anz - ماسه‌ی صاف Paťť - بیرون،جای دورافتاده Pàť - گروه،حزب Pàťi - رفیق Tokk - اندازه‌ی کم Tòk - داخل Pàd - پا Pad - نشان،نشانی،نشانه،آدرس Jàk - جیغ Jak - جک Pall - باغ Poll - گُل Gol - گل Goll - جایی از بدن که بر اثر برخورد چیزی باد کرده Gal - شاد Gall - گروه Gàl - کلمه،حرف Gòl - جن Gòli - قُرص Bàz - زیاد Baz - زیاد پوشیده،پرپشت Bazzag - بیچاره Har - حر Hàr - سیل،طوفان Haur - باران Manď - اسم یک شهر در بلوچستان Menď - ماده،دختر Monď - معلول Žand - خسته Žàng - زنگ،وسیله‌ی بازی کودک Čant,Čont - چند،چقدر Čank - دست دعا،دست بسته کنار هم Čànk - درگیر Šànk - انداختن Pànk - توصیف از کسی Rang - رنگ Rong - جمع گوسفندان Gaur - فکر Gòrr - گور،قبر Gorr - داخل گلو *⃣ کلمه‌ی Siť از Seat انگلیسی به معنای نشتن گرفته شده است اما در بلوچی معنای کابین را میدهد همانند کلمات دیگری که از انگلیسی گرفته شده اما معنی دیگری میدهند مثل Happi یا Happy که در انگلیسی به معنای خوشحال اما در بلوچی به کسی که یکی یا چندتا از دندان‌هایش شکسته باشد میگویند. 🗺 Balòči zubàn e sar o sòj @SarOSouj LàkčeriBalòč @LaakcheriBalouch

‍ ليستي از افعال پركاربرد👇 Sàb kanag - شمردن Borrag - بريدن Ďans kanag - رقصيدن Kaššag - كشيدن Golàťag - نوشيدن Barag/Ranendagi kanag - رانندگي كردن Varag - خوردن Sar o Sòj kanag - توضيح دادن Kapag - افتادن Por kanag - پر كردن Dargèjag - پيدا كردن Tamàm kanag/Halàs kanag - تمام كردن Jàh dayag - جا دادن Jòďènag - درست كردن Bàl kanag - پرواز كردن *⃣ در لهجه‌ی سرحدی به جای پسوند ag پسوند ten به کار میرود مثال: kanag - korten Varag - Vàrten Kapag - Kapten @SarOSouj

پسوند انجام دهنده‌ی یک کار در زبان بلوچی kanòk در زبان بلوچی انجام دهنده‌ی یک کار پسوند òk میگیرد همانطور که در انگلیسی پسوند er برای انجام دهنده‌ی کاری به کار میرود Jòďènòk سازنده Janòk زننده Vànòk*⃣ خواننده Gendòk/Čàròk*⃣ بیننده Aškonòk/Gòšdàròk*⃣ شنونده Geròk گیرنده Rasènòk رسانه/رساننده Bakšòk*⃣ بخشنده Bàngòk گوینده‌ی اذان/بانگ Šòdòk شوینده Gošòk سخنران/گوینده Raťòk رپر/کسی که زیاد حرف میزند Sočòk سوزنده/وسیله یا چیزی که قابل اشتعال است *⃣ در بلوچی خواننده Vànòk میشود اما بیشتر خوانندگان موزیک بلوچی از گوشنده استفاده میکنند که گوشنده از ترکیب کلمه‌ی بلوچی با پسوند فارسی بومود میآید و کاملا بلوچی نیست. *⃣ در بلوچی بیشتر از Gòšdàròk برای کسی که مخاطب قرار میگیرد استفاده میشود اما Àškonòk به کسی گفته میشود که به طور اتفاقی یا اینکه گوینده نمیخواسته او بشنود شنیده باشد استفاده میشود، به شنوندگان رادیو و ... Gòšdàròk میگویند. *⃣ بخشنده که در بلوچی Bakšòk است بیشتر به عنوان یکی از صفات خدا استفاده میشود. همانند: Gòn nàmà pàkèn allàhai ka bàz bakšòk o mehrabànent 🗺 Balòči zubàn e sar o Sòj @SarOSouj @LaakcheriBalouch

بودن در زبان بلوچی لهجه‌ی مکرانی و سرحدی در مکرانی برای بودن از پسوند ag استفاده میکنیم همانند: Biag/Buag *⃣ بودن در سرحدی از پسوند ten استفاده میکنیم همانند: Biten/Buten*⃣ بودن *⃣ از Biag و Buag صرفا برای این است که برخی‌ها از i و برخی از u استفاده میکنند و این زیاد مهم نیست و هرکدام را که به کار ببرید مخاطب خواهد فهمید *⃣ در گویش سرحدی بیشتر از buten استفاده میشود و biten بسیار کم میشود و ضمنا biten را با bitèn به معنای باشد اشتباه نگیرید. 🗺 Balòči zubàn e Sar o Sòj @SarOSouj Làkčeri Nobeštànk @laakcheribalouch

پیش از این با حروف ترکیبی( ai,au,aon) ، احوالپرسی ساده ( Jòďi ) ، پسوند صفت ساز ( èn ) ، افعال کمکی ( ša,man,pa,gòn ) ، اشخاص ( Man,Tau,Àyi,Mà,Šomà,Àvàn ) ، کلمات سوالی یا Jost Gàl ، کلمات نامعلوم Mè ، پسوند مالکیت aig آشنا شده‌اید(کسانی که از اول نبودند از اولین پست شروع بکنند https://t.me/SarOSouj/2 ) حال به مسائل دیگر در زبان بلوچی خواهیم پرداخت

حرف مالکیت در زبان بلوچی aig siyàhag man Balòči zubàn tahà Man + ig *⃣ Manig مال من Tà + aig*⃣ Taig مال تو Àyi + aig*⃣ Àyiaig مال اون Mà + aig*⃣ Maig مال ما Šomà + aig*⃣ Šomaig مال شما Àyàn/Àvàn + aig Àyànaig مال آن‌ها *⃣ برای اول شخص مفرد در زبان بلوچی همیشه Manig میآید و Mani/Ni با ig ترکیب میشود *⃣ همیشه اگر قبل از aig حرف à بیاید حذف میشود مثل Tà میشود Taig و Mà میشود Maig *⃣ در سوم شخص مفرد که Àyi هست aig کامل میآید و به ig تبدیل نمیشود و اگر Àyig باشید معنی هم نمیدهد این یکی از استثنائات زبان بلوچی همانند Manig میباشد #آموزش 🗺 Balòči zubàn e Sar o Sòj @SarOSouj Làkčeri @LaakcheriBalouch

#تحلیل_کلمه Taigent مال شما است is your کلمه‌اب Taigent از سه کلمه تشکیل شده و نام کلماتی که از ترکیب سه کلمه تشکیل شده‌اند Saigàl نام دارند. Tà تو aig مال ent است همانطور که میبینید Taigent از سه کلمه تشکیل شده است و Tà به خاطر اینکه بعد از آن aig آمده است به Ta تبدیل شده است توجه داشته باشید که اگر چیز مورد نظر جمع باشد یعنی بیش از یکی باشد به جای ent کلمه‌ی ant میاید مانند Taigant Tà تو aig مال ant هستند توجه: ant برای جمع و ent برای مفرد است و با تغییر شخص این ها اصلا تغییر نمیکنند مانند: Šomaigant Šomà شما aig مال ant هستند دیدید که اصلا ant تغییر نمیکند و اگر هر شش شخصیت را بیاورید باز برای جمع ant و برای مفرد ent هست #آموزش 🗺Balòči zubàn e Sar o Sòj @SarOSouj Làkčeri Nobeštank @LaakcheriBalouch

#نام برخی از شهرهای بلوچستان و جهان Zàedàn زاهدان Čahbàr چابهار Èrànšahr ایرانشهر Gowàdar گوادر Kuaiťa کویته Vàš خاش Saràvàn سراوان Jàšk جاسک Mènàb میناب Zàbol زابل Mirjàvah میرجاوه Sarbàz سرباز Maškat مسقط Karàči کراچی Hozdàr/Kozdàr/Xozdàr خُضدار Konarak کنارک Dalgàn دلگان Sèb سیب Sòràn سوران Règàn ریگان Nimròz نیمروز Lòs Ànjles لُس آنجلس Boròksel بروکسل Setokholm استکهُلم Estànbòl استانبول Wàšèngton واشینگتون Bònes Àres بوئنوس آیرس Tòrento تورنتو @SarOSouj

#مکالمه_بلوچی 👱🏼‍♂Salàm 👱🏼‍♀Vàlaik 👱🏼‍♂ Taigent eši? این مال شماست؟ 👱🏻‍♀ Hau Àyi Manigent. بله اون مال من هست 👱🏼‍♂ Čenkasaigent eši? این مال چقدر هست(قمیتش چقدر هست) 👱🏻‍♀ Àyi 5 tomonaigent اون مال ۵ تومان است *⃣ همانطور که دیدید در بلوچی aig برای مالکیت چسبیده میشود و ent که نشان دهنده‌ی یک چیز هست نیز به aig میچسبد و هر سه با هم تلفظ میشوند و در اینجا ent به صورت en تلفظ میشود و n نیز به صورت تنوین تلفظ میشود 🗺Balòči zubàn e Sar o Sòj @SarOSouj 😍Làkčeri Balòč @LaakcheriBalouch

پرسش مالکیت و یا دارا بودن Kò? + aig Kuaig?*⃣ مال کجا؟ Kai? + aig Kaiaig?*⃣ مال کی؟ Kadi? + ig Kadig? چه زمانی؟،در چه زمانی؟ Či? + aig Čiaig? مال چی؟،مال چیست؟ Činčo?,Čenka?*⃣ + aig Činčokaig?, Čenkasaig? مال چقدر؟ Kotàyi? + aig Kotàyiaig? مال کدام؟ Pačè? + aig Pačiaig? برای چی؟ واسه چی؟ *⃣ در Kuaig حرف ò به u تبدیل میشود و همینطور اگر è باشد و بعد از آن پسوند مالکیت( ig,aig ) بیاید تبدیل به i میشود *⃣ اگر در آخر کلمه حرف i باشد برای گفتن مالکیت از ig استفاده و دو i با هم یکی میشوند همانند: Kadi که میشود Kadig *⃣ پرسیدن مقدار در زبان بلوچی Činčok و Čenkas هست که معمولا اگر بگوییم مال چقدر است s و k در آخر تلفظ میشوند اما اگر تنها بگوییم چقدر k و s کاربرد ندارند. @SarOSouj

نحوه‌ی کاربرد کلمه‌ی سوالی Kai How to use from 'Kai?' Asking Word Čotor ša 'Kai?' Jost Gàlà kàrmard bekanent Kai? + ai Kayai?*⃣ کی هستی؟ Kai? + ent Kayent? - Kain?*⃣ کی هست؟ Kai? + ant Kayant? کی هستند؟ Kai? + et Kayet? کی هستید؟ *⃣ اگر بعد از ai پسوند بیاید همانند پسوند‌های aon,ai,ent,ant,et حرف ai به ay تبدیل میشود و i به صورت y تلفظ میشود به غیر از جاهایی که بعد از ai حرف g بیاید که برای این که چه جاهایی aig میآید توضیح خواهم داد *⃣ کلمه‌ی Kain مخفف کلمه‌ی Kayent هست که در زبان بلوچی بیشتر به صورت مخفف تلفظ میشود و در این جا N نیز به خاطر اینکه قبل از آن ai آمده به صورت تنوین تلفظ میشود. #آموزش 🗺 Balòči zubàn e Sar o sòj @SarOSouj Làkčeri Nobeštànk @LaakcheriBalouch

کلمات نامعلوم در زبان بلوچی Nàbezàntèn Gàl Balòči zubàn tahà Mè + Kai Mèkai یک شخص نامعلوم Mè + Kò Mèkò یک مکان نامعلوم Mè + Či Mèči یک چیز نامعلوم 🔷توجه: Mè پیشوندی هست که نامعلوم میسازد و فقط برای سه کلمه‌ی پرسشی که در بالا بکار رفت به کار گرفته میشود و برای دیگر کلمات پرسشی و غیرپرسشی به کار نمیرود. 🔶 این کلمات برای نامعلوم کردن به کار گرفته میشوند که فقط شخص مخاطب و گوینده میفهمند که Mè چه چیز،مکان و یا شخصی است. یک مثال ساده: Man raptaon Mèkò ša Mèkaiaon*⃣ Mèčiè*⃣ pač gept من رفتم ؟جا؟ از ؟کس؟ ؟چیزی؟ گرفتم دیدید که در این جمله شخص،مکان و چیز کاملا نامعلوم بودند. *⃣ در Mèkaiaon کلمه‌ی Mèkai با aon ترکیب شده که معنی این را میدهد که من باهاش کار داشتم، اگر با کسی کاری داشته باشیم( بعدا دلیل بکار گرفته شدن aon برای یک شخص دیگر را توضیح خواهم داد ) *⃣ در آخر Mèči یک è اضافه شده است که نشان دهنده‌ی یک چیز است اگر بیش از یک چیز بود تنها Mèči به کار میرفت و در آخر برای gept پسوند ant اضافه میشد مثال: Ša mèkaiaon mèči pač geptant. #آموزش 🗺Balòči zubàn e sar o sòj @SarOSouj Gàl o Band @LaakcheriBalouch