سیمرغ

راه‌حل امروز ایران، پیش از هر چیز، سیاسی است. اما سیاستی که اگر از «اقتصاد» عبور نکند و به «دیپلماسی» تکیه ندهد، روی کاغذ می‌ماند. ایرانِ امروز با فرمان‌های کوتاه‌مدت و نسخه‌های شعاری از این تنگنا بیرون نمی‌آید؛ چون ریشه بحران، هم‌زمان در داخل و خارج است: فرسایش معیشت، انزوای بین‌المللی، و کاهش سرمایه اجتماعی. دیپلماسی در این چارچوب نه ژست است و نه تعارف؛ ابزار توسعه است. یعنی بازتعریف نسبت ایران با جهان، کاهش هزینه‌های تقابل، و باز کردن مسیرهای تنفسی اقتصاد—از سرمایه و تجارت تا فناوری و بازار. به همین دلیل بود که در ۱۴۰۰، به‌عنوان مشاور راهبردی و سیاست خارجی در ستاد عبدالناصر همتی حضور داشتم: برای پیوند زدن عقلانیت اقتصادی با تصمیم‌سازی سیاسی. این‌ها همان روزها هم گفته شد؛ هشدارها داده شد، مسیرها ترسیم شد. اما گوش شنوایی نبود. و حالا، هزینه آن بی‌اعتنایی را جامعه، با تمام وجود، پرداخت می‌کند.

آنچه بعضاً به‌عنوان «اسکالرشیپ» من در هاروارد مطرح می‌شود، در واقع فقط یک فلوشیپ یک‌ساله در قالب برنامه Scholars at Risk بوده است. برنامه‌ای که هدفش حمایت موقت از پژوهشگران در شرایط خاص سیاسی است و معمولاً به‌صورت کوتاه‌مدت و غیر‌دائم اعطا می‌شود. این موقعیت به هیچ‌وجه به معنای عضویت در هیئت علمی، تدریس رسمی، یا داشتن عنوان استادی در دانشگاه هاروارد نبوده. این فرصت با معرفی و لطف یکی از دانشجویان سابقم که در دانشگاه کلمبیا تحصیل می‌کرد فراهم شد و پس از پایان همان دوره یک‌ساله نیز ادامه پیدا نکرد. در حال حاضر هم هیچ‌گونه فلو یا جایگاه دانشگاهی فعالی در هاروارد ندارم.

«هان كجايى چه مى خورى؟ گفتم: مى خورم خونِ خود كه ماحضر است» خاقانى توصيفى از زندگی اين روزهاى همگی ماست؛ خون مى‌گرییم وخون مى‌خوريم؛ ناى نمانده وناى دم زدن نيست. همكى در سوگ سياوشيم و ايستاده‌ایم به تماشاى رنج ملت و‌ کشور! ممنون از لطف دوستانی که جویای احوال بنده بوده‌اند. این روزها درگیر کار روی کتابی هستم که پیش از خروج از ایران، نگارش آن را با دکتر جواد ظریف آغاز کرده بودم. در جلسات هفتگی‌مان در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران تلاش می‌کردم از دل تجربه انباشته‌ی ایران در سیاست خارجی، یک چارچوب نظری برای «تنهایی استراتژیک» بیرون بکشم؛ در کنار روایتِ میدانیِ دیپلماتی که خوب می‌داند چگونه در بزنگاه‌ها، سیاست در ایران نه فقط «انتخاب»، که «ساختنِ انتخاب» است—تا جایی که یک‌تنه ردای ریاست‌جمهوری را بر تنِ رئیس‌جمهوریِ منتخب کرد. امید دارم حاصل این کار، به‌جای شعار، چراغی باشد برای فهم واقعیت و راهنمایی برای تصمیم‌گیران و آینده‌ی ایران…!

همان‌طور که در مقالات منتشرشده و نیز در کلاس‌های درس خود اشاره کرده‌ام، او «عباس‌میرزای» ایران بود.

با پوزش از مخاطبان گرامی، دو فرسته اخیر از نوشته‌های بنده نبود و در آن بازه، کانال بنده هک شده بود.

ایران از پای نمی‌اُفتد، می‌تپد و چون #ققنوس از خاکستر خود برمی‌خیزد.

ایران از پای نمی‌اُفتد، می‌تپد و چون #قُقنوس از خاکستر خود برمی‌خیزد.

همان‌طور که پیش‌تر اشاره کرده بودم، پس از جنگ اسرائیل، چرخش افکار عمومی در تهران به‌سوی توسعه اقتصادی، ثبات و رفاه امری اجتناب‌ناپذیر بود. آنچه امروز شاهد آن هستیم، نه یک رخداد مقطعی، بلکه برون‌داد یک تجربه تاریخی عمیق است: فراخوانی مهم که با سیل حضور مردم در خیابان‌های ایران پاسخ داده شد؛ حضوری که می‌توان آن را بی‌نظیر در تاریخ جمهوری اسلامی دانست. فریاد «#جاویدشاه» و شعار «پهلوی برمی‌گردد» را باید نه صرفاً به‌مثابه نوستالژی، بلکه به‌عنوان یکی از پیامدهای مستقیم جنگ اخیر و «سندروم دائمی توسعه در جمهوری اسلامی» فهم کرد. ایرانیان، با تکیه بر حافظه تاریخی خود، امروز بیش از هر زمان دیگری خواهان بازگشت به شکوه گذشته خود، به امنیت، نظم و توسعه‌ای هستند که تجربه‌اش را تا پیش از انقلاب ۵۷ و‌ در‌ دوره پهلوی داشته‌اند. در این چارچوب، با انتشار اخبار مربوط به دیدارهای احتمالی در مارالاگو در هفته آینده، می‌توان انتظار داشت ضرب‌آهنگ مطالبات عمومی شتاب بیشتری بگیرد. پرسش کلیدی این است: آیا ترامپ، که از او به‌عنوان «نیکسون قرن بیست‌ویکم» یاد می‌شود، در چنین دیداری می‌تواند احیاگر همان دوران طلایی «نیکسون و شاه» باشد یا خیر؟

‏هوش مصنوعی پنج لایه دارد: اپلیکیشن، مدل، زیرساخت، چیپ و انرژی. امروزه گلوگاه AI برای آمریکا و چین انرژی ارزان و پایدار است تا چیپ و داده. تلاش برای کنترل انرژی ‎#ونزوئلا را باید در منطق رقابت آمریکا-چین و کنترل ظرفیت AI دید! گفتگو در ۱۷ دسامبر ۲۰۲۵: https://www.instagram.com/reel/DTItqz1DRhZ/?igsh=czduNHJtZ3JpazM1 @Iran_simorgh

‏و سرانجام ‎#جنگ_ونزوئلا رخ داد! این نخستین گام در راستای سند امنیت ملی آمریکاست که بر چیرگی تام واشنگتن بر کل قاره آمریکا اشاره دارد. با کنترل نفت ونزوئلا و بازگشت احتمالی روسیه به بازار نفت، فشار بر تهران‌ افزایش خواهد یافت. چه بسا شیوه سرنگونی احتمالی ‎#مادورو نیز بکار گرفته شود! با سقوط ‎#مادورو جریان راست در کاراکاس قدرت بیشتری بدست خواهد آورد، چه بیکباره چه به آهستگی؛ تغییری که بر کل امریکای لاتین سرریز خواهد داشت. اگر تاکید بر وجود کارتل‌های مواد مخدر در ونزوئلا جهت همراهی افکار داخلی امریکا بود، هدف اصلی چیرگی چالش‌ناپذیر بر ‎#حوزه_فرمنطقه‌ای_نفوذ است! @Iran_simorgh

گفته بود: «مراقب پسرم باشید، تازه یاد گرفته بگوید بابا!» جوانِ مردم را برای مرزبانی به دوردست می‌فرستند ولی بخاطر کمبود تجهیزات ابتدایی شهید می‌شود، زن جوانی بی‌یاور می‌گردد و کودکی، یتیم! آیا جوانانتان نیز سربازی می‌روند؟ «آیا ما اهل یک کشور نیستیم و شما فاتحید و ما مغلوب؟» @Iran_simorgh

دو سال پیش در ‎@ForeignPolicy اشاره کردیم که دینامیک ژئوپلتیک خاورمیانه بر شکاف ابوظبی-ریاض افزوده و این دو کشور بر سر پرونده‌های منطقه‌ای به نزاع برخواهند خاست. دیروز سعودی بندر یمنی ‎#مکلا مرکز «شورای انتقالی جنوب» که مورد حمایت امارات است را بمباران کرد! https://x.com/i/status/2006260119873683728 @Iran_simorgh

آنگاه که به عربی در مدحش سرودند، گفت: «چیزی که من اندر نیابم، چرا باید گفت!» و این آغاز سرودن شعر درباری به پارسی گشت. از کابل و آموی تا به بغداد را زیر نگین خود درآورد؛ افسوس که در دیرالعاقول شکست خورد و رهایی کامل ایران از دست خلافت را به چشم ندید ‎#رادمان_پور_ماهک ‎#یعقوب_لیث @Iran_simorgh

پارسال

پارسال عرض شده بود که تل‌آویو چشم به ‎#سومالی_لند دوخته؛ حضوری که گستره و توان مانوردهی اسرائیل را از شرق مدیترانه به خلیج عدن و ‎#باب_المندب تغییر خواهد داد؛ تنگه‌ای که بهمراه ‎#کانال_سوئز ۱۲٪ تجارت و ۳۰٪ ترافیک کانتینری جهان از آن می‌گذرد. گام بعدی در ‎#صنعا است و نزاع بر سر ‎#عدن @Iran_simorgh

در مرگ یزدگرد گفته بود: «ما مردمان از پند سیر آمده‌ایم و بر نان گرسنه‌ایم!» در ”باشو، غریبه کوچک” یادآور شد: «ایران سرزمین ما است، ما از یک آب و خاک هستیم، ما فرزندان ایران هستیم!» در ”سگ کشی” هشدار داد: «من گریه‌هامو قبلا کرده‌ام، حالا فقط فریاد برام مونده!» استاد بهرام بیضایی، آفریدگار چنین شاهکارهایی، سرانجام به آفریدگار پیوست! #بهرام_بیضائی⁩ @Iran_simorgh

در روزی چون دیروز ‎#زرتشت پیام‌آور دین ‎#مزدیسنا که در آتشکده بلخ در حال نیایش ‎#اهورا_مزدا خدای یکتا بود، بهمراه ۷۲ تن از یارانش در هجوم تورانیان به رهبری ارجاسپ، برادرزاده افراسیاب، بدست ‎#توربراتور کشته شد؛ پیام‌آوری که از تاثیرگذارترین افراد بر اندیشه و روان ایرانیان بوده تاکنون! @Iran_simorgh

۱۱۶۷ سال پیش در روزی چون دیروز، نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی پس از اسلام، ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم (۸۵۸-۹۴۱ میلادی) متخلص به ‎#رودکی در روستای بَنُج در رودک در ناحیه پنجکنت ولایت سغد چشم به جهان گشود. هر که نامُخت از گذشت روزگار نیز ناموزد ز هیچ آموزگار‌. @Iran_simorgh

گفتگوی پوتین و بوش دگربار موید آنچه است که پیش‌تر بارها عرض شده: روسیه مخالف ‎#ایران_هسته‌ای است و آن را تهدید می‌بیند. حتی در میانه سیاست ‎#نگاه_به_شرق نیز مسکو حاضر نبود امنیت جناح جنوبی ریملندی خود را با اتمی شدن ایران از دست دهد. تهران اما هنوز چشم به ‎#اتحاد با مسکو دوخته است! @Iran_simorgh