Lyrics Notes

نکته‌ی مهمی را در مطلب پیشین فراموش کردم: من چند بار و به مناسبت‌های مختلف به ماجرای ترانه‌ی «دلخوشی» پرداخته‌ام. از جمله در دو مصاحبه‌ام با «بهروز صفاریان» در نشریات «هنر موسیقی» و «باترانه». بهروز هم چند بار در گپ و گفت‌هایمان به موضوع اشاره کرده است. ماجرا این است که بهروز صفاریان در سال‌های ۷۶ و ۷۷ به عنوان تنظیم‌کننده و سرپرست ارکستر فریدون فروغی در کیش، برخی از ترانه‌های قدیمی فریدون را هم تنظیم مجدد می‌کند. یکی از آن ترانه‌ها «شیاد» به ترانه‌سرایی «فرهنگ قاسمی» و با موسیقی فروغی است. صفاریان برای این که حجم کنسرت به حد مطلوب برسد، سکوئنس‌هایی می‌سازد که هم‌زمان با سازهای زنده در اجراها پخش شوند. در زمان تولید آلبوم «دهاتی»، بهروز صفاریان به ترانه‌ی «اگه اون بود» بهمنی برمی‌خورد و متوجه می‌شود که این ترانه را می‌شود با تغییراتی به ملودی «شیاد» پیوند زد و با استفاده از آن سکوئنس‌های آماده، ترانه‌ی جدیدی خلق کرد. همین اتفاق هم می‌افتد و ترانه‌ی «دلخوشی» خلق می‌شود. بهروز صفاریان در گفت‌وگویی که سال ۹۴ برای ماهنامه‌ی هنر موسیقی با او داشتم می‌گوید: «من کاری که ساخته شده بود را برای فریدون فروغی خواندم و گفتم که شادمهر می‌خواهد این کار را بخواند. فریدون هم گفت مشکلی نیست و زیاد هم ربطی به شیاد ندارد! نمی‌دانم! شاید من برای فریدون خوب اجرا نکرده بودم. چون بعد از انتشار آهنگ شادمهر، فریدون از من گله کرد که چرا آهنگ او را شادمهر عقیلی خوانده است» @lyricsnotes

جناب «محمدعلی بهمنی» به دلایل مختلف، دلشان نمی‌خواهد که به آثار پیش از انقلاب ایشان اشاره شود. خیلی وقت‌ها هم حتی برخی آثارشان را انکار می‌کنند. البته این رویکرد ایشان و برخی دیگر از همکارانشان بسیار محترم است. نکته این است که نمی‌شود آن بخش از آثاری را که تبدیل به بخشی از تاریخ یک جامعه و خاطره‌ی جمعی شده است را نادیده گرفت و انکار کرد. بخش مهمی از کارنامه‌ی بهمنی مربوط به موسیقی موسوم به «کوچه‌بازاری» است. سویه‌ای از موسیقی که متأسفانه قدر ندیده است و همین موجب شده که در مقطعی از پیشرفت باز بماند تا امروز که بعضی از کارورزانش، اصل حضور در آن را هم انکار کنند. «اگه اون بود» با صدای «فیروزه» و موسیقی «کیومرث سلیم‌پور» یکی از همان ترانه‌های جناب بهمنی است. ترانه‌ای که بعد از انقلاب به «شادمهر عقیلی» سپرد تا با ملودی و تنظیم «بهروز صفاریان» در آلبوم «دهاتی» منتشر شود. این ویدئو هم مربوط به بزمی است در رامسر در دهه‌ی شصت که خانم «فیروزه» این ترانه را با همراهی تنبک «جهانگیر ملک» اجرا می‌کند. @lyricsnotes ممنونم از «عرفان رفیعی» نازنین که این ویدئوی نایاب را از آرشیو شخصی‌اش در اختیار من گذاشت.

برای برخی از دوستان این ابهام به وجود آمده که چرا یراحی قطعه‌ای را که قبلا سعید محمدی خوانده بازاجرا کرده است. نکته این‌جاست که این ترانه ابتدا با کلامی مجوزبگیر در سال ۹۲ در آلبوم امپراطور یراحی اجرا شده و ورژن سانسوری‌اش به محمدی سپرده شده است. حالا هم همان ورژن سانسوری را خواننده‌ی اول این ملودی اجرا کرده است.

خانمی به نام «سارا اکرمی» که اخیرا منتخبی از ترانه‌های «اردلان سرفراز» را به همراه ترجمه‌ی انگلیسی ترانه‌ها در کانادا منتشر کرده در گفت‌وگو با یک رسانه فرموده‌اند: «در زمانی که اکثریت به اصطلاح روشنفکران و هنرمندان ایرانی در ستایش انقلاب واپسگرای ۵۷ آثار هنری متعددی ارائه می‌دادند، اردلان سرفراز جزو معدود هنرمندانی بود که مصیبتی را که ۴۴ سال گریبانگیر ملت ایران را گرفته است، پیش‌بینی کرد.» کاملا مشخص است که ایشان حتی به شکلی گذرا هم سراغ مطالعه‌ی تاریخ نرفته است تا این نکته‌ی ساده را بفهمد که جناب سرفراز هم آثار اعتراضی و انقلابی مهمی مانند دیگر بزرگان این عرصه سروده‌اند و حتی در ایام انقلاب پنجاه‌وهفت در قامت تهیه‌کننده، یک آلبوم کامل با ترانه‌های انقلابی منتشر کرده‌اند. در جای دیگری هم ابراز فضل فرموده‌اند: «ترانه‌های اردلان سرفراز مانند ترانه‌های برخی ترانه‌سرایان آن دوران که مضمون آثارشان مرثیه برای عملیات‌ تروریستی چریکی، و مملو از استعاره و واژگان ساختگی می‌باشد، نیست. ترانه‌های اردلان سرفراز روان، و دلنشین، و برای شنونده قابل درک است.» که اشاره‌ی مستقیمی به ترانه‌های «ایرج جنتی‌عطایی» دارد. اشاره‌ای خام‌دستانه، کوته‌فکرانه و از سر فقدان سواد ادبی و تاریخی که قطعا موضع جناب اردلان سرفراز هم نیست. نقد به‌جای مواضع سیاسی و ‌انقلابی بزرگان یک چیز است و‌ ارائه‌ی تفسیر و ‌تأویل‌های کودکانه و حکم صادرکردن به سیاق درگوشی‌های عوام برای مجموعه‌آثار بزرگان از سوی یک نوجوان ذوق‌زده‌ی ناآگاه، چیز دیگر. @LyricsNotes

درباره‌ی ابراز فضل‌های یک جوان کتاب‌ساز در ارتباط با ترانه‌ی نوین و کارورزان آن. @LyricsNotes

ترانه‌ی «هجرت» یکی از مشهورترین و محبوب‌ترین ساخته‌های زنده‌یاد «ناصر چشم‌آذر» است. شایعات زیادی پیرامون ماجرای خلق و اجرای این ترانه وجود دارد و گاهی دوستانی ابهاماتشان را مطرح می‌کنند و پاسخ‌های نادرست می‌گیرند. من روایت شخص ناصر خان از این ماجرا را که در گفت‌وگوی من و آن زنده‌یاد در سال ۱۳۹۴ ثبت و ضبط شده است این‌جا برای شما هم نقل می‌کنم: ناصرخان ملودی این ترانه را در سال ۱۳۵۶ برای صدای زنده‌یاد «افشین مقدم» و بر روی سروده‌ای از «منصور تهرانی» با نام «آلبوم عکس» ساخت. متاسفانه در همان روزها افشین بر اثر تصادف درگذشت. ناصرخان ترانه را به «داریوش» فروخت. داریوش سروده‌ی منصور تهرانی را با سلیقه و سبک خودش مناسب نمی‌دید و از «شهیار قنبری» خواست تا برای آن ملودی، ترانه‌ی تازه‌ای بنویسد. شهیار هم ترانه‌ی «هجرت» را بر روی آن ملودی نوشت. ناصر چشم‌آذر ترانه را برای صدای داریوش تنظیم کرد و داریوش هم نسخه‌ای تمرینی از ترانه‌ی هجرت را خواند که امیدواریم در بساط یکی از آرشیوداران پیدا شود. اما آن روزها ارتباط نزدیک داریوش و ‌گوگوش، برخی از ترانه‌هایی که برای داریوش ساخته شده بود را نصیب گوگوش می‌کرد و ترانه‌ی هجرت هم به همین سرنوشت دچار شد و داریوش آن را به گوگوش هدیه داد. ناصرخان هم به گفته‌ی خودش با نارضایتی، ترانه را برای گوگوش تنظیم مجدد کرد و خط کُر سوپرانو را هم به آن افزود و نتیجه، نسخه‌ای است که همه با صدای گوگوش شنیده‌ایم. اما سروده‌ی منصور تهرانی یعنی ترانه‌ی «آلبوم عکس» هم همان سال ظاهرا با ملودی «طوفان هل‌عطایی» و تنظیم ناصرخان و با صدای طوفان ضبط شده است که من نسخه‌ای از آن اجرا هم پیدا نکردم. با این حال آن ترانه هم در همان سال ۱۳۵۶ با صدای «نلی» اجرا و منتشر شد. @LyricsNotes