باۆکــی ئیلێاس

…بەرێزان #سودێکی_فیقهی لە کاتــی نــوێــژ دا کەم کەس ئاگاداری ئەو سوننەتەیە وەک دەزانن نــوێــژ کــردن بە نەعــلــەوە یان پــێــلأو سوننەتە ،بەلأم کە بە نەعــلــەوە یان پــێــلأوەوە نەت کرت پــێــلأو و نەعلەکان دەخەینە کام لا ؟ نەعــل یان پــێــلأو لە کاتــی نــوێــژ دا سوننەتە لای چــەپــی نــوێــژخــوێــن بێت جائیز نییە نە لە بەردەمی نە لە لای ڕاستیەوە بێت. الــلّٰــه اعلم

[عــەقــیــدەی ئــەهــلــی ســونــنــە دەربارەی ناکــۆکــی نێوان هــاوەڵان و ئەوەی ڕوویداوە لە نێوانیان] ☟☟☟☟☟

ابــن بــطــة (٣٨٧ هـ) دەڵــێــت:

سەیری کتێبی صفين و الجمل ناکرێت، وە تەواوی ئەو ناکۆکیانەش کە لە نێوان هاوەڵان ڕوویانداوە. نە بۆ خۆتی دەنوسیەوە و نە بۆ کەسی دەنوسیەوە، نە لە کەسی ڕیوایەت دەکەیت و نە لەسەر کەس دەیخوێنیتەوە و لە هیچ کەسی گوێ ناگریت کە ڕیوایەتی دەکات. گەورەی زانایانی ئەم ئوممەتە کۆکن لە نەهی کردن لەوەی کە باسمان کرد، لەوانە:☟☟☟☟☟☟☟ حــمــاد بن زید يــونــس بن عبيد ســفــيــان الثوري ســفــيــان بن عيينة عبدالــلّٰــه بن إدريس مــالــك بن أنس ابــن أبــي ذئب ابن المنكدر ابــن المبارك شــعــيــب بن حرب أبــو إســحــاق الفزاري يــوســف بــن أسباط أحــمــد بن حنبل بــشــر بــن الحارث عــبــدالــوهــاب الوراق هەموو ئەمانە نەهیان کردووە لێی و لە سەیر کردنی و گوێ گرتن لێی، وە ئاگاداریان داوە لە داوا کردنی و گرنگی دان بە کۆکردنەوەی.

📚(الإبانة الصغرى : [323])

#الجــمــل: جــەنــگــی نێوان علي بن أبي طالب بوو لەگەڵ الزبير بن العوام و طلحة بن عبيدالــلّٰــه #صــفــيــن: جــەنــگــی نێوان علي بن أبي طالب و معاوية بن أبي سفيان بوو رضي الــــلّٰــــه عنهم

. الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ دەفەرموێت: {أَلَا لَهُ ٱلۡخَلۡقُ وَٱلۡأَمۡرُۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَـٰلَمِینَ﴾ [الأعراف ٥٤] #واتــــــە: بۆ مەگەر دروست کردن و فەرمان کردن هەر حەقی الــــلّٰــــه نیە باڵادەستەو خێری زۆرە الــــلّٰــــه ی پەروەرێنی جیهانیان ئەم ئایەتە ئەسڵ و بناغەکانی ربوبیەتی الــــلّٰــــه ی لەخۆ گرتوە کە تایبەت ترین سیفەتی ربوبیەت بریتیە لە خالقیەتی الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ کە تاکو تەنهایە لە دروستکردن و بەدیهێنان دا، پاشان بەڕێوە بەردنی بونەوەرانیشی بەو جۆرەی کە خۆی دەیەوێت کە بریتیە لە ئەمر و فەرمانەکانی کە فەرمانی الــــلّٰــــه عزوجل دوو جۆرە #جــۆری_یــەکــەم فەرمانی کەونی کە بریتیە لە قەدەر کە ئەوەیە ئەوەی الــــلّٰــــه بیەوێت دەبێت ئەوەیشی نەیەوێت نابێت وە هەرچی ڕوو دەدات و دەبێت الــــلّٰــــه زانایە پێی وە بە ویستی ئەو دەبێت و هیچ شتێک لە دەسەڵاتی ئەو دەر ناچێت . #جــۆری_دووەم فەرمانی شەرعی کە دیاری کردنی شەریعەت و ڕێبازی دینە وە دیاری کردنی چۆنیەتی پەرستنی ئەو خالقەیە کە دروستکاری بونەوەرانە . بۆیە ربوبیەتی الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ بەڵگەو لازمە بۆ باوەڕ بون بە ئولوهیەت و تەنها پەرستنی، وە بیرو باوەڕ دەربارەی قــــەدەر هەمو باسەکانی ربوبیەت و ئولوهیەتی لەخۆ گرتوە . بۆیە ئیمام عبدالــلّٰــه‌ـی کوڕی عباس دەیــفــەرمــوو: (القدر نظام التوحيد) #واتــــــە: بیرو باوەڕ بون بە قــــەدەر ڕاگری تــەوحــیــدە بە هاوشێوەی ئەو پەتەی کە دنکەکانی تەزبێحی کۆ کردۆتەوە . جا کە پەتی تەزبێح پچڕا دنکەکان پەرتەوازە دەبن و ڕێک نابن ئاواش هەرکەس بیرو باوەڕی دەربارەی قــــەدەر تەواو نەبێت تــەوحــیــدی جێگیر نابێت و یان دەکەوێتە بــیــدعە یان کــوفــــر . وە هەمو بیدعە کاران هۆکاری گومڕاییەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ تەسلیم نەبوینیان و ناڕازی بونیان بە فەرمانی شەرعی الــــلّٰــــه عزوجل کە بەشێکە لە قــــەدەر، بۆیە زۆر گرنگە موسوڵمان باسەکانی قــــەزاو قــــەدەر بزانێت و ئەسڵەکانی جێگیر بێت لە لای ،الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ ئێمەو ئێوەیش فێری زانستی بە سود بکات و مۆفەقمان بکات بۆ کردەوەی چاکە آمین

⬆️ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ رَسُولِ اللەِ ﷺ قَالَ : « إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ لَيَحْفِرُونَ السَّدَّ ڪُلَّ يَوْمٍ ، حَتَّۍ إِذَا ڪَادُوا يَرَوْنَ شُعَاعَ الشَّمْسِ قَالَ الَّذِي عَلَيْھِمُ : ارْجِعُوا فَسَتَحْفِرُونَهُ غَدًا. فَيَعُودُونَ إِلَيْهِ ڪَأَشَدِّ مَا ڪَانَ ، حَتَّۍ إِذَا بَلَغَتْ مُدَّتُھُمْ ، وَأَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَبْعَثَھُمْ إِلَۍ النَّاسِ حَفَرُوا ، حَتَّۍ إِذَا ڪَادُوا يَرَوْنَ شُعَاعَ الشَّمْسِ قَالَ الَّذِي عَلَيْھِمُ : ارْجِعُوا فَسَتَحْفِرُونَهُ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ. وَيَسْتَثْنِي ، فَيَعُودُونَ إِلَيْهِ وَهُوَ ڪَھَيْئَتِهِ حِينَ تَرَڪُوهُ ، فَيَحْفِرُونَهُ ، وَيَخْرُجُونَ عَلَۍ النَّاسِ ... ».

📚 سنن الترمذي | 3419 سنن ابن ماجە | 4080 مسند أحمد | 10632

#ئایا_دەڪرێت_لەم_سەردەمە_دا #ڪــەس_هەبێت #بچێت_دەجــــال_ببینێت...؟ دەجــــال ڪەۍ دەردەچێت و دەرچوونەڪەۍ لە دەستۍ خۆی دا نییه ، بەڵڪو بە ویستۍ الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ ـیە هەتا ئەو وادەیەۍ بۆۍ دیاریڪراوە نەیێتە پێشەوە ناتوانێت دەرچێت و هیچ ڪەسیش ناتوانێت یارمەتیدەرۍ بێت لە دەرچوونی دا. لێرەوە ❪③❫ پرسیار دێنە پێشەوە ئەویش ئەمانەن: داخۆ ڪەس هەیە شوێنۍ دەجال بزانێت ؟؟ یاخود ڪەس هەبێت لە سەرانۍ ڪوفرۍ عالەمۍ سەردانۍ بڪەن ؟؟ ئەگەر شتۍ وا هەیە ئەۍ بۆچۍ ڪۆت و زنجیرەڪەۍ ناقرتێنن و ڕزگارۍ بڪەن ؟؟ لە وەڵامدا دەڵێم: بە پێۍ سەرنج دان و وردبوونەوە لە حدیثەڪەۍ تمیم الداري رضي الــلّٰــه عنە، ئەوەۍ تێدایە ڪە دەجــــال لەو دوورگەدا تەنیا نەبووە، بەڵڪو ڪەسێڪۍ ترۍ لەگەڵ بووە ڪە پێۍ دەوترێت جــەســاســە، تمیم الداري رضي الــلّٰــه عنە قصەڪە باس دەڪات و دەڵێت: « ... ئاژەڵێڪیان پێگەیشت هەموو گیانۍ تووڪ بوو ، هێندە مووۍ زۆر بوو نەیاندەزانۍ ڪامەۍ پێشیەتۍ و ڪامەۍ دوایەتۍ ، وتیان : ویلڪ ، تۆ ڪێۍ ؟ وتــــۍ: من جــەســاســە ـم ، وتیان : جــەســاســە چییە؟ وتــــۍ: ئەۍ جەماعەت بڕۆن بۆ لاۍ ئەو پیاوەۍ ڪە لەو دیر ـەیە _ڪڵێسەۍ نەصارا_ ئەو زۆر بەتاسەوەیە بۆ زانینۍ هەواڵتان = فَلَقِيَتْھُمْ دَابَّةٌ أَهْلَبُ ڪَثِيرُ الشَّعَرِ ، لَا يَدْرُونَ مَا قُبُلُهُ مِنْ دُبُرِهِ مِنْ ڪَثْرَةِ الشَّعَرِ ، فَقَالُوا : وَيْلَڪِ ، مَا أَنْتِ؟ فَقَالَتْ : أَنَا الْجَسَّاسَةُ. قَالُوا : وَمَا الْجَسَّاسَةُ؟ قَالَتْ : أَيُّھَا الْقَوْمُ ، انْطَلِقُوا إِلَۍ هَذَا الرَّجُلِ فِي الدَّيْرِ ، فَإِنَّهُ إِلَۍ خَبَرِڪُمْ بِالْأَشْوَاقِ ». جا جــەســاســە واتــــە هەواڵھێنەر ڪەسێڪ وەڪ جاسوس خەبەر و باسۍ دەوروبەرت بۆ دەگوازێتەوە، ئەوڪاتە دەجــــال ئاگادارۍ هەواڵەڪانۍ دەوروبەرۍ بووە بەهۆۍ جــەســاســەوە پێم وایە ئێستا لەم دونیاۍ پێشڪەوتنەش دا زۆر بە ئاسانۍ خەبەر و باسۍ دونیاۍ پێ دەگات لەڪاتێڪ دا جیھان بۆتە جیھانۍ جاسوسۍ بۆیە بە دوورۍ نازانم سەرانۍ ماسۆنییەڪان دەزانن دەجــــال لە ڪوێییەو سەردانۍ دەڪەن ، ئەنجا لێرەوە لەوانەیە تۆ پێم بڵێۍ باشە ڪە دەزانن لە ڪوێیە ئەۍ بۆ ڕزگارۍ ناڪەن و نایھێننە دەرەوە لەڪاتێڪ دا سەردەمۍ پێشڪەوتنە و هەموو ئامێر و ئامرازێڪ بەردەستە ؟؟ لە وەڵامدا دەڵێم: دەرچوونۍ دەجــــال بە دەستۍ خۆۍ و سەرانۍ ڪوفر و ماسۆنییەت نییە هەرچەندە هەوڵیش بدەن بێھودە دەردەچێت، بەڵڪو دەرچوونۍ دەجــــال بە ویستۍ الــــلّٰــــه ـیە هەرڪات وادەۍ خۆۍ هات و ئیزن درا ئەوڪات دەردەچێت هەروەڪ چۆن لە بەشێڪۍ ترۍ حدیثەڪەۍ تمیم الداري ـدا هاتووە ڪاتێڪ وەڵامۍ پرسیارەڪانۍ دەجــــال دەدەنەوە ئەویش لە ڪۆتایی دا دەڵێت: « وە من ئێستا پێتان دەڵێم ڪێم ، من مەسیحۍ دەجــــال ـم ، نزیڪ بووەتەوە ئیزن بدرێم ڪە دەرچــــم = وَإِنِّي مُخْبِرُڪُمْ عَنِّي ، إِنِّي أَنَا الْمَسِيحُ ، وَإِنِّي أُوشِڪُ أَنْ يُؤْذَنَ لِي فِي الْخُرُوجِ ». جــوان دیقەت بدەن خۆۍ ئاماژە بۆ ئەوە دەڪات دەرچوونۍ لە دەستۍ خۆی دا نییه، بەڵڪو دەبێت الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ ئیزنۍ بدات دەرچێت. پاشان ئەم وادە و ئیزن دانەۍ دەجــــال وەڪ هەمان وادە و ئیزن دانۍ دەرچوونۍ یأجــوج و مأجــوج وایە لەو ساتەوەۍ لە پشتۍ سەدەڪە بەند ڪراون هەموو ڕۆژێڪ خەریڪۍ هەڵڪەندنن ناتوانن دەربچن، بەڵام ڪاتێڪ وادەۍ خۆیان هات ئەوڪات بە ئیزنۍ الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ دەردەچن، وەڪ چۆن لەم حدیثەۍ خوارەوەدا هاتووە..☟☟☟☟☟☟☟ ✹أبي هریرة رضي الــلّٰــه عنە دەڵێت: ڕەسول الــلّٰــه ﷺ فــەرمــــووۍ: « یأجــوج و مأجــوج هەموو ڕۆژێڪ خەریڪ دەبن ئەو سەدە هەڵدەڪەنن ڪە بەربەرستە لە بەردەم دەرچوونیان دا ، هەتا ڪە خەریڪە بگەنە ئەوەۍ تیشڪۍ خــۆر دەربڪەوێت و بیبینن ئەو ڪەسەۍ ڪە چاودێر و بەرپرسە بەسەریانەوە دەڵێت: دەست هەڵگرن و بگەڕێنەوە بەیانۍ دێنەوە بۆۍ و هەڵیدەڪەنن، بەیانۍ ڪە دێنەوە بۆۍ دەبینن وەڪ خۆۍ لێھاتووەتەوە، ئەم ڪارە بەم جۆرە بەردەوام دەبێت هەتا ئەو ڪاتەی الــــلّٰــــه ﷻ ویستۍ لێیە دەریان بھێنێت و دەرچن، ڪە ئەو ڪاتە هاتە پێشەوە ڪە وەڪ جاران خەریڪۍ هەڵڪەندن هەتا خەریڪە بگەنە ئەوەۍ تیشڪۍ خۆر دەربڪەوێت و بیبینن ئەنجا ئەو ڪەسەۍ چاودێر و بەرپرسە بەسەریانەوە دەڵێت: دەست هەڵگرن و بگەڕێنەوە إِنْ‌ شَاءَ ‌الــلّٰــه بەیانۍ دێنەوە بۆۍ. ڪە إِنْ‌ شَاءَ ‌الــلّٰــه دەڪات بەیانۍ دێنەوە بۆۍ دەبینن بەو جۆرەیە ڪە جێیان هێشتووە، ئیتر دەست دەڪەنەوە بە هەڵڪەندنۍ و دێنە دەرەوە بۆ خەڵڪۍ ... ».☟☟☟☟☟☟☟☟⬇️

پێغەمبەر صلى الــلّٰــه عليه وسلم کاتێک لە نوێژە فەرزەکان سەلامی ئەدایەوە دوای سەلام دانەوە (3 جــار استغفر الــلّٰــه‌ی ئەکرد پاشان دەیفەرمــوو: اللهم أنت السلام ومنك السلام، تباركت يا ذا الجلال والإكرام) دوای ئەمە ڕێک ڕووی وەرئەگێڕا بەلای نوێژخوێنان، بەداخەوە زۆرینەی ئیمامەکانی ئەمڕۆ یان بێ ئاگان لەم سوننەتە یان بایەخی پێ نادەن، بە دەگمەن ئەبینم ئیمامێک ئەم سوننەتە جێبەجێ بکات، هەیانە تاکو هەڵئەستێت لە شوێنەکەی هەر پشتی کردووە لە نوێژخوێنان. هەڵەیەکی زەقیش هەیە کە زۆرێک لە ئیمامەکان ئەیکەن، تەکبیرەکانی ناو نوێژ هێندە درێژ دەکەنەوە زۆر جار مەئموم پێش ئیمام تەکبیرەکە تەواو ئەکات، ئیمامەکە ئەڵێت: اللللللللله اکبر، هەر خەریکی درێژکردنەوەی ئەلیفەکەیە کەچی زۆرێک لە نوێژخوێنان وتوویانە الــــلّٰــــه اکبر ئەو هێشتا ووشەی اکبر نەهاتووە بەسەر زمانی، سەلامدانەوەش بە هەمان شێوە زۆرێکیان ئەڵێن السلااااااااااام علیکم ورحمة الــلّٰــه، مەئمومەکان سەلامیان داوەتەوە ئیمام هەر خەریکی درێژ کردنەوەی السلاااااام-ە.

سیفەتی علو لە نێوان کافرانی قورەیش و ئەشعەرییەکان ﴿أَوۡ یَكُونَ لَكَ بَیۡتࣱ مِّن زُخۡرُفٍ أَوۡ تَرۡقَىٰ فِی ٱلسَّمَاۤءِ وَلَن نُّؤۡمِنَ لِرُقِیِّكَ حَتَّىٰ تُنَزِّلَ عَلَیۡنَا كِتَـٰبࣰا نَّقۡرَؤُهُۥۗ قُلۡ سُبۡحَانَ رَبِّی هَلۡ كُنتُ إِلَّا بَشَرࣰا رَّسُولࣰا﴾ [الإسراء: ٩٣] کافرانی قورەیش بە پێغەمبەر صلى الــلّٰــه عليه وسلم ئەڵێن: ئیمانت پێ ناهێنین تاکو بەرز نەبیتەوە بۆ ئاسمان لەبەر چاوی خۆمان، بەرزیش بیتەوە بۆ ئاسمان هەر باوەڕت پێ ناکەین تاکو لە ئاسمانەوە کتێبێکمان لە لایەن الــلّٰــه بۆ دائەبەزێنی مجاهد لە تەفسیری (حَتَّىٰ تُنَزِّلَ عَلَیۡنَا كِتَـٰبࣰا نَّقۡرَؤُهُۥۗ) ئەڵێت: کتێبێک لە ئاسمانەوە دابەزێنی تێیدا نوسرابێت لە لایەن رب العالمین بۆ فلان کەس، بۆ هەر یەکێکمان بە جیا، لە کتێبەکە فرمانمان پێکرا بێت بە شوێنکەوتنت. ئەوەی جێگای بەڵگەیە لەمەدا کافرانی قورەیش ئەیانزانی الــــلّٰــــه لە ئاسمانە بۆیە داوای دابەزینی کتێبیان ئەکرد لە ئاسمانەوە لەلایەن الــــلّٰــــه، ئەگەرچی داواکەیان ئینکارکردن بوو، بەڵام ئەوەی مەبەستمانە سیفەتی علوە کە ئەشعەریە زندیقەکان بە قەدەر کافرانی قورەیش نین لەمەدا کە دان بنێن بە سیفەتی علوی الــــلّٰــــه، بۆیە لێرەوە ئەڵێم ئەوەی نەفی سیفەتی علو بکات ئیمامم نیە بەڵکو تاکێکی پێڵاوەکەمە، ئەوەشی ئەمانە بە ئیمام ئەزانێت با بترسێت لەوەی الــــلّٰــــه لەگەڵ ئیمامەکەی حەشری بکات لە قیامەت دا و لەوێش ببێت بە ئیمام بۆی و بەرەو دۆزەخ بیبات.

⬆️ ئیمام عثمان بن سعيد الدارمي دەڵێت: بینیمان هەموو شتەکان دوو جۆرن: خــالــق بە هەموو سیفەتەکانیەوە، وە مەخلوقەکان بە هەموو سیفەتەکانیانەوە، خــالــق بە هەموو سیفەتەکانیەوە غەیر مــەخــلــوقــه، وە مــەخــلــوق بە هەموو سیفەتەکانیەوە مــەخــلــوقــه .

📚 الرد على الجهمية : ١٧٥-١٧٦ .

#قــورئــان کەلامــی الــــلّٰــــه ـیە و مــەخــلــوق نییە ☟☟☟☟☟☟☟ سەرەتا ئەگەر ڕوونکردنەوە لە بارەی وشــەی | مــەخــلــوق | ـەوە بدەین، مــەخــلــوق بریتیە لەو شتەی کە پێشتر بوونی نەبووە و دواتر ھاتووەتە بوون و دروستکراوە، بۆ نمونە من ھەر چەندە بە تەمەن بم ئەوا کاتێك ھەبووە کە من بوونم نەبووە، واتــــە ئەگەر شتێك تەمەنی 100 ساڵیش بێت ئەوا پێش 101 ساڵ ئەو شتە بوونی نەبووە. بەڵام الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ لە ئەزەلەوە بوونی ھەبووەو ھەمیشە ھەر ھەبووە بە ھەموو سیفاتەکانیشیەوە، قورئانیش لە سیفاتی الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ ـیە و کەلامــی الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ، ئەگەر بڵێیت مەخلوقە ئەوا کــافــــر دەبیت چونکە تۆ پێت وایە الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ پێشتر نەیتوانیوە قسە بکات دواتر کەلامــی بۆ خۆی دروست کردووە، ھەروەھا قورئان لە عیلمــی الــــلّٰــــه ـیە ھەروەکو الــــلّٰــــه عز وجل دەفەرمووێت: | وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُم بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ۙ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ | (البقرة : ١٢٠) . #واتــــــە: ئەی محمد ﷺ ئەگەر تۆ شوێنی ئارەزوەکانی ئەوان بکەویت دوای ئەوەی ئەم عیلمەت بۆ ھات ئەوا لە لایەن الــــلّٰــــه ـوە ھیچ یارمەتیدەر و سەرخەرێکت نابێت. ـــــــــــــــــــــــــ لێرەدا مەبەستی لە عیلم قورئانە، کە تۆ دەڵێی قورئان مــەخــلــوقــه واتە عیلمی الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ مــەخــلــوقــه، ئەم قسەیەش پەنا بە الــــلّٰــــه عز وجل مانای وایە الــــلّٰــــه پێشتر بێ عیلم و نەزان و جاهیل بووە دواتر عیلمی بۆ خۆی دروست کردووە!!! جا نەك تەنھا سیفەتی عیلم و کەلام بەڵکو بۆ ھەموو سیفاتەکانی تری الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ دەبێت بە بێ شك بڕوات وابێت کە ھیچیان مەخلوق نین و تازە و داھێنراو نین. ھەروەھا نابێت بوەستیت لەوەی کە بڵێی مــەخــلــوق نیە، واتە ناتوانی بڵێی: من دەڵێم قورئان کەلامی الــــلّٰــــه ـیە، بەڵام نە دەڵێم مــەخــلــوقــه نە دەڵێم مــەخــلــوق نییە. ئەمەشیان بە ھەمان شێوە کــوفــــرە چونکە نابێت گومانت لە مــەخــلــوق نەبوونی ھیچ کام لە سیفاتەکانی الــــلّٰــــه عز وجل ھەبێت. - ھەروەکو ابن بطة (٣٨٧ ھـ) دەڵێت: پاشان لە دوای ئەوە بزانیت بە بێ گومان و دوو دڵی و لێ وەستان: کە قوڕئان کەلامی الــــلّٰــــه ـیە و وەحییەتی، و دابەزێنراویەتی، تێیدا واتاکانی بە تاك ڕاگرتنی ھەیە، وە ناسینی و بەڵگەکانی و سیفاتەکانی و ناوەکانی تێدا ھەیە، وە زانستێکە لە زانستەکانی و مــەخــلــوق نییە، وە بە ھەر شێوازێك خوێندرایەوە، و بە ھەر شێوەیەك نوسرایەوە، و لەو کاتەش کە تیلاوە کرا، وە لە ھەر بارێكدا، لە ئاسمان دا بێت یاخود لە زەوی، پارێزرابێت لە لــوح المحفوظ و لە پەڕاوەکان دا، وە لە لەوحەی منداڵان دا کێشرابێت، یان لەسەر بەرد نەخشێنرابێت، وە لەسەر ھەموو حاڵەتەکانی و جیھاتەکانی؛ ئەوا ھەر کەلامی الــــلّٰــــه ـیەو مــەخــلــوقــیــش نییە . أ - جا ھەر کەس وتــــی: مــەخــلــوقــە . ب - یان وتــــی: کەلامی الــــلّٰــــه ـیەو لێی وەستا و گومانی ھەبوو . ج - یان بە زمانی وتــــی، و لە نەفسی خۆی دا پێی وابوو کە مــەخــلــوقــهو شاردیەوە؛ ئەوا کــافــــرە بە الــــلّٰــــه، خوێنی حەڵاڵە، بەرییە لە الــــلّٰــــه و الــــلّٰــــه ـش لەو بەرییە. وە ھەر کەسێك گومانی لە کوفرەکەی ھەبوو، و وەستا لە تەکفیر کردنی: ئەوا ئەویش کــافــــرە بە فەرمایشتی الــــلّٰــــه عز و جل کە فەرموویەتــــی: ﴿بَلْ هُوَ قُرْءَانٌ مَّجِيدٌ (٢١) فِى لَوْحٍ مَّحْفُوظٍۭ (٢٢)﴾ (البروج : ٢١ - ٢٢) . یاخود: ﴿حَتَّى يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ﴾ (التوبة : ٦) . یاخود : ﴿ذَلِكَ أَمْرُ اللَّهِ أَنْزَلَهُ إِلَيْكُمْ وَمَنْ﴾ (الطلاق : ٥) . جا ھەر کەس پێی وابێت کە یەك پیت لێی مەخلوقە: ئەوا کــافــــر بووە بە بێ ھیچ گومانێك. چونکە ئایەت دەربارەی ئەوە لە قورئان دا، و بەڵگە لە المصطفی ـوە ﷺ زیاترن لەوەی کە بژمێردرێن، وە ئاشکراترن لەوەی کە بشاردرێنەوە.

📚[بڕوانە الإبانة الصغری : ئەثەری (250)]

ـــــــــــــــــــ : ئەم قسانەی ابن بطة رحمه الــلّٰــه بیر و باوەڕ و کۆدەنگی ھەموو زانایانی سەلەفە و کەس وتەیەکی جیاوازی لەمە نەوتووە، کتێبەکانی سەلەف پڕن لە: "ھەر کەس وتی قورئان مــەخــلــوقــه کــافــــرە، و ئەوەشی تەکفیری نەکات کــافــــرە" #واتــــــە: نەك تەنیا ئەو کەسەی دەڵێت مــەخــلــوقــه کــافــــرە بەڵکو ئەوەی گومانیشی لە کوفرەکەی ھەبێت کــافــــرە. جا ئەمە بیروباوەڕی سەلەف بوو لەم بابەتە دا، وە بە گشتی تەنھا ئەوەندە بزانن کە ھیچ سیفاتێکی الــــلّٰــــه عز وجل مــەخــلــوق نییە.⬇️

ئیمامی عــلــي رضي الــلّٰــه عنە لە باســی #کۆتایــی_دونــیــا دا ئەفەرمووێت: لەو ڕۆژەدا مزگەوتەکانیان ئاوەدان و ڕازاوایە، بەڵام وێرانەیە لە هیدایەت، زاناکانیان خراپترینی ژێر ئاسمانن. «إبطال الحیل لـ إبن بطة العكبري»

. #وتــــــم: ئەم ڕیوایەتەۍ تــمــیــم الــــداري رضي الــلّٰــه عنە بەڵگەۍ بەهێز و دەقۍ یەڪلایۍ ڪەرەوەیە، وە ڕوونڪردنەوەو وەڵامە بۆ وتەۍ سێ هاوەڵەڪە « عُــمــر بن الخطاب، جابر بن عبدالــلّٰــه، عبدالــلّٰــه بن عُــمــر رضي الــلّٰــه عنھم » ڪە پێیان وابووە إبــن صــیـاد دەجــــالــه، چونڪە تــمــیــم الــــداري رضي الــلّٰــه عنە ساڵۍ 9 ـۍ هیجرۍ موسڵمان بووە واتــــە لە ڪۆتا ساڵۍ تەمەنۍ ڕەســول الــلّٰــه ﷺ بۆیە دەڵێین ڕیوایەتەڪەۍ تــمــیــم الــــداري یەڪێڪە لە حدیثە موئەخرەڪان لە ڕووۍ زەمەنەوە واتــــە دواۍ ڕیوایەتۍ ئەو هاوەڵانە هاتووە، وە لە حدیثەڪەش دا هاتووە ڪاتێڪ دەجــــال پرسیاریان لێ دەڪات دەربارەۍ ڕەســول الــلّٰــه ﷺ ئایا عــەرەب لەگەڵۍ جەنگاون و هەڵوێستۍ چۍ بووە بەرامبەریان ؟ ئەوانیش لە وەڵامیدا دەڵێن: بەڵێ، لە دژۍ جەنگان، سەرڪەوت بەسەر هەموویاندا و ملڪەچۍ بوون. جا سەرنج بدەن بە وازحۍ دیارە ئەم قصەیە دواۍ هەموو شەڕەڪان ڕوویداوە واتــــە دواۍ فەتحۍ مەڪڪە و جەنگۍ حنین، ڕوون و ئاشڪرایە عەرەب ملڪەچۍ ڕەســول الــلّٰــه نەبوون هەتا فەتحۍ مەڪڪە ـۍ نەڪرد، ڪەواتە ئەو حدیثانەۍ باس لە إبــن صــیـاد دەڪەن ڪە ڕەســول الــلّٰــه ﷺ لە حاڵ و ئەمرۍ ڪۆڵیوەتەوە بزانێت دەجــــالــه یاخود نا پێش ڕوودانۍ بەسەرهات و قصەڪەۍ تــمــیــم الــــداري بووە والحمدللە رب العالمین. وه‌رگیراوه له شێخ هەڵمەت عبدالــلّٰــه👇 https://t.me/Al_Furqan17

وَحَدَّثَنِي حَدِيثًا وَافَقَ الَّذِي ڪُنْتُ أُحَدِّثُڪُمْ عَنْ مَسِيحِ الدَّجَّالِ ، حَدَّثَنِي حَدَّثَنِي أَنَّهُ رَڪِبَ فِي سَفِينَةٍ بَحْرِيَّةٍ مَعَ ثَلَاثِينَ رَجُلًا مِنْ لَخْمٍ وَجُذَامَ ، فَلَعِبَ بِھِمُ الْمَوْجُ شَھْرًا فِي الْبَحْرِ ، ثُمَّ أَرْفَئُوا إِلَۍ جَزِيرَةٍ فِي الْبَحْرِ حَتَّى مَغْرِبِ الشَّمْسِ، فَجَلَسُوا فِي أَقْرُبِ السَّفِينَةِ ، فَدَخَلُوا الْجَزِيرَةَ ، فَلَقِيَتْھُمْ دَابَّةٌ أَهْلَبُ ڪَثِيرُ الشَّعَرِ ، لَا يَدْرُونَ مَا قُبُلُهُ مِنْ دُبُرِهِ مِنْ ڪَثْرَةِ الشَّعَرِ ، فَقَالُوا : وَيْلَڪِ ، مَا أَنْتِ؟ فَقَالَتْ : أَنَا الْجَسَّاسَةُ. قَالُوا : وَمَا الْجَسَّاسَةُ؟ قَالَتْ : أَيُّھَا الْقَوْمُ ، انْطَلِقُوا إِلَۍ هَذَا الرَّجُلِ فِي الدَّيْرِ ، فَإِنَّهُ إِلَۍ خَبَرِڪُمْ بِالْأَشْوَاقِ. قَالَ : لَمَّا سَمَّتْ لَنَا رَجُلًا فَرِقْنَا مِنْھَا ، أَنْ تَڪُونَ شَيْطَانَةً. قَالَ : فَانْطَلَقْنَا سِرَاعًا حَتَّۍ دَخَلْنَا الدَّيْرَ ، فَإِذَا فِيهِ أَعْظَمُ إِنْسَانٍ رَأَيْنَاهُ قَطُّ خَلْقًا ، وَأَشَدُّهُ وِثَاقًا ، مَجْمُوعَةٌ يَدَاهُ إِلَۍ عُنُقِهِ مَا بَيْنَ رُڪْبَتَيْهِ إِلَۍ ڪَعْبَيْهِ بِالْحَدِيدِ. قُلْنَا : وَيْلَڪَ ، مَا أَنْتَ؟ قَالَ : قَدْ قَدَرْتُمْ عَلَۍ خَبَرِي ، فَأَخْبِرُونِي مَا أَنْتُمْ؟ قَالُوا : نَحْنُ أُنَاسٌ مِنَ الْعَرَبِ رَڪِبْنَا فِي سَفِينَةٍ بَحْرِيَّةٍ ، فَصَادَفْنَا الْبَحْرَ حِينَ اغْتَلَمَ ، فَلَعِبَ بِنَا الْمَوْجُ شَھْرًا ، ثُمَّ أَرْفَأْنَا إِلَۍ جَزِيرَتِڪَ هَذِهِ ، فَجَلَسْنَا فِي أَقْرُبِھَا ، فَدَخَلْنَا الْجَزِيرَةَ ، فَلَقِيَتْنَا دَابَّةٌ أَهْلَبُ ، ڪَثِيرُ الشَّعَرِ ، لَا يُدْرَۍ مَا قُبُلُهُ مِنْ دُبُرِهِ مِنْ ڪَثْرَةِ الشَّعَرِ ، فَقُلْنَا : وَيْلَڪِ ، مَا أَنْتِ. فَقَالَتْ : أَنَا الْجَسَّاسَةُ. قُلْنَا : وَمَا الْجَسَّاسَةُ؟ قَالَتِ : اعْمِدُوا إِلَۍ هَذَا الرَّجُلِ فِي الدَّيْرِ ، فَإِنَّهُ إِلَۍ خَبَرِڪُمْ بِالْأَشْوَاقِ. فَأَقْبَلْنَا إِلَيْڪَ سِرَاعًا وَفَزِعْنَا مِنْھَا، وَلَمْ نَأْمَنْ أَنْ تَڪُونَ شَيْطَانَةً. فَقَالَ : أَخْبِرُونِي عَنْ نَخْلِ بَيْسَانَ. قُلْنَا : عَنْ أَيِّ شَأْنِھَا تَسْتَخْبِرُ؟ قَالَ : أَسْأَلُڪُمْ عَنْ نَخْلِھَا ، هَلْ يُثْمِرُ؟ قُلْنَا لَهُ : نَعَمْ. قَالَ : أَمَا إِنَّهُ يُوشِڪُ أَنْ لَا تُثْمِرَ. قَالَ : أَخْبِرُونِي عَنْ بُحَيْرَةِ الطَّبَرِيَّةِ. قُلْنَا : عَنْ أَيِّ شَأْنِھَا تَسْتَخْبِرُ؟ قَالَ : هَلْ فِيھَا مَاءٌ؟ قَالُوا : هِيَ ڪَثِيرَةُ الْمَاءِ. قَالَ : أَمَا إِنَّ مَاءَهَا يُوشڪُ أَنْ يَذْهَبَ. قَالَ : أَخْبِرُونِي عَنْ عَيْنِ زُغَرَ. قَالُوا : عَنْ أَيِّ شَأْنِھَا تَسْتَخْبِرُ؟ قَالَ : هَلْ فِي الْعَيْنِ مَاءٌ؟ وَهَلْ يَزْرَعُ أَهْلُھَا بِمَاءِ الْعَيْنِ؟ قُلْنَا لَهُ : نَعَمْ ، هِيَ ڪَثِيرَةُ الْمَاءِ ، وَأَهْلُھَا يَزْرَعُونَ مِنْ مَائِھَا. قَالَ : أَخْبِرُونِي عَنْ نَبِيِّ الْأُمِّيِّينَ مَا فَعَلَ؟ قَالُوا : قَدْ خَرَجَ مِنْ مَڪَّةَ وَنَزَلَ يَثْرِبَ. قَالَ : أَقَاتَلَهُ الْعَرَبُ؟ قُلْنَا : نَعَمْ. قَالَ : ڪَيْفَ صَنَعَ بِھِمْ؟ فَأَخْبَرْنَاهُ أَنَّهُ قَدْ ظَھَرَ عَلَۍ مَنْ يَلِيهِ مِنَ الْعَرَبِ وَأَطَاعُوهُ. قَالَ لَھُمْ : قَدْ ڪَانَ ذَلِڪَ؟ قُلْنَا : نَعَمْ. قَالَ : أَمَا إِنَّ ذَاڪَ خَيْرٌ لَھُمْ أَنْ يُطِيعُوهُ ، وَإِنِّي مُخْبِرُڪُمْ عَنِّي ، إِنِّي أَنَا الْمَسِيحُ ، وَإِنِّي أُوشِڪُ أَنْ يُؤْذَنَ لِي فِي الْخُرُوجِ ، فَأَخْرُجَ ، فَأَسِيرَ فِي الْأَرْضِ ، فَلَا أَدَعَ قَرْيَةً إِلَّا هَبَطْتُھَا فِي أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ، غَيْرَ مَڪَّةَ وَطَيْبَةَ ، فَھُمَا مُحَرَّمَتَانِ عَلَيَّ ڪِلْتَاهُمَا ، ڪُلَّمَا أَرَدْتُ أَنْ أَدْخُلَ وَاحِدَةً _أَوْ وَاحِدًا مِنْھُمَا_ اسْتَقْبَلَنِي مَلڪُ بِيَدِهِ السَّيْفُ صَلْتًا يَصُدُّنِي عَنْھَا ، وَإِنَّ عَلَۍ ڪُلِّ نَقْبٍ مِنْھَا مَلَائِڪَةً يَحْرُسُونَھَا ». قَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللەِ ﷺ، وَطَعَنَ بِمِخْصَرَتِهِ فِي الْمِنْبَرِ : « هَذِهِ طَيْبَةُ ، هَذِهِ طَيْبَةُ ، هَذِهِ طَيْبَةُ _يَعْنِي الْمَدِينَةَ_ أَلَا هَلْ ڪُنْتُ حَدَّثْتُڪُمْ ذَلِڪَ؟ ». فَقَالَ النَّاسُ : نَعَمْ. « فَإِنَّهُ أَعْجَبَنِي حَدِيثُ تَمِيمٍ أَنَّهُ وَافَقَ الَّذِي ڪُنْتُ أُحَدِّثُڪُمْ عَنْهُ ، وَعَنِ الْمَدِينَةِ وَمَڪَّةَ ، أَلَا إِنَّهُ فِي بَحْرِ الشَّأْمِ ، أَوْ بَحْرِ الْيَمَنِ. لَا ، بَلْ مِنْ قِبَلِ الْمَشْرِقِ مَا هُوَ ، مِنْ قِبَلِ الْمَشْرِقِ مَا هُوَ ، مِنْ قِبَلِ الْمَشْرِقِ مَا هُوَ ». وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَۍ الْمَشْرِقِ. قَالَتْ : فَحَفِظْتُ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللەِ ﷺ.

وتــــــۍ: هەواڵم بدەنێ دەربارەۍ دەریاچەۍ الطبریة ؟ وتــمــان: دەربارەۍ چۍ شتێڪۍ دەپرسۍ ؟ وتــــۍ: ئایا ئاوۍ تێدایە ؟ وتــمــان: بەڵێ ئاوێڪۍ زۆرۍ تێدایە، وتــــۍ: ئەمما ڪاتۍ ئەوە هاتووە وشڪ بڪات، وتــــۍ: هەواڵم بدەنێ دەربارەۍ ڪانییەڪەۍ شارۆچڪەۍ ذُعر ؟ پێمان وت: دەربارەۍ چۍ شتێڪۍ دەپرسۍ ؟ وتــــۍ: ڪانییەڪە ئاوۍ هەیە ؟ ئایا خەڵڪەڪە لە ئاوەڪەۍ زەراعەت دەڪەن ؟ وتــمــان: بەڵێ ئاوێڪۍ زۆرۍ هەیە، وە خەڵڪەڪەۍ لەو ئاوە زەراعەت دەڪەن، وتــــۍ: هەواڵم بدەنێ دەربارەۍ پێغەمبەرۍ نەخوێندەوارەڪان چۍ ڪرد ؟ وتیان: لە مەڪڪە دەرچوو نیشتەجێۍ مەدینە بووە. وتــــۍ: ئایا عەرەب لەگەڵ بەشەڕ هاتن ؟ وتــمــان: بەڵێ. وتــــۍ: چۍ ڪرد لەگەڵیان ؟ هەواڵمان پێدا ڪە سەرڪەوتووە بەسەریان داو ئەوانیش ملڪەچۍ بوون. وتــــۍ: جا ئاوایان ڪرد ملەچییان نواند ؟ وتــمــان: بەڵێ. وتــــۍ: ئەمما ئەوە خێرۍ ئەوانۍ تێدایە ڪە گوێڕایەڵۍ بڪەن، وە من ئێستا پێتان دەڵێم ڪێم، من مەسیحۍ دەجــــال ـم، نزیڪ بووەتەوە ئیزن بدرێم ڪە دەرچم، لە ماوەۍ 40 شــەو دا هەموو زەوۍ دەگرم و دەچمە هەموو شارێڪەوە تەنھا مەڪڪە و طیبة نەبێت، ئەو دووانە حــەرام ڪراون لەسەرم و ناتوانم داخڵیان ببم، هەرڪات بمەوێت بچمە ناو یەڪێڪیانەوە ئەوە مەلائڪەیەڪ بەرەو ڕووم دێت شمشێرۍ هەڵڪێشاوە بەڕووم دا و ڕێگریم لێ دەڪات، لەسەر هەموو دەرگاو ڕێگایەڪیان مەلائیڪە هەیە پاسەوانیان دەڪەن ». فاطمة دەڵێت: ڕەســول الــلّٰــه ﷺ بە گۆچانەڪەۍ ڪێشاۍ بە میمبەرەڪە داو وتــــۍ: « ئەمە طیبة ـیە ، ئەمە طیبة ـیە ، ئەمە طیبة ـیە _واتــــە مەدینە_ ئایا من ئەم حدیثەم بۆتان نەگێڕابوویەوە ؟ ». خەڵڪۍ وتیان: بەڵێ بۆت گێڕابووینەوە. فــەرمــــووۍ: « حدیثەڪەۍ تــمــیــم ـم پێ خۆش بوو، چونڪە موافەقەۍ ئەوە بوو ڪە من بۆتانم باس دەڪرد دەربارەۍ دەجــــال و مەدینە و مەڪڪە، بزانن ئەو لە دەریاۍ شام ـە یاخود دەریاۍ یەمەن، نەخێر، بەڵڪو لە ڕووۍ خۆرهەڵاتەوەیە، لە دەریاۍ شام نییە، بەڵڪو لە خۆرهەڵاتەوەیە، لە دەریاۍ یەمەن ـیش نییە، بەڵڪو لە خۆرهەڵاتەوەیە ». بە دەستۍ ئیشارەتۍ ڪرد بۆ خۆرهەڵات. وتــــۍ: ئەم حدیثەم لە ڕەســول الــلّٰــه ـوە ﷺ حفظ ڪرد.☟☟☟☟☟☟☟☟ 🔹...عَنِ ابْنُ بُرَيْدَةَ ، حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ شَرَاحِيلَ الشَّعْبِيُّ شَعْبُ هَمْدَانَ ، أَنَّهُ سَأَلَ فَاطِمَةَ بِنْتَ قَيْسٍ أُخْتَ الضَّحَّاڪِ بْنِ قَيْسٍ _وَڪَانَتْ مِنَ الْمُھَاجِرَاتِ الْأُوَلِ_ فَقَالَ : حَدِّثِينِي حَدِيثًا سَمِعْتِيهِ مِنْ رَسُولِ اللەِ ﷺ ، لَا تُسْنِدِيهِ إِلَۍ أَحَدٍ غَيْرِهِ. فَقَالَتْ : لَئِنْ شِئْتَ لَأَفْعَلَنَّ. فَقَالَ لَھَا : أَجَلْ حَدِّثِينِي. فَقَالَتْ : نَڪَحْتُ ابْنَ الْمُغِيرَةِ ، وَهُوَ مِنْ خِيَارِ شَبَابِ قُرَيْشٍ يَوْمَئِذٍ ، فَأُصِيبَ فِي أَوَّلِ الْجِھَادِ مَعَ رَسُولِ اللەِ ﷺ ، فَلَمَّا تَأَيَّمْتُ خَطَبَنِي عَبْدُالرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللەِ ﷺ ، وَخَطَبَنِي رَسُولُ اللەِ ﷺ عَلَۍ مَوْلَاهُ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ، وَڪُنْتُ قَدْ حُدِّثْتُ أَنَّ رَسُولَ اللەِ ﷺ قَالَ : « مَنْ أَحَبَّنِي فَلْيُحِبَّ أُسَامَةَ ». فَلَمَّا ڪَلَّمَنِي رَسُولُ اللەِ ﷺ قُلْتُ : أَمْرِي بِيَدِڪَ ، فَأَنْڪِحْنِي مَنْ شِئْتَ. فَقَالَ : « انْتَقِلِي إِلَۍ أُمِّ شَرِيڪٍ ». وَأُمُّ شَرِيڪٍ امْرَأَةٌ غَنِيَّةٌ مِنَ الْأَنْصَارِ عَظِيمَةُ النَّفَقَةِ فِي سَبِيلِ اللەِ ، يَنْزِلُ عَلَيْھَا الضِّيفَانُ ، فَقُلْتُ : سَأَفْعَلُ. فَقَالَ : « لَا تَفْعَلِي ، إِنَّ أُمَّ شَرِيڪٍ امْرَأَةٌ ڪَثِيرَةُ الضِّيفَانِ ، فَإِنِّي أَڪْرَهُ أَنْ يَسْقُطَ عَنْڪِ خِمَارُڪِ ، أَوْ يَنْڪَشِفَ الثَّوْبُ عَنْ سَاقَيْڪِ ، فَيَرَۍ الْقَوْمُ مِنْڪِ بَعْضَ مَا تَڪْرَهِينَ ، وَلَڪِنِ انْتَقِلِي إِلَۍ ابْنِ عَمِّڪِ عَبْدِاللەِ بْنِ عَمْرِو ابْنِ أُمِّ مَڪْتُومٍ ». _وَهُوَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي فِھْرٍ فِھْرِ قُرَيْشٍ ، وَهُوَ مِنَ الْبَطْنِ الَّذِي هِيَ مِنْهُ_ فَانْتَقَلْتُ إِلَيْهِ ، فَلَمَّا انْقَضَتْ عِدَّتِي سَمِعْتُ نِدَاءَ الْمُنَادِي _مُنَادِي رَسُولِ اللەِ ﷺ_ يُنَادِي : الصَّلَاةَ جَامِعَةً. فَخَرَجْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللەِ ﷺ ، فَڪُنْتُ فِي صَفِّ النِّسَاءِ الَّتِي تَلِي ظُھُورَ الْقَوْمِ ، فَلَمَّا قَضَۍ رَسُولُ اللەِ ﷺ صَلَاتَهُ جَلَسَ عَلَۍ الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَضْحَڪُ ، فَقَالَ : « لِيَلْزَمْ ڪُلُّ إِنْسَانٍ مُصَلَّاهُ ». ثُمَّ قَالَ : « أَتَدْرُونَ لِمَ جَمَعْتُڪُمْ؟ ». قَالُوا : اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ : « إِنِّي وَاللەِ مَا جَمَعْتُڪُمْ لِرَغْبَةٍ وَلَا لِرَهْبَةٍ ، وَلَڪِنْ جَمَعْتُڪُمْ لِأَنَّ تَمِيمًا الدَّارِيَّ ڪَانَ رَجُلًا نَصْرَانِيًّا فَجَاءَ ، فَبَايَعَ ، وَأَسْلَمَ ،⬇️

✹إبــن بــریــدة دەڵــێــت: عامر الشعبي بۆۍ گێڕامەوە، پرسیارۍ ڪردووە لە فاطمة بنت قیس خوشڪۍ الضحاڪ بن قیس _فاطمة لە ڪەسە یەڪەمینەڪان بوو ڪە هیجرەتۍ ڪرد بۆ مەدینە_ پێۍ وتــووە: حدیثێڪم بۆ بگێڕەوە ڪە ڕاستەوخۆ لە ڕەســول الــلّٰــه ـت بیستبێت ﷺ. وتــــۍ: ئەگەر بتەوێت ئەوە بۆت دەگێڕمەوە. پێۍ وت: بەڵێ بۆم بگێڕەوە. وتــــۍ: إبن المغیرة عمرو بن حفص زەواجــۍ لەگەڵ ڪردم لە گەنجە باشەڪانۍ قوڕەیش بوو، بەشدارۍ یەڪەم جیھادۍ ڪرد لەگەڵ ڕەســول الــلّٰــه ﷺ ـو بریندار بوو، پاشان تەڵاقۍ دام و بێوەژن ڪەوتم، عبدالرحمن بن عوف لەگەڵ هەندێڪ لە هاوەڵانۍ ڕەســول الــلّٰــه ﷺ هاتە داخوازیم، وە ڕەســول الــلّٰــه ﷺ خوازبێنۍ ڪردم بۆ أسامة بن زید، وە بۆیان گێڕابوومەوە ڪە ڕەســول الــلّٰــه ﷺ فــەرمــوویــەتــــۍ: « هەرڪەسێڪ منۍ خۆشدەوێت، ئەوە با أسامة ـۍ خوشبوێت ». ڪە ڕەســول الــلّٰــه ﷺ لەو بارەیەوە قسەۍ لەگەڵ ڪردم، وتــــم:: بڕیارۍ من لە دەستۍ تۆ دایە، بمدە بەو ڪەسەۍ ڪە تۆ ویستت لەسەریەتۍ. فــەرمــــووۍ: « بچۆ بۆ ماڵۍ أم شریڪ لەوێ بمێنەوە ». أم شریڪ ئافرەتێڪۍ دەوڵەمەندۍ ئەنصارۍ بوو، پارە و پێداویستۍ زۆرۍ دەبەخشۍ لە جیھاد ڪردن دا، وە میوانۍ زۆرۍ دەهاتن، وتــــم: باشە دەچم بۆ ئەوێ. فــەرمــــووۍ: « نەخێر وا مەڪە، أم شریڪ ئافرەتێڪە میوانۍ زۆرۍ دەڪەوێت، جا من پێم خۆش نییە لەوێ خیمارەڪەت بڪەوێت یاخود جلەڪەت لەسەر ساقەڪانت نەمێنێت، ئەوانەۍ لەوێن هەندێڪ شوێنت ببینن ڪە تۆ پێت ناخۆشە و پێۍ ناڕەحەت ببۍ ، بەڵڪو بچۆ بۆ ماڵۍ ڪوڕە مامت عبدالــلّٰــه بن عمرو ابن أم مڪتوم ». ئەو پیاوێڪ بوو لە هۆزۍ فِھر فِھرِ قُریش ، لەو هۆزەۍ ئەو بوو، ئیتر چووم بۆ ئەوێ، ڪاتێڪ عدەم تەواو بوو گوێم لێ بوو بانگ بێژۍ ڕەســول الــلّٰــه ﷺ هاوارۍ دەڪرد : الصلاة جامعة. دەرچووم بۆ مزگەوت لەگەڵ ڕەســول الــلّٰــه ﷺ نوێژم ڪرد ، من لە صەفۍ ئافرەتەڪان دا بووم ڪە لە پشتۍ پیاوەڪانەوە بوون ، ڕەســول الــلّٰــه ﷺ ڪە نوێژەڪەۍ تەواو ڪرد هەستا چوویە سەر میمبەرەڪەو پێدەڪەنۍ، فــەرمــــووۍ: « هەموو ڪەسێڪ لە ئێوە با لە شوێنۍ نوێژەڪەی دا بمێنێتەوە ». پاشان فــەرمــــووۍ: « دەزانن ئێوەم بۆچۍ ڪۆڪردووەتەوە ؟ ». وتیان : الــــلّٰــــه‌ ورسولە أعلم. فــەرمــــووۍ: « والــلّٰــه ـھۍ بۆ ئەوەم ڪۆنەڪردوونەتەوە باسۍ شتانێڪۍ خۆش و ناخۆشتان بۆ بڪەم ، بەڵڪو بۆ ئەوە ڪۆمڪردوونەتەوە هەتا پێتان بڵێم ڪە تــمــیــم الــــداري پیاوێڪۍ نەصرانۍ بوو هاتووە بەیعەتۍ پێ داوم و موسڵمان بووە، شتێڪۍ بۆ باسڪردم موافق بوو لەگەڵ ئەوەۍ من بۆ ئێوەم باس دەڪرد دەربارەۍ مەسیحۍ دەجــــال، بۆۍ باسڪردم وتــــۍ: لەگەڵ سۍ پیاو لە هۆزۍ لخم ـو جذام سوارۍ ڪەشتییەڪ بوون، شەپۆلەڪانۍ دەریا بۆ ماوەۍ یەڪ مانگ هێناونۍ و بردوونۍ، پاشان ڪاتۍ خۆر ئاوا بوون لە دوورگەیەڪۍ دەریا لەنگەریان گرتووە، پاشان بۆ چوونە ناو دوورگەڪە لە سەفینەڪە دابەزیون بە بەلەمێڪۍ بچووڪ خۆیان گەیاندووەتە دوورگەڪە، ئاژەڵێڪیان پێ گەیشت هەموو گیانۍ تــووڪ بوو، هێندە مووۍ زۆر بوو نەیاندەزانۍ ڪامەۍ پێشیەتۍ و ڪامەۍ دوایەتۍ، وتیان: ویلڪ، تۆ ڪێۍ ؟ وتــــۍ: من جــەســاســە ـم، وتیان: جەساسە چییە ؟ وتــــۍ: ئەۍ جەماعەت بڕۆن بۆ لاۍ ئەو پیاوەۍ ڪە لەو الدیر ـەیە _ڪڵێسەۍ نەصارا_ ئەو زۆر بەتاسەوەیە بۆ زانینۍ هەواڵتان. ڪاتێڪ ناوۍ پیاوۍ هێنا ترساین لێۍ نەڪا شەیتانێڪۍ مێینە بێت، بە خێرایۍ بەڕێڪەوتین هەتا چووینە ناو الدیر ـەڪە، ئینسانێڪمان تیایدا بینۍ هەرگیز ڪەسمان نەدیوە هێندە زەخم، وە هیچ ڪەسێڪمان نەدیوە هێندە توند بەسترابێتەوە و ڪۆت و زنجیر ڪرابێت، هەردوو دەستۍ بە جووتۍ بەسترابوونەوە بە ملیەوە، وە هەردوو ئەژنۆشۍ لەگەڵ پاژنەۍ پێیەڪانۍ بە ئاسن بەسترابوونەوە. وتــمــان: تۆ ڪێۍ ؟ وتــــۍ: وا شوێنۍ منتان زانۍ ڪەواتە دڵنیا بن دواتر دەزانن من ڪێم، بەڵام پێم بڵێن ئێوە ڪێن ؟ وتمان: ئێمە خەڵڪێڪین لە عەرەب، سوارۍ ڪەشتۍ ـیەڪ بووین، لەو ڪاتەدا دەریا تووشۍ شەپۆلۍ توندبوو، بۆ ماوەۍ مانگێڪ هێناینۍ و بردینۍ، پاشان لە ڪەنارۍ ئەم دوورگەیەۍ تۆدا لەنگەرمان گرد بۆ هاتنە ناو دوورگەڪە لە سەفینەڪە دابەزین بە بەلەمێڪۍ بچووڪ خۆمان گەیاندە دوورگەڪە، گەیشتین بە ئاژەڵێڪۍ تووڪن، هێندە مووۍ زۆربوو نەماندەزانۍ ڪامەۍ پێشەوەیەتۍ و ڪامەۍ دوایەتۍ، وتــمــان: ویلڪ، تۆ ڪێۍ؟ وتــــۍ: من جــەســاســە ـم. وتمان: جەساسە چییە ؟ وتــــۍ:: بڕۆن بۆ لاۍ ئەو پیاوەۍ ڪە لەو دیر ـەدایە، چونڪە ئەویش زۆر بەتاسەوەیە بۆ زانینۍ هەواڵتان. ئیتر بە خێرایۍ ڕووەو لاۍ تۆ هاتین، وە ئەمین نەبووین لێۍ ترساین شەیتانێڪۍ مێیینە بێت. وتــــۍ: هەواڵم بدەنێ دەربارەۍ دارخورماڪانۍ بیسان ؟ وتمان: دەربارەۍ چۍ شتێڪۍ دەپرسۍ ؟ وتــــۍ: دەربارەۍ دارخورماڪانۍ ئایا بەردەگرێت ؟ پێیمان وت: بەڵێ. وتــــۍ: ئەمما ڪاتۍ ئەوە هاتووە ئیتر بەرنەگرێت.⬇️

✹محمد بن المنڪدر دەڵێت: بینیم جابر بن عبدالــلّٰــه سوێندۍ بە الــــلّٰــــه دەخوارد لەسەر ئەوەۍ إبــن صــائــد دەجــــالــه ، وتــــم: سوێند دەخۆۍ بە الــــلّٰــــه ؟ وتــــۍ: من گوێ بیستۍ عُــمــر بووم لاۍ ﷺ سوێندۍ خوارد لەسەر ئەو بابەتە ڕەسول الــلّٰــه ـش ﷺ ئینڪارۍ لێ نەڪرد.☟☟☟☟☟ 🔹عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْڪَدِرِ ، قَالَ : رَأَيْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِاللەِ يَحْلِفُ بِاللەِ أَنَّ ابْنَ صَائِدٍ الدَّجَّالُ ، فَقُلْتُ : أَتَحْلِفُ بِاللەِ؟ قَالَ : إِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ يَحْلِفُ عَلَۍ ذَلِڪَ عِنْدَ النَّبِيِّ ﷺ ، فَلَمْ يُنْڪِرْهُ النَّبِيُّ ﷺ.

📚 صحیح البخاري | 7355 صحیح مسلم | 7353 سنن أبي داود | 4331

✹عبدالــلّٰــه بن عمر رضي الــلّٰــه عنھما دەڵێت: والــلّٰــه ـھۍ گومانم نییە و دوو دڵ نیم لەوەۍ إبــن صــیـاد مەسیحۍ دەجــــالــە.☟☟☟☟☟ 🔸حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ _يَعْنِي ابْنَ عَبْدِالرَّحْمَنِ_ عَنْ مُوسَۍ بْنِ عُقْبَةَ ، عَنْ نَافِعٍ ، قَالَ : ڪَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ : وَاللەِ مَا أَشُڪُّ أَنَّ الْمَسِيحَ الدَّجَّالَ ابْنُ صَيَّادٍ.

📚 سنن أبي داود | 4330

ئەگەر ڪەسێڪ هات وتــــۍ: ئەوەتا عُــمــر بن الخطاب رضي الــلّٰــه عنە، وە جابر بن عبدالــلّٰــه رضي الــلّٰــه عنھما سوێندیان خواردووە لەسەر ئەوەۍ إبــن صــیـاد دەجــــالــه، وە إبن عُــمــر ـیش رضي الــلّٰــه عنە پێۍ وابووە إبــن صــیـاد دەجــــالــه، چۍ دەڵێن دەربارەۍ ئەمە ؟ لە وەڵامدا دەڵێم: بەڵێ ئەو سێ هاوەڵە بەڕێزە پێیان وایە بەڵێ إبــن صــیـاد دەجــــالــه، هەتا عُــمــر ـو جابر رضي الــلّٰــه عنھما سوێندیان خواردووە لەسەر مەسئەلەڪە، تێگەیشتن لەم سێ وتەیە بەو جۆریه ئەو ڪاتەۍ ئەو سێ هاوەڵە بەڕێزە ئەوەیان وتووە سەرەتا بووە و حاڵ و ئەمرۍ إبــن صــیـاد هێشتا لاۍ هاوەڵان و ڕەســول الــلّٰــه ـش ﷺ ڕوون نەبووە ئایا دەجــــالــه یاخود نا هەروەڪ چۆن لە حدیثەڪانۍ سەرەتاۍ ئەم بابەدا دیارە، بەڵام دواتر ڪە دەرڪەوتووە و ڕوون بووەتەوە إبــن صــیـاد دەجــــال نییە وەڪ چۆن لە ڕیوایەتەڪەۍ تــمــیــم الــــداري ـدا دەردەڪەوێت رضي الــلّٰــه عنە ، ڪەواتە وتەۍ ئەو سێ هاوەڵە پێش ڪاتێڪ بووە پێش ئەوەۍ قصەڪەۍ تمیم الداري ببیستن ڪە یەڪلایۍ ڪەرەوەیە لە مەسئەلەۍ دەجــــال ـدا. والــلّٰــه الموفق.⬇️

لەڪاتێڪ دا إبــن صــیـاد خۆۍ لە ناساندنۍ خۆی دا دەڵێت: « من موسڵمانم وا دەچم بۆ حــەج یاخود عــەمــرە، وە منداڵم دەبێت و ڪوڕەڪەم لە مەدینە جێھێشتووە، لە مەدینە دەژیم و دەچمە ناوۍ وا بە نیازۍ مەڪڪە ـم، هەروەها دەڵێت: دەزانم دەجــــال ڪەۍ لە دایڪبووە و ئێستا لە ڪوێیە ». ئەمانە هەمووۍ لە دەجــــال ـدا مەوجوود نین و ناتوانێت ئەوانەۍ هەبێت، ئەمانە بەڵگەن لەسەر ئەوەۍ إبــن صــیـاد ڪاهین و دەجالێڪۍ بچووڪ بووە و شەیتانۍ بینیوە نەڪ ئەوەۍ دەجــــالــی گەورە بێت. وە بەڵگەیەڪۍ تریش هەیە لەسەر ئەوەۍ إبــن صــیـاد دەجــــال نییە حدیثەڪەۍ تمیم الداري ـیە رضي الــلّٰــه عنە ڪە مەشھورە بە حدیثۍ جــەســاســە ڪە هەریەڪ لە: پێشەوا أحمد ـو مسلم ـو أبي‌ داود ـو الترمذي ـو إبن ماجە ـو الحمیدي ـو إبن أبي شیبة ـو حنبل بن إسحاق. ڕیوایەتیان ڪردووە، ڪە لە خوارەوە دەیھێنم بە ڕوون و وازحۍ دیارە دەجــــال ڪەسێڪۍ ترە و پێش ئەوەۍ إبــن صــیـاد مەوجوود بێت ئەو وجوودۍ هەبووە، وە لە جەزیرەیەڪ دا ڪۆت و زنجیر ڪراوە. ⬇️

✹سعید بن إیاس الجریري لە أبي نضرة ـوە لە أبي سعید الخدري ـیەوە رضي الــلّٰــه عنە دەگێڕێتەوە دەڵێت: دەرچووین بۆ حەج یاخود عەمرە إبــن صــیـاد ـمان لەگەڵ بوو، لە شوێنێڪ دابەزین و لاماندا بۆ ئیسراحەت ڪردن، خەڵڪەڪە بڵاوبوونەوە هەریەڪە لە شوێنێڪ، ماینەوە من و إبــن صــیـاد، ترسێڪۍ زۆر دایگرتم ڪاتێڪ ئەو قسانەم دەهاتەوە مێشڪ ڪە دەیانڪرد دەربارەۍ، جا هات پێداویستیەڪانۍ خستە ئەوانەۍ من، وتــــم: پلەۍ گەرما زۆر بەرزە، ئەگەر بتخستایەتە ژێر ئەو درەختە زۆر باش دەبوو، ئەوەۍ ڪرد ڪە داوام لێڪرد، به لای ڕانێڪ مەڕ تێپەڕین، چوو قاپێڪۍ گەورە شیرۍ هێنا، وتــــۍ: ئەۍ أبا سعید فەرموو بیخۆ، وتــــم: جەوەڪەۍ گەرمە ، وە شیریش گەرمە. هیچ ڪێشەشم نەبوو تەنھا ئەوەبوو پێم خۆش نەبوو شتۍ دەستۍ بخۆم _یاخود وتــــۍ لە دەستۍ وەریبگرم_ ئەنجا وتــــۍ: ئەۍ أبا سعید ، لە داخۍ قسەۍ خەڵڪۍ ڪە دەیڪەن بەرامبەرم هاتووە بە مێشڪم دا حەبلێڪ بھێنم بەو درەختەدا هەڵیواسم پاشان خۆم بخنڪێنم، ئەۍ أبا سعید حدیثۍ ڕەســول الــلّٰــه ﷺ لە هەرڪەسێڪ شاراوە بێت لە ئێوەۍ ڪۆمەڵۍ ئەنصار شاراوە نییە ، مەگەر تۆ یەڪێڪ نیت لە شارەزاڪان بە حدیثۍ ڕەســول الــلّٰــه ﷺ ؟ مەگەر ڕەســول الــلّٰــه ﷺ نەیفەرمووە: « دەجــــال ڪافرە ». ئێ ئەوەتا من موسڵمانم. مەگەر ڕەســول الــلّٰــه ﷺ نەیفەرمووە: « دەجــــال وەجاخ ڪوێرە منداڵۍ نابێت ». ئێ ئەوەتا من ڪوڕەڪەمم لە مەدینە جێھێشتووە. مەگەر ڕەســول الــلّٰــه ﷺ نەیفەرمووە: « دەجــــال ناتوانێت بچێتە ناو مەدینە ـو مەڪڪە ». ئێ ئەوەتا من لە مەدینەوە هاتووم دەمەوێت بچم بۆ مەڪڪە ؟ أبو سعید الخدري دەڵێت: وام لێھات خەریڪ بوو عوزرۍ بدەمێ، پاشان وتــــۍ: ئەمما والــلّٰــه ـھۍ من دەیناسم، وە دەزانم ڪەۍ لە دایڪبووە، وە دەشزانم ئێستا لە ڪوێیە. پێم وت: دەڪ لەناو بچۍ بە درێژایۍ ڕۆژ.☟☟☟☟☟ 🔹...عَنْ سَالِمُ بْنُ نُوحٍ ، أَخْبَرَنِي الْجُرَيْرِيُّ ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، قَالَ : خَرَجْنَا حُجَّاجًا أَوْ عُمَّارًا وَمَعَنَا ابْنُ صَائِدٍ ، قَالَ : فَنَزَلْنَا مَنْزِلًا ، فَتَفَرَّقَ النَّاسُ ، وَبَقِيتُ أَنَا وَهُوَ ، فَاسْتَوْحَشْتُ مِنْهُ وَحْشَةً شَدِيدَةً مِمَّا يُقَالُ عَلَيْهِ ، قَالَ : وَجَاءَ بِمَتَاعِهِ فَوَضَعَهُ مَعَ مَتَاعِي ، فَقُلْتُ : إِنَّ الْحَرَّ شَدِيدٌ ، فَلَوْ وَضَعْتَهُ تَحْتَ تِلْڪَ الشَّجَرَةِ. قَالَ : فَفَعَلَ ، قَالَ : فَرُفِعَتْ لَنَا غَنَمٌ ، فَانْطَلَقَ ، فَجَاءَ بِعُسٍّ ، فَقَالَ : اشْرَبْ أَبَا سَعِيدٍ. فَقُلْتُ : إِنَّ الْحَرَّ شَدِيدٌ ، وَاللَّبَنُ حَارٌّ. مَا بِي إِلَّا أَنِّي أَڪْرَهُ أَنْ أَشْرَبَ عَنْ يَدِهِ _أَوْ قَالَ آخُذَ عَنْ يَدِهِ_ فَقَالَ : أَبَا سَعِيدٍ ، لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آخُذَ حَبْلًا فَأُعَلِّقَهُ بِشَجَرَةٍ ثُمَّ أَخْتَنِقَ ، مِمَّا يَقُولُ لِي النَّاسُ ، يَا أَبَا سَعِيدٍ ، مَنْ خَفِيَ عَلَيْهِ حَدِيثُ رَسُولِ اللەِ ﷺ مَا خَفِيَ عَلَيْڪُمْ مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ ، أَلَسْتَ مِنْ أَعْلَمِ النَّاسِ بِحَدِيثِ رَسُولِ اللەِ ﷺ؟ أَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللەِ ﷺ : « هُوَ ڪَافِرٌ ». وَأَنَا مُسْلِمٌ ، أَوَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللەِ ﷺ : « هُوَ عَقِيمٌ لَا يُولَدُ لَهُ ». وَقَدْ تَرَڪْتُ وَلَدِي بِالْمَدِينَةِ ، أَوَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللەِ ﷺ : « لَا يَدْخُلُ الْمَدِينَةَ، وَلَا مَڪَّةَ ». وَقَدْ أَقْبَلْتُ مِنَ الْمَدِينَةِ ، وَأَنَا أُرِيدُ مَڪَّةَ؟ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ : حَتَّۍ ڪِدْتُ أَنْ أَعْذِرَهُ. ثُمَّ قَالَ : أَمَا وَاللەِ إِنِّي لَأَعْرِفُهُ ، وَأَعْرِفُ مَوْلِدَهُ ، وَأَيْنَ هُوَ الْآنَ. قَالَ : قُلْتُ لَهُ : تَبًّا لَڪَ سَائِرَ الْيَوْمِ.

📚 صحیح مسلم | 7350 سنن الترمذي | 2396 مسند أحمد | 7352 ڪتاب الفتن لحنبل بن إسحاق | 38

#وتــــم: وەڪ دەیبینن لەم هەشت حدیثەۍ سەرەوە دا بە ڕوونۍ دیارە ڪە إبــن صــیـاد ئەو دەجــــالــه نییە ڪە یەڪێڪە لە فیتنە زۆر گەورەڪان ڪە هەرچۍ پێغەمبەر هەیە ئوممەتەڪەۍ خۆۍ لێ ئاگادار ڪردووەتەوە، سەرنج بدەن لە حدیثۍ یەڪەم و دووەم و سێھەم و چوارەم و پێنجەم ـدا ڕەســول الــلّٰــه ﷺ چووە لێڪۆڵینەوە لە حاڵ و ئەمرۍ إبــن صــیـاد بڪات، ڪە دەیبینێت پرسیارۍ لێ دەڪات هەتا بزانێت دەجــــال ـە یاخود نا، بەڵام لە سێ حدیثۍ ڪۆتایی دا واتــــە شەشەم و حەوتەم و هەشتەم ـدا لە وتەڪانۍ خودۍ إبــن صــیـاد ـدا ئەوەیان تێدا ڪە ئەم دەجــــال نییە، بە وازحی دیارە ئیحتجاج بە حدیثەڪانۍ ڕەســول الــلّٰــه ﷺ دەڪات ڪاتێڪ باسۍ دەجــــالــۍ ڪردووە فــەرمــوویــەتــۍ: « دەجــــال ڪافرە، وەچاخۍ ڪوێرە و منداڵۍ نابێت، وە ناتوانێت بچێتە شارۍ مەدینەو مەڪڪە ».⬇️