Aqliy va Naqliy İlmlar Akademiyasi

🧡🧡🧡🧡 🌼🌼🌼🌼🌼 💛💛💛💛 📚 MA'XAZUL İLM (İLM MANBAİ) imom muhaddis lug'atshunos va faqih Ahmad ibn Faris (vafot yili 395h-1004m) ⭕️Ilm faqat o‘qish emas - ilmni qanday qabul qilishni bilish va uni yetkazish qonun-qoidalarini bilish ham ilmning yarmidir. Ayniqsa, hadis ulamolari bu sohada eng ehtiyotkor, eng nozik va eng puxta ishlagan ilm ahllari hisoblanadi. ❗️Shu sabab, biz ushbu kursimizda buyuk lug‘atshunos va muhaddis olim Ahmad ibn Foris rahmatullohi alayhning “Ma’xazul ilm” (Ilm manbai) risolasini birgalikda o‘rganamiz. Bu asar mazkur ilmning yashirin qirralarini ochib beradigan, hadis ulamolari nazarida e’tiborli va qimmatli manbalardan biri bo‘lib, hatto ko‘plab ulug‘ olimlar o‘z asarlarida undan iqtibos keltirganlar. ➡️Bu kursda o’tladigan mavzularimiz quyidagilardan iborat bo’ladi:

✅Ilmni rivoyat qilish (tahdis) orqali og‘zaki yetkazish bobi. ✅Muhaddisning «haddasano (bizga rivoyat qildi)» va «axbarano (bizga xabar berdi)» so‘zlari o‘rtasidagi farq bobi. ✅«Munovala» (kitobni berib rivoyat qilish) bobi. ✅Olimga kitobi olib kelinadi, olim kitobni biladi va: “Undagi narsalarni sizdan olamiz” deyiladigan holat bobi. ✅Talaffuzdagi xatolar (lahn) bobi. ✅Ijoza (ustoz ruxsati bilan undan rivoyat qilish) bobi.

Har bir bob ostida ilm ahli so‘zlarini asoslari bilan keltiriladi, hamda aytilgan fikrlarga chiroyli dalil va izohlar beriladi. Bularning barchasi sun’iy va og‘ir uslubdan xoli bo‘lib, ko‘proq til dalillariga tayangan holda bayon qilingan. Bunga ajablanilmaydi ham, chunki muallif til ilmida yetuk darajaga erishgan, boshqa ilmlarda ham peshqadam olim edi. 📌Darslar uch kunlarda boshlanadi va ikki uch o’tirishda muttasil sanad bilan o’qib chiqiladi! ⬇️Murojaat uchun: @tadbir_new3 📎To'lov: 100 000 Hoziroq ro’yhatdan o’ting!

😎😎😎 Yangi risolani o'rganib chiqishga tayyormisizlar?

Mana ko'pchilik ijoza va sanad bilan ilm olyabdi, Allohga hamdlar bo'lsin. Bu albatta yaxshi, agar niyyat isloh qilinsa. Niyyatni isloh qilish avvalo xolis Alloh uchun o'rganish, ilmni puxtalash bilan bo'ladi. So'ng Arab tili ilmlarini yaxshi o'rganmasdan oldin va o'tayotgan fanidan kamida ikki-uchta kitob o'qimasdan oldin dars o'tishga shoshilmaslik kerak. Zero ilm omonat, ustoz esa o'sha omonatni o'quvchilarga kamu ko'stsiz yetkazishi zimmasidagi og'ir mas'uliyatdir. O'quvchining vaqti, idrok va zehni, moli barcha -barchasi omonatdir. Eng yomoni idrok-ong bilan o'ynashish har xil salniy ta'sirlarni keiltiriv chiqaradi; lmni to'g'ri anglamaslik, ilmdan sovish, mo'tadillikdan chiqib g'uluvga ketish yoki aksi sustkashlik-loqaydlikka tushib qolishdir. Allohga hamdlar ho'lsinki, eskidan o'qib kelayotgan aksar o'quvchilarimizda bu xislatlar mavjud deb hisoblayman (Alloh huzurida hech kimni mutlaq pok deb da’vo qilmaymiz. Shu o'rinda ko'plab o'quvchilarga ham eslatish kerak bo'lgan narsa shuki, kim bir narsa o'qitaman deb chiqsa, o'qib ketavermaslik kerak. Ko'ring asli kim, bu borada salohiyati qay darajada, necha yildan beri shug'ullanib kelmoqda, zimmasiga olgan ishida qanday vahokazo... Ba'zilar darsga qatnashish oldidan bu "darsga qatnashsam nima beradi menga?", "tugatsam ijoza bera olamanmi?" qabilida savollar yo'llashadi. Bu savollar hali dars berishga, ijoza berishga tayyor yoki loyiq emasligidan darak beradi kishini. Talaba ijoza olgandan keyin ham bir ilmni puxtalamagan bo'lsa undan dars berishga haqli bo'lmaydi. Chunki har bir ijozaning sharti shu. Ijoza berilganda "Ahli ilm va ahli hadislarda e'tiborga olingan shartlarga ko'ra" bo'ladi. Ba'zi hollarda ijoza bergan kishini ismini olib tashlab ijoza berishlar ham uchrayabdi. Buni "tadlis" deyiladi hadis ilmida, ijoza bermagan shayxdan ijoza oldim deb da'vo qilish. Bu omonatdan emas. O'quvchilarimizga bunday ishlardan nihoyatda hazir bo'lishlariga chaqiraman. Yana ba'zilar unday gozamanmi bunday yozamannmi deb ham so'raydi, yo o'zi bilgancha yozaveradi, xatoga yo'l qo'yadi. Agar ijozani qanday yozishni bilmayabsizmi hali ijoza berishga tayyormassiz, ilmda bardavom bo'ling, o'z vaqti keladi. Ish omonat va xatarli bo'lgani bois qadrli o'quvchilarimizga bularni bildirishni lozim topdim. Aytib o'tganimdek, darslarimizning ko'pi sanad va ijoza bilan bo'lgani uchun bu borada, ya'ni ijoza va sanad masalalarida ma'rifatlarimizni oshirib olishimiz kerak ekan degan ehtiyojni sezdim. Toinki ilmni to'g'ri olib risoladagidek ado etishga muvaffaq bo'laylik. Shuning uchun shu haqda yetuk bir olimning mujaz bir risolanisini sizlar blan mutolaa qilib chiqamiz va bu maslada ma'rifatimizni oshirishga ilk va boshlang'ich qadamlar bo'ladi, inshoolloh! R. Hanafiy. 06.2026. @avan_ilmar

Baxtni pulga sotib olib bo'lmaydi deydiganlar kitob do'konig kirmagnlar-da... @avan_ilmlar

Baxtni pulga sotib olib bo'lmaydi deydiganlar kitob do'konig kirmagnlar-da... @avan_ilmlar

Baxtni pulga sotib olib bo'lmaydi deydiganlar kitob do'koniga kirmaganlarda... @avan_lilmlar

“Sufyon as-Savriy, Ibn Uyayna va Abdulloh ibn Sinon shunday der edilar: ‘Agar bizlardan birimiz qozilik mansabida bo‘lganida, hadisni o‘rganmaydigan faqihni ham, fiqhni o‘rganmaydigan muhaddisni ham xurmo shoxidan yasalgan novda bilan jazolagan bo‘lardik.’” Takvinul malaka, D. Somih Abdulloh @avan_ilmlar

Matn tanqidi (Naqd al-matn): Hadis ilmidagi tanqidiy metodologiya muhaddislarning boshqalardan ajralib turadigan eng ilg‘or tanqidiy uslublaridan biri hisoblanadi. Ular bu metodning qoidalari va asoslarini ishlab chiqqanlar. Shu sababli bu ilm musulmonlar tomonidan yaratilgan eng nozik va aniq tanqidiy metodlardan biri sanaladi. Hatto G‘arbning ko‘plab faylasuflari, masalan, Richard Simon, Baruch Spinoza va Ernest Renan ham matnlarni tanqidiy tahlil qilish usullarini hadis ilmidan o‘rganganliklarini o‘zlari e’tirof etganlar. Chunki bu ilmning qoidalari va nazariy asoslarini hadis tanqidchilari hamda hadis olimlari yaratgan va shakllantirganlar.

"Azhariy" ni o'rniga masalan o'zimizning ko'hna ta'limni qo'yadigan bo'lsak "Mirarabiy"ga yoki "madrasa ko'rgan"ga almashtirishimiz mumkin. Chunki Azhariy metoddan maqsad ham shu.

Ta'lim qiziqtirish bilan bo'lmasa nosog'lom degan qarash mutlaq to'g'ri deb bo'lmaydi. Aqqod (Abbos Mahmud Aqqod) zamonaviy pedagogik uslublar haqidagi ushbu go‘zal tanqidni yozgan. U uslublar o‘quvchini qiziqtirish va rag‘batlantirishga haddan tashqari e’tibor berib, ilm olishda mashaqqat va mehnatning zarurligini tushuntirishdan yuz o‘giradi. U zamonaviy maktab o‘quvchilari bilan Al-Azhar talabalari o‘rtasidagi farq haqida shunday deydi: “Haqiqat shuki, bu xomxayolni aynan pedagogika yaratdi. U o‘qituvchi va o‘quvchilarni ‘qiziqtirish’ va ‘rag‘batlantirish’ degan yangicha g‘oya bilan band qilib qo‘ydi. Natijada ayrim yoshlar orasida kibr va aldanish tarqaldi. Ularning ongiga shunday tushuncha o‘rnashdiki: agar biror narsani mashaqqatsiz tushunib bo‘lmasa, demak u tushunarsiz narsadir. Shunday ekan, fikr yetakchiligi yana Azhar ta’limi va uning usullarida tarbiya topgan kishilar qo‘liga o‘tishi ajab emas. Chunki ular ilmning tabiati qiyinchilik va mehnatdan iborat ekanini bilib ulg‘ayganlar. Ilm osonlik bilan qo‘l uzatib olinadigan tayyor va lazzatli dasturxon emas. Shuning uchun ham kamdan-kam hollarda azhariy biror ma’noni tushunishda qiynalib qolsa, uni tashlab qo‘yadi. Aksincha, u o‘sha masalani o‘rganishda davom etadi, yopiq joylarini ochishga, tugunlarini yechishga qat’iyat bilan urinadi. Ammo pedagogikaning noto‘g‘ri ta’siriga uchragan talabalarda esa aks holat kuzatiladi: biror narsani tushunishda qiyinchilikka duch kelsalar, uni tadqiq qilishni tashlaydilar va aybni o‘qituvchiga yoki kitobga yuklaydilar.” Takvinul malaka 172, D. Somih Abdulloh @avan_ilmlar

Qoʻqon xoni qilichi XIX asr. Buxoro. Poʻlat, oltin, fеruza, qimmatbaho toshlar. Uzunligi: 92 sm Qarshingizda XIX asrdagi Markaziy Osiyo hokimiyat ramzlarining eng yorqin namunalaridan biri Qo‘qon xoniga tegishli tantanavor qilich turibdi. Qilich Qo‘qon hukmdoriga tegishli bo‘lsa-da, uni butun mintaqada mashhur hisoblangan buxorolik ustalar yaratgan. Bu qurol “shamshir” turiga kiradi. Uning kuchli egilgan tig‘i otliq jangchi uchun ayniqsa qulay bo‘lgan: zarba sirg‘aluvchi harakat bilan berilib, katta kesuvchi kuch hosil qilgan. Islom olamida bunday qilich nafaqat harbiy qurol, balki qonuniy hokimiyat va davlat himoyasining timsoli hisoblangan. Qilich dastasi oltin, feruza va qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan. Sharq anʼanasida firuza g‘alaba va omad ramzi deb qaralgan. Ayniqsa qinining yuzasi diqqatga sazovor: u deyarli to‘liq firuza qadamalar va nozik naqshli oltin bezaklar bilan qoplangan. Barcha hashamatiga qaramay, bu buyum oddiy marosim quroli emas, balki haqiqiy jangovar shamshir hisoblanadi. U Buxoro va Qo‘qon islomiy madaniyatidagi qurolsozlik, zargarlik va hokimiyat haqidagi tasavvurlarni o‘zida mujassam etadi.

Amir Olimxon taqib yurgan qilichning naq o'zginasi ekan.

Amir Olimxon taqib yurgan qilichning naq o'zgiasi ekan.

Ko'rib qoldim, ayni chog'da sotib olmasamda jildlarini birma bir ko'rib chiqmay o'tib keta olmadim. İshqim tushdi! Ayniqsa fiqhdan ibodot boblarini nafis mahorat bilan nazm qilganlar. Kechagina ba'zi birodarlar bilan shu haqda suhbatlashgandik. Arab tilida ibodot boblarini o'qiganimizda So'fi Olloyor, Boburlarning nazmalaridan izohlangan mazvzuni xulosalovchi iqtiboslarni keltirib o'tilsa naqadar go'zal ish bo'ladi, ham fiqh ham adabiyot sayqallanadi deb, alhamdulillah! R. Hanafiy @avan_lmlar

Botanika bog‘ining go‘zal manzaralari مناظر جميلة من الحديقة النباتية Beautiful Views from the Botanical Garden @avan_ilmlar

Abulqosim (Eshon) madrasasi Toshkentning eng muhim tarixiy va me’moriy obidalaridan biridir. XIX asrda bunyod etilgan ushbu majmua madrasa, masjid va xonaqohni o‘z ichiga oladi. O‘zining nafis me’morchiligi, ulug‘vor peshtog‘i va boy tarixiy merosi bilan ajralib turadi. Bu yerda mashhur adib Abdulla Qodiriy ham tahsil olgan. Bugungi kunda madrasa Toshkentning ilmiy, diniy va madaniy tarixini yodga soluvchi qimmatli yodgorlik sifatida qad rostlab turibdi. مدرسة أبي القاسم (إيشان) من أبرز المعالم التاريخية والمعمارية في مدينة طشقند. شُيّدت في القرن التاسع عشر، وتضمّ مدرسةً ومسجدًا وخانقاهًا، وتمتاز بجمال عمارتها وروعة مدخلها وزخارفها التقليدية. وقد درس فيها الأديب الأوزبكي الشهير عبد الله قادري. وتبقى المدرسة اليوم شاهدًا حيًّا على التراث العلمي والديني والثقافي العريق لمدينة طشقند. Abulqasim (Eshon) Madrasa is one of Tashkent’s most significant historical and architectural landmarks. Built in the 19th century, the complex includes a madrasa, a mosque, and a khanqah, reflecting the rich spiritual and educational heritage of the city. Renowned for its elegant architecture and historical value, it was also attended by the famous Uzbek writer Abdullah Qadiri. Today, the madrasa stands as a lasting symbol of Tashkent’s cultural, religious, and scholarly legacy.

هواءُ الوطنِ ومهبِطِ الطفولةِ ما أصفاه وما أعذبَه! أشعرُ به يسري في دمي وعِظامي، وتجدُ روحي فيه سكينتَها وطمأنينتَها. ذلك المُنتزَهُ الصغيرُ الواقعُ بين جنباتِ شارعِ الأديبِ والروائيِّ الشهيرِ عبدِ الله القادري، في قلبِ المدينةِ النابض، ليس مجرّدَ مكانٍ عابر، بل زاويةٌ تختبئُ فيها الذكريات وعبق الانتماء إلى الوطن Vatan va tug‘ilib-o‘sgan yurt havosi naqadar musaffo va pokiza! Uni qonimda ham, suyaklarimda ham his qilaman, ruhim esa unda orom topadi. Mashhur adib va romannavis Abdulla Qodiriy nomi bilan atalgan ko‘cha oralig‘idagi kichik xiyobon… How pure and serene is the air of one’s homeland and birthplace. I feel it within my blood and bones, and my soul finds peace in it. A small park nestled between the streets named after the famous writer and novelist Abdulla Qodiriy…

ما العيش إلا أن تحب • ب وأن يحبك من تحبه زهر الآداب Hayot faqat sevmoq va sevganlaring tarafidan sevilmog'ingdir. R. Hanafiy @avan_ilmlar