دەروەچ// دريچه

☘ ڕووژ زوان داڵگی بمارگ بوو داڵگەێل عەزیز، باوەگەێل نازار! زاڕوەێلتان دە زوان داڵگی بێ‌بە‌ش نە‌کەن. @darwachdariche

☘ ڕووژ زوان داڵگی بمارگ بوو داڵگەێل عەزیز، باوەگەێل نازار! زاڕوەێلتان دە زوان داڵگی بێ‌بە‌ش نە‌کەن. @darwachdariche

دانێشت ئەنجومەن شێعر ئمروو چوارشەمە ساعەت چوار دە کووگاێ فەرهەنگی ئرشاد ئیلام برگوزار دوو.

✔️نشر زانا منتشر کرد: 🔸ده‌ریا کنارێ خوەشە (مجموعه غزل‌های کوردی آقای حیدرعلی شفیعی) حیدرعلی شفیعی از شاعران پیشکسوت ایلام است که سال‌ها در فضای شعری ایلام فعالیت مستمر داشته است. این کتاب با حمایت اداره کل فرهنگ و ارشاد ایلام چاپ و منتشر شده است. @darwachdariche

(یادداشتی بر کتاب «هەگ شاعرم ئەنارم») ✔️مهدی آرمانی مجموعه شعر " هەگ شاعرم ئەنارم" حاصل طبع آزمایی، موسی امایی، شاعر جوان ایلامی است. مجموعه ای از چهل و چهار غزل، در صد صفحه، که ناشر آن، انتشارات زاناست. امایی، از شاعران برآمده از انجمن های ادبی " هانا" و بعد ها " بیان" است که عمر شعری و شاعرانگی اش، کمتر از یک دهه است و در این بازده زمانی، مسیر شعری خود را یافته و در قالب غزل، و از دریچه ی تغزل، به شعر می نگرد. فضای شعرهای او، ساده و صمیمانه است و عاطفه، عنصری است که در غزل های او پایدار است. درون مایه غزل های امایی، عاشقانه است؛ و این سیر عاشقانه در امتداد شعرایش جاری است. نگاه امایی در پرداختن به معشوقه ای که از آن می گوید بیش از آنکه توصیف گونه و بیرونی باشد درونی است. در پرداخت مضامین عاشقانه، زبان او ساده و صمبمی و روان است و معانی شعری او سهل الوصول، و نشانی از تصاویر دیریاب و پیچیدگی های زبانی نیست. استفاده امایی، از آرایه های ادبی، معتدل است و تصویرهای شعری اش ملایم است و عاطفه ای سیال در شعرهایش امتداد دارد. خاستگاه عاشقانه هایش وقوعی است؛ و ساده و بی تکلف و صمیمانه، از معشوقه ای می گوید که در میدان ذهنی او می خرامد؛ گاه باب گلایه باز می کند، گاه اشاره های رندانه به او دارد و در لحظه های خود او را به تصویر می کشد. نگاه او در این مجموعه تازه است؛ و فراتر از حصار کهنه ی وصف گرایی های کلیشه ای است و بیش از آنکه معشوقه ای را به نمایش بگذارد، خود را به تصویر می کشد. نیەزانم ڕا تو خوەم چۊنم ک ڕێ کەی دە ڕەنگ و خۊنم دە جامەک هەم هە خوەت دۊنم گرم خوەم ئێشتبا وەردت چرا که عشق، در درون اتفاق می افتد و عشق حاصل جمع همین اضداد درونی است؛ اضدادی که در شکل هنری آن، در قالب کلمه ها به شکل شعر در می آیند و سندرم وار تعمیم می یابند. بێ ت وە هەر کۊچە چم داخ تو تازەو دووێ هەێمە گرم عاشقەێل ڕا چە چنە شار ِتر معشوقه ای که امایی از آن می گوید حضوری اثیری دارد و بیش از آنکه در دنیای عینی او باشد در لایه های پنهانی ذهنی اوست؛ خوو هایە سەر زندگییت ئەوقە ک نەیتەم خوو هایە سەرم ئەوقە ک نەۊمەس وە سەر ِخوەم جایی که دور از دسترس است؛ ناخودٱگاهی، که جایگاه جنون های شاعرانه است. مجموعه " هەگ شاعرم ئەنارم" داستانی  است از اتفاق ذهن و زبان و تصویر و عاطفه، که راوی اش، شاعری است که این داستان را مونولگ وار پیش می برد. در مدار شعری امایی، عشق در چرخش است؛ و رنگ و لعاب شعری اش، عاطفه ای است که از این مخزن گدازان-عشق- جوشیده است نامم کەفێگە دەر خوو، دڵتەنگتم ئەنارم دەم ئەوڕەسینە مەردم ئەر نامتیشە نارم پیکره کلی و گشتالتی مجموعه شعر " هەگ شاعرم ئەنارم " عشق است؛ عشقی که در حال شدن است و جای خالی معشوقه ای که آفریدگار و آفرودیت شعرهاست. هە دە جاێ م ڕۊ دە ئەۊ خەی هە دە لاێ م نەقڵ ئەۊ کەی دی نەکوت چەقوو دە قەڵبم ک نەماگە جاێ یەکێ تر.... @darwachdariche

🔸دوبەێتی کوردی 🔸ظاهر سارایی زەمین ئمشەو زەڕ خوەر ها دە مێشتێ برەفتاوە ک سوو وشکێ دە کێشتێ هەناس ئاخر دێو شەوارە شەو یەڵدا بمارگ بوو وە گێشتێ 🔸ترجمه: زمین امشب «گل» خورشید را در مشت دارد. فردا خواهی دید که آفتابگردان بسیاری در کشت او شکوفا شده. امشب، ظلمت نفس‌های آخر خودش را می‌کشد. شب یلدا بر همگان مبارک باد. 🔸اشاره: گل، مهره با چیز کوچکی است که در بازی گل با پوچ در مشت، پنهان می‌کنند. ما به این بازی در ایلام می‌گوییم زەڕە مێشتەکی. زەڕ ایهامی به طلا و رنگ خورشید هم دارد. @darwachdariche

✔️نقدی بر نشانه‌ای 🪶ظاهر سارایی چندین سال است که شاهدیم در بعضی از کتاب‌ها و متن‌های منتشر شده به زبان کردی جنوبی، به جای علامت کسره یا نقش‌نمای اضافه، از علامت سکون؛ یعنی این علامت « ْ» استفاده می‌شود. در نگارش فارسی، این نشانه زمانی می‌آید که تأکید داشته باشیم حرفی حتماً ساکن خوانده شود؛ مثلا «نغْز»، تا کسی به شکل دیگری آن را نخواند. اما ماجرای آن در نگارش کردی چیست؟ بعضی از ویراستاران کتاب‌های منتشر شده به زبان کردی و عمدتاً در کرمانشاه، از این نشانه که گفتم به‌جای نقش‌نمای اضافه یعنی « ِ» استفاده می‌کنند. نقش‌نمای اضافه گرچه به شکل کسره است اما کسره نیست؛ خود کلمه‌ی مجزایی است و بین مضاف و مضاف‌الیه یا صفت و موصوف پیوند اضافی یا وصفی برقرار می‌کند. در کردی سورانی نقش‌نمای اضافه عمدتاً به شکل «یای معلوم» می‌آید و در کردی کرمانجی نیز گاه بسته به نقش دستوری‌ ترکیب اضافی، به شکل «ا» می‌آید؛ اما در کردی جنوبی، نقش‌نمای اضافه و کسره به همان‌شکل مشخص و معروف تلفظ می‌شوند و نمی‌توان از نشانه‌هایی که در سورانی یا کرمانجی استفاده می‌شود، بهره برد. کسره و نقش‌نمای اضافه در رسم‌الخط کردی نشانه‌ای برای نوشتن ندارد و در بسیاری موارد خواننده‌ی متن، بنا به فحوای کلمه در جمله می‌باید بین تلفظ «کسره» و «سکون» یکی را انتخاب کند؛ و انتخاب بین دو گزینه، انتخاب دشواری نیست. مضافاً اینکه اخیرا نیز فعالان کردی‌نویسی به گواهی آثار منتشر شده، رواداشته‌اند که در صورت لزوم و به‌ندرت از نشانه‌ی کسره برای رفع ابهام استفاده شود. نگارنده‌ی این سطور، با به‌کارگیری علامت سکون به جای علامت کسره و نقش‌نمای اضافه مخالف است؛ چرا که معتقد است، علامت سکون، چنانچه از نام او پیداست تنها بر سکون دلالت دارد و قبلاً نقش و کارکردی چنین برایش تعریف شده است و استفاده‌ی از آن در نقش کسره یا نقش‌نمای‌ اضافه باعث بدخوانی و کژخوانی و سردرگمی گسترده‌ی مخاطبان متون کردی می‌شود؛ مخصوصاً اینکه استفاده از آن به آثار چاپی و مکتوب هم راه یافته است. برای روشن‌تر شدن بحث، مثلاً این دو بیت از حبیب‌الله بخشوده را در نظر بگیریم: کوردم،چەم ئاو داڵگمە،وێشە برامە مەێنم نەکەن ئەر جوور بەرۊ دەێرە وسامە وەفرەیل کەش یاڵ کِور مەلوەن نوقرەم لیسک خوەر دامان شەڵەم شمش تڵامە که چنین نوشته شود: کوردم،چەمْ ئاو داڵگمە، وێشە برامە مەێنم نەکەن ئەر جوورْ بەرۊ دەێرە وسامە وەفرەیلْ کەشْ یاڵْ کور مەلوەنْ نوقرەم لیسکْ خوەرْ دامانْ شەڵەم شمشْ تڵامە در باب سابقه‌ای این کار از دوستان دانا و فرهیخته‌ام در کرمانشاه سوال کردم و به تنها مستندی که رسیدم آن بود که مرحوم هه‌ژار در فرهنگ خود، از این علامت به‌جای کسره استفاده کرده است. معتقدم دلایل عقلی بر تنها مستند نقلی ارجحیت دارد و بایسته نیست از این پس از این نشانه یعنی سکون به جای کسره یا نقش‌نمای اضافه استفاده شود ؛ چرا که انبوهی و بسامد بالای این این خطا در متون کردی، مانع روان‌خوانی متون کردی خواهد شد. @darwachdariche

✔️چاپ بۊ: 🔸هەگ شاعرم ئەنارم 🔸مووسا ئەمایی @darwachdariche

🔸برگزاری دومین دوره آموزش رسم‌الخط کوردی در دانشگاه ایلام با همکاری دبیرخانه زبان و ادبیات کردی ایلام، ۱۴۰۴/۹/۲۲ 🔸مدرس: استاد نعمت‌الله داودیان

شه‌و بێ‌بە‌ێان شعر: ظاهر سارایی خواننده: بهادر مرادخانی آهنگسازان: شهاب متقی‌فرد، بیژن صادقی تنظیم و ارکستراسبون: شهاب متقی‌فر بک وکالت: چیمن رحمانی، اسما فتحی تکنوازی ویلون: ادریس عزیزی @darwachdariche

✔️اشاره: کردهای فیلی، اغلب به کردهای شیعه مذهب عراق اطلاق می‌شود. فیلی‌‌ها به گونه‌ای از کردی جنوبی سخن می‌گویند و بسیاری از آن‌ها از مناطق کردنشین غرب ایران و از جمله استان ایلام در زمان‌های دور به عراق مهاجرت کرده‌اند و بسیاری از آن‌ها نیز از دیرباز ساکنان بومی مناطقی از عراق بوده‌اند. فیلی‌ها در معادلات و جریانات سیاسی و اجتماعی عراق نقشمند بوده‌اند و رنج‌ها و حوادث بسیاری را پس پشت نهاده‌اند. دکتر مرادی مقدم، به صورت تخصصی به موضوع کردهای فیلی توجه داشته است و حاصل این توجه تالیف و انتشار کتاب ارزشمند نسل‌کشی‌ کردهای فیلی عراق بوده است. 🔸توضیحات بیشتر در باره این کتاب: کتاب نسل کشی کردهای فیلی عراق تالیف دکتر مراد مرادی مقدم با مقدمه ای از استاد غلامحسین کریمی دوستان، استاد دانشگاه تهران منتشر شد. این اثر در یازده فصل و در هر فصل بصورت مسئله مند به موضوعات مربوط به کردهای فیلی پرداخته شده است. فصل اول: سیر تحول واژه فیلی فصل دوم: بررسی پیشینۀ تاریخی کردهای فیلی و علل مهاجرت آنها به عراق ، در این فصل ضمن پرداختن به تاریخ سیاسی و اجتماعی ایلام در دوره قاجار و پهلوی به تفصیل به علل مهاجرت ساکنان منطقه پشتکوه به عراق پرداخته شده است. فصل سوم: مهاجرت کردهای فیلی به عراق و تحلیل اقدامات صورت گرفته برای بازگشت آنان در دوره قاجار و پهلوی فصل چهارم: اختلاف ارضی ایران و عثمانی در حفظ و تملک شهر باغسائی. فصل پنجم: جغرافیای زیست و پراکندگی کردهای فیلی عراق. در این فصل اسناد نویافته ای از پراکندگی ایلات و عشایر کرد، لک و لر در عراق ارائه گردیده است. فصل ششم: تأثیر روابط ایران و عراق بر حیات سیاسی و اجتماعی کردهای فیلی فصل هفتم: تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر کردهای فیلی فصل هشتم: سیاستهای قومی حکومت بعث در مواجهه با کردهای فیلی. فصل نهم: جریان شناسی سیاسی کردهای فیلی. فصل دهم: فراز و فرود فعالیت های اقتصادی کردهای فیلی در عراق فصل یازدهم: بررسی عوامل مؤثر در مسئله مند شدن وضعیت تابعیت کردهای فیلی عراق. این اثر حاصل سال ها تحقیق علمی و دانشگاهی نویسنده با موضوع کردهای فیلی است که توانسته است با هموار کردن زحمات فراوان بر خود، کاری شایسته و بایسته خلق نماید. نویسنده توانسته است با استفاده از اسناد و مدارک متعدد و معتبر، زوایای مهمی از حیات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی کردهای فیلی را روشن نماید و با تکیه بر استواری و درستی مستندات، جنبه های مختلفی از رنج ها و مصائب این مردمان را به رشته تحریر درآورد. بخشی از کردهای فیلی، ساکنان تمدنی و تاریخی مناطق شرقی و جنوبی عراق هستند و بخشی نیز در دوره های قاجار و پهلوی به عراق مهاجرت کرده اند که در این کتاب به تاریخ مصائب و ظلم و ابعاد نسل کشی آنها به روایت منابع و اسناد پرداخته شده است. برای تهیه این کتاب با انتشارت پرسمان از طریق لینک زیر اقدام شود. https://porsemanpress.com/product/%d9%86%d8%b3%d9%84%da%a9%d8%b4%db%8c-%da%a9%d8%b1%d8%af%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%81%db%8c%d9%84%db%8c-%d8%b4%db%8c%d8%b9%d9%87-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82/ @darwachdariche

دوست عزیزمان، جناب دکتر علی سهامی که از چهر‌ه‌های فاضل و فرهنگی استان کرمانشاه است، در شعر فارسی و کردی صاحب اشعار و آثار ارجمندی است. ایشان مجموعه شعری به زبان کردی و البته با ترجمه منظوم بر همان سبک و سیاق به زبان فارسی چاپ و منتشر کرده است. گاهی ترجمه اشعار به شعر فارسی همسنگ شعرهای کردی است. این کتاب «سا» نام دارد و انتشارات دیباچه کرمانشاه در سال 1399 چاپ و منتشر کرده و خوشبختانه به چاپ سوم هم رسیده که نشان می‌دهد از این کتاب استقبال خوبی به‌عمل آمده. از این دفتر، شعری را انتخاب کرده‌ام که تقدیم علاقه‌مندان می‌شود. هێمان لە چین زڵف شەو، عەتر سەحەر تێ هێمان لە ئەو ئاهووچەوە بوو مشک تەڕ تێ ناوەێن خەفتن یا نە‌خە‌فتن هەم خەریکم چەو نەم لە یەک، لە ناو خەو هەر مانگ و خوەر تێ هەر شەو لە سەرتیل دوار کوردە ماڵێ دۊنم فرشتەێ مۊ وڵا لەو ماڵە دەر تێ هەر شەو یەکێ ملوانکێ پڕ لە هسارەس دۊنم لە باڵ جبرەئیل ئاواز پەڕ تێ* بێ‌پاوسەر، بێ‌باڵ‌وپەڕ یا بێ‌خەوەر تێ هەر شەو فرشتەێ شێعر م تا خوەر وە دەر تێ * اشاره به کتاب آواز پر جبرئیل شیخ‌شهاب‌الدین یحیی سهروردی، معروف به شیخ اشراق @darwachdariche

✅♦️یه‌ێ کتاو، یه‌ێ ده‌روه‌چ «هووز مڵاکه‌ت» نام کتابی خواندنی از «زارا امیدی»، داستان نویس توانای ایلامی است. این کتاب موفق در سال 1399 به‌ اهتمام نشر باشور منتشر شده‌ است. امیدی به‌ دو زبان کوردی و فارسی می‌نویسد و با قلم شیوایش توانسته است نظر مخاطبان و صاحبنظران ادبیات داستانی را به خود جلب نماید. آخرین اثر منتشر شده از وی کتاب ارزشمند« نگذار ببرندم شارو» است. خواندن این دو کتاب بر عاشقان فرهنگ و زبان کوردی واجب است. https://t.me/wsedayeazadi