معماری‌ ایرانی

داور پرسید: «کدام‌تان کُشتید؟» سپهبد گفت: «جنگ کُشت. نه با تیغ؛ با فرمانِ بی‌پایان. و او، سربازی نبود که به دستور بنویسد.» موبد گفت: «نه، دروغ کُشت؛ وقتی واژه از راستی جدا شد و به مزد رفت. آن‌وقت که دروغ جامهٔ آیین پوشید و دندان تیز کرد و هرکه پرسید، متهم شد.» شاگرد گفت: «نه، کار کُشت. کارِ بی‌نفس، کارِ بی‌پاداش. او را با نه‌ها بُریدند؛ با صبرها کُند کردند.» و زن، بی‌درنگ گفت: «شما می‌خواهید مرگ را ساده کنید تا از پاسخ بُگریزید. او آسان نگفت. شما آسان می‌خواهید.» داور دید: این دادگاه، دادِ مرگ نیست؛ و هر روایت، تیغی است بر گلوی تاریخ. گفت: «نه شما کُشتید و نه او مُرد؛ حکم این است: کم بگویید. درست بگویید. و اگر نتوانستید، خاموش بمانید.» ۵ دی‌ماه زادروز و مرگ استاد بی‌تکرار بهرام بیضایی