شیواز
Open in Telegram
نقد//شعر//ادبیات داستانی// زبانشناسی//تبادل کتاب @ata_mj برای ارتباط با ادمین
Show more231
Subscribers
No data24 hours
No data7 days
No data30 days
Data loading in progress...
Similar Channels
No data
Any problems? Please refresh the page or contact our support manager.
Tags Cloud
No data
Any problems? Please refresh the page or contact our support manager.
Incoming and Outgoing Mentions
---
---
---
---
---
---
Attracting Subscribers
April '24
April '24
+3
in 0 channels
March '24
+12
in 1 channels
Get PRO
February '24
+14
in 1 channels
Get PRO
January '24
+14
in 0 channels
Get PRO
December '23
+16
in 1 channels
Get PRO
November '23
+11
in 1 channels
Get PRO
October '230
in 0 channels
Get PRO
September '230
in 0 channels
Get PRO
August '230
in 0 channels
Get PRO
July '230
in 0 channels
Get PRO
June '230
in 0 channels
Get PRO
May '230
in 0 channels
Get PRO
April '230
in 0 channels
Get PRO
March '230
in 0 channels
Get PRO
February '23
+2
in 0 channels
Get PRO
January '23
+3
in 0 channels
Get PRO
December '22
+5
in 0 channels
Get PRO
November '22
+6
in 0 channels
Get PRO
October '22
+8
in 0 channels
Get PRO
September '22
+3
in 0 channels
Get PRO
August '22
+3
in 0 channels
Get PRO
July '22
+3
in 0 channels
Get PRO
June '22
+7
in 0 channels
Get PRO
May '22
+4
in 0 channels
Get PRO
April '22
+4
in 0 channels
Get PRO
March '22
+5
in 0 channels
Get PRO
February '22
+1
in 0 channels
Get PRO
January '22
+3
in 0 channels
Get PRO
December '21
+2
in 0 channels
Get PRO
November '21
+2
in 0 channels
Get PRO
October '21
+3
in 0 channels
Get PRO
September '21
+7
in 0 channels
Get PRO
August '21
+23
in 0 channels
Get PRO
July '21
+8
in 0 channels
Get PRO
June '21
+17
in 0 channels
Get PRO
May '21
+234
in 0 channels
| Date | Subscriber Growth | Mentions | Channels | |
| 21 April | 0 | |||
| 20 April | 0 | |||
| 19 April | +1 | |||
| 18 April | 0 | |||
| 17 April | 0 | |||
| 16 April | 0 | |||
| 15 April | 0 | |||
| 14 April | 0 | |||
| 13 April | 0 | |||
| 12 April | 0 | |||
| 11 April | 0 | |||
| 10 April | 0 | |||
| 09 April | 0 | |||
| 08 April | 0 | |||
| 07 April | 0 | |||
| 06 April | 0 | |||
| 05 April | +1 | |||
| 04 April | +1 | |||
| 03 April | 0 | |||
| 02 April | 0 | |||
| 01 April | 0 |
Channel Posts
من در حال حاضر فردی اواره , دربدر , و بی خانمانم... چرا؟
كلید در ضد سرقت اپارتمان توی خونه مونده , شهرزاد تهرانه و هیچ مكانی برا خوابیدن ندارم
توی این حیروبیر , مهران هم میخواد فرق استعاره و نماد رو در اثار كافكا بدونه !
خدایی تو باشی هرچی فوش عالمه نمیدی به كافكا و مهران؟
| 2 | ههن = وهر , ههناز , لا , قهدر , قابڵ , دیاری ,
(سمت , طرف , سو , ارزش , معتبر ,محبوب , سرشناس)
ههنین = جا ئو لوور دار , وهێهو بۊ , خاون ڕێز ئو حۆرمهت , مهردم دار , دهر ماڵ واز , دیاری , ئسم ئو رهسم دار ,
چمانه :
كهس ده ههنم نات = كسی به طرفم نیامد
ساڵێ یهێ گل كهس ده ههن ئێ كۆژوژه نیهچو = سالی یك بار كسی به طرف این كنس نمیره
مهردم ههنین چهرداوڕ = مردم محترم چرداوڵ
پێاێ ههنین ئێ ههنه = مرد معتبر این طرفها
خوهیشك ههنین ئو نازارم = خواهر آبرومند و محبوبم
پێشكهش ههن ئو رێز = تقدیم حرمت و احترام
================
(ههن) وشهێ تهكریم ئو ئهداێ رێز , ده گهپ ئو گۆفت روژانه یا پهێوهنمهنی رهسمی
ك بێشتر وهرد پاشگر "ین" دیای تا ئسم بكهێگه سفهت
====================
عهتا | 113 |
| 3 | آدمیزاد که خیک ماست نیستش انگشت بزنیم توش جای انگشت هم بیاد، جای انگشتِ درد و فقر و رنج و بلا و تنهایی و بیپناهی و اینها در آدم میمونه و ادبیات بهرحال اگر نتونه شکل این رد انگشتان بلا رو در دورن انسان ,کشف کنه خب پس چکاره است؟ آدم وقتی میخونه ایلام در خودکشی زنان رتبه اول رو آورده خب از ابعاد فاجعه دلش میگیره، مضطرب میشه و این در قلمش جاری میشه در هنرش میاد...
محمد مختاری
—-/—————————————
بنیاێم ك لانجین ماس نیه , كلگ بژهنیمه نامێ شون كلگمان ده نو دوژ بگرێ , جی كلگ ژان ئو ژاری ئو رهنج ئو بڵا ئو تهنیای ئو بێ دهرهتانی , ده ئاێم مینێگه جی , ئو ئهدهبیات ئهر نهتۊیهنێ وێنهێ ئێ شون كلگه ده ناموك ئاێم فێر بكهێ , ئهنی چهكهره ؟
ههگ ئاێم خوهنێ ك ئیلام ده وژكۆشی ژنهێل رز ئهوهڵ هاوردگه , خو ده پیهناێ ئێ نهاته دڵێ دووه پهتهسو ئو یه ده قهڵهمێ كهفێگه ڕێ , ئاگڕهوهڕه دوو ئو ده هۆنهرێ دیار دێ...
ئهڵگهردان :
عهتا | 222 |
| 4 |  همی بکشتی تا در عدو نماند شجاع
همی بدادی تا در ولی نماند فقیر
بسا کسا که برهست و فرخشه بر خوانش
بسا کسا که جوین نان همی نیابد سیر
رودکی
»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»
پ.ن
فرخشه = لوزینه = یکجور شیرینی از آرد سفید و شکر و روغن و مغز بادام (یا پسته )تهیه میکردند | 46 |
| 5 | وه تهماێ ههناس ده ژێرساێ ئازادی
نوروژتان پیروز
عهتا
@ata_mj | 267 |
| 6 | پاسخ به نقدهای شتابزده
چند روز بیشتر از اعلام رسمی تاسیس دبیرخانهی زبان و ادبیات كۆردی نمی گذرد اما بعضی ها هول شده و نیش و كنایه را از نیام كشیدهاند
این 👇پنجمین پیامی است كه بعد از اعلام خوشامد من , دریافت میكنم
یك نمونه از انها را با حذف اسامی و تیكهپرانیهای نیش دارش تقدیم همزبانانم میكنم با این امید كه فرصت دهند غوره , انگور شود
=================
سلام استاد
امیدوارم حالتان خوب باشد
اجازه بفرمائید بی پرده عرض كنم كه جهتگیری شما در جهت نقد و مخالفت با دستگاه سانسور تا كنون برای همه عیان بوده و پستهای شما در كانال شیواز یا گفتگوهای مجازی همیشه در دفاع از زبان و ادبیات مادری ثابت بوده است اما اخیرن نشانههای گردش به راست و ترك مواضع قبلی در نوشتار شما به چشم میخورد . نمونهاش همین پست اخیر كه با تیتر خوشامد به یك نهاد نو تاسیس فرهنگی , از یك اقدام ارشادساخته حمایت كردید و بعضی از افراد مورد تائید ارشاد را كه مشكوك به ممیزی و نظارت بر كتابهای نویسندگان هستند , فرهیخته و صاحب نظر خواندید !
این تغییر جهت و نوعی ریزیونیسم بر مبنای اپورتونیسم تسلیم طلبانه است که از شما پذیرفته نیست.
پیشنهاد خیرخواهانه میکنم پست را حذف و مثل جناب …. برخورد افشاگرانه داشته باشید.
عهتا : دوست محترم سلام
از بازگفت مكنون قلبی شما بصورت صریح و انتقادی متشكرم اما لطفن به موارد زیر توجه كنید :
١- مخفی شدن پشت اسم فیك و ایدی ناشناس وجاهت نقد منصفانه را كاهش میدهد .
گفتگو بسیار خوب و نقد خوبتر است اما نه با سایه و اشباح. پیشنهاد میكنم از تاریكی خارج شوید و جسارت بحث تئوریك داشته باشید
٢- چون لحن شما مودبانه بود (و غیر از چند واژهی سرد و افترا به این و آن) بوی دیالوگ علمی میداد جواب میدم
۳- از ریزیونیسم ( تجدیدنظر طلبی) و اپورتونیسم ( فرصت طلبی) دم زدید ، اما نگفتید چه تجدید نظر و کدام فرصت طلبی!؟
خوب است بدانید پیام شما لبریز از nagative filter ( فیلتر منفی) و overgeneralizing ( تعمیم افراطی) است
۴- شما به discounting (ندیدن جنبه ی مثبت) مبتلا هستید و به نظر میرسد غیر از labling ( برچسب زنی) هنری ندارید
٥- كاركنان ادارهی ارشاد از كرهی دیگر نیامدهاند همهی انها ایرانی (و بعضن كۆرد) هستند, گیرم یا عقایدی متفاوت با من و شما دارند , یا از طرف هستهی سخت قدرت در فشارند تا با ممیزی و سانسور از پخش برخی عقاید یا اثار هنری جلوگیری كنند.
اما این دلیل خوبی برای طرد گترهای و مخالفت با "هر" اقدام انها (ولو اقدام مثبت ) نیست
راه انداختن دبیرخانهی زبان و ادبیات كۆردی یك كنش مثبت و خواست جامعهی فرهیختهی كۆردواری است , دلیلی نمی بینم با چنین حركت فرهنگی مخالفت یا حتا به furtune telling ( پیشداوری) یا mind reading ( نیت خوانی ) متوسل شوم. بدیهی است كه چنانچه در اینده معلوم شود این اقدام بقول شما پوششی بوده , صدای نقد و اعتراضم بلند خواهد شد . اما با قصاص قبل از جنایت مخالفم
٦- ما مجاز نیستیم با هیاهو و غوغاسالاری برخی عناصر طرف مقابل , برخورد مكانیكی داشته باشیم و از شیوههای لمپنیسم جاری شروع به catastrophizing (فاجعهسازی ) بر سر یك هویت با دورنمای مثبت كنیم , چون ادعا داریم روشنفكر و فرهیختهایم
٧- اسامی كه مظلومانه مورد عتاب و اتهام پیام شما قرار گرفتند , هم سفیدند هم زحمتكش , این نتیجهی شناخت من از دور و نزدیك با این اقایان است.
من با اینکه گاه اختلاف نظرهای ژرفی با بعضی از این دوستان دارم اما حاضر نیستم واقعه ی سفید و مفیدی را با اغراض شخصی سیاه کنم
اما اینكه چرا یک یا چند خانم در بین هئیت امناء دبیرخانه وجود ندارد ، انتقادی بجا است و بنظرم بهتر است با ادبیات مودبانه و دوستانه از هیئت امناء بپرسیم ، شاید پاسخ قانع کننده داشته باشند یا در آینده این نقص را جبران کنند !
۸- اینکه نوشته اید چرا تیتر این دبیرخانه استان ایلام را برجسته و بنوعی از دیگر لهجه های گویش باشور جدا کرده است ، یک بحث تئوریک است که میشود از دوستان امناء سئوال کرد ، اما انصاف بدهید این نهاد فقط یک هفته است که اعلام رسمی شده ، چطور ممکن است در فرس ماژور این استارت بروکراتیک " همهچیز" دلخواه شما باشد !؟
٩- لطفن نگران فرصت طلبی من نباشید , چون در آستانهی پیری دیرس , نه توان كار اجرایی دارم نه حوصله . و در مورد انگیزهی دوستانی كه برای هیئت امناء انتخاب شده اند هم فکر نمیکنم فرش قرمزی پهن شده باشد.
۱۰ - در پایان عرض کنم شما یا هرکس انتخابی شما را برای مناظره (هر وقت و هرکجا) بر سر مصالح زبان مادری و کنشهای پراتیک دعوت میکنم .
فقط خواهش میکنم به این نهال نوکاشته اجازه بدهید فرصت برگ و شکوفه و میوه داشته باشد
با تجدید احترام
عهتا | 238 |
| 7 | خوش آمد به یک نهاد نو تاسیس فرهنگی
خبر تشکیل ( دبیرخانهی دائمی زبان و ادبیات كۆردی ایلامی ) از طریق رسانهها و سپس كانال دهروهچ باعث تولید وجد و امید , میان فرهیختگان و شیفتگان زبان كۆردی شد.
راهاندازی و تشكیل اولین جلسهی این نهاد نوپای فرهنگی را به دوست داران و دلسوزان زبان مادری تبریك و پیروزباش عرض میكنم.
بدون هر پیش فرض منفی , این رخداد مبارك فرهنگی را از دو منظر مثبت و مفید ارزیابی میكنم .
١- نفس بنیانگذاری یك نهاد فرهنگی /زبانی/ادبی خود بخود مایهی مسرت و امیدواری به پیشرفت زبان و ادبیات كۆردهواری است.
٢- دعوت از چهرههای فرهیخته و دلسوز ادبی بعنوان هئیت امناء باعث تقویت امید و نشاط مردمی حول این واقعهی فرهنگی می شود.
اسامی اشخاصی كه برای تشكیل هئیت امناء این نهاد اعلام شده ، همه فرهیخته و صاحب نظرند
(سارایی ٫ پالیزبان ٫بخشوده ، قاسمی ، شوهانی)
امیدوارم هئیت امنای موسس با علاقه و دلگرمی این کار خجستهی فرهنگی را با درایت و حفظ ارتباط با مردم پیش ببرند و منشاء اثرات مهمی باشند.
اولین انتظار علاقمندان زبان مادری از هئیت محترم امناء این است که در همین ابتدای امر ، اساسنامه و سپس ریز هدف گذاری دبیرخانه را بصورت عمومی منتشر کنند تا مردم گویشور زبان کوردی در جریان جزئیات چیستی ، چرایی و برنامه های آتی این نهاد فرهنگی قرار گیرند.
شورمند و امیدوار به آینده
عهتا مهنسوری | 754 |
| 8 | من صدای نفس
باغچه را میشنوم
و صدای ظلمت را
وقتی از برگی میریزد
و صدای سرفه روشنی از پشت درخت
عطسه آب از هر رخنهٔ سنگ
چکچک چلچله از سقف بهار...
سهراب_سپهری
====================
م وه دهنگ ههناس
باخ گوش تهكنم
ئو دهنگ سیهزرهنگ
ههگ ده تۊل تهنكێ تكه كهێ
ئو دهنگ قۆتگ چهرمگ
ده پێشت دارێ
پشمگ ئاو ده كهل ئو كۆناێ كۆچگ
قیژهێ قیژقرنهك ده تاق وهار
عهتا | 1 |
| 9 | من صدای نفس
باغچه را میشنوم
و صدای ظلمت را
وقتی از برگی میریزد
و صدای سرفه روشنی از پشت درخت
عطسه آب از هر رخنهٔ سنگ
چکچک چلچله از سقف بهار...
سهراب_سپهری
====================
م وه دهنگ ههناس
باخ گوش تهكنم
ئو دهنگ سیهزرهنگ
ههگ ده تۊل تهنكێ تكه كهێ
ئو دهنگ قۆتگ چهرمگ
ده پێشت دارێ
پشمگ ئاو ده كهل ئو كۆناێ كۆچگ
قیژهێ قیژقرنهك ده تاق وهار
عهتا | 241 |
| 10 | به سان رود
كه در نشیب دره سر به سنگ میزند
رونده باش
امید هیچ معجزی ز مرده نیست
زنده باش
هوشنگ ابتهاج
=================
چۊ ئاو گڵاڵ
ك ده لێج دهرون سهر كۆتێگه سان
رێوار بمین
تهماێ .مهوجز ده مردگ نیه
زینگ بمین
عهتا | 238 |
| 11 | زمسان.mp3 | 326 |
| 12 | ئهڵگهردان (زمسان )وه بونهێ ژیهات ئه خهوان سالس
عهتا | 336 |
| 13 | ✅♦️زبان مادری و مهاجران سرگردان
▫️جلیل آهنگرنژاد: در مقدمهی کتاب خشونت اثر «اسلاوی ژیژک» آمده است: «داستانی قدیمی درباره کارگری وجود دارد که گمان دزدی درباره او میرفت. هر روز عصر که از کارخانه برمیگشت، چرخدستی او را به دقت می گشتند. نگهبانان نتوانستند چیزی پیدا کنند. چرخ دستی همیشه خالی بود. سرانجام کاشف به عمل آمد که کارگر، خودِ چرخدستیها را می دزدیده است!. ». این دقیقاً همان داستانی است که ضمن هوشربایی از گویشوران زبان کوردی در جغرافیای گویشهای باشوری، بویژه در کرماشان و ایلام، هویت زبانی بخشی از آنان را به یغما برده است.
وقتی در جامعه، تنها از یک زبان، «قدسیسازی» میشود، بر اساس جبر ناشی از چنین قدسیتی که به بازوی «قدرت سخت» هم گره میخورد، کاربران دیگر زبانها به گوشهای رانده میشوند. آنها را «دیگری» میخوانند و دیگری بر اساس «کلانالگو»های قدرت، «غیر» نامیده میشود.
مشروعیتزایی برای چنان زبانی، گاهی میتواند به کشاکش صخرهوار اما نهان هستههای پیوندزای درونی زبان غیر با زبان قدسی منجر شود. اما در این میان به دلایل پیدا و پنهان، بسیاری از ساکنان کف جامعهی زبانیِ «غیر» به ناچار تسلیم انگارههای کاذب قدسی میشوند. اتفاق ناگواری که این سالها در جدالی پنهان با آن دست و پنجه نرم کردهایم.
ما و بسیارانِ دیگر را «دوزبانه» مینامند. همانهایی که آشکارا گرفتار نوعی از خشونت زبانی بوده و هستیم. خشونتی که میخواهد ما را به «اُبژهی دیگریِ کوچک» تبدیل کرده و حد و مرزهای زبانیمان را با تهدیدهایی جدی مواجه نماید و به گونهای گرفتار رنجی مستمر شویم. اگر در هر عرصهای، خودی و غیر خودی، توجیهات عام و خاصّی داشته باشد، در عرصهی زبانی، چنین توجیهاتی را به هزار و یک ادلهی منطقی و علمی نمیتوان پذیرفت...
اگر به دنبال گرههای کور مصداقی دیگری در توجه به زبان مادری باشیم، میتوانیم با چنین سؤالاتی روبرو شویم و به دنبال پاسخهایی برای آنها بگردیم: آیا در کرماشان و ایلام، جدا از امر زبان قدسی، بزرگترین دشمنان زبان مادری، خود مادران هستند؟! چقدر چنین گزارهای را درست میدانید؟ چند درصد مادران نسل نو، تمایلی ولو اندک به زبان مادری دارند؟ و در این راه سعی میکنند فرزندانشان را با زبان مادری آشنا کنند؟
کم نیستند پرسشهایی از این دست که ذهن بسیاری از کُنشگران عرصههای فرهنگی و اجتماعی را به خود مشغول ساخته است. امروزه در بسیاری از خانوادهها با معضلی به نام «دختران فراری از زبان مادری» روبرو هستیم. این اتفاق در بین پسران چنین خانوادههایی کمتر دیده میشود. دلایل چنین امری میتواند سوژههای مهم پژوهشگران زبانی باشد.
اهمیت زبان مادری که به قول هایدگر «قرارگاه هستی ماست»، بایستی به عنوان یک اصل هویتبخش به کف جامعه شناسانده شود. اصلی که حد و مرز متفاوت جهان هر انسانی است و الزماً بایستی چنین شناختی به فرد، قدرت حفاظت از این حد و مرز را عطا نماید. کم نسیتند افرادی که از چنین قرارگاهی مهاجرت کردهاند و هیچ دلیلی برای ماندن در ذهنشان نداشتهاند. خود این مسئله، وظیفهی کُنشگران زبان و فرهنگ کوردی را دوچندان کرده است.
این مهم است که مهاجرت از زبان مادری، به هر فردی اقامت تمامعیاری را به او در زبان مقصد نمیدهد. حتی جملات، اصطلاحات و واژههای زبان دوم هم به نوعی نامحسوس، سرِ ناسازگاری با چنین مهاجری دارند.
دنیای معاصر، دنیای زنان است. این را در جنبشهای فرهنگی و ... به اثبات رساندهاند. ما هم در این سالها چشم امید به جنبشی فرهنگی از سوی زنان کورد باشوری داریم که با بازیابی هویت زبانیمان، دنیای تازهتری را به روی نسلهای تازهتر بگشایند. حرف نهایی را هم از زبان مولوی بگویم که: «در زمین دیگران خانه مکن...». اگر در خانه است، یک حرف بس است...
♦️https://t.me/ahangarnezhad | 320 |
| 14 | ص ١
نگاهی به كارنامهی ادبی
< ظاهر سارایی>
عهتا منصوری
====================
(ده سفیدی نهمهك تا سیاتی زخاڵ)
(از غزل "باخهوان" تا غزل "دۆنیا تهم")
ظاهر سارایی دههی هفتاد شمسی , نوید و امید و دلخوشی و مژده را در سایز ٩٩ و به رنگ سفید یخچالی با غزل باخهوان سرود:
گۆڵ ده نوو هاتهو وه باخان باخهوان خهفتن بهسه
خاو خهم لاوه ده خاتر گۆڵ مهس و بۆلبۆڵن مهسه
كسی نمیداند انگیزه ی این پروژوكتور نیرومند "امید" ونورپردازی روشن مطلق ، از کجا برخواست؟
ایا معجزهی یك رخداد شخصی در زندگی شاعر بود , یا بازتاب یك پدیدهی اجتماعی!؟
هر ضرورتی بكگراند این غزل بود سه دهه بعد , هنوز هم پشت اندود اسرار پنهان است.
گذشته از راز نیرویی كه رانهی سرودن غزل باخهوان بود , ارزش عاطفی و انرژی تولید اشتیاق و شیدایی آن به حدی است که میتواند میثاق ملی کوردهواری در آیندهی پس از نكبت جاری باشد
ورشه ورش شهونم و تاو و تریسكه وهڵنگ و گۆڵ
عاشقهێل بانه تهماشاێ ئێ وهار نورهسه
مسلمن مخاطبان بسیاری مثل من هنوز در خماری فهم آن انگیزه ی آتشفشانی ، در ضمیر شاعرند ، و لحظهای ازدغدغهی كشف آن حیرت عظیم غافل نمی شوند!
اما هر دلیلی ان عربدهی مستانه را سر داده باشد ستودنی است.
كهو ده چاڵی وهرنساران یا ده سهر ئاسو خوهنێ
شهو چگ و هاتهو بهێان دی خهفتن و كهفتن بهسه
این غزل از معدود اشعاری است كه نیازی به وضوح و دلالت بیشتر ندارد .
نكبت و فلاكت و تیرهروزی , لای لفافهی تاریك شب بستهبندی و پكیج شده , تا قاصد خوش خبری مرگ دیوسیاه شب را با تمام رمق جار بكشد , و عاشقان سوختهدل را به جشنی در پاقدوم بهار نورس دعوت كند.
تك تك این كلمات از جنس ارادهی فرهاد كوهكن , و پیشكش
اعتمادبهنفس "بنهماڵ" كۆردواری می شوند .
وقتی اثری بیش از سی سال ذهن مخاطب را به خود مشغول می كند , بی انصافی است اگر دروازهی ورود به مجموعه آثار هنرمند نباشد.
چند سال از تولید این شعر نگذشته بود که بوسیله ی دو دانشجوی ایلامی آنرا به گردهمایی بزرگ دانشجویان کورد صنعتی اصفهان فرستادم
اهمیت این شعر آنجاست که سنت ماتم پرستی و مازوخیسم مغازله ی کلاسیک(میراث ادبیات سنتی فارسی و کوردی ) را نفی میکند
روان اجتماعی جامعهی ما از فرط افسردگی مثل دل و جگر زڵیخا پاره پاره است , غم بزرگترین تودهی بدخیم روح ماست , به شادی بیشتر از نان شب نیاز داریم , به امید محتاجیم , كمبود دلخوشی داریم , رنجور از فقر نشاطیم
غیر از قلم نويسنده و ساز هنرمند كی به فریادمان برسد ؟
ما هلاك نوشداروی امید و دلداری شاعرانیم
و این شعر آنقدر از شرر امید و آتشبازی چشم روشنی سرشار است كه می تواند سرود صبحگاهی مدارس فرزندان نسلهای بعدی ما باشند.
""""""""""""""""""""
در (كمابیشی )حدود دو دهه بعد پردهای از ظلمت مطلق در سوگ سنگین "امید" سروده می شود .
غزلی تاریك و هولناك , فضایی به سیاهی رخت عزا در ماتم هر جوانمرگ
دۆنیا تهمهو دۆنیا توز دۆنیا گهرتهچۊچانه
كهسێ كهسێ نیهناسێ گێشتێ دهم ئهڵپێچانه
باز هم انگیزهی این تصویر تاریك و علت این توصیف تیره ، بخوبی معلوم نیست .
بعبارت صریح , نه فقط چرایی این یخبندان سیاه زندگی مشخص نیست ، بلکه اینهم روشن نیست که چنین پلانهای ترسناك از لوكیشن كدام جغرافیا فیلمبرداری شدهاند .
آدرسی که بر سردر این دوزخ سرد نوشته شده ، دنیاست! اما دنیا که آدرس نیست!
دنیا میتواند به کل کیهان ، و در صورت ارفاق به کره زمین دلالت کند.
برای تاویل و تحویل به عینیت این فضای مخوف هیچ چاره ای نیست غیر از قناعت به تفسیر بالرای هر مخاطب !
نه بوو ههناس عشقه نه روشنای راسی
دۆنیا خهراو , دۆنیا گهن , دۆنیا دۆرو دهسانه
ممکن است یک مخاطب ، دنیا را عصری که در آن زندگی میکنیم ، برداشت کند ، و دیگری کره ی زمین را مدلول این دال بی در و پیکر بداند ، یا کسی دیگر تشخیص دهد که دنیا همین گوشه ی مظلوم و فلکزده ای است که در ان زندگی میکنیم.
در متن ادبی بخصوص شعر ، هرچه دادههای متن كمتر باشد ، آنتروپی بیشتر است
رابطه ی معکوسی که بین اطلاعات و انتروپی متن برقرار است ، ایجاب میکند ، که قانون نسبیت در کدگذاری استعاریك رعایت شود .
به عبارت دیگر برقراری تعادل بین سه فاكتور "دات" ( داده - آنتروپی - تعلیق) هنر شاعر است
داده = اطلاعات و كدهای متن
آنتروپی = فراوانی امكان و اغتشاش در تاویل
تعلیق = مكث و افزایش التذاذ مخاطب
این دو غزل نه تنها از حیث تضاد محتوا و فراز و نشیب ١٨٠ درجهای ارزش اعتنا دارند , بلكه مرز و محدودهی "رنگ پذیری" حداكثری كلمه را نمایش می دهند . كف و سقف دو احساس معكوس را نشان داده و روشن كردهاند كه با كلمات گویش باشور چطور میتوان عواطف كوردی را نقاشی كرد.
ادامه دارد 👇 | 291 |
| 15 | سانیه بسمار كشمات
سهندلی بسمار جاران
چهمسار بسمار چوارچوو
پهتی بسمار مل
تهنیا ژێرسیگار تهپهدۊدی هق كهێ
ثانیه میخ به سكوت
صندلی میخ به همیشه
منظره میخ به قاب
تهی میخ به وبال
تنها زیرسیگار دود قی میكند
عهتا | 35 |
| 16 | سسهو كه ئێ تهنافه تا نهتاسم
سسهو كه تا بێاێگهو بان ههناسم
لهتی نان و گۆپئ ئاو و جگێ عشق
ده یه فێشتر برا مهر م چه خواسم!
زاهر سارایی
=================
رخنه ئو شیواز داهات تاێبهت پێاگ شعر ئیلام ماموستا زاهر ساراییه.
تهقلا كهم جامهك پرچ پاكێ بگرمه وهراوهر بهشێ ده كارهێل زاهر
برا/خوهیشك هامچینم
ئهر پرشنگ بریق باق ده چتر جامهك رووشنت كرد , هنه پرشهێ نۊر شعر زاهره
ئهریش رخنهڕازان لوچ رهنجێ خسه تێوڵت شوون قسهێ منه
دڵنیا بوو ههم پڕشهێ نۊر شعر
ههم ڕێش رخنه ههردگ بێ خهوش ئو ده قۆڕن دڵ پاكن 🌹
عهتا
@ata_mj | 232 |
| 17 | ص ٦
نگاهی به كارنامهی ادبی << ژیار جهانفرد>>
رمان سنوور بێ سا
(مرز بی مامن)
ژیار جهانفرد ( به رسم برخی نویسندگان معاصر) , به جای مقدمه ،متن كوتاهی در بارهی "مرز" دارد.
اگر چه سس غالب این پاره گفتار ادبی است , اما طعم و بوی یك پاره متن فلسفی یا اقلن فضاسازی حكمت الود می دهد.
به نظر میرسد نویسنده قصد دارد با یك پیشگفتار حكیمانه-ادبی , شماره و كیفیت عینك مخاطب و حتا زاویهی نگرش او را برای ورود به رمان رگلاژ كند.
"مرز" را از منظر خود مرز به گونهای فتوكرومیك چنان دترمینیك و گریزناپذیر شرح می دهد كه گویی یك اصالت مقدم بر اندیشه است.
در حالی كه میدانیم چنین نیست!
مرز در همهی اشكال خود (اعم از منتزع و متعین ) محصولی از كارخانهی اندیشه است كه در قالب قرارداد به "نظام زبان" وارد شده است.
اینكه مرز همیشه ماهیت تفكیك كننده دارد و پلی برای فهم "تعریف" است درست است
, اما اولن : مخلوق اندیشه است دومن كیفیت ازلی نیست
یعنی مرز در كلی ترین مفهوم خود هم , امر بالذات نیست كه پیش از ذهن موجودیت یافته باشد. و هم متغیری است كه به اقتضا متغیر دیگر (اراده) تغییر میكند.
با همهی احوالات این اختراع انقدر موثر و مخوف هست كه چون قیدی بر دست و گردن اراده وبال باشد.
اگر این مدخل ورودی به رمان ، در باره یا از زبان مرگ بود درست تر به نظر می رسید ، چون مرگ قاعده ای استثناء ناپذیر و مقدم بر اندیشه و زبان و قرارداد است .
بحث دوم در مورد رمان «مرز بی مامن»
مربوط به دادو ستدی است که متن با زبان دارد .
از نظر من در مورد زبان نوشتار و تعاملی که رمان با زبان دارد نکات مثبت و منفی بسیار است . اما منظورم متن کوردی رمان است ،
چون :
خود رمان قبل از هر چیز در یک محیط بومی از جغرافیای باشور کوردی اتفاق افتاده و با زبان کوردی خلق شده است. و به وسیله ی نویسنده ی دیگری به زبان فارسی ترجمه شده است، ( که تا حدودی در کار ترجمه موفق عمل کرده است)
بنا بر این نمیتوان به محتوای فارسی آن ایراد چندانی گرفت چرا که وظیفه ی مترجم قبل از هر چیز وفاداری به متن اصلی است که این وظیفه ایفا شده و مشکل چندانی ندارد.
اما در داد و ستدی که ژیار جهانفرد در طول رمان با زبان کوردی دارد ، جای بحث (از حیث قوت و ضعف )است .
من هر دو متن را خوانده ام ، ولی اینجا نقدم را به زبان فارسی و برای متن فارسی رمان می نویسم و از آنجا که مخاطب فارس زبان ممکن است علاقه یا اتصالی به زبان کوردی نداشته باشد ، نقد زبان شناسانه را به فرصتی دیگر و در تخاطبه با مخاطبان کورد زبان موکول میکنم.
لحاظ اجتماعی
زمینه و بستر رخدادهای رمان در بخشی از جغرافیای کوردی جنوب ، در هنگامه ی مصیبت بار پس از انقلاب واقع شده است.
این منطقه هم مثل اغلب پهنه ی ایران فلاکت کشید و مصیبت تحمل کرد. اگر صدای فلاکت این منطقه چندان به گوش نرسید ، بخاطر حجم انبوه بدبختیهایی بود که بر سر کردستان آمد .
حتا نمایی از ادبار استانهای کرمانشاه ، ایلام و منطقه ی لکستان هم در آثار هنری و مخصوصن ادبیات داستانی منعکس نشد و هنوز هم مثل یک تابوی خطرناک بر ذهن و قلم نویسندگان حکومت میکند.
شاید این رمان اولین پرداختی باشد که روی سرگذشت مقطعی از این جغرافیا زوم شده است .
با اینکه ژیار در این و دیگر آثارش تلاش میکند بخشی از ماوقع جغرافیای جنوب کورده واری را از لنز رئالیسم به صحن کلمه بکشد، ولی کافی نیست .
اتفاقات واقعی به حدی زیاد و هولناک است که به افسانه ی اغراق شباهت دارد .
سبک و امضای واقعگرایی که ژیار دارد با نیاز نویسش در این ناحیه و این مقطع زمانی شاید بهترین گزینه باشد.
اگر شاهکارهایی مثل (آخرین انار دنیا -بختیار علی ، یا. حصار و سگهای پدرم - شیرزاد حسن ) در سبکهای سوررئال و مجیک رئال آفریده شدند ، رمان مرز بی مامن استطاعت بالقوه ی رئالیسم را در نمایش هنری بخشی ازجنایت بشری روشن کرد .
موخره ای که آقای شیرزاد حسن بر رمان مرز بی مامن نوشته ، قابل تحسین اما نابسنده است . | 246 |
| 18 | بچهها بیرون قرن چندم است؟
بابك دولتی | 1 |
| 19 |  No text... | 265 |
| 20 | No text... | 13 |
