بنیاد پژوهش‌های پارینه‌سنگی دیار مهر

درود دوستان عزیز. به دلایلی سخن رانی فردا دو ساعت زودتر شروع میشود و به این وسیله اعلام میشود که ان از ساعت ۸ شب به ۶ بعد اظهر تغییر یافت. متاسفیم و عذر میخواهیم بابت تغییر و امیدوارم هنوز شما بتوانید در این نشست شرکت نمایید.

هنر پای نور آتش؟ استفاده از تکنیک های تجربی و دیجیتال برای فهم استفاده از پلاک های حکاکی شده در محوطه فراپارینه سنگی  مونتاستروک، فرانسه گروهی از باستان شناسان با مطالعه پلاک های حکاکی شده هنری از پناهگاه صخرهای مونته استروک در جنوب فرانسه با سن حدود بیست سه تا چهارده هزار سال (فرهنگ موسوم به ماگدالنی) به نتایج جالب توجه ای دست یافته اند. پلاک های حکاکی شده سنگی یک نوع هنر متحرک است که حداقل در میان  جوامع دوره پارینه سنگی  نوین به این سوی رواج داشته است.  هنر ها بر روی پلاک های سنگی طیف وسیعی از اشکال حیوانی، انسانی، فرم های هندسی و انتزاعی را دارند و تا به حال عموما در اروپای غربی کشف شده اند. حال دانشمندان دریافته اند که سنگ هایی متحرک که هنر های حکاکی شده در محوطه مونته استروک کشف شده اند دارای یک الگوی آسیب دیدگی در اثر گرمای آتش هستند. مطالعات نشان می دهد که الگو های آسیب گرمایی در اطراف لبه های سنگها صورت یافته است و مشخص است که آنها برای مدت طولانی در نزدیک آتش قرار داشته اند. تحقیقات دقیق آزمایشگاهی و همچنین مطالعات تجربی دانشمندان آشکار می سازد که حکاکی های صورت یافته در کنار سوسوی آتش در فضای تاریک شب روی داده باشد. نقاشی های روی سنگ های این مکان تعدادی از حیوانات شامل گوزن، گرگ، بیزون، اسب و غیره هستند. محققان متوجه شده اند که در حکاکی ها از ترک هایی که ناشی از گرما دیدگی در اثر گرمای آتش بر روی سنگ به شکل عمدی کمک گرفته شده و برای شکل دهی به اشکال حیوانی استفاده شده است.   مقاله مباحث متنوع و بسیار جالبی را در مورد فیزیک سنگ آهک و میزان گرمایی که لازم بوده برای تغییر رنگ سنگ و ترک های ایجاد شده نیاز بوده را در خود دارد. اما سر آخر دانشمندان یک موضوع بسیار کلیدی را مطرح می کنند: ما میدانیم که ترکیب سایه و نور در اثر سوسوی آتش ظرفیت فرگشتی ما را برای دیدن اشکال و اجسام بی جان افزایش می دهد و ممکن است این توضیح دهد که چرا مردمان دوره ماگدالنی کار هنری بر روی پلالک ها را در کور سوی آتش و با استفاده از از ترک های طبیعی ایجاد شده بر روی سنگ انجام می دادند. دست رسی به مقاله برای عموم آزاد است. ارادتمند. س. ح. گوران، موزه نئاندرتال، آلمان.   لینک مقاله: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0266146  

امروز متاسفانه پل ملارز مرد. جای تاسف دارد. او در طول زندگی خود بسیار عمیق باستان شناسی پارینه سنگی را فهمید و در زمینه زندگی و رفتار نیاندرتالها بسیار مطالعه کرد. کتاب میراث نئاندرتالهای او هنوز هم بسیار خواندنی است. من فرصت ملاقات با وی را در دانشگاه کمبریج و همچنین توبینگن داشتم. سخنانش بسیار تاثیر گذار بود. به پاس چندین دهه خدمات علمی وی لقب سر را از ملکه الیزابت دریافت نموده بود. جایش خالی...

مدارکی تازه برای انقراض نئاندرتالها بر اساس یک مطالعه تازه که به تازگی توسط گروهی از دانشمندان موزه باستان شناسی بیلبائو (اسپانیا) در نشریه پلاس وان  منتشر شده است معلوم می شود که جمعیت نئاندرتالها پیش از ورود انسان های هومو ساپینس به گونه ای دچار نقصان شده اند. ما میدانیم که نئاندرتالها در حدود چهل هزار سال پیش منقرض شده اند، اما بسیاری از جزئیات این رویداد هنوز برای ما نامشخص است. به همین خاطر تحولات جمعیتی نئاندرتالها در هزاره های آخر عمر این انسان ها از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. در این تحقیق دانشمندان از روش تحلیل جغرافیایی دست ابزار های موسوم به چاتل پرونی  که احتمالا ابزار های مورد استفاده نئاندرتالها در فاز های آخر زندگیشان بوده، استفاده کرده اند. با سن سنجی مطلق لایه های باستانی حاوی دست ابزار های چاتل پرونی از دو محوطه باز پارینه سنگی در منطقه شبه جزیره ایبری با سنی در حدود چهل و پنج هزار سال مشخص می شود که این نوع دست ابزار های سنگی در این منطقه رواج نداشته است و می بایست سازندگان آنها از منطقه ای دیگری (مثلا جنوب فرانسه) به این سرزمین آمده باشند. نئاندرتالهای پیشین با سبک ابزار سازی مربوط به خود (ابزارهای موستری) به هر دلیلی در این منطقه ناپدید شده اند و رابطه ای بین آن نئاندرتالهای های قدیمی و نئاندرتال های تازه وارد که ابزار های چاتل پرونی  می ساخته اند،  وجود ندارد. به این ترتیب نویسندگان مقاله مطرح می کنند که روند انقراض محلی نئاندرتالها را در یک منطقه می تواند بیان کننده انقراض کلی آنها از تمام غرب اوراسیا باشد. ارادتمند. س.ح. گوران لینک مقاله با دسترسی آزاد همگانی: The intrusive nature of the Châtelperronian in the Iberian Peninsula. PLOS ONE, 2022; 17 (3): e0265219 DOI: 10.1371/journal.pone.0265219  

مقاله تازه سابمیت شده از طرف بنیاد دیار مهر در کنفرانس باستانشناسی چشم انداز سال ۲۰۲۲ در کشور رومانی.

خوشبختانه کتاب پارینه سنگی ایران، بلاخره امروز منتشر شد. ما تدوین گران این کتاب صمیمانه از همکاری های ارزشمند همکاران که مقالات خود را برای این مجموعه به ما سپردند و اعتماد کردند سپاسگزاریم. سختی های فراوانی برای گردآوری مقالات نیز داشتیم ولی با بیرون امدن کتاب فراموش شد. در این میان دوست و همکار عزیزمان معصومه مرادیان، یکی از نویسندگان مقالات را از دست دادیم که که به واقع غمی فراموش نشدنیست. برای این کتاب سامران آسیابانی بسیار زحمت کشید که واقعا اگر او نمی بود ممکن بود بود این کار به بار ننشیند. این کتاب اولین مونوگراف تخصصی پارینه سنگی ایران است که به زبان فارسی و انگلیسی در مجموعه پژوهشگاه و پژوهشکده باستان شناسی کشور منتشر میشود و یک آغاز است. امیدواریم این راه ادامه یابد.....

دریچه‌ای جدید به سن‌سنجی هومونین‌های باستان: پوسته تخم شترمرغ به احتمال فراوان خواستگاه انسان‌ امروزی به منطقه ای در شرق آفریقا برمی‌گردد، منطقه‌ای به نام آفار ریفت ، در اتیوپی جایی است که صفحات تکتونیک آفریقا و عربستان با هم تماس پيدا می‌کنند. این مکان و بخصوص سایت باستان‌شناسی آوش میانه کانونی برای فسیل‌ هموساپین‌ها است. اما با وجود انبوهی از فسیل‌ها، تکنیک مرسوم سن‌سنجی رادیوکربن نتوانسته تاریخی برای این فسیل‌ها بدست دهد. در نتیجه دانشمندان تا به امروز در بازیابی نقطه عطف گسترش انسان باستان ناتوان مانده‌اند، پژوهشی که به‌ تازگی در نشریه PNAS منتشر شد این روند را تغییر داد. این پژوهش که عمدتا توسط پژوهشگران آمریکایی با همکاری پژوهشگران آفریقایی به انجام رسیده، روش جدید و بسیار عجیبی برای سن‌سنجی دقيق فسیل‌ انسان‌های باستان پیشنهاد کرد: پوسته تخم شترمرغ!! این شیوه می‌تواند جزییات زندگی و تکامل اجداد ما در آفریقا را آشکار کند و همچنین به باستان‌شناسان این امکان را می‌دهد که یکی از طولانی ترین تاریخ‌ها در تکامل انسان را سن‌سنجی کنند. دانشمندان برای بیش از سه دهه یک سایت باستانشناسی ویژه در اتیوپی که آوش میانه نام دارد را مطالعه کردند. آن‌ها در طول این سال‌ها بیش از ۳۰ هزار قطعه فسیل مهره‌داران که شامل هموساپین‌های باستان می‌شد را ثبت و ضبط کردند، ولی این فسیل‌ها با روش رادیو‌کربن قابل سن‌سنجی نبودند ( سن‌سنجی رادیو کربن تا حدی به نمونه‌های استخوان و چوب کافی و آلوده نبودن آنها بستگی دارد) بنابراین این پژوهشگران به چیزهای دیگری که در خاک وجود داشت دقت کردند: پوسته تخم شترمرغ که در رسوبات یافت می‌شود. آنها آنالیزهای رادیو-ایزوتوپ را بر روی کلسایت (نوعی ماده معدنی کربناته است که درمواد معدنی طبیعی مانند سنگ آهک و گچ یافت می‌شود) پوست تخم شترمرغ انجام دادند. این تکنیک در پژوهش (230Th/U burial dating) نامیده شده است. بدین ترتیب آنها موفق شدند حداقل و حداکثر سن رسوبات ۴ سایت باستان‌شناسی را سن‌سنجی کنند . این روش در ترکیب با روش‌های دیگری مانند تحلیل تصاویر ماهواره‌ای کمک کرد تا درک واضحی از سیر زمانی سکونت انسان‌های باستان در این منطقه بدست آید. پارینه‌سنگی میانی آفریقا شاهد حضور انسان‌های مدرن و گسترش آن‌ها به اوراسیا بود؛ شناخت زیستی از این گونه انسان ها و نوادگانشان مستلزم درک توالی زمانی پدیدار شدن آنها دارد. این روش‌های انقلابی سیر زمانی علمی و پخته‌ای از هموساپین‌ها در شرق آفریقا ارائه می‌دهند. ما اکنون یک قدم به درک ظهور و تکامل انسان‌های مدرن باستان نزدیک‌تر هستیم.‌ برای دسترسی به متن کامل این مقاله که به تازگی در نشریه PNAS منتشر شده است به لینک زیر مراجعه کنید. https://www.pnas.org/content/118/50/e2116329118 سارا حیدری/ دانشگاه هنر اسلامی تبریز؛ بنیاد پژوهشهای پارینه‌سنگی دیارمهر سامران آسیابانی/ دانشگاه بوعلی همدان؛ بنیاد پژوهشهای پارینه‌سنگی دیارمهر

تا دقایقی دیگر

موضوع جلسه: دستاورد های تازه در زمینه پارینه سنگی لیران ومناطق همجوار ارائه دهنده:جناب دکتر گوران انسان شناس دوره ی پارینه سنگی محقق و پژوهشگر موزه ی نئاندرتال آلمان زمان : دوشنبه ۱۴۰۰/۹/۱ساعت ۲۱ به وقت ایران لینک گروه:modern_cogitation https://t.me/joinchat/K-cfnlS607My23N0h3-ZvA