آرشیو

🏙 آخوندی: شهر را نباید به زمین و مسکن تقلیل داد ✍🏻 عباس آخوندی عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، به ادغام شرکت بازآفرینی شهری ایران در سازمان ملی زمین و مسکن واکنش تندی نشان داده است. او می‌نویسد: «این به معنی خاموشی صدای کارشناسی در این وزارتخانه، کالایی شدن شهر و عدم درک شهر به مثابه سازمان اجتماعی است.» از نگاه آخوندی، سازمان ملی زمین و مسکن اساساً با مدیریت زمین و دارایی‌های شهری سروکار دارد، در حالی که مأموریت بازآفرینی شهری باید بر محله، ساکنان، بافت‌های فرسوده، سکونتگاه‌های غیررسمی و کیفیت زندگی شهری متمرکز باشد. نگرانی او این است که در ساختار جدید، منطق «زمین‌محوری» بر «شهرمحوری» غلبه کند و مأموریت اجتماعی بازآفرینی به حاشیه رانده شود. وزارت راه و شهرسازی اما استدلال متفاوتی دارد: مقام‌های این وزارتخانه می‌گویند ادغام قرار است منابع گسترده‌تر سازمان ملی زمین و مسکن را در خدمت نوسازی بافت‌های فرسوده قرار دهد و هم‌زمان با کاهش موازی‌کاری، جایگاه بازآفرینی را تقویت کند. بنابراین اختلاف، فقط بر سر کوچک یا بزرگ شدن یک تشکیلات اداری نیست؛ مسئله بنیادی‌تر این است: آیا شهر پیش از هر چیز «زمین و دارایی» است، یا یک سازمان اجتماعی با انسان‌ها، محله‌ها و مناسباتی که نمی‌توان آنها را به ارزش زمین تقلیل داد؟ آخوندی جمع‌بندی خود را با لحنی تلخ می‌نویسد: «بدین‌سان سی سال تلاش و زحمت اندیشوران شهرسازی، سیاست‌گذاران شهری و مدیران اجرایی در سراسر کشور بر باد رفت. تا کی آب رفته به جوی بازگردد.» #منتخب_فرهیختگان #عباس_آخوندی #بازآفرینی_شهری #شهرسازی #وزارت_راه #زمین_و_مسکن #حکمرانی_شهری #فرهیختگان روزن آگاهی

📊 دانش هست، محیط رشد نیست؛ چرا استارت‌آپ ایرانی کوتاه‌عمر می‌شود؟ تصویر ایران در شاخص‌های جهانی یک تناقض آشکار دارد: توان تولید دانش و نوآوری وجود دارد، اما محیط تبدیل این توان به کسب‌وکار بزرگ و پایدار ضعیف است. بر اساس شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۵ سازمان WIPO، ایران در خروجی‌های نوآوری رتبه ۴۶ را دارد، اما در ورودی‌های نوآوری رتبه ۱۰۹؛ شکافی که نشان می‌دهد مسئله فقط کمبود دانش و نیروی متخصص نیست، بلکه محیط نهادی، سرمایه‌گذاری و تجاری‌سازی نیز گلوگاه‌اند. در گزارش ۲۰۲۶ StartupBlink نیز ایران با وجود رشد ۵۴.۴ درصدی امتیاز اکوسیستم، همچنان در رتبه ۱۰۳ جهان و دهم خاورمیانه باقی مانده است. ارزش برآوردی اکوسیستم استارت‌آپی ایران ۲۰۷ میلیون دلار است؛ در مقابل، عربستان به ۴۱.۳ میلیارد دلار رسیده است؛ فاصله‌ای نزدیک به ۲۰۰ برابر. شاخص محیط کسب‌وکار نوآوران ۲۰۲۶ نیز ایران را در رتبه ۱۲۵ از ۱۲۵ کشور قرار می‌دهد. در شاخص رقابت‌پذیری استعدادها نیز مشکل اصلی در «جذب» نیروی انسانی از خارج دیده می‌شود؛ یعنی همان حلقه اتصال به سرمایه، بازار و شبکه جهانی. رضا غیابی، عضو شورای سیاست‌گذاری اینوتکس، مسئله را چنین خلاصه می‌کند: «مسئله ما ساختن استارت‌آپ نیست؛ مسئله این است که چگونه آنها را مقیاس‌پذیر کنیم.» پس شاید مشکل اصلی اکوسیستم فناوری ایران کمبود ایده و نیروی متخصص نباشد؛ مشکل، محیطی است که اجازه نمی‌دهد ایده به بنگاه بزرگ، سرمایه‌پذیر و جهانی تبدیل شود. متن کامل گزارش دنیای اقتصاد #منتخب_فرهیختگان #استارتاپ #نوآوری #اقتصاد_دیجیتال #کارآفرینی #سرمایه_گذاری #ایران #فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 یاشار سلطانی: یک نهاد امنیتی خواستار بازداشت و تحقیق از من شده است یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار و افشاگر پرونده‌های فساد، می‌گوید پس از انتشار مطالبش درباره تراستی‌های نفتی و واگذاری حدود ۸۰ میلیون بشکه نفت به چهار تریدر، یکی از نهادهای امنیتی خواستار بازداشت و تحقیق از او شده است. او در واکنش نوشته است: «وظیفه نهاد امنیتی خشکاندن ریشه فساد است، نه عمله مفسدان شدن و دهان افشاگر را بستن.» سلطانی تأکید کرده فساد، فارغ از وابستگی سیاسی افراد، باید بدون تبعیض پیگیری شود و پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده است: پول نفت کجاست؟ نفت دست کیست؟ ادعای مربوط به درخواست بازداشت و تحقیق، تاکنون از سوی نهاد امنیتی مورد اشاره تأیید یا تکذیب رسمی نشده است. 📷 تصویر اصل نوشته یاشار سلطانی ضمیمه پست است. #صدای_فرهیختگان #یاشار_سلطانی #فساد #نفت #تراستی #شفافیت #آزادی_رسانه #فرهیختگان راهی به رهایی

🎧🎥 چنین کنند بزرگان؛ روایتی از زندگی حاج حسین آقا ملک «چنین کنند بزرگان.» روایتی کوتاه از زندگی حاج حسین آقا ملک؛ بازرگان، مجموعه‌دار و واقفی که ثروت خود را به میراثی ماندگار برای فرهنگ ایران تبدیل کرد. او بنیان‌گذار کتابخانه و موزه ملی ملک بود و بخش بزرگی از املاک و دارایی‌هایش را برای پشتیبانی از این مجموعه و دیگر امور عام‌المنفعه وقف کرد؛ میراثی که دهه‌ها پس از مرگ او همچنان زنده است. ✍🏻 نوشته: حمیدرضا حسینی 🎙 با صدای زنده‌یاد پرویز بهرام حاج حسین آقا ملک در ۴ مرداد ۱۳۵۱ در تهران درگذشت و در آستان امام رضا(ع) به خاک سپرده شد. 🎧 فایل صوتی اینجا 🎥 ویدئوی سه‌دقیقه‌ای ضمیمه پست است. #میراث_فرهیختگان #حاج_حسین_آقا_ملک #کتابخانه_ملک #موزه_ملک #وقف #پرویز_بهرام #حمیدرضا_حسینی #فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 تهران ۱۳۵۱؛ مدرنیزاسیون از درون کارخانه مستند کوتاه «تهران ۱۳۵۱» ساخته خسرو پرویزی، تصویری فشرده از شهری است که در آغاز دهه پنجاه شمسی با شتاب صنعتی می‌شود. دوربین از ظاهر شهر عبور می‌کند و به درون کارخانه‌ها می‌رود: دستگاه‌های پرس و جوش، خطوط تولید، چرخ‌دنده‌ها و ماشین‌هایی که ریتم تازه زندگی شهری را می‌سازند. در بخش‌هایی از فیلم، انسان تقریباً به اپراتور ماشین فروکاسته می‌شود؛ و در کارخانه شیر پاستوریزه، خط تولید چنان مکانیزه است که حضور دست انسان به حداقل می‌رسد. اما اهمیت فیلم فقط در ثبت صنعتی‌شدن تهران نیست؛ در مواجهه انسان ایرانی با مدرنیته‌ای شتابان و ناآشناست. در خوانش مهدی تدینی، نوستالژی روستا و حس غربت از شهر مدرن که در بسیاری از آثار هنری دهه پنجاه دیده می‌شود، بخشی از همین تجربه است؛ و او حتی احتمال می‌دهد بخشی از واکنش‌های اجتماعی منتهی به انقلاب ۵۷ را بتوان در قالب نوعی مقاومت محافظه‌کارانه در برابر این تحول نیز خواند. «تهران ۱۳۵۱» فقط فیلمی درباره یک شهر نیست؛ سندی است از لحظه‌ای که ماشین، صنعت و شتاب مدرن داشتند شکل زندگی ایرانی را عوض می‌کردند. خسرو پرویزی (۱۳۱۱–۱۳۹۱)، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس ایرانی، این مستند را در کنار فعالیت گسترده‌اش در سینمای داستانی ساخت. #میراث_فرهیختگان #تهران #خسرو_پرویزی #مستند #مدرنیزاسیون #تاریخ_اجتماعی #مهدی_تدینی #فرهیختگان روزن آگاهی

📉 از سیاه‌ترین بهار اقتصاد ایران در هفت سال اخیر چه می‌فهمیم؟ ✍🏻 امین کاوه‌ای برآورد مقدماتی مرکز آمار از اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵، تصویری از یک شوک شدید اقتصادی نشان می‌دهد؛ شوکی که برخلاف برخی دوره‌های قبلی، فقط در نفت خلاصه نمی‌شود. دو عدد درباره رشد بهار بسیار تکرار شده است: ۱۰.۱- درصد و ۱۰.۸- درصد. هر دو از یک گزارش می‌آیند؛ اولی تولید ناخالص داخلی به «قیمت پایه» و دومی GDP به «قیمت بازار» است. اگر مبنا قیمت بازار باشد، اقتصاد ایران در بهار نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۰.۸ درصد کوچک‌تر شده است. این افت فقط داستان نفت نیست. در کنار سقوط بخش نفت، تجارت خارجی، حمل‌ونقل، مصرف خانوار و سرمایه‌گذاری نیز هم‌زمان ضعیف شده‌اند. یعنی شوک این‌بار از یک کانال وارد اقتصاد نشده؛ چند بخش اصلی به‌طور هم‌زمان زیر فشار قرار گرفته‌اند. کاوه‌ای این وضعیت را، پس از شوک‌های بزرگ سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷، یک شوک مهم دیگر در اقتصاد ایران می‌داند و معتقد است جنگ، کاهش درآمد نفتی و محدودیت‌های فیزیکی بر تجارت و حمل‌ونقل سهم مهمی در شدت افت بهار داشته‌اند. پس این ادعا که جنگ و محدودیت‌های ناشی از آن اثر اقتصادی مهمی نداشته، با تصویر حساب‌های ملی سازگار نیست. اما یک نکته دیگر نیز مهم است: رشد منفی ۱۰ درصدی الزاماً قرار نیست در هر فصل تکرار شود. اگر شوک تازه‌ای وارد نشود و حدی از ثبات برقرار بماند، اثر اولیه این سقوط می‌تواند در فصل‌های بعد ضعیف‌تر شود؛ همان‌گونه که پس از رکودهای سنگین ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷ نیز بخشی از افت تولید در سال‌های بعد جبران شد. با این حال، کوچک‌شدن شدت رشد منفی با «حل‌شدن بحران» یکی نیست. بازگشت پایدار اقتصاد به سطح پیشین تولید به ثبات، سرمایه‌گذاری، دسترسی به تجارت و کاهش نااطمینانی نیاز دارد. بهار ۱۴۰۵ بیش از آنکه فقط یک عدد منفی بزرگ باشد، نشان می‌دهد شوک جنگ و محدودیت خارجی چگونه می‌تواند هم‌زمان نفت، تجارت، حمل‌ونقل و زندگی روزمره خانوارها را تحت فشار قرار دهد. #منتخب_فرهیختگان #اقتصاد_ایران #رشد_اقتصادی #مرکز_آمار #جنگ #نفت #سرمایه_گذاری #فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 یاشار سلطانی: چرا فروش نفت امنیتی شده است؟ یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار، با بازنشر بخشی از اظهارات سید احمدرضا دستغیب، رئیس دیوان محاسبات کشور، در صحن مجلس نوشته است که این سخنان با پرسش‌ها و گزارش‌هایی که او پیش‌تر درباره ساختار فروش نفت مطرح کرده، همخوانی دارد. دستغیب در این سخنان می‌گوید وزارت نفت بر اساس قانون اختیار فروش نفت را دارد، اما در مواردی مسئولیت تصمیم‌گیری به نهادهای امنیتی و شورای عالی امنیت ملی ارجاع داده می‌شود و «مجوزهای خاص» صادر می‌شود. او می‌پرسد: اگر معامله درست و شفاف است، چرا باید به مجوز خاص و پوشش یک مجموعه امنیتی نیاز داشته باشد؟ رئیس دیوان محاسبات همچنین از وضعیتی انتقاد می‌کند که در آن بخشی از اطلاعات مربوط به نفت برای مجلس و نهادهای نظارتی «سری و محرمانه» تلقی می‌شود، در حالی که به گفته او همان اطلاعات در بخش‌هایی از بازار بین‌المللی قابل دسترسی است. سلطانی با استناد به این اظهارات، پرسش اصلی خود را دوباره مطرح کرده است: چرا فروش نفت، به‌جای باقی‌ماندن در یک سازوکار روشن، تخصصی و پاسخگو، به حوزه‌ای امنیتی و کم‌شفافیت تبدیل شده است؟ این پرسش البته به‌خودی‌خود اثبات‌کننده تخلف یا فساد مشخصی نیست؛ اما سخنان رئیس نهاد عالی حسابرسی کشور، مسئله شفافیت، مسئولیت‌پذیری و امکان نظارت بر فروش نفت را جدی‌تر می‌کند. 🎥 ویدئوی سخنان سید احمدرضا دستغیب ضمیمه پست است. #منتخب_فرهیختگان #یاشار_سلطانی #احمدرضا_دستغیب #فروش_نفت #دیوان_محاسبات #شفافیت #اقتصاد_ایران #فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 یاشار سلطانی: چرا فروش نفت امنیتی شده است؟ یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار، با انتشار ویدیویی از اظهارات علیرضا دستغیب، رئیس دیوان محاسبات در صحن علنی مجلس، نوشت که این اظهارات با مطالبی که پیش‌تر مطرح کرده، همخوانی دارد. سلطانی با اشاره به سخنان دستغیب درباره «دست‌های پشت پرده فروش نفت» و «مجوزهای خاص و امنیتی‌شدن فروش نفت» پرسید: چرا وزارت نفت از فروش نفت می‌ترسد؟ @eskannews_com | اسکان نیوز

🎥 مستند «ابوریحان بیرونی»؛ ساخته محمدرضا اصلانی سال ساخت: ۱۳۵۴ این مستند حدود ۳۵ دقیقه‌ای به مناسبت هزاره ابوریحان بیرونی ساخته شده است؛ روایتی از زندگی، اندیشه و گستره دانش یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان تاریخ ایران. محمدرضا اصلانی در این فیلم از دیدگاه و گفتار چند تن از برجسته‌ترین پژوهشگران و استادان ایران بهره گرفته است: علی‌اکبر داناسرشت ذبیح‌الله صفا مهدی محقق سیدحسین نصر جلال‌الدین همایی مستند، بیرونی را نه فقط به‌عنوان ریاضی‌دان، منجم و جغرافی‌دان، بلکه به‌عنوان پژوهشگری معرفی می‌کند که کنجکاوی علمی‌اش از مرزهای دانش زمانه خود فراتر می‌رفت. انتشار این فیلم در کنار یادداشت مهدی محقق درباره بیرونی، فرصتی است برای دیدن تصویری زنده‌تر از دانشمندی که هزار سال پیش، با روحیه‌ای پژوهشگرانه و مقایسه‌ای به جهان می‌نگریست. 🎬 فیلم کامل حدود ۳۵ دقیقه‌ای ضمیمه پست است. #میراث_فرهیختگان #ابوریحان_بیرونی #محمدرضا_اصلانی #مهدی_محقق #سیدحسین_نصر #جلال_الدین_همایی #تاریخ_علم #فرهیختگان روزن آگاهی

مستند «ابوریحان بیرونی» سال ساخت: ۱۳۵۴ به کارگردانی محمدرضا اصلانی این مستند به مناسبت هزاره ابوریحان بیرونی توسط محمدرضا اصلانی با استفاده از نظرات استادان ارجمند: علی اکبر داناسرشت، دکتر ذبیح‌الله صفا، دکتر مهدی محقق، دکتر سید حسین نصر و جلال‌الدین همایی تهیه شده است.

🖍 آرامگاه ابوریحان بیرونی، دانشمند ایرانی، در شهر غزنی افغانستان ❇️