دەستنووسخانەی دیجیتاڵی باقلاوا

کتێبی ئامۆژکاری بۆ گوناهباران لە ئایینی مەسێحیدا - وەرگێڕدراوی عەزیز زەندی هەموومان ناوی خاتوو میدیا خێزانی مامۆستا حەسە زیرەکمان بیستووە، بەڵام ئەمجارە باسی وەرگێڕانی کتێبی (ارشاد المذنبین) هاتووەتە گۆڕێ کە کاک عەزیز زەندی ناسراو بە ئەڵمانی کردوویە ساڵی ۱۹۲٦ لە ئینگلیزی کردوویە بە کوردی و ۱۹٤۵ لە ئەمریکا ڕەنگی چاپی بینیوە. داستانەکە ئاوایە کە ماوەی لەمەو پێش دکتۆر سەروەر عەبدوڕەحمان ئەم کتێبەی بە دکتۆر ئیسماعیل موستەفازادە -سەرنووسەری گۆڤاری بەیان- لە مەهاباد داوە. هەتا ئیستە کەس ئاگەداری ئەو کتێبە نەبووە. دکتۆر سەروەر ساڵی ۱۹۹۳ بەڕێکەوت ئەو کتێبەی لەناو بازاڕی کتێبفرۆشانی لای قەڵای هەولێر دەست کەوتووە و هەتا ئیستە پاراستوویە. کتێبەکە ۲۴٨ لاپەڕەیە و بەسەر ۱۰٦ بەشدا دابەش بووە. دیارە ساڵەکانی دوای شەڕی یەکەمی جیهانی میسیۆنر و بانگخوازانی مەسێحی لە کوردستان بنکە و قوتابحانەیان بووە. ئەو سەردەمە لە مەهاباد کەسانێک وەکوو سیرووس حەبیبی و عەزیز زەندی چوونەتە سێبەری ئەو بانگخوازانە و گوایە بوونەتە مەسێحی. دیارە ئەم کتێبە ئەنجامی ئەو پێوەندییەیە.

گەشتنامەی پەنجەسوار سفرنامە پنجەسوار در این کلیپ از عکس و فیلم دوستانی استفادە شدە است کە آدرس پیج اینستاگرامی آنها در پایان کلیپ ذکر شدە است. @panjaswar @chia_herb

|مامۆستا بێسارانی و نواندنی دیمەنێکی شەستپەڕ و سۆڵان لە ئێرەمی کوردستان| گوڵ تەبەقێ هەن، پێش ماچان شەستپەڕ زەرد مەبۆ، بێ عەیب، جەمین قورسی خوەر بەرمەیۆ نە دەور، ڕێحانانی چەم گۆناش بە ئاوی سەحەر، مەدۆ نەم دەور مەدۆ نە دەور باخچەی ئەمیران وێنەی قەتاری قاشوونی، گیران سالاری سوپای گردین گوڵانەن مودام، جاش نەپای تیمی سۆڵانەن

|لە گۆڤاری زاری کرمانجی ڕەواندز تا باڵوێزخانەی ئەمریکا لە هەولێر|

|هەتۆڵ مەتۆڵ| @dastnoosxane @kelaterzankon «هەتۆڵ مەتۆڵ تەکامە زەرد و سوور و شەمامە تەپێ گڵی سوور بووم گڵ و گۆزە لە گڕە سوورە گۆزەی ساقم لە کڵ دەرهاو گۆزەوەشان ڕێیەم دوورە ئاوی گۆزە گڵمەی گاووس بۆ کولێرەی گاڵ لە تەنوورە دایە دایە نان‌وکەرە مانیاوم لەو بەرەوژوورە زاوازەڕە وە رانک و چۆخە وەوی بە سمڵ و پاموورە» تێبینی: هەتۆڵ مەتۆڵ (هەلوور بلوور) لە کوردەواری کایەیێکی مناڵانەیە و چەند نوسخەی دیکەشی هەیە. ئەمە نوسخەی ناوچەی بەرپلەی ساراڵە (مەریوان و سنە). ✍ ئیرەج مورادی باقلاوایی ۱۲ی سەرماوەزی ۱۴۰۴ هەتاوی @irajmoradi

. @dastnoosxane

|عەلی حەریری شاعیری و کوردیی سۆرمانجی| ئەگەر وەک بەڵگەی مێژوویی ئاشکرا یەکەم کەس ئەحمەدی خانی شاعیر ئاماژەی بە پێگەی عەلی حەریری کردووە: بیناڤە روحا مەلێ جەزیری پێ حەی بکرا عەلیێ حەریری کەیفەک وە بدا فەقیهێ تەیران حەتتا ب ئەبەد بمایی حەیران ئەوە کاک ڕزگار جەبارییە کە بەڕاستی شەنوکەوی گەلێ بەڵگەنامە و دەستنووس و شوێنەواری کردووە هەتا دیوان و بەسەرهاتی ژیانی ئەو شاعیرەی ساغ کردووەتەوە. ئیتر بە بەڵگە سەلمێندراوە (عەلی حەریری سۆرچی سۆرانی عاشق) کێ بووە و پوختە و تەواوترین دیوانی کامەیە. تێبینی: لە کۆنفڕانسی فەقیێ تەیران -  زانکۆی وان، خوێندکارێکی بەشی کوردی قسەیەکی کرد لەسەر توێژینەوەیەکی لە ژێر ناوی (زمانی پێوەر و پێوەندی کوردی با سۆرمانجی بێ). ئەو پێی وابوو گۆرانی دایکی شێوەزارەکانی هەورامی، لەکی، کەڵهوڕی، باجەڵانی، شەبەکی و زازاکییە و کرمانجی هەم دایکی بادینی، شەمزینانی، سەرحەدی، سۆرانی، بابانی، موکریانی و ئەردەڵانییە. قسەی دیکەی ئەوە بوو دیوانی عەلی حەریری یەکەم قۆناغی دەستپێکی زمانی سۆرمانجییە.

|ڕۆژنامەی شورای کوردستان - یادگارەکەی کوردستانی سوور| ساڵی ۱۹۳۱ لە لاچین ناوەندی هەرێمی کوردستانی سوور ئەو ڕۆژنامەیە بە زمانی ئازەری دەرکراوە.

.

|پەرتووکخانەی مەستوورەی ئەردەڵان، گەڕەکی ڕەزان- ئامەد| ئاراستەی پڕۆژەی نەتەوەسازی و قۆناغی دەرچوون لە توێکڵی هۆز و خێڵ و شارچێتی بەرەو پێناسی نەتەوەیی، یەکێکی دەبێتە زەقکردنەوەی گەورە و ناودارانی مێژووی ئەم نەتەوەیە لە تابلۆی شەقام و خوێندنگە و کارگە و ئەنجومەن و شوێنە گشتیەکاندا. هیوادارم ئەم ڕۆحە نەتەوەییە درێژەی هەبێ و بەپێچەوانەوە لە ئیلام و کرماشانی ئێمەش ناوەندی ئیبن‌جەزەری و شارەزووری و ئەحمەدی خانی بکرێتەوە.

|کاتێ ڕقی کەسێتی جێی توێژینەوە دەگرێ| ئەم کاک مەهدییە زمانناسە کە لە توێژینەوەکانی لەسەر هەورامی (گۆرانی) تەپڵی جیایی دەکوتێ، هەندێ جار ڕقی گەڕەک و کۆڵان و ناوبازاڕی خۆی لەگەڵ کوردیی سۆرانی مەریوان دەکاتە ناواخنی توێژینەوەکانی. لەم وتارەی باسی ئەوە دەکا کورد هەر شوان و گەڕۆک و ڕەوەند بوون و خاوەنی ماڵ و خانووبەرە نەبوون تا وشەیان بۆ ماڵ بێت. جارێ لە شوێنێ باسی ئەوەی کردبوو کە وشەی کورد هەڵەیە و کۆرد دروستە. هەروەها کورد داگیرکەری خاکی گۆرانن و هاتوونەتە زاگرۆس. هاوڕێیەکی پێی دەڵێ باشە کاکە مەهدی ئەگەر وابێ ئێوە بنەماڵەیی خۆتان (ساداتی حوسێنی کەلجی) لە عەربستانەوە هاتوون، ئیتر ئێوە نە کوردن و نە گۆران...

|گۆرانیەکی کۆنی کوردی - کرماشانی| خانوو مێهری باقری کرماشانی دوو گۆرانی لێ تۆمار کراوە و لە ئەرشیڤی نیشتمانی فەڕەنسا (BNF) وەرگیراوە. لەوانەیە دەنگەکە ساڵەکانی ۱۹۶۰ لە کرماشان تۆمار کرابێ.

|گۆرانیەکی کۆنی کوردی - کرماشانی| خانوو مێهری باقری کرماشانی دوو گۆرانی لێ تۆمار کراوە و لە ئەرشیڤی نیشتمانی فەڕەنسا (BNF) وەرگیراوە. لەوانەیە دەنگەکە ساڵەکانی ۱۹۶۰ لە کرماشان تۆمار کرابێ.

|سولەیمانیە کە گۆڕدرا بە سلێمانی| بۆ زانین: ناوی سولەیمانی تا ئێستا لە دەفتەری ڕەسمیی بەغداد و جێگانی تر ( سلیمانیە)یان دەنووسی. بە ئەمری والی گۆڕرا، ناوی ڕەسمیی لیوا و شار لەمەولا بە (سولەیمانی)ناودەبرێت و ئەنووسرێت. حاكمی سیاسی مێجەر سۆن [ڕۆژنامەی پێشکەوتن، ژمارە ۱۲، لاپەڕە ۴، ڕێکەوتی ۱۹۲۰/۰۷/۱۵] تێبینی: بەهۆی ئەوەی لەو ساڵانە هێشتا ڕێنووسی تازەی کوردی زۆر گەشەی نەکردبوو، نازانین وشەی (سلیمانی) لەو ڕۆژنامەیە هەمان بێژەی ئیستەیە (سلێمانی) یا دەبێ (سلەیمانی، سولەیمانی). هەرچی بێت ناوی ئەو شارە لە ۲۴۱ ساڵ پێش ئیستا سەرەتا (سولەیمانیە) بووە و ساڵی ۱۹۲۰ بووەتە سلێمانی و تا ئیستە ماوەتەوە. سپاسی فراوان بۆ مامۆستا سدیق ساڵح کە وێنەی بەڵگەکەی بۆم نارد.

|گەنجینەی زمانەکان: داگری شەش زمان و دوازدە هونەر| سەید ئەحمەد فائزی بەرزەنجی (لەدایکبووی ۱۸۴۸) کتێبی (کنزاللسنن: الکنوز قسە سنە السن و اثناعشر فنا) له ساڵی ۱۸۹۵ (۱۳۱۳ کۆچی) داناوە. مامۆستا شێخ موحەمەدی خاڵ دەستنووسەکەی ساغ کردووەتەوە و دکتۆر مەهیندوخت موعتەمێدی هەم لە ژێر ناوی (گەنجینە زبانها) بە فارسی لە وەشانخانەی ئیتلاعات- تاران ساڵی ۱۳۷۹ چاپی کردووە. ئەم کتێبە هەمووی ئاوایە: لە هەر لاپەڕە ۱۱ ڕیزی ئەستوونی بەرەو خوار هاتووە. ئەستوونی یەکەم زانستی کەلام، دووەم تەفسیر، سێهەم فەرموودەناسی، چوارەم فێقهـ، پێنجەم سەرف و نەحو، شەشەم حیکمەت، حەوتەم مەنتیق، هەشتەم ڕەوانبێژی و ڕوونبێژی، نۆهەم پێنج دێڕی شێعری تورکی لە پەسنی سوڵتان عەبدولحەمیدی دووەم، دەهەم شەش دێڕی فارسی لە مەرجی ئەو سوڵتانە، یازدەیەم چوار دێڕە کە دوو دێری بە فەڕانسەیی و دێڕی سێهەم ڕووسی و چوارەمی کوردیی سۆرانییە. ئەم ڕیزبەندی بە بە ۱۴ شێواز دەخوێنرێتەوە: ۱۳ی ئەستوونی، ۱۴ی ئاسۆیی و ۱۵ی نە ئەستوونی و نە ئاساییە یانێ وشەکان لە ئەستوونەکان دەخەیتە پاڵ یەک.