دەستنووسخانەی دیجیتاڵی باقلاوا

رەمەزانانە (۲): ئیتنۆبۆتانی کوردەواری، دەفتەری ژمارە ۴۲ |بای ڕازاوەر| @dastnoosxane @kelaterzankon لە ناوچەی بێڵەوار دێی ڕازاوەر هەیە. کاتی خۆی میرزا یۆنس باوکی یۆسف یاسکە (مردن ۱۰۴۰ کۆچی) خاوەن مڵکی بێڵەوارییەکان بووە لەلایەن هەڵۆخانی ئەردەڵانەوە. یۆسف یاسکە لە شێعرێکی (بادی ڕازاوەر)ی هێناوە. جا ئایا بە منداڵی بیرەوەری لەوێ بووە یا نە، نازانین. هاوڕێیەک لە گوندێکی ناوچەی مایەشت لەسەر هەپڵۆک (جۆرێ ئاڵەکۆک: Scorzonera sp) هەندێ زانیاری بۆم نارد. دوایی هەندێ زانیاری دیکەم لەو گیا بەهارییە لە هاوڕێیەکی ڕوانسەری وەرگرت. لەو نێوانە باسی بای ڕازاوەر کرا. هەپڵۆک وەک چەندین گیای سەلکداری دیکە (کنکر، پیشۆک، گڵگاز و ...) بای ڕازاوەر وەسەری کەوت، چەکەرە دەکا و شین دەبێ... دێنشینان کاتێ یەکەم بەفری پاییزێ هات دەڵێن: بای جمشت/ ڕازاوەر کەوت. سەرەتای ڕەشەمە دەڵێن: بای جمشت/ ڕازاوەر هەڵسا. یا ئێژن: ڕازاوەر هەڵِس ڕازاوەر هەڵِس ڕسق ڕەش و ڕۊت ڕازاوەر بڕەس بەهاری ڕاستەقینە بە شنیانی یەکەم سریوەی ڕازاوەر دەست پێ دەکا و زستانیشی بە کەوتن و کپبوونی. ✍ ئیرەج مورادی باقلاوایی ۲ی ڕەشەمەی ۱۴۰۴ هەتاوی @irajmoradi

رەمەزانانە (۲): ئیتنۆبۆتانی کوردەواری، دەفتەری ژمارە ۴۲ |بای ڕازاوەر| @dastnoosxane @kelaterzankon لە ناوچەی بێڵەوار دێی ڕازاوەر هەیە.  کاتی خۆی میرزا یۆنس باوکی یۆسف یاسکە (مردن ۱۰۴۰ کۆچی) خاوەن مڵکی بێڵەوارییەکان بووە لەلایەن هەڵۆخانی ئەردەڵانەوە. یۆسف یاسکە لە شێعرێکی (بادی ڕازاوەر)ی هێناوە. جا ئایا بە منداڵی بیرەوەری لەوێ بووە یا نە، نازانین. هاوڕێیەک لە گوندێکی ناوچەی مایەشت لەسەر هەپڵۆک (جۆرێ ئاڵەکۆک: Scorzonera sp) هەندێ زانیاری بۆم نارد. دوایی هەندێ زانیاری دیکەم لەو گیا بەهارییە لە هاوڕێیەکی ڕوانسەری وەرگرت. لەو نێوانە باسی بای ڕازاوەر کرا. هەپڵۆک وەک چەندین گیای سەلکداری دیکە (کنکر، پیشۆک، گڵگاز و ...) بای ڕازاوەر وەسەری کەوت، چەکەرە دەکا و شین دەبێ... دێنشینان کاتێ یەکەم بەفری پاییزێ هات دەڵێن: بای جمشت کەوت/ ڕازاوەر کەوت. سەرەتای ڕەشەمە دەڵێن: بای جمشت/ ڕازاوەر هەڵسا. یا ئێژن: ڕازاوەر هەڵس ڕازاوەر هەڵس ڕۆزی ڕەش و ڕووت ڕازاوەر بڕەس بەهاری ڕاستەقینە بە شنیانی یەکەم سریوەی ڕازاوەر دەست پێ دەکا و زستانیشی بە کەوتن و کپبوونی. ✍ ئیرەج مورادی باقلاوایی ۲ی ڕەشەمەی ۱۴۰۴ هەتاوی @irajmoradi

‍ دوبیتیهای عید عاشق خوشانی نهاوندی (دوبیتی ۲)   اَ من به غیب اَ، وادی سرّ لولاک شرابُ عاشقانم کردَ هَنّاک نور محمدم دَ لامکان دی وژان نورم بَدِی اورامنی پاک a men ba qeyb a, wâ-d-e: ser‌-e la:wlâk šarâb-u ’âšeqân-em ka-rd-a hanâk nu:r-e Muhamad-em da lâ-makân di wa-ž-ân nu:r-em, ba-d-e: awrâman-e: pâk راز لولاک را در غیب به من گفتند و در آنجا شرابی برای عاشقان فراهم آوردم. نور محمد (ص) را در لامکان دیدم و از آن نور به من اورامنی پاک دادند. اورامن: دوبیتی. بنابر گزارش حاج بله (عارف سدۀ 7-8 ق) در سفینۀ تبریز (گ 263 الف، چ عکسی 524) اورامن عبارت است از دوبیتی به زبان فهلوی: جمیع بلاد عراق عجم را فَهلَوه می‌گویند و سخنان ایشان را فهلوی؛ و قبیله‌ای بودند در همدان که ایشان را اورامنان گفتندی که همیشه دوبیتی گفتندی. دوبیت فهلوی را به جهت آن اورامنان می‌گویند. اشعار اورامۀ عین‌القضات همدانی (492-525 ق) و گزارش شمس قیس رازی در المعجم (دستنویس مجلس، گ 30 ب) که ملحونات فهلویات را  اورامنان می‌خواند، در همین راستا است. پیرو کاربرد اورامن در معنای دوبیتی، در سفینۀ تبریز (گ 265 ب، چ عکسی، ص 528) نیز اورامنان برای اشاره به دوبیتی آمده است:   وا! به اورامنان، گیژی شهی برد میشه تهرین بو، گیان پر اژ درد  wâ ba awrâmanân, ge:ž-e: šah-e: berd me:ša tahre:n bo:, gyân pur  až dard هان! شاهی ــ که همیشه غمگین بود و جانش پر از درد ــ با (شنیدنِ) اورامنی بیهوش شد. در این صورت ان پسوندی نسبی است که دوبیتی را به طایفۀ اورامن منسوب کرده است. حال با توجه به آنکه در اینجا مقصود عید عاشق از اورامن همان دوبیتی به زبان گورانی است، درمی‌یابیم که اورامن نوعی دوبیتی‌سرایی است به زبانهای رایج در غرب ایران به‌جز زبان فارسی. کاربرد فهلوی در سفینۀ تبریز (گ 264 ب، چ عکسی، ص 527) و اورامنان (گ 340 الف، چ عکسی، ص 678) برای یک دوبیتی واحد تأییدی بر این نکته است؛ بنابراین واژۀ اورامن در ایران باختری برای دوبیتی در 3 حوزۀ زبانی فهلوی، گورانی و اورامی به کار رفته است. *‌ مقصود شاعر در این دوبیتی آن است که وی در سفری روحانی به عالم غیب رفته و در آنجا شرابی الهی برای عاشقان فراهم کرده است. در ملکوت اعلی که نور محمدی را دیده، یک اورامن (= دوبیتی) پاک و مطهر به وی داده‌اند و او نیز آن را برای مریدان و دوستانش آورده است.   آرش اکبری مفاخر، "ده دوبیتی گورانی از سدۀ هشتم هجری، سرودۀ عید عاشق خوشانی نهاوندی"، فصلنامۀ کشکول؛ سال دهم، شمارۀ ۳، پیاپی، ۳۳، پاییز ۱۴۰۴، ص ۲۹-۶۳. آرخش؛ خانۀ فرهنگ، حماسه‌ و زبانهای ایرانی @arakhsha96 https://www.instagram.com/arakhsha96

لۆس و ئاسیاو لەو ڕۆژانە باسێکم لەسەر نەریتی هەڵگرتن و گوێزتنەوەی بەرداش کۆ کردەوە کە ئەوانەی بەرداشەکەیان لۆس کردووە دواتر کە ڕێگەیان لە ئاشەکە کەوتووەتەوە کولێرەی خۆشی ئاشەوانیان لە مزاش بەخۆڕایی خواردووە، بەڵام لەوە خۆشتر ئەم شێعرە فۆلکلۆرییە بوو لەو بارەوە کە هاوکات هەڵگری چەند وشەی ڕەسەن و واتای بەتوێکڵ و کاکڵەیە. لێرەوە دەزانین مێژووی وێژەی کوردی تا قووڵایی ڕەگی داربەڕووەکاندا دەڕواتەوە بۆ دیرۆکێ کۆنتر لە دیوانی باباتاهیری هەمەدانی، شاخوەشینی لوڕستانی، عەیدعاشقی نەهاوەندی، عابدینی جاف، مەلای دینەوەری، بێسارانی، فەقیێ‌تەیران، مەلای جزیری، شێخی کاکۆزەکریایی، نەفعی شارەزووری، نالی و ... کولێرەی لۆسە ئاردی بێ سۆسە ئاسیاوانی کەوڵۆسە یەک دوژمن بۆ سەد دۆسە دەسێک بۆ لۆس دەسێک بۆ دۆس مزاش پڕ لە جۆس لێت نەکەوێ کۆس وێنەی لۆسەکە لە فەیسبووکی کاک بەکر ئەحمەدی وەرگیراوە.

دەستنووسی (الفضیلە) مەولەوی تاوگۆزی کاتبەکەی مامۆستا ئەحمەد حەواری‌نەسەب ناسراو بە ئەبووسەعید لە شاری سنەیە کە ڕێکەوتی ٤ی گەڵاڕێزانی ۱۳۴۵ (بەرانبەری ۱۱ی ڕەجەبی ۱۳٨۶ کۆچی) بە خەتێکی جوان نووسیویەتیەوە.

🔻 منتشر شد: 🔸 سی‌ و سومین شمارۀ کشکول ⭕️ علاقه‌مندان می‌توانند برای خرید، کُد (33) را به 09357270031 پیامک نمایند. —————————— 🔻بڵاو بۆوە:    🔸 سی و سێیه‌مین ژماره‌ی که‌شکۆڵ ⭕️ خوازیاران ده‌توانن کۆدی (33) بنێرن بۆ ژماره‌ی 09357270031  🌸  @kashkultv

فەلسەفە لای ئیبن‌ڕۆشد و ئاماژە بە کوردەکان فەیلەسووف و پیتۆڵی ناوداریمێژووی عەرەب لە کتێبی (تلخیص السیاسة، ئیبن ڕۆشد: مردن ۱۱۹٨ ز.) دەڵێت تەنیا یۆنانیەکان نین وا فەلسەفە تێیدا جێی بووەتەوە. زەمینە و بەستێنی فەلسەفە لای ئەندەلۆس و شام و عێراق و میسرییەکانیش هەیە. هەروها هەندێ بەهای بەرزی مرۆڤایەتی وەکوو بوێری و دلێری کە لە بازنەی هێزی (غضبیە)دایە لای کورد و جەلیقەکان لە هەموان زیاترە.

قورئان پێمان دەڵێ مەسێح لە وەرزی پێگەیشتنی خورما لەدایک بووە نەک سەرەتای چلەی زستان [بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە سوورەی مریەم، ئایەکانی ۲۳ تا ۲٦ ـ وەرگێڕانی مامۆستا هەژار] 23) ژانی زانی، وێ بردە لای دار خورمایێ. گوتی: خۆزیا هەر بەر لە ئێستا دەمردم و یەک جێ لە بیر دەچوومەوە. 24) لە خوارووی وێڕا بانگی کرد: خەمت نەبێ، پەروەرندەت لە ژێر تۆڕا جۆگە ئاوێکی پێک هێنا. 25) کۆتەرەی ئەو دارخورمایەش بهەژێنە، خورمای تازە پێ گەیشتووت بەسەردا دادەوەرێنێ. 26) بە چاوی ڕوون بخۆ و وەخۆ؛ هەر کەسێکیشت لە مرۆ چاو پێ کەوت بێژە پێی: لە خۆم گرتووە لە ڕای خودا لە ئاخافتن بتەکمەوە و ئیتر ئەمڕۆ هیچ مرۆیەکی نەدوێنم. 27) هاتەوە ناو کەسوکاری و مناڵێک بە باوەشەوە. گوتیان: مریەم! قەت دەتۆمان وا ڕانەدیت ئەم سەمەرەت لێ ڕوو بدا.

کۆنفڕانسی (مەلایێ باتەیی و میراسا وی) بەهاری ۱۴۰۵ لە زانکۆی وان بەڕێوە دەچێت. هەرکەس لەسەر بەرهەمەکانی ئەو زانا کوردە بەتایبەت دیوانی شێعر و مەولوودنامەکەی پەیڤی نوێ هەیە یا بەگشتی بەرهەم و زانیاری نوێی لەسەر مەلای باتەیی هەیە دەتوانێ لەو کۆنفڕانسە بەشداری بکات.

زووسانەن وەی ڕەنگ وە گەردوون یاوان گێجیایی لوولگێج کڵێڵەی کاوان بەناباشیی بورج بەرزە دیاران سفیدکاری کەرد تاقچەی موغاران چ شیرین زەڕگەر تۆفی هەوای سەرد گۆشوارە نە گۆش نەونەمامان کەرد پەی نیگای باڵای مەحبووبی بێگەرد یەخ ئاینە گرت، تەم چارشێو ئاوەرد ئەی مەحبووبی خاس، وەی بینای تەمام مناڵۆ پەی بەزم ساقی و شیشە و جام ساقی، باک نییەن جە سەردیی دەی، دەی هەوا وەش کەردەن نەشئەی نۆشای مەی ئاخر سەر مەشقەن پەرێ مەیخاران واردەی ویەردەی ویاردەی یاران چون نە دڵ شنۆی مەزەی مەی داران بدیە چۆن وە تۆی لۆنگێ مەویاران زوانەکەی سۆز، دەسەکەی ناڵە بکیانۆ، ڕێزۆ، ڕەحمەت پیاڵە ڕەحمەت وە ڕووی خاک ڕستگاراندا پیاڵە وە دەم ئینتیزاراندا دێرەن با ئێمەیچ نەی گوزەرەوە جامێ وە دەس نێین، دەس وە سەرەوە

کوردستان لە نەخشەیەکی گەورەی جیهان ـ لۆسل گویلۆم دی فەڕەنسی ـ ساڵی ١٧٣٣ ژێدەر: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Carte_de_lEgypte,_de_la_Nubie,_de_lAbissinie_%26c._(7557379916).jpg

🔻 به زودی: 🔸 سی‌ و سومین شمارۀ کشکول ⭕️ علاقه‌مندان می‌توانند برای خرید، کُد (33) را به 09357270031 پیامک نمایند. ——————-———-— 🔻به‌م زووانه:    🔸 سی و سێیه‌مین ژماره‌ی که‌شکۆڵ ⭕️ خوازیاران ده‌توانن کۆدی (33) بنێرن بۆ ژماره‌ی 09357270031  🌸  @kashkultv