Ўгайликни унутган жигарлар.
Мохигул Диёрхужаева.
— Ойи, ойижон!
— Бибихон ая телефонда қизи Мақсуданинг ваҳимали овозини эшитиб, оёқ-қўллари бўшашиб кетди:
— Нима гап, болажоним, тинчликми?
— Тинчлик эмас-да, ойи! Акамларнинг уйида газ портлаб кетибди. Узр, ойи, ваҳима қилиб қўнғироқ қилганимга! Дорингизни ичиб олинг! — Мақсуда ёмон хабарни онасига айтишга айтди-ю, бирдан юраги нозиклиги эсига тушди, шекилли, дорини эслатди.
— Қайси аканг? Тушунтириброқ гапир! Ҳа-я, ўзи Азизжондан бошқа аканг йўғ-у… Келинойинг, болалари омонми, ишқилиб?
— Ҳа, ўзлари чиқиб улгуришибди. Лекин уйлари ёниб, кул бўлганмиш. Ўзим бориб кўрмадим. Лекин бунақа пайтда хабар олмасак, бўлмас?
— Қўни-қўшни, қариндош-уруғларининг бирортасининг телефон рақами бўлса, сўраб бил: синглисининг ўзиям каталакдай уйда ўтиради, назаримда. Бу ёққа — бизникига олиб келсакмикин? — Бибихон аянинг овозида ясамалик, сохталик йўқ эди.
— Аввал бориб кўрай-чи, ойи. Агар олиб келиши керак бўлса, олиб келаман. Ҳар эҳтимолга қарши, бирорта хонани тайёрлаб қўйсангизмикин?
— Билмасам, болам. Келинойингнинг кўнгли қилдан ҳам нозик. «Булар менинг уйсиз қолишимни пойлаб, атайлаб менга хона тайёрлаб ўтиришган экан», деб ўйламасин. Агар келишадиган бўлса, хонани бўшатиш қочмас…
— Дори ичиб олинг, ойи. Ваҳимам қурсин, шу гапни ётиғи билан айтсам ҳам бўларди-ю, бирдан шовқин кўтариб юбораман, — Мақсуда энди ўзига келаётгандек эди.
— Иложини топиб тезроқ бориб кел. Болаларингни кимга ташлаб кетасан? Менга олиб келиб бера қоласанми?
— Ойим уйда… Сиз хавотир олманг.
* * *
«Тавба, Худойимнинг ишларига тавба демасдан илож йўқ. Мен шу Холида келиннинг уйига нимадир бўлсину, иккита боласи билан кўчада қолсин, деб бирон марта тилак тилаганим йўқ эди-ку. Лекин ўшанда — Мақсуда ўн иккига тўлганида мана шу уй туфайли дилим оғригани рост. Уй-жой дегани агар у муҳташам сарой бўлса-да, ўткинчи нарса. Жигарчилик, қариндош-уруғчилик эса турғун. Нега бу ҳақиқатни Холида билмас экан, деб куюнганим рост».
Бибихон аянинг қўли ишга бормай қолди. Гарчи бу нохуш хабарни ўғлига ҳам, келинига ҳам дафъатан айтмаган бўлса-да, қизининг қўнғироғидан бошланган безовталик бутун ҳовлини эгаллаб олгандек эди.
… Холида Бибихон аянинг эри Иброҳим аканинг тўнғич ўғлининг хотини. Бибихон ая илм қиламан деб ёши ўтиб, қариқизлар қаторида юрганида Иброҳим аканинг рафиқаси бедаво дард билан вафот этган. У киши мана шу Холиданинг эри — Азизжон билан қолган эди. Шунда Иброҳим аканинг ўртоқлари Бибихон аяга (у пайтларда Бибихон эди, албатта) совчи бўлишди.
— Иброҳим ака неча йиллардан буён касал боқади. Мана шу Азизжонни ҳам ўзи катта қилгандек катта қилди. Сиз ҳам Яратган Эгам аёл кишига атаган неъматлардан баҳраманд бўлишингиз керак. Шу кишига танмаҳрам бўлсангиз, адашмайсиз, — дейишди.
Бибихон ҳам ҳамма дугоналари оилали бўлиб, ёлғизланиб, кўнглида бир бўшлиқ ҳувиллаб ётган пайтлар эди, шунинг учун таваккал қилди. Ўзи-ку бу тақдирдан норози бўлгани йўқ. Толе унга Азизжонга чинакам оналик қилгани учунми, Мақсудадек қизни, Камрондек ўғилни берди. Азизжон ҳам институтни тугатгач, севган қизи Холидага уйланди. Аввалига ҳаммалари Иброҳим акага ишхонасидан берилган уч хонали квартирада яшашар эди. Азизжоннинг омади келиб, иши юришгандан юришгач, шаҳар чеккасида бир иморат бошлади. Бу пайтда Мақсуда ҳам, Камрон ҳам мактабга борадиган бўлиб қолган эди. Азизжоннинг қизи, ўғилчаси ҳам Мақсуда билан Камроннинг изидан ўсиб-улғайиб келишарди. Азизжон:
— Ойи, дада, ўзимнинг уйимни битказиб олай, кейин, албатта, сизларга ҳам ўзимникига ўхшатиб уй солиб бераман, — дерди.
Бибихон ая бу ундан ҳеч нарса кутмагани учун доим ўгай ўғлининг бу гапига:
— Ниятингизга етинг, раҳмат! — деб қўя қоларди.
Бир умр китобдан бошқа бойлик йиғмаган, илму урфондан бўлак қизиқиши бўлмаган Иброҳим ака:
— Ҳайронман, сенга бу ҳашамга ўчлик қаердан ёпишди? Ҳа, ер етказмасину, онанг раҳматлида бор эди шу нарса. Саломатлик пайтида: «Борига кўниб яшаш аҳмоқ одамнинг иши. Одам яхши ҳаётга, тўқ,фаравон ҳаётга интилиши керак», дегани-деган эди.Сен ҳам «Дада, бир марта яшайдиган ҳаётда ҳеч нарсага зориқмай яшаш керак», дейсан.
Давоми 12:25 да